సాధారణ నామం : సరవి, శ్వేత, సరివ, మారేడు గడ్డలు, నన్నారి, షర్బత్ గడ్డలు శాస్త్రీయ నామం: డెకాలెప్సిస్ హోమిల్టో కుటుంబం: పరిప్లొకేసి

ఏపుగా పెరిగే పెద్ద తీగ లాంటి మొక్క. కొమ్మలు అంటుకొని ఉండి తేలికపాటి కోణముతో కణుపుల వద్ద ఉబ్బి ఉంటుంది. లేత కొమ్మలు, ఆకులు మరియు ఆకు ఈనెలు మెరుస్తూ ఆకుపచ్ౘ్గులాబి రంగుతో నూగు లేకుండా ఉంటాయి. ఆకులు ఎదురెదురుగా ఉంటాయి. పుష్పాలు చిన్నవిగా ఉండి పసుపు రంగు కలిగి ఉంటాయి. మూడు శాఖలు గల గుత్తులుగా వస్తాయి. కాయలు ఎండినప్పుడు గట్టిగా కర్రలాగా అవుతాయి. విత్తనములు అనేకం ఉండి అండాకారము కలిగి 6þ4 మి.మీ. పరిమాణముతో పొడవైన తెల్లటి వెంట్రుకలు కలిగి ఉంటాయి. రాళ్ళతో కూడిన వాలు ప్రాంతాలలో మరియు రాళ్ళ పగుళ్ళలో ఎక్కువగా కనబడుతుంది..

ఉపయోగాలు : ఔషధరంగంలో …
– దీని వేర్ల (ఇన్‌సెట్) నుండి క్వెర్సిటిన్, కెంపిఫెరాల్, కౌమారిన్, రూటిన్, లూపియోల్, బీటా అమైరిన్, బెంజాల్డిహైడ్ మరియు ఫెరూలిక్ ఆమ్లము వంటి ఔషధ¬ గుణాలు గల రసాయనాలు లభిస్తాయి. వేర్లు తీపిదనం కలిగి ఉంటాయి. దీనికి కారణం ఇందులోని 4 మిథైల్ రిసార్సిల్ ఆల్డిహైడ్ (0.8%) అనబడు రసాయనము. ఇవేకాక వేర్లలో ఈనోసిటాల్ (0.4%), సాపోనిన్లు, టానిన్లు, క్రిస్టలైన్ రెసిన్ ఆమ్లము మొదలైనవి కూడా ఉంటాయి.

వేర్లు అజీర్ణ వ్యాధిని నయం చేస్తాయి. చలువ కల్గిస్తాయి. రక్తశుద్ది చేస్తాయి. షర్బత్ మరియు శీతల పానీయముల తయారీకి వాడుతున్నారు. సుగంధిపాల (హెమిడెస్స˜ ఇంఇకస్)కు దీనిని ప్రత్యామ్నాయంగా ఉపయోగిస్తున్నారు.

వ్యవసాయరంగంలో

• బర్రెసుగంధిపాల మిథనాల్ ద్రావణం గోధుమ, పెసరగింజల నిల్వ సమయంలో ఆశించే పురుగులు రైజోపెర్తా డామినికా, సైటోఫిలస్ ఒరైజె, ట్రైబోలియం కాస్టానియం, కొల్లసోబ్రూకస్ కైనెన్సిస్‌లను సమర్ధవంతంగా అరికట్టి గోధుమ, పెసర గింజలను కాపాడింది. నిల్వ చేసిన 3-4 నెలల వరకు యఫ1 సంతతిని తగ్గించింది. శుద్ధి చేసిన గింజల మొలక శాతంపై ఎటువంటి దుష్ప్రభావం చూపలేదు (రాజశేఖర్, అతని అనుచరులు, 2010).
• ఈ మొక్క వేరు ద్రావణం రైస్‌వీవిల్, సైటోఫిలస్ ఒరైజె, లెస్సర్‌గ్రెయిన్ బోరర్, రైజోపెర్తా డామినికా, రస్ట్‌రెడ్‌ఫ్లోర్‌బీటిల్, ట్రైబోలియం క్యాస్టానియంలను సమర్ధవంతంగా నివారించింది. పురుగులు గుడ్లు పెట్టడాన్ని, పెద్ద పురుగులు విడుదలవడాన్ని తగ్గించింది. గింజల మొలక శాతంపై ఎటువంటి దుష్ప్రభావం చూపలేదు (జార్ౙి, అతని అనుచరులు).
• మొక్క వేర్ల నుండి వేరు చేసిన డెకాలిసైడ్స్ । మరియు ॥ (ట్రైశాకరైడ్లు) ఇంటిలో సరుకులనాశించే పురుగులు, నిల్వధాన్యాన్నాశించే పురుగులపై విషపూరిత చర్యను ప్రదర్శించి సమర్ధవంతంగా అరికడతాయి (రాజశేఖర్, అతని అనుచరులు, 2012).
• బర్రెసుగంధిపాల వేర్ల నుండి వేరు చేసిన సహజ పురుగుమందు, డెకాలెసైడ్ ॥ రైజోపెర్తా డామినిక, సైటోఫిలస్ ఒరైజె, ట్రైబోలియం కాస్టానియం, కొల్లసోబ్రూకస్ కైనెన్సిస్‌లను నిల్వ చేసిన 7వ రోజున 100% చంపింది (రాజశేఖర్ అండ్ శివనందప్ప, 2014).
• బర్రె సుగంధిపాల నుండి వేరు చేసిన 2హైడ్రాక్సి4మిథాక్సిబెంజాల్డిహైడ్ వరిగింజల నుండి వేరు చేసిన ఆల్టర్నేరియా ఆల్టర్నేట, డ్రెష్లరా టెట్రామిర, ఫ్యుజేరియం ఆక్సిస్పోరం, ఫ్యుజేరియం ప్రాలిఫరేటం, పైరిక్యులేరియా ఒరైజె, ట్రైకోకోనిస్ పాడ్వికీ పై గణనీయమైన యాంటిఫంగల్ చర్యను ప్రదర్శించింది. (మోహన, అతని అనుచరులు, 2009).
• బర్రెసుగంధిపాల మిథనాల్ వేరు ద్రావణం (250 మి.గ్రా. /కిలో) సైటోఫిలస్ ఒరైజెపై గణనీయమైన విషప్రభావాన్ని చూపింది (సౌజన్య, 2016).
• బర్రెసుగంధిపాల వేరు మిథనాల్ మరియు బెంజీన్ ద్రావణాలు అనేక వ్యాధికారక బాక్టీరియాపై యాంటిబాక్టీరియల్ చర్యను ప్రదర్శించాయి (పూర్ణచందర్, అతని అనుచరులు, 2013).

రైతునేస్తం ప్రచురణ ‘ఔషధ వేదం’ పుస్తకం కొరకు ఫోన్: 9676797777కు సంప్రదించండి.