ఒక్క ఫోన్ కాల్‌తో పశువైద్య సేవలు: టెలిమెడిసిన్ యొక్క కొత్త విప్లవం

రాత్రి 9 గంటలు. మీ ఆవుకు అకస్మాత్తుగా జ్వరం వచ్చింది. దగ్గరలో పశువైద్యుడు లేరు. ఇప్పుడేం చేయాలి? ఇలాంటి సమస్యలకు పరిష్కారమే టెలిమెడిసిన్ – ఆధునిక సాంకేతికత రైతులకు అందిస్తున్న వరం.

టెలిమెడిసిన్ అంటే ఏమిటి?
పశువైద్యుడిని ప్రతిసారీ నేరుగా కలవలేని పరిస్థితుల్లో రైతుకు అందుబాటులోకి వచ్చే సౌకర్యవంతమైన సేవే పశువైద్య టెలిమెడిసిన్. ఫోన్ కాల్, వీడియో కాల్, వాట్సాప్ లేదా ఇంటర్నెట్ వంటి మార్గాల ద్వారా పశువుకు కనిపిస్తున్న ఆరోగ్య సమస్యను పశువైద్యుడి దృష్టికి తీసుకెళ్లవచ్చు.

పశువులో కనిపిస్తున్న లక్షణాలను రైతు ఫోన్‌లో వివరించవచ్చు. అవసరమైతే పశువు పరిస్థితిని చూపించే ఫోటోలు లేదా చిన్న వీడియోలను కూడా పశువైద్యుడికి పంపవచ్చు. అందిన సమాచారాన్ని బట్టి పశువైద్యుడు సమస్య తీవ్రతను ప్రాథమికంగా అంచనా వేసి, వెంటనే తీసుకోవాల్సిన జాగ్రత్తలు, నిర్వహణ పద్ధతులు లేదా తదుపరి చికిత్సకు సంబంధించిన సూచనలు అందించవచ్చు.
అంతేకాదు, సలహా ఇచ్చిన తర్వాత పశువు పరిస్థితి ఎలా ఉందో తెలుసుకోవడానికి పశువైద్యుడు ఫాలో-అప్ చేయవచ్చు. దీంతో చిన్న సమస్యలు పెద్దవిగా మారకుండా ముందుగానే జాగ్రత్తలు తీసుకోవడానికి రైతుకు సహాయం లభిస్తుంది.

అయితే టెలిమెడిసిన్ పశువైద్యుడి ప్రత్యక్ష పరీక్షకు ప్రత్యామ్నాయం కాదు. తీవ్రమైన అనారోగ్యం, అత్యవసర పరిస్థితులు లేదా ప్రత్యక్ష పరీక్ష అవసరమైన సందర్భాల్లో పశువును తప్పనిసరిగా పశువైద్యుడి వద్దకు తీసుకెళ్లాలి.

నేటి రైతుకు టెలిమెడిసిన్ ఎందుకు అవసరం?
గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ప్రతి గ్రామంలో పశువైద్యుడు అందుబాటులో ఉండటం సాధ్యం కాదు. కొన్నిసార్లు వైద్యుడు వచ్చేలోపు విలువైన సమయం గడిచిపోతుంది. ఈలోపు వ్యాధి తీవ్రం కావచ్చు లేదా పాల ఉత్పత్తి తగ్గిపోవచ్చు.
అలాంటి సందర్భాల్లో ఒక ఫోన్ కాల్ రైతుకు ధైర్యాన్ని ఇస్తుంది. పశువైద్యుడి సలహాతో ప్రారంభ దశలోనే సరైన చర్యలు తీసుకోవచ్చు.

టెలిమెడిసిన్ ద్వారా రైతుకు కలిగే ప్రయోజనాలు
టెలిమెడిసిన్ పశువైద్య సేవలను రైతుల ఇంటి వద్దకే చేరువ చేసే ఆధునిక సాంకేతిక సాధనం. ముఖ్యంగా గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో పశువులను ఆసుపత్రికి తీసుకెళ్లే ఇబ్బందులను తగ్గిస్తూ, అవసరమైన సమయంలో నిపుణుల సలహాలను అందిస్తుంది. దీని ద్వారా రైతులకు అనేక ప్రయోజనాలు లభిస్తాయి.

  1. సమయానికి పశువైద్య సలహాలు పొందే అవకాశం
    పశువులో అనారోగ్య లక్షణాలు కనిపించిన వెంటనే ఫోన్ లేదా వీడియో కాల్ ద్వారా పశువైద్యుడిని సంప్రదించవచ్చు. దీంతో సమస్యను ప్రారంభ దశలోనే గుర్తించి తగిన చర్యలు తీసుకునే అవకాశం ఉంటుంది.
  2. ప్రయాణ సమయం మరియు ఖర్చు తగ్గింపు
    ప్రతి చిన్న సమస్యకు పశువును ఆసుపత్రికి తీసుకెళ్లాల్సిన అవసరం ఉండదు. టెలిమెడిసిన్ ద్వారా ఇంటి వద్ద నుంచే ప్రాథమిక సలహాలు పొందడం వల్ల రైతుల సమయం, రవాణా ఖర్చు ఆదా అవుతుంది.
  3. నిపుణుల సేవలు గ్రామీణ ప్రాంతాలకు చేరువ
    దూర ప్రాంతాల్లో ఉన్న రైతులు కూడా అనుభవజ్ఞులైన పశువైద్యుల సలహాలను పొందవచ్చు. దీనివల్ల నాణ్యమైన పశువైద్య సేవలు అందుబాటులోకి వస్తాయి.
  4. వ్యాధులను ప్రారంభ దశలో గుర్తించే అవకాశం
    పశువు ప్రవర్తనలో మార్పులు, మేత తగ్గడం, పాల దిగుబడి తగ్గడం వంటి ప్రారంభ సంకేతాలపై సలహాలు పొందడం ద్వారా వ్యాధులు తీవ్రరూపం దాల్చకుండా నివారించవచ్చు.
  5. పశువుల ఆరోగ్య నిర్వహణ మెరుగుదల
    టీకాలు, నులిపురుగుల నివారణ, పోషకాహారం, ప్రజనన నిర్వహణ, పాలిచ్చే పశువుల సంరక్షణ వంటి అంశాలపై నిపుణుల మార్గదర్శకత్వం పొందవచ్చు.
  6. అత్యవసరం కాని సమస్యలకు త్వరిత పరిష్కారం
    చిన్న గాయాలు, చర్మ సమస్యలు, ఆహార సంబంధిత సమస్యలు, మందుల వినియోగంపై సందేహాలు వంటి వాటికి త్వరగా సూచనలు పొందవచ్చు.
  7. చికిత్స అనంతర పర్యవేక్షణ సులభతరం
    చికిత్స పొందుతున్న పశువుల ఆరోగ్య పరిస్థితిని పశువైద్యుడికి తెలియజేసి, అవసరమైన మార్పులు లేదా తదుపరి సూచనలు పొందవచ్చు.
  8. రైతులలో అవగాహన మరియు నిర్ణయ సామర్థ్యం పెరుగుతుంది
    టెలిమెడిసిన్ ద్వారా రైతులు పశువుల ఆరోగ్యం, పోషణ మరియు నిర్వహణపై శాస్త్రీయ సమాచారం పొందుతూ, మెరుగైన నిర్ణయాలు తీసుకోగలుగుతారు.

టెలిమెడిసిన్‌ను ఎలా ఉపయోగించాలి?
టెలిమెడిసిన్ సేవలను సరిగ్గా ఉపయోగించుకుంటే రైతులు తమ పశువుల ఆరోగ్య సమస్యలపై త్వరగా పశువైద్యుల సలహాలు పొందవచ్చు. అయితే, పశువుకు సంబంధించిన వివరాలను స్పష్టంగా అందించడం చాలా ముఖ్యం. టెలిమెడిసిన్ ద్వారా మంచి మార్గదర్శకత్వం పొందడానికి రైతులు ఈ క్రింది అంశాలను పాటించాలి.

  1. పశువు ఆరోగ్య పరిస్థితిని గమనించాలి
    ముందుగా పశువు ప్రవర్తనలో వచ్చిన మార్పులు, మేత తినే విధానం, పాల ఉత్పత్తిలో తగ్గుదల, జ్వరం, దగ్గు, విరేచనాలు, గాయాలు వంటి లక్షణాలను గమనించాలి. సమస్య ఎప్పుడు ప్రారంభమైంది, ఎంతకాలంగా ఉంది అనే వివరాలను గుర్తుంచుకోవాలి.
  2. అవసరమైన సమాచారాన్ని పశువైద్యుడికి అందించాలి
    టెలిఫోన్ లేదా వీడియో కాల్ సమయంలో పశువు వయస్సు, జాతి, బరువు, గతంలో వచ్చిన వ్యాధులు, వేసిన టీకాలు, ప్రస్తుతం ఇస్తున్న మందులు, ఆహార పద్ధతులు వంటి వివరాలను తెలియజేయాలి. ఈ సమాచారం ఆధారంగా పశువైద్యుడు మెరుగైన సలహా ఇవ్వగలుగుతారు.
  3. ఫోటోలు మరియు వీడియోలను స్పష్టంగా పంపాలి
    పశువుకు ఉన్న గాయం, చర్మ సమస్య, కంటి లేదా ముక్కు నుంచి వచ్చే స్రావాలు, నడకలో మార్పులు వంటి వాటిని స్పష్టమైన ఫోటోలు లేదా చిన్న వీడియోల రూపంలో పంపితే సమస్యను అర్థం చేసుకోవడం సులభమవుతుంది.
  4. పశువైద్యుడి సూచనలను పాటించాలి
    మందుల మోతాదు, ఇచ్చే సమయం, ఆహార మార్పులు లేదా సంరక్షణ పద్ధతులపై పశువైద్యుడు ఇచ్చే సూచనలను కచ్చితంగా పాటించాలి. స్వయంగా మందులు వాడటం లేదా మోతాదును మార్చడం చేయకూడదు.
  5. ఫాలో-అప్ సేవలను ఉపయోగించుకోవాలి
    చికిత్స ప్రారంభించిన తర్వాత పశువు ఆరోగ్యంలో వచ్చిన మార్పులను పశువైద్యుడికి తెలియజేయాలి. అవసరమైతే మళ్లీ వీడియో కాల్ లేదా ఫోన్ ద్వారా సంప్రదించి తదుపరి సూచనలు పొందాలి.

టెలిమెడిసిన్‌తో పరిష్కరించగల కొన్ని సమస్యలు
టెలిమెడిసిన్ ద్వారా అన్ని రకాల వ్యాధులకు చికిత్స చేయలేకపోయినా, అనేక సాధారణ ఆరోగ్య సమస్యలపై పశువైద్యుల నుంచి సముచితమైన సలహాలు పొందవచ్చు. ముఖ్యంగా ఈ క్రింది సందర్భాల్లో టెలిమెడిసిన్ ఎంతో ఉపయోగకరంగా ఉంటుంది.
• ఆహారం తగ్గడం, మేత సరిగా తినకపోవడం వంటి ప్రారంభ లక్షణాలపై సలహాలు పొందవచ్చు.
• జ్వరం, స్వల్ప దగ్గు, విరేచనాలు, అజీర్ణం వంటి సాధారణ ఆరోగ్య సమస్యలకు ప్రాథమిక సూచనలు పొందవచ్చు.
• చిన్న గాయాలు లేదా స్వల్ప చర్మ సమస్యలు ఉన్నప్పుడు ఫోటోలు లేదా వీడియోల ద్వారా పశువైద్యుడికి చూపించి తగిన సలహా పొందవచ్చు.
• మందుల వినియోగం, మోతాదు, చికిత్స విధానం గురించి సందేహాలను నివృత్తి చేసుకోవచ్చు.
• టీకాలు, నులిపురుగుల నివారణ (డీవార్మింగ్), ఖనిజ మిశ్రమాల వినియోగం వంటి నివారణ చర్యలపై మార్గదర్శకత్వం పొందవచ్చు.
• దాణా నిర్వహణ, పోషకాహారం, పాలిచ్చే లేదా గర్భిణీ పశువుల సంరక్షణ గురించి నిపుణుల సూచనలు పొందవచ్చు.
• కృత్రిమ గర్భధారణ (AI), ప్రజనన నిర్వహణ, హీట్ లక్షణాల గుర్తింపు వంటి అంశాలపై సలహాలు పొందవచ్చు.
• చికిత్స పొందుతున్న పశువుల ఫాలో-అప్ కోసం తరచూ ఆసుపత్రికి వెళ్లాల్సిన అవసరం లేకుండా పశువైద్యుడితో సంప్రదింపులు కొనసాగించవచ్చు.
• అత్యవసరం కాని ఆరోగ్య సమస్యలపై రెండో అభిప్రాయం కూడా నిపుణుల నుంచి పొందవచ్చు.
ఈ విధంగా టెలిమెడిసిన్ రైతులకు సమయాన్ని, ప్రయాణ ఖర్చును ఆదా చేయడమే కాకుండా, పశువుల ఆరోగ్య సమస్యలను ప్రారంభ దశలోనే గుర్తించి తగిన చర్యలు తీసుకునే అవకాశాన్ని కల్పిస్తుంది.

ఎప్పుడు తప్పనిసరిగా పశువైద్యుడిని ప్రత్యక్షంగా కలవాలి?
టెలిమెడిసిన్ ఎంతో ఉపయోగకరమైన సేవ అయినప్పటికీ, ప్రతి సమస్యకు ఇది ప్రత్యామ్నాయం కాదు. చిన్నచిన్న ఆరోగ్య సమస్యలకు సలహాలు పొందడం, మందుల వినియోగంపై సూచనలు తెలుసుకోవడం, ఫాలో-అప్ సేవలు పొందడం వంటి సందర్భాల్లో టెలిమెడిసిన్ రైతులకు ఎంతో ఉపయోగపడుతుంది. అయితే, కొన్ని అత్యవసర పరిస్థితుల్లో పశువును ప్రత్యక్షంగా పరీక్షించి చికిత్స అందించడం తప్పనిసరి.
ఉదాహరణకు, ప్రసవంలో ఇబ్బందులు ఏర్పడినప్పుడు, అధిక రక్తస్రావం జరిగినప్పుడు, ఎముకలు విరిగినప్పుడు, పాము కాటు లేదా విషపదార్థాలు తిన్నప్పుడు, తీవ్రమైన శ్వాసకోశ ఇబ్బందులు ఉన్నప్పుడు, పశువు లేవలేని స్థితిలో ఉన్నప్పుడు లేదా శస్త్రచికిత్స అవసరమైనప్పుడు టెలిమెడిసిన్‌పై మాత్రమే ఆధారపడకూడదు. ఇలాంటి అత్యవసర పరిస్థితుల్లో ఏమాత్రం ఆలస్యం చేయకుండా సమీపంలోని పశువైద్యశాల లేదా పశువైద్యుడిని వెంటనే సంప్రదించడం పశువు ప్రాణాలను కాపాడటంలో కీలకమైన పాత్ర పోషిస్తుంది.

రైతులు గుర్తుంచుకోవాల్సిన విషయాలు
• ఫోన్‌లో చెప్పే సమాచారం నిజాయితీగా, స్పష్టంగా ఉండాలి.
• వైద్యుడి సూచన లేకుండా మందులు వాడకూడదు.
• పొరుగువారి సలహా లేదా సోషల్ మీడియాలో చూసిన మందులను ఉపయోగించకూడదు.
• చికిత్స తర్వాత పశువు పరిస్థితిని మళ్లీ వైద్యుడికి తెలియజేయాలి.

భవిష్యత్తు పశువైద్యం: రైతు చేతిలోని మొబైల్‌లోనే
ఈరోజు మొబైల్ ఫోన్ కేవలం మాట్లాడేందుకు మాత్రమే కాదు. అది రైతుకు సమాచార కేంద్రం, మార్కెట్ వేదిక, బ్యాంకు, ఇప్పుడు పశువైద్య సేవలకు కూడా ఒక వంతెనగా మారుతోంది.

డిజిటల్ సాంకేతికత వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న ఈ కాలంలో టెలిమెడిసిన్ గ్రామీణ పశుపోషకులకు కొత్త అవకాశాలను కల్పిస్తోంది. ముఖ్యంగా మారుమూల ప్రాంతాల్లో ఉన్న రైతులకు ఇది సమయానుకూలమైన పశువైద్య సేవలను చేరవేయడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది. భవిష్యత్తులో కృత్రిమ మేధస్సు (AI), మొబైల్ యాప్‌లు, ధరించగల సెన్సర్లు (Wearable Sensors) వంటి సాంకేతికతలు టెలిమెడిసిన్‌తో కలిసినప్పుడు పశువైద్య సేవలు మరింత వేగంగా, ఖచ్చితంగా అందే అవకాశం ఉంది.

ముగింపు
“పశువుకు మాటలు రావు… కానీ రైతు సమయానికి చెప్పిన ప్రతి మాట పశువైద్యుడికి సరైన చికిత్స అందించడంలో సహాయపడుతుంది.”

టెలిమెడిసిన్ రైతుకు ఎంతో ఉపయోగకరమైన ఆధునిక సేవ. ఇది సమయానికి పశువైద్య సలహా అందించి, అనవసర ప్రయాణాన్ని తగ్గించి, పశువుల ఆరోగ్య సంరక్షణలో రైతుకు అండగా నిలుస్తుంది. అయితే, ఇది ప్రత్యక్ష పశువైద్య సేవలకు ప్రత్యామ్నాయం కాదు; వాటికి తోడ్పడే సేవ అనే విషయాన్ని ఎల్లప్పుడూ గుర్తుంచుకోవాలి.

డిజిటల్ సాంకేతికతను సద్వినియోగం చేసుకుంటూ, సమయానికి నిపుణుల సలహా తీసుకుంటే ఆరోగ్యవంతమైన పశువులు, అధిక ఉత్పత్తి మరియు అభివృద్ధి చెందిన రైతు కుటుంబం అనే లక్ష్యాన్ని మరింత సులభంగా చేరుకోవచ్చు.

*డా. బద్దం అఖిల, టీచింగ్ ఫ్యాకల్టీ,
డా. సంతోషిణి చింత, అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్,
పశువైద్య మరియు పశుసంవర్ధక విస్తరణ విద్య విభాగం,
పశువైద్య శాస్త్ర కళాశాల, కోరుట్ల. 9703121088

Read More

నాణ్యమైన విత్తనముతోనే అధిక దిగుబడులు మరియు విత్తనం కొనే ముందు తీసుకోవాల్సిన జాగ్రత్తలు

నాణ్యమైన విత్తనంలో మంచి దిగుబడికి తోడ్పడే అన్ని లక్షణాలు ఇమిడి ఉంటాయి. అందుచేత విత్తన నాణ్యతపై దిగుబడి ఆధారపడి ఉంటుందని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు ఇతర వ్యవసాయ ఉత్పాదకాలతో పాటు నాణ్యమైన విత్తనాలు వాడటం వల్ల అధిక లాభాలు పొందుతారు. కావున రైతులు నాణ్యమైన విత్తనము లక్షణాలపై అవగాహన కలిగి ఉండడం మంచిది.

నాణ్యమైన విత్తనంకి ఉండాల్సిన లక్షణాలు:
శాస్త్రవేత్తలు కొత్తగా అభివృద్ధి పరిచే వంగడాలు ఎంతో మెరుగైనవి కావున వాటి నాణ్యతా ప్రమాణాలు కూడా ఖచ్చితంగా ఉంటే వాటిని రైతులు పూర్తి స్థాయిలో వినియోగిం చుకున్నవారవుతారు.

జన్యుస్వచ్ఛత:
ఒక రకం విత్తనం ఉపయోగించి అదే రకమైన విత్తనం పొందగలిగితే అది జన్యుస్వచ్ఛత కలిగి ఉన్న విత్తనంగా గుర్తించవచ్చు లేదా శాస్త్రవేత్తలు ఏవైతే లక్షణాలను వాటిలో ప్రవేశపెడ తారో అవే లక్షణాలు సంపూర్ణంగా ఆ విత్తనం కలిగి ఉంటే అది జన్యుపరంగా స్వచ్ఛమైందిగా చెప్పవచ్చు.

జన్యుస్వచ్ఛత ఆధారంగా విత్తనాలను నాలుగు రకాలుగా విభజించారు. అవి…
(1) బ్రీడరు సీడ్ : నూరు శాతం జన్యుస్వచ్ఛత కలిగి ఉన్న విత్తనం శాస్త్రవేత్తలు ఏవైతే రకాలను ఉత్పత్తి చేస్తారో వాటి నుంచి లభించిన అత్యంత స్వచ్ఛమైన విత్తనమే ఈ బ్రీడరు సీడ్ ఈ విత్తనం ఖచ్చితంగా శాస్త్రవేత్త లేదా పరిశోధనా కేంద్రం ఆధ్వర్యంలో ఉత్పత్తి చేసినదై ఉంటుంది. దీనిని బంగారు పసుపు రంగు లేబుల్/ట్యాగ్ తో గుర్తిస్తారు.

(2) ఫౌండేషన్ సీడ్ : బ్రీడరు సీడు నుంచి ఉత్పత్తి చేసిన రెండో తరం విత్తనం కాబట్టి దీని జన్యుస్వచ్ఛత 98 శాతం పైనే ఉంటుంది, వ్యవసాయ పరిశోధనా కేంద్రాల్లో దీనిని ఉత్పత్తి చేసి, తెలుపు రంగు ట్యాగ్ తో గుర్తిస్తారు. దీనిని విత్తనోత్పత్తి చేపట్టే రైతులకు అందజేస్తారు.

(3) సర్టిఫైడ్ సీడ్ : రైతులు పంటలు పండించడానికి ఉపయోగించుకునే విత్తనమే సర్టిఫైడ్ సీడ్. ఫౌండేషన్ సీడ్ నుంచి విత్తనోత్పత్తి చేసే రైతులతోగానీ, ప్రైవేటు విత్తనోత్పత్తిదారులు ఉత్పత్తి చేసిన మూడోతరం విత్తనం. దీని జన్యుస్వచ్ఛత 98 శాతంగా ఉండాలి. విత్తన ధృవీకరణ సంస్థ వారు విత్తనోత్పత్తిదారుల క్షేత్రాలను తనిఖీ చేసి దీనిని ధృవీకరిస్తారు. నీలి రంగు ట్యాగ్ ద్వారా దీనిని గుర్తించాలి.

4) ట్రూత్ ఫుల్ లేబుల్ సీడ్: దాదాపుగా రైతులు వినియోగించుకునే విత్తనం ఇది. కొన్ని ప్రైవేటు సంస్థలు మాత్రమే తమ విత్తనాలను ధృవీకరణ సంస్థ ద్వారా ఉత్పత్తి చేస్తాయి. వాటిని సర్టిఫైడ్ సీడ్ అని అంటాం. కానీ దాదాపుగా ప్రైవేటు విత్తనోత్పత్తి దారులు తమ స్వంత బాధ్యత వహించి విత్తనాలను ఉత్పత్తి చేస్తాయి. వీటినే ట్రూత్ ఫుల్ లేబుల్ సీడ్ అని అంటారు. రైతు ఆయా ఉత్పత్తిదారులపై నమ్మకంతోనే వీటిని కొనాల్సి ఉంటుంది. ఇది ఆకుపచ్చ రంగు ట్యాగు కలిగి ఉంటుంది.

భౌతిక స్వచ్ఛత: ఎంపిక చేసుకున్నవంగడం (రకం) అదే రకమైన విత్తనాన్ని కలిగి ఉండి తాలు గింజలు, మట్టి పెళ్లలు, దుమ్ము, ధూళి, కలుపు గింజలు, ఇతర రకాల విత్తనాలు (గింజలు) లేకుండా ఉంటే ఆ విత్తనం భౌతిక స్వచ్ఛత కలిగి ఉన్నట్లుగా చెప్ప వచ్చు అన్ని పంటల్లో భౌతిక స్వచ్ఛత 98 శాతంగా ఉండాలి. అంటే ఒక రకం విత్తనం ఎంపిక చేసుకుంటే నూరు విత్తనాలకు కనీసం 98 విత్తనాలు అదే రకానికి చెందినవై ఉండాలి.

సర్టిఫైడ్ సీడ్లలో జన్యుస్వచ్ఛతః

సర్టిఫైడ్ జన్యుస్వచ్ఛత (%)
సూటిరకాలు 98
సంకర రకాలు 95
పత్తి, వంకాయ, టొమాటో సంకర రకాలు 90
ఆముదం (సంకర రకాలు) 85

మొలక శాతం: మొలక శాతం అధికంగా ఉంటే అది నాణ్యమైన విత్తనంగా చెప్పవచ్చు. విత్తనం వేసిన తర్వాత వచ్చే మొలకల ఆధారంగా మొలక శాతం లెక్కించబడుతుంది. మొలక శాతంపైనే మొక్కల సాంద్రత ఆధారపడి ఉంటుంది. పంటలను బట్టి కనీసం 70-90 మొలకశాతం ఉండేలా చూడాలి.

పంట మొలకశాతం (%)
మొక్కజొన్న 90
వరి, గోధుమ 80
జొన్న, సజ్జ, రాగి, కంది, పెసర 75
వేరుసెనగ, ఆముదం, పొద్దుతిరుగుడు 70

సాధారణంగా విత్తనం ఉత్పత్తయిన 9 నెలల నుంచి మొలక శాతం తగ్గు తుంది. రైతులు విత్తనం కొనేముందు. విత్తన తయారీ తేదీని పరిశీలించి 9-12 నెలలు దాటకుండా చూసుకోవాలి.

రైతుస్థాయిలో మొలక శాతం కనుగొనే పద్ధతి:
తక్కువ ఖరీదున్న విత్తనాలైతే 200 చొప్పున, బాగా ఖరీదైన విత్తనాలైతే 50-100 చొప్పున రెండు దఫాలుగా లెక్కించి పక్కన పెట్టుకోవాలి. ఏదై నా దినపత్రికను రెండు పొరలుగా మడిచి నీళ్ళతో తడపాలి. ఇలా తడి పిన పేపరుపై లెక్కించిన విత్తనాలను సమానంగా పరచాలి. దీనిపై మరొక తడి పేపరు కప్పి చాపమాదిరిగా చుట్టి దారంతో రెండువైపులా కట్టాలి. దీనిని ఏటవాలుగా ఒక ట్రేలో పెట్టి తడి ఆరకుండా నీళ్లు చల్లుతూ ఉండాలి. ఇలా వారం రోజులు ఉంచిన తరువాత, పేపరు జాగ్రత్తగా విప్పి, వేరు, కాండం సమా నంగా ఉన్న మొలకలు మాత్రమే లెక్కించాలి. వేర్లు మరీ పొట్టిగా ఉండి కాండం పొడవుగా ఉన్నా లేదా కాండం బాగా పొట్టిగా ఉండి వేర్లు పొడవుగా ఉన్నా వాటిని లెక్కించ రాదు. ఉదాహరణకు 100 విత్తనా లకు 80 విత్తనాలు మొలకెత్తితే 80 మొలక శాతం ఉన్నట్లు.

తేమశాతం: విత్తనానికి తగినంత తేమ అందితే అది మొలకెత్తుతుంది. తేమ శాతం మరీ ఎక్కువగా ఉంటే విత్తనం నిల్వకాలం బాగా తగ్గిపోయి, కుళ్ళిపోయే అవకాశముంటుంది. ఎక్కువ కాలం విత్తనాన్ని నిల్వ చేసు కోవాలంటే తేమ శాతం ఎంత తక్కు వగా ఉంటే అంత మంచిది, వరి, మొక్కజొన్న, సజ్జ మొదలగు ఆహార పంటల్లో 10-12 శాతం, నూనెగింజలు, అపరాల విత్తనాల్లో 9-10 శాతం, కూరగాయ విత్తనాల్లో 7-8 శాతంగా ఉండాలి. అన్ని రకాల విత్తనాల్లో తేమ 14 శాతానికి మించరాదు.

విత్తనం కొనే ముందు తీసుకోవాల్సిన జాగ్రత్తలు:

  • వీలైనంత వరకు ధృవీకరించిన (సర్టిఫైడ్ సీడ్) విత్తనాన్నే రైతులు కొనుగోలు చేయాలి.
  • ట్రూత్ ఫుల్ లేబుల్ ఉన్న విత్తనా లను కొనాలనుకుంటే లేబుల్ ను పరిశీలించి జన్యుస్వచ్ఛత, మొలక శాతం, భౌతిక స్వచ్ఛత వంటి వివరా లను క్షుణ్ణంగా పరిశీలించాకే కొనాలి.
  • లాట్ నెంబరు, విత్తనం ఉత్పత్త యిన తేదిని చూసుకోవాలి.
  • లైసెన్స్ ఉన్న డీలర్ల వద్దనే విత్తనం కొనాలి.
  • డీలర్ల వద్దనుంచి బిల్లును తీసుకో వడం తప్పనిసరి, తరువాత మొలక /శాతం తగ్గినా, కల్తీ ఉన్నట్లు అనిపించినా, ఆ బిల్లు ఆధారంగా సమీపం లోని వ్యవసాయాధికారులకు ఫిర్యాదు చేయవచ్చు.
  • ధృవీకరించిన సూటి రకాల విత్త నాలను ఒకసారి కొనుగోలు చేసిన తరువాత (మూడేళ్ళ పాటు) రైతులు మెరుగైన మొక్కల నుంచి సేకరిం చిన విత్తనాలను నిల్వ చేసుకొని మూడేళ్ల పాటు ఉపయోగించుకోవచ్చు అదే సంకర రకాలైతే ప్రతీసారి మారుస్తూ ఉండాలి.

N. స్వప్న (7816076871), Ch. ప్రగతి కుమారి, టి. చైతన్య, Dr. స్వర్ణలత, కె. కవిత, Dr. వి.అనిత, వ్యవసాయ కళాశాల, పాలెం.

Read More

ఇ.యం. టెక్నాలజీ

యాక్టివేటెడ్ ఇ.యం. (ఎ.ఇ.యం.) ద్రావణం

కావలసిన పదార్థాలు : 20 లీ. ప్లాస్టిక్ క్యాన్ (మూతతో సహా), ఇ.యం. స్టాకు ద్రావణం 1 లీ. 1-2కి బెల్లం. 20 లీ. నీరు.
తయారీ విధానం : ప్లాస్టిక్ క్యాన్‌లో 20 లీ. నీరు నింపి 1-2 కి. బెల్లాన్ని కలపాలి. దీనికి 1 లీ. ఇ.యం. స్టాకు ద్రావణం కలపాలి. క్యాన్‌పై మూత పెట్టి 8-10 రోజులు చల్లటి, చీకటి ప్రదేశంలో ఉంచాలి. ఉదజని సూచిక 3.5కి వస్తుంది. తయారైన యాక్టివేటెడ్ ఇ.యం. ద్రావణం నుండి తీయని, పుల్లటి వాసన వస్తుంది.

ఉపయోగించే విధానాలు :

  1. నేరుగా ఉపయోగించడం :
  • పంటపై పిచికారి : 1 మి.లీ. / 1 లీ. నీరు
  • భూమి / పంట అవశేషాలపై పిచికారి : 5 మి.లీ. / 1 లీ. నీరు
  • కంపోస్టు కుప్పపై పిచికారి : యాక్టివేటెడ్ ఇ.యం.ని 60 రోజుల వరకు ఉపయోగించకపోతే 0.5% ద్రావణాన్ని కంపోస్టు కుప్పపై పిచికారి చేయాలి.
  • యాక్టివేటెడ్ ఇ.యం.ని. 60 రోజులలోపు ఉపయోగించాలి.
  • 8 రోజులు చల్లని, చీకటి ప్రదేశంలో పులియబెట్టాలి.
  • శుభ్రమైన, ఎటువంటి దుర్వాసనలేని ద్రవాన్ని గుడ్డతో వడపోయాలి.
    తయారు చేసిన 60-70 రోజులలోపు వాడాలి
  1. యాక్టివేటెడ్ ఇ.యం.తో సత్తువ కల్గించిన మూత్రం
  • పశువుల మూత్రాన్ని సేకరించి 8 రోజులు ఎనరోబిక్ పద్ధతిలో పులియ బెట్టాలి.
  • ఒక లీటరు మూత్రానికి 50 మి.లీ. ఎ.ఇ.యం. ద్రావణం, 100 గ్రా. బెల్లం కలపాలి.
  • ఒక లీటరు నీటికి 1 మి.లీ. సత్తువ కలిగించిన మూత్రాన్ని కలిపి పంటపై పిచికారి చేయాలి. పంటకాలంలో 3-4 సార్లు పిచికారి చేయాలి.
    తయారు చేసిన 60-70 రోజులలోపు వాడాలి
  1. ఇ.యం. పులిసిన మొక్కల రసం
  • 10 కి. కలుపు మొక్కలను సూర్యోదయం వేళ సేకరించి 2 అంగుళాల ముక్కలుగా కత్తిరించాలి.
  • వీటిని ప్లాస్టిక్ క్యాన్‌లోని నీటిలో 500 మి.లీ. యాక్టివేటెడ్ ఇ.యం. మరియు 500 మి.లీ. బెల్లం ద్రావణంతోపాటు కలపాలి.
  • మూతని క్యాన్‌లో ఏర్పడిన వాయువులు బయటకుపోవడానికి కొంచెం వదులుగా మూయాలి.
  • 1 మి.లీ. ఇ.యం. పులిసిన ద్రావణాన్ని 1 లీ. నీటిలో కలిపి పంటపై 3-4 సార్లు పిచికారి చేయాలి.
    తయారు చేసిన 60-70 రోజులలోపు వాడాలి.
Read More

ఔషధ మొక్క… బ్రూసియా

బ్రూసియా 5 మీ. ఎత్తు పెరిగే పొద లేదా చిన్న చెట్టు. చిన్న పూలు 1.5 -2.0 మి.మీ. వ్యాసం కలిగి ఉంటాయి. పూలు ఆకుపచ్చ తెలుపు నుండి ఆకుపచ్చ ఎరుపు లేదా ఊదారంగులో వుండి కంకులుగా ఏర్పడతాయి. ప్రతి కాయ (డ్రూప్) 0.5 సెం.మీ. పొడవులో ఉంటుంది. కాయపండినపుడు నలుపు బూడిద రంగులో ఉండి ఎండినపుడు ముడతలు పడుతుంది. గింజ తెలుపు పసుపు రంగులో ఉండి నూనెలాంటి పొరతో కప్పబడి ఉంటుంది. పెద్ద ఆకులు 7-9 చిన్న ఆకులు కలిగి ఉంటాయి. చిన్న ఆకులు అండాకారంలో ఉంటాయి.

సాధారణ నామం : జావా బ్రూసియా శాస్త్రీయ నామం : బ్రూసియా జవానిక కుటుంబం: సిమరూబేసి

ఉపయోగాలు : ఔషధరంగంలో …

  • కాయ ఔషధ గుణాలను కలిగి ఉంటుంది. దీనిలో బ్రూసియోలైడ్స్ అనే క్యాసినాయిడ్ కాంపౌండ్స్ ఉంటాయి. ఇవి యాంటిక్యాన్సర్, యాంటిపారసైటిక్ లక్షణాలు కలిగి ఉంటాయి. పూర్వకాలం నుండి దీనిని డిసెంట్రి, మలేరియా చికిత్సకు ఉపయోగిస్తున్నారు. చైనాలో దీనిని ఊపిరితిత్తుల క్యాన్సర్ నివారణకు కీమోథెరపితో పాటు ఉపయోగిస్తారు. దీనిని డయేరియా, జ్వరం తగ్గించడానికి కూడా ఉపయోగిస్తారు.
  • కాయలు, గింజలు, వేర్లు ఆకులను ఔషధంగా ఉపయోగిస్తారు. ఈ మొక్కని కడుపునొప్పి, దగ్గు, అల్సర్ల చికిత్సలో ఉపయోగిస్తారు. ఆకులను గజ్జి, కురుపులు, పురుగుకాట్లు చికిత్సలో ఉపయోగిస్తారు. బెరడు, వేర్లను పంటినొప్పి చికిత్సకి ఉపయోగిస్తారు.

వ్యవసాయరంగంలో

  • బ్రూసియా జవానిక ఇథనాల్ ద్రావణం స్పోడోప్టెరా ఎక్ౙిగ్వా పై బలమైన విష చర్యను, వికర్షణ చర్యను ప్రదర్శించింది (ఫెంగ్, అతని అనుచరులు, 2011).
  • బ్రూసియా జవానిక కొమ్మలు, వివిధ కణాల ద్రావణాల ప్రభావాన్ని డైమండ్ బ్యాక్ మాత్‌పై పరీక్షించారు. 4 రకాల కణాల ద్రావణాలు డైమండ్ బ్యాక్‌మాత్‌పై యాంటీఫీడెంట్ మరియు గుడ్లు పెట్టకుండా నిరోధించే చర్యలను ప్రదర్శించాయి (జెంగ్, అతని అనుచరులు, 2008).
  • బ్రూసియా జవానిక, పైపర్ అడంకం, టెఫ్రోసియా వోగెలి గింజలు, కాయలు, ఆకుల ద్రావణాలను విడివిడిగా, అన్నీ కలిపి క్యాబేజిహెడ్ లార్వా, క్రోసిడోలోమియా పవోనన పై కీటకనాశక చర్య కొరకు పరీక్షించారు. అన్ని ద్రావణాల మిశ్రమం (3:2:5:1) విడి ద్రావణాల కన్నా క్యాబేజి హెడ్ లార్వాపై అత్యధిక విషపూరితంగా పనిచేసింది. (లినా, అతని అనుచరులు, 2013).
  • బ్రూసియా జవానికా నుండి వేరు చేసిన కాంపౌండ్ బ్రూసీన్ టొబాకోమొజాయిక్ వైరస్ ఇన్‌ఫెక్షన్ని, రెప్లికేషన్‌ని గణనీయంగా అరికట్టింది. ఈ కాంపౌండ్ పొటాటో వైరస్, కుకుంబర్ మొజాయిక్ వైరస్‌ల ఇన్‌ఫెక్షన్‌ని గూడా గణనీయంగా అరికట్టింది. అంతేగాక పొగాకు మొక్కలో టొబాకో మొజాయిక్ వైరస్ సిస్టమిక్ ఇన్‌ఫెక్షన్‌ని కూడా సమర్ధవంతంగా అరికట్టింది (షెన్, అతని అనుచరులు, 2007).
  • బ్రూసియా జవానిక ఇథనాల్ ద్రావణం స్పోడోప్టెరా ఎక్ౙిగ్వాపై బలమైన యాంటిఫీడెంట్ చర్యను ప్రదర్శించింది (ఫెంగ్, అతని అనుచరులు, 2011).
  • బ్రూసియా జవానిక గింజల నుండి వేరు చేసిన కాంపౌండ్ బ్రూసిన్ అనోఫెలెస్ ఈజిప్టి లార్వాల పెరుగుదలను, వృద్ధిని 0.001 పిపియం గాఢత వద్ద గణనీయంగా అరికట్టింది (సుతినింగ్సిహ్, అతని అనుచరులు, 2017).
  • బ్రూసియా జవానిక అంతర్గత కణాల నుండి వేరు చేసిన శిలీంద్రం యఫ్ జెబిజె 11 ఉత్పత్తి చేసే మెటబొలైట్స్ టొబాకొ మొజాయిక్ వైరస్ చర్యలను అత్యంత సమర్ధవంతంగా నివారించాయి. ఈ శిలీంద్రం యఫ్‌జెబిజె11ని ఆస్పర్ౙిల్లస్ ట్యూబిన్‌జెన్సిస్‌గా గుర్తించారు. ఈ మెటబొలైట్స్‌ని మాల్ ఫార్మిన్ జు1 (సైక్లిపెంటాపెప్టెåడ్), రెండు సైక్లిక్‌డైపెప్టెåడ్స్‌గా గుర్తించారు. మాల్ ఫార్మిన్ జు1 టొబాకోమొజాయిక్ వైరస్ ఇన్‌ఫెక్షన్, రెప్లికేషన్‌ని శక్తివంతంగా అరికట్టింది (టాన్, అతని అనుచరులు, 2015)

రైతునేస్తం ప్రచురణ ‘ఔషధ వేదం’ పుస్తకం కొరకు ఫోన్: 9676797777కు సంప్రదించండి.

Read More

అధిక దిగుబడి, గింజ నాణ్యతకు సప్తధాన్యాంకుర ద్రావణం

సప్తధాన్యాలను పాత్రలో వేసి నానిన తర్వాత మొలక కట్టాలి (విడివిడిగా).

  1. 100 గ్రా. పెసలు (మొలకలు)
  2. 100 గ్రా. మినుములు (మొలకలు)
  3. 100 గ్రా. అలసందలు (మొలకలు)
  4. 100 గ్రా. శనగలు (మొలకలు)
  5. 100 గ్రా. నువ్వులు (మొలకలు)
  6. 100 గ్రా. ఉలవలు (మొలకలు)
  7. 100 గ్రా. గోధుమలు (మొలకలు)

తడిగుడ్డతో వేలాడకట్టి మొలక వచ్చాక అన్ని కలిపి రుబ్బి ఒక లీ. నీరు కలపాలి. 10 లీ. ఆవు మూత్రం కలపాలి. కర్రతో బాగా కలియ త్రిప్పాలి. 2 గంటలు అలాగే ఉంచితే ఘనపదార్థం అడుగుకి చేరుతుంది. ఆ కషాయం వడపోసి మొక్కలపై పిచికారి చేయాలి. ఇది 48 గంటలు నిలువ ఉంటుంది. పైరు పాలు పోసుకునేటప్పుడు అన్ని పంటలకు పిచికారి చేస్తే దిగుబడి, గింజ నాణ్యత పెరుగుతుంది.

Read More

కాన్-టికీ కిల్న్ పద్ధతిలో బయోచార్ తయారీ

కాన్-టికీ (Kon-Tiki) బయోచార్ కిల్న్ అనేది ఫ్లేమ్ కర్టెన్ (Flame Curtain) సూత్రం ఆధారంగా పనిచేసే తలక్రిందుల శంఖాకార కిల్న్. పంట అవశేషాలను పరిమిత ఆక్సిజన్ పరిస్థితుల్లో తక్కువ పొగతో బయోచార్‌గా మార్చడానికి ఈ పద్ధతి ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రాచుర్యం పొందుతోంది.

ముందుగా కిల్న్ అడుగు భాగంలో కొద్దిపాటి పొడి చెక్కలు లేదా ఇతర తేలికగా మండే పదార్థాలను వేసి మంట వేయాలి. అనంతరం వరి గడ్డి, మొక్కజొన్న కాండాలు, పత్తి కట్టెలు, చెరకు ఆకులు లేదా ఇతర పొడి పంట అవశేషాలను దశలవారీగా చిన్న పరిమాణాల్లో వేయాలి. పైభాగంలో ఏర్పడే మంట (Flame Curtain) పొగను దహనం చేస్తూ, కింది భాగంలోని అవశేషాలను పరిమిత ఆక్సిజన్ పరిస్థితుల్లో పైరోలిసిస్ ద్వారా బయోచార్‌గా మారుస్తుంది. చివరలో అవసరమైన స్థాయిలో బయోచార్ ఏర్పడిన తర్వాత మంటను ఆపి, నీరు చల్లి లేదా గాలి ప్రవేశాన్ని నిలిపివేసి కిల్న్‌ను చల్లారనివ్వాలి.

     కిల్న్ పరిమాణాన్ని బట్టి ఒక్కో బ్యాచ్‌లో వంద కిలోల నుంచి సుమారు ఒక టన్ను వరకు పంట అవశేషాలను ప్రాసెస్ చేయవచ్చు. ముడి పదార్థం స్వభావాన్ని బట్టి సుమారు 10-20 శాతం బయోచార్ లభిస్తుంది. సాధారణంగా ఒక బ్యాచ్ పూర్తవడానికి 2-4 గంటల సమయం పడుతుంది.

     కాన్-టికీ కిల్న్ ద్వారా పొగ తక్కువగా విడుదలవుతుంది, నాణ్యమైన బయోచార్ ఉత్పత్తి అవుతుంది, తయారీ వేగంగా పూర్తవుతుంది మరియు పంట అవశేషాల దహనం వల్ల కలిగే పర్యావరణ కాలుష్యం గణనీయంగా తగ్గుతుంది. ఈ కారణాల వల్ల రైతు ఉత్పత్తిదారుల సంఘాలు, కస్టమ్ హైరింగ్ కేంద్రాలు, వ్యవసాయ శిక్షణా కేంద్రాలు మరియు పెద్ద రైతులకు ఈ సాంకేతికత అనువైన ప్రత్యామ్నాయంగా గుర్తింపు పొందుతోంది.

భారతదేశంలో అనేక సంస్థలు మరియు ఫ్యాబ్రికేషన్ యూనిట్లు వివిధ పరిమాణాల కాన్-టికీ కిల్న్‌లను తయారు చేస్తున్నాయి. కిల్న్ పరిమాణం, ఉక్కు మందం, తయారీ నమూనాను బట్టి ధర ₹40,000 నుండి ₹70,000 ల మద్య ఉండవచ్చు.

డా వి మురళి, (సీనియర్ శాస్త్రవేత్త), జి. డయానా (రిసెర్చ్ స్కాలర్), జి . రాధిక (రిసెర్చ్ స్కాలర్), డా ఆనిత కుమారి (ప్రధాన శాస్త్రవేత్త), కూరగాయల పరిశోధన స్థానం, శ్రీ కొండ లక్ష్మణ్ తెలంగాణ ఉద్యాన విశ్వవిద్యాలయం, రాజేంద్రనగర్, హైదరాబాద్ -500030 సెల్: 6304749921

Read More

దూడల ఆరోగ్య సంరక్షణ – వ్యాధుల నివారణ మార్గాలు

ఆరోగ్యంగా పెరిగిన దూడలు భవిష్యత్తులో అధిక పాలు ఉత్పత్తి చేసే ఆవులు, గేదెలు లేదా మంచి శక్తి కల్గిన ఎద్దులుగా ఎదిగి రైతుకు స్థిరమైన ఆదాయాన్ని అందిస్తాయి. కాబట్టి దూడల పెంపకంకంలో శాస్త్రీయ పద్ధతులు అనుసరించడం వల్ల వాటి ఆరోగ్యంని కాపాడుకోవచ్చు. పుట్టిన మొదటి కొన్ని వారాలు, నెలలు దూడల జీవితంలో అత్యంత ముఖ్య దశ. ఈ దశలో దూడలకి మంచి పోషకాహారం, నట్టల నివారణ మందులు, రోగనిరోధక టీకాలు సకాలంలో అందించినట్లయితే దూడలు ఎలాంటి వ్యాధుల భారిన పడకుండా ఆరోగ్యముగా ఎదిగి రైతులకు ఆదాయాన్ని ఇస్తాయి.

 దూడలలో పోషకాహారం లోపించండం లేదా పాకలలో పరిశుభ్రత పాటించకపోవడం వలన వాటికి అంటువ్యాధులు సంభవించి వాటి ఎదుగుదల మందగించడం,శరీర బరువు తగ్గడం, మరణాల రేటు పెరగడం  మరియు భవిష్యత్తులో అధిక పాల ఉత్పత్తిని ఇచ్చే సామర్థ్యం తగ్గడం వంటి సమస్యలకు దారితీస్తుంది. అందువల్ల వ్యాధులు వచ్చిన తరువాత చికిత్స చేయడం కంటే ముందుగా నివారణ చర్యలు తీసుకోవడం వలన అంటువ్యాధులు నివారించవచ్చు.

దూడలలో సాధారణంగా వచ్చే వ్యాధులు:

దూడలలో పుట్టిన వెంటనే చనిపోవడానికి గల ప్రధాన కారణాలు: కష్టప్రసవం (Dystocia), పుట్టిన వెంటనే ముక్కులోని జిగురు పదార్థాలు శుభ్రం చేయకపోవడం వలన ఊపిరి ఆడకపోవడం, పుట్టుకతో వచ్చే జన్యుపరమైన లోపాల వలన మరియు పుట్టిన వెంటనే తగిన మోతాదులో ముర్రుపాలు అందించకపోవడం మరియు తల్లి పోషకాహార లోపం కూడా దూడలు పుట్టిన వెంటనే చనిపోవడానికి కారణాలు.

నాభి సంక్రమణ ( Navel ill): పుట్టిన వెంటనే నాభిని శుభ్రపర్చకపోతే సూక్ష్మజీవుల సంక్రమణ కలుగుతుంది. దీని వలన దూడలకి బొడ్డు వాపు మరియు తీవ్రమైన జ్వరం వస్తుంది.
ఈ వ్యాధి నివారణకు పుట్టిన వెంటనే అయోడిన్ ద్రావణంతో నాభిని శుభ్రపరచాలి.

అతిసారవ్యాధి:

పుట్టిన దూడలలో అధికంగా కనిపించే వ్యాధులలో అతిసారం (Diarrhoea లేదా Scores) ఒకటి. ఈ వ్యాధి వల్ల దూడ శరీరంలో నీరు, ఖనిజలవణాలు వేగంగా కోల్పోయి నిర్జలీకరణకు గురవుతుంది. సకాలంలో చికిత్స అందించకపోతే కొద్ది గంటలలోనే ప్రాణాపాయం సంభవించే అవకాశం ఉంది. అందువల్ల ప్రతి పాడి రైతు ఈ వ్యాధి కారకాలు, లక్షణాలు మరియు నివారణ గురించి అవగాహన కలిగి ఉండటం చాలా అవసరం.

అతిసారం అంటే ఏమిటి ?
దూడలు తరుచుగా నీటి వంటి లేదా పలుచటి మలాన్ని విసర్జించడం, సాధారణం కంటే ఎక్కువసార్లు మలం చేయడం, శరీరం నుంచి నీరు మరియు లవణాలు అధికంగా కోల్పోవడం వంటి పరిస్థితిని అతిసారం అంటారు. ఈ వ్యాధి స్వతంత్ర వ్యాధి కాకుండా బాక్టీరియా, వైరస్, పరాన్నజీవులు లేదా పోషకాహార లోపల వల్ల కలుగుతుంది. ముఖ్యంగా పుట్టిన 5-30 రోజుల మధ్య ఈ వ్యాధి ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది. అతిసారం కారణాలు ముఖ్యంగా రెండు రకాలు 1. ఇన్ఫెక్షియస్ కారణాలు ( సంక్రామక కారణాలు ) 2. నాన్ ఇన్ఫెక్షియస్ కారణాలు ( అసంక్రామక కారణాలు)

దూడలలో అతిసారం కలిగించే సంక్రామక కారణాలు (infectious causes) : సూక్ష్మజీవుల వలన కలిగే అతిసారన్ని సంక్రామక అతిసారం అంటారు. ఇది ఒక దూడ నుండి మరొక దూడకు వేగంగా వ్యాపించే అవకాశం ఉంటుంది.
వైరస్ కారకాలు : రోటా వైరస్, కరోనా వైరస్
బాక్టీరియా: ఇ. కోలై , సాల్మొనెల్లా spp., క్లోస్ట్రిడియం
పరాన్నజీవులు: క్రిప్టోస్పోరిడియం, కాక్సిడియా

దూడలలో అతిసారం కలిగించే అసంక్రామక కారణాలు (Non infectious causes): ఇవి ఒక దూడ నుండి మరొక దూడకి వ్యాపించవు. ప్రధానంగా పోషణ, నిర్వహణ మరియు పర్యావరణ కారణాల వలన ఏర్పడుతాయి. వీటిలో ముఖ్య కారణాలు
● పుట్టిన వెంటనే తగిన పరిమాణంలో ముర్రుపాలు ఇవ్వకపోవడం
● అధికంగా లేదా తక్కువ పాలు ఇవ్వడం.
● అపరిశుభ్రమైన పాలని ఇవ్వడం.
● కలుషితమైన నీరు లేదా దాణా ఇవ్వడం.
● పోషకాహార లోపాలు.
● అప్పుడే పుట్టిన దూడకి సరిపోని వాతావరణం మరియు అపరిశుభ్రమైన పాకలో ఉంచడం, మొదలైనవి.
అపుడే పుట్టిన దూడలకి రోగనిరోధకశక్తి తక్కువగా ఉండడం వల్ల సులభంగా వ్యాధికారక క్రిముల భారిన పడే అవకాశం ఉంటుంది.

దూడలలో అతిసారవ్యాధి ముఖ్య లక్షణాలు:
● తరుచుగా పలుచటి లేదా నీళ్ల లాంటి విరేచనాలు రావడం.
● మలం రంగు పసుపు, తెలుపు,ఆకుపచ్చ లేదా గోధుమ రంగులో ఉండవచ్చు.
● విరేచనాల వలన శరీరంలో నీటి శతం తగ్గి కళ్ళు లోపలికి పోవడం,చర్మాన్ని పైకి లాగితే ఆలస్యంగా మామూలు స్థితికి రావడం.
● పాలు తాగడం తగ్గించడం లేదా పూర్తిగా మానేయడం గమనించవచ్చు.
● దూడలు తరుచుగా బలహీనంగా కనిపిస్తాయి, శరీర బరువు తగ్గుతుంది.
● ముఖ్యంగా బాక్టీరియా లేదా వైరస్ సంక్రమణలో జ్వరం ఉండవచ్చు.
● కళ్ళలో మెరుపు తగ్గి, చెవులు చల్లగా అనిపించడం.
● పొట్ట నొప్పి, అపుడప్పుడు పొట్ట ఉబ్బినట్లు కనిపిస్తుంది.
● మూత్రవిసర్జన తగ్గడం , శరీరం పూర్తిగా ఎండిపోయినట్లు కనిపిస్తుంది.
● సకాలంలో చికిత్స చేయకపోతే మరణం కూడా సంభవించవచ్చు.

దూడలలో అతిసార వ్యాధి చికిత్స నివారణోపాయాలు:

● పుట్టిన దూడలకి మొదటి 2 గంటలలోపు తగిన మోతాదులో ముర్రుపాలు ఇవ్వాలి. ఇది రోగనిరోధకశక్తి పెంచి అతిసారాన్ని తగ్గిస్తుంది.
● దూడలను శుభ్రమైన, పొడి గాలి, వెలుతురు ఉండే ప్రదేశంలో ఉంచాలి.
● కలుషితమైన నీరు, మేత ఇవ్వకూడదు.
● అనారోగ్య దూడలను ఆరోగ్యవంతమైన దూడల నుండి వేరుగా ఉంచాలి.
● దూడ నాభిని అయోడిన్ ద్రావణంతో శుభ్రపరచాలి. నాభి ద్వారా సంక్రమణలు జరగకుండా జాగ్రత్తపడాలి.
● పాలను నిర్ణీత సమయంలో తగిన మోతాదులో ఇవ్వాలి.
● దూడలకు సకాలంలో టీకాలు మరియు నట్టల నివారణ మందులు ఇవ్వాలి.
● వ్యాధి సోకిన దూడలకి అజాగ్రత్త చేయకుండా వెంటనే చికిత్స చేయించాలి. ఆంటీబయోటిక్స్ ఇంజెక్షన్లు ఇప్పించాలి.
● ద్రవాలు మరియు ఎలెక్ట్రోలైట్ థెరపీ చికిత్సలో అత్యంత ముఖ్యమైనది.
● దూడకి తీవ్రమైన నీరసం, కళ్ళ లోతు, లేచి నిలబడ లేకపోవడం లేదా 24 గంటలకు మించి తీవ్ర అతిసారం ఉంటే వెంటనే పశువైద్యుడిని సంప్రదించాలి.

మలబద్దకం:
చలికాలములో ఎక్కువగా దూడలలో మలబద్దకం కనిపిస్తుంది. ఈ వ్యాధి నివారణకు దూడకు తగిన మోతాదులో జున్నుపాలు లభించేట్లు చూడాలి. జున్నుపాలు దూడలలో మలబద్దకాన్ని నివారిస్తుంది. దూడకు ఎల్లప్పుడూ శుభ్రమైన నీరు అందించాలి. ఆకస్మికంగా ఆహరం మార్చకుండా , క్రమంగా మార్పులు చేయాలి.
దూడలకు అప్పుడప్పుడు ఆముదము, అరటిపండు, లిక్విడ్ పరాఫిన్ వంటి మందులు అందించాలి.
దూడలు ఎదిగే దశలో లేత గడ్డి ఎక్కువగా మేపిన మలబద్దకం తగ్గుతుంది.
దూడలకు గడ్డి, దాణా వంటి ఘనపదార్థాలు జీర్ణించుకునే శక్తిని కలుగచేయుటకు తల్లి నెమరు వేసేటపుడు సొంగ తీసుకొని దూడ నోట్లో పెట్టినట్లయితే దూడ జీర్ణాశయంలో అందుకు కావాల్సిన సూక్ష్మజీవులు వృద్ధి చెందుతాయి.

దూడలలో నట్టల బెడద (Worm infestation):

దూడల కడుపులో గుండ్రటి పురుగులు, లివర్ ఫ్లూక్స్, బద్దె పురుగుల వంటి నట్టలు ఉండడం వల్ల మొదట అజీర్తి చేసి తరువాత పారుకుంటుంది.
● నట్టలు గల దూడ కడుపు ఉబ్బినట్లు కనిపిస్తుంది. ఎదుగుదల మందగించి, దూడలు సరిగా మేత వేయవు. వెంట్రుకలు నిస్తేజముగా ఉండి దూడ బలహీనంగా చురుకుదనం కోల్పోయి ఉంటుంది.
● రక్తహీనత వల్ల కంటి పొరలు పాలిపోయినట్లు కనిపిస్తాయి.
నట్టల నివారణకు దూడలకు వారం రోజుల వయస్సులో నట్టల నివారణ మందులు త్రాగించాలి. 30 వ రోజు వయసులోపల, తిరిగి 60 రోజుల వయస్సుకు నట్టల నివారణ మందులు తగిన మోతాదులో వాడాలి.
కొత్తగా కొనుగోలు చేసిన దూడలకు నట్టల నివారణ చేసిన తరువాత ఇతర దూడలతో కలపాలి.
మలపరీక్ష ద్వారా నట్టలను గుర్తించి అవసరమైన చికిత్స అందించాలి.

న్యుమోనియా (Pneumonia): చలి, తేమ మరియు పాకలలో గాలి ప్రసరణ సరిగా లేకపోవడం, వైరస్ లేదా బాక్టీరియా సంక్రమణ వల్ల వస్తుంది.

దూడల కడుపులో బంతులు (Hair balls): దూడలు ఒకదానికొకటి నాకుకోవడం వల్ల లేదా గడ్డి తాడులు, ప్లాస్టిక్ వంటివి మింగడం వల్ల కడుపులో ఒకచోటచేరి బంతుల్లా తయారవుతాయి. ఇవి ప్రేగులలోకి చేరి ఆహారపదార్థాలకు అడ్డుపడతాయి. దీని వలన దూడలలో కడుపు నొప్పి సంభవిస్తుంది.
దీనికి తగిన చికిత్స లేదు. బంతులు అడ్డుపడడం వలన కడుపు నొప్పి వస్తే శస్త్ర చికిత్స చేయించాలి.

దూడలలో డిప్తీరియా: ఇది ప్రధానముగా బాక్టీరియా వలన వస్తుంది. నోరు లేదా గొంతులో గాయాలు ఏర్పడినపుడు ఈ బాక్టీరియా ప్రవేశించి వ్యాధిని కల్గిస్తుంది. ఈ వ్యాధి వలన అధిక జ్వరం వస్తుంది. నోటి లోపల బూడిద రంగులో పుండ్లు ఏర్పడి, నోటి నుండి చొంగ కారుతుంది. శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది, గురక వంటి శబ్దాలు రావడం జరుగుతుంది.
● ఈ వ్యాధి నివారణకు పశువైద్యుడి సలహా మేరకు ఆంటిబయోటిక్ మందులు, సల్ఫా మందులు ఇప్పించాలి.
● దూడల పాకలు చలి, ఈదరగాడ్పులు రాకుండా పరిశుభ్రముగా ఉంచాలి.

దూడల ఆరోగ్య సంరక్షణకు ముఖ్యమైన సూచనలు:

1.దూడ పుట్టిన వెంటనే ముక్కు, నోరు శుభ్రం చేసి శ్వాస సులభంగా జరిగేలా చూడాలి.

  1. పుట్టిన 2 గంటలలోపు ముర్రుపాలు తాగించాలి.
    3.దూడను పరిశుభ్రమైన పాకలో ఉంచాలి.
    4.పుట్టిన దూడ యొక్క నాభిని అయోడిన్ ద్రావణంలో ముంచాలి.
  2. పరిశుభ్రమైన త్రాగునీరు ఎల్లప్పుడూ అందుబాటులో ఉంచాలి.
  3. నట్టల నివారణ మందులు 10-15 రోజుల వయస్సులో ఒకసారి, 30 వ రోజు ఒకసారి, 60 వ రోజు ఒకసారి తగిన మోతాదులో ఇవ్వాలి.
  4. 2 వారాల వయస్సు నుంచి మెల్లిగా కాఫ్ స్టార్టర్ ని మేతగా ఇస్తూ, మూడో నెల వరకు పాలు, క్రమంగా ఘనమేత ఇవ్వాలి.
  5. 3 నెలల తరువాత పచ్చిమేత మరియు గడ్డి మేతని ఇవ్వాలి.
    9.పాకలో ఖనిజమిశ్రమం కలిగివున్న రాళ్లను వ్రేలాడదీయాలి.
  6. దూడలకు నెలకొకసారి వెంట్రుకలు గొరిగితే బాహ్యపారాన్నజీవుల వలన కలిగే వ్యాధుల నుండి కూడా రక్షించవచ్చు.
    11.టీకాలు నిర్ణిత షెడ్యూల్ ప్రకారం చేయించడం వలన రోగ నిరోధక శక్తి పెరుగుతుంది.
  7. దూడల ఆరోగ్యంని ప్రతిరోజు గమనించి, అనారోగ్య లక్షణాలు కనిపిస్తే వెంటనే పశువైద్యుడిని సంప్రదించాలి.

ముగింపు : దూడలకు సరైన పోషణ, పాకలలో పరిశుభ్రత, సమయానికి నట్టల నివారణ మందులు, టీకాలు చేపట్టడం వలన భవిష్యత్తులో అధిక ఉత్పాదకత కలిగిన పాడి పశువులను తయారుచేయవచ్చు. రైతులు ఈ సూచనలు పాటిస్తే దూడల మరణాల రేటు తగ్గి, పాడి పరిశ్రమలో మంచి లాభాలు పొందగలుగుతారు.

రచయిత: డా. చంద్రగిరి ప్రజ్ఞ, సహాయ ఆచార్యులు, పశు జన్యు శాస్ర మరియు ప్రజనన విభాగం, పశు వైద్య కళాశాల, కోరుట్ల. 9014639814

Read More

ఔషధ మొక్క… ఆవాలు

ఆవాలు సుగంధ ద్రవ్యమొక్క. గింజలు 1 మి.మీ. పరిమాణంలో చిన్నవిగా ముదురు గోధుమ రంగు లేదా నలుపు రంగులో ఉంటాయి. మొక్క 2 నుండి 8 అ. ఎత్తు పెరుగుతుంది. పసుపు రంగులో చిన్న పూలు ఏర్పడతాయి. ఆకులు సన్ననూగుతో కప్పబడి ఉంటాయి. ఎండ ఎక్కువగా ఉన్న రోజుల్లో పగటిపూట ఆకులు వడలి, రాత్రిపూట తిరిగి పూర్వస్థితికి వస్తాయి. మొక్క అనేక కొమ్మలు కలిగి వేగంగా పెరుగుతుంది. పూలు 7-9 మి.మీ. పొడవుంటాయి. కాయ సన్నగా, పొడవుగా ముక్కు కలిగి ఉంటుంది. ఇది 1-2 సెం.మీ. పొడవుంటుంది.

సాధారణ నామం : బ్లాక్‌మస్టర్డ్ శాస్త్రీయ నామం : బ్రాసికా నైగ్రా కుటుంబం: బ్రాసికేసి

ఉపయోగాలు : ఔషధ రంగంలో ….

  • ఔషధ వైద్యంలో ఆవాల గింజల పిండిని ఉడకబెట్టి పుండుపై కట్టుకడతారు. గింజలను నూరి పేస్టు చేసి కీళ్ళ నొప్పులు తగ్గడానికి చర్మంపై పూస్తారు. దీనిని చర్మంపై పూసినపుడు రక్తాన్ని ఆ ప్రదేశంలోకి ప్రసరించేటట్లు చేసి బాధ, నొప్పులను తగ్గిస్తుంది.
  • నలగగొట్టిన గింజలపై వేడి నీరు పోసి కాళ్ళనుంచితే జలుబు, తలనొప్పులు తగ్గుతాయి. పురాతన ఔషధమూలికా వైద్యులు బట్టతల, మూర్ఛరోగం, పాముకాటు, పంటి నొప్పుల చికిత్సకుపయోగించేవారు.
  • గింజలను లోపలికి తీసుకుంటే ఆకలిని పెంచడం, జీర్ణశక్తిని పెంచడం, మూత్రవర్ధకం, వాంతి మందుగా పనిచేస్తుంది. గింజలను మొలాసెస్‌తో కలిపి లోపలికి మింగితే విరేచనకారిగా పనిచేస్తుంది. గింజల కషాయం కాలేయం, స్ల్పీన్ గట్టి పడటాన్ని తగ్గించే చికిత్సలో ఉపయోగిస్తారు. దీనిని కార్సినోమా, గొంతు ట్యూమర్ల చికిత్సలో కూడా ఉపయోగిస్తారు. ఆవాలు గింజలను తింటే టానిక్‌గా, ఆకలి పెంచడానికి ఉపయోగపడతాయి.
  • గింజలతో తయారు చేసిన ద్రవంతో పుక్కిలిస్తే ట్యూమర్స్ నివారించబడతాయి. ఆవాల నూనె వెంట్రుకల పెరుగుదలను ప్రోత్సహిస్తుంది. ఆవాల పిండి యాంటిసెప్టిక్‌గా పనిచేస్తుంది.

వ్యవసాయరంగంలో …

  • ఆవపిండిని పశువులకు దాణాగా యిస్తే పాల దిగుబడి పెరుగుతుంది. ఆవాల నూనె చెక్క పంటలకు ఎరువుగా, పురుగు మందుగా పనిచేస్తుంది.
  • ఆవాల ఆకు ద్రావణాన్ని వేడి నీటితో కలిపి పిచికారి చేస్తే జ్యూట్ పంటలో కాండం కుళ్ళు తెగులు నివారించబడుతుంది.
  • ఈ ద్రావణాన్ని వేడి నీటితో కలిపి పిచికారి చేస్తే వరి పంటనాశించే గోధుమ రంగు మచ్చ తెగులు నివారించబడుతుంది. పశ్చిమ బెంగాల్ రైతులు ఈ పద్ధతిని విజయవంతంగా ఆచరిస్తున్నారు. ఆ విధంగా ఈ మొక్కని పర్యావరణహిత సేంద్రియ వ్యవసాయంలో ఉపయోగించవచ్చు. (ఘోష్, 2000).
  • భూమిలో నివసించే వైర్‌వర్మ్స్ లార్వాలు అనేక పంటలను ఆశిస్తాయి. ఆలుగడ్డ పంటలో వీటి నష్టాన్ని బ్రాసికా పచ్చి రొట్ట ఎరువుల్ని పెంచి నివారించవచ్చు. (ఫ్రాస్ట్, 2002).
  • ఆవాల నూనె స్పోడోప్టెరా లిట్టొరాలిస్, స్పోడోప్టెరాలిట్టొరాలిస్ మిమోలిమ్స్‌ను నివారించింది. ఫాట్ బాడిప్రోటీన్ పరిమాణాలను తగ్గించింది (ఖాట్టర్ అండ్ అబుల్ డాబ్, 2010).
  • ఆవాల ఎసెన్షియల్ ఆయిల్ క్యాబేజి లూపర్, ట్రైకోప్లూసియాని అతి సమర్థవంతంగా చంపగలిగింది (యాస్మిన్ అక్తర్, 2014).

రైతునేస్తం ప్రచురణ ‘ఔషధ వేదం’ పుస్తకం కొరకు ఫోన్: 9676797777కు సంప్రదించండి.

Read More

నేలలో పోషకాల పెంపుకు… బయోడైనమిక్ ఎరువులు

షామోమైల్ (503) : షామోమైల్ పూలను అవు చిన్న ప్రేవులలో నింపి శీతాకాలంలో సారవంతమైన భూమిలో కప్పిపెట్టాలి. కంపోస్టు కుప్పలలోని నత్రజని, కాల్షియం వాతావరణంలో కలిసి పోకుండా పట్టి వుంచుతుంది. పొటాషియం, మాంగనీస్, బోరాన్‌లతో పాటు అజటోబాక్టర్ బాక్టీరియా చర్యలను ప్రేరేపిస్తుంది. అజటోబాక్టర్ భూమిలో నత్రజనిని స్థిరీకరించే బాక్టీరియాలో అత్యుత్తమమైనది.

కొండీదురదగొండి (504) : కొండీ దురదగొండి మొక్కలను ఒక సంవత్సరంపాటు సారవంతమైన నేలలో పూడ్ౘ్ిపెట్టాలి. ఇది భూమిలో సేంద్రియ పదార్థం సరిగా కుళ్ళి పోవడానికి సహాయపడుతుంది. క్లోరోఫిల్ ఏర్పడటానికి భూమిలో ఇనుము, పొటాషియం, కాల్షియం, మెగ్నీషియం, గంధకం చర్యలను ప్రేరేపించడానికి సహాయపడుతుంది.

ఓక్ చెట్టు బెరడు (505) : ఓక్ చెట్టు బెరడును ఆవు కపాలంలో ఉంచి చలి కాలమంతా నీటిలో వుంచాలి. కాల్షియం, భాస్వరం భూమి లోనికి జీవ రూపంలోచేరి మొక్కలను తెగుళ్ళనుండి కాపాడుతుంది.

డ్యాండెలియన్ (506) : ఆవు మీసెంటరీలోని డ్యాండెలియన్ భూమిలోని పొటాషియం / సిలికా బాక్టీరియాని ప్రేరేపించి పెరుగుదల శక్తులతో అతి సమర్థవంతంగా పనిచేయడానికి ప్రేరేపిస్తుంది. మొక్కలకు కావలసిన వాటిని ఆకర్షించడానికి సిలికా సహాయపడుతుంది. పూతని పెంచడానికి దోసజాతి కాయలలో చివరి వరకు నింపడానికి సహాయపడుతుంది. ఆహార పదార్థాలలో పోషకాలను పెంచుతుంది. భూమిలో మెగ్నీషియం, బోరాన్, సెలీనియం చర్యలను ప్రేరేపిస్తుంది.

వ్యాలీరియన్ (507) : వ్యాలీరియన్ పూలతో తయారు చేసిన టింక్బర్ భూమిలోని బాక్టీరియాని చైతన్యపరచి, భాస్వరం ప్రక్రియని ప్రోత్సహించి భాస్వరం, సెలీనియం, మెగ్నీషియం కదలికలను ప్రేరేపిస్తుంది. పూత ప్రక్రియకు సహాయ పడుతుంది. కంపోస్టు కుప్పచుట్టూ వెచ్చదనాన్ని పరుస్తుంది.

Read More

పొదుగు వాపు… పాడి రైతులకు పెను సవాలు! నివారణ ఎలా?

“పాలు ఇచ్చే ప్రతి పశువు… రైతు కుటుంబానికి ఒక ఆదాయ వనరు. దాని ఆరోగ్యాన్ని కాపాడుకోవడం ప్రతి రైతు బాధ్యత.”

   పాడి పశువుల ఆరోగ్యాన్ని ప్రభావితం చేసే ముఖ్యమైన వ్యాధుల్లో పొదుగు వాపు (మాస్టిటిస్) ఒకటి. ఈ వ్యాధి వల్ల పశువు పొదుగులో వాపు, నొప్పి, పాలలో గడ్డలు, రంగు మారడం లేదా ఇతర అసాధారణ మార్పులు, పాల దిగుబడి తగ్గడం వంటి సమస్యలు కనిపిస్తాయి. ఫలితంగా పాడి రైతులు పాల దిగుబడి తగ్గడం, చికిత్స ఖర్చులు పెరగడం, పాల నాణ్యత తగ్గడం వంటి ఆర్థిక నష్టాలను ఎదుర్కొంటారు. అయితే, సరైన అవగాహన, పరిశుభ్రత, శాస్త్రీయ నిర్వహణ పద్ధతులను పాటించడం ద్వారా మాస్టిటిస్‌ను చాలా వరకు నివారించవచ్చు. పొదుగు వాపు రావడానికి ప్రధాన కారణాలు, పాడి రైతులు తరచుగా చేసే పొరపాట్లు, తీసుకోవాల్సిన జాగ్రత్తలు, అలాగే వ్యాధి వచ్చినప్పుడు అనుసరించాల్సిన చర్యలను తెలుసుకుందాం.

పొదుగు వాపు లక్షణాలు
పొదుగు వాపు (మాస్టిటిస్)ను ప్రారంభ దశలోనే గుర్తించడం ఎంతో ముఖ్యం. ఎందుకంటే సకాలంలో చికిత్స ప్రారంభిస్తే పశువు త్వరగా కోలుకోవడంతో పాటు పాల దిగుబడిలో వచ్చే నష్టాన్ని కూడా తగ్గించుకోవచ్చు. అందువల్ల ప్రతి పాడి రైతు ఈ వ్యాధి లక్షణాలపై అవగాహన కలిగి ఉండాలి. పొదుగు వాపు వచ్చిన పశువులలో ప్రభావితమైన భాగం ఉబ్బడం, గట్టిపడటం లేదా నొప్పిగా ఉండటం గమనించవచ్చు. ఆ భాగం సాధారణం కంటే వేడిగా అనిపించవచ్చు. పాలు పితికే సమయంలో పాలు గడ్డకట్టినట్లు కనిపించడం, పాలు పలుచగా లేదా నీరుగా మారడం, రంగు మారడం లేదా రక్తపు చారలు కనిపించడం వంటి మార్పులు కనిపించవచ్చు. వ్యాధి తీవ్రత పెరిగే కొద్దీ పాల దిగుబడి తగ్గుతుంది. కొన్నిసార్లు పాలు పితికేటప్పుడు నొప్పి కారణంగా పశువు కాలు ఎత్తడం, తన్నడం లేదా అసౌకర్యంగా ప్రవర్తించడం గమనించవచ్చు. తీవ్రమైన పరిస్థితుల్లో జ్వరం, నీరసం, ఆకలి తగ్గడం వంటి సాధారణ ఆరోగ్య సమస్యలు కూడా కనిపించవచ్చు.
ఈ లక్షణాల్లో ఏవైనా కనిపించిన వెంటనే నిర్లక్ష్యం చేయకుండా పశువైద్యుడిని సంప్రదించాలి.

పొదుగు వాపు వచ్చినప్పుడు రైతులు ఏం చేయాలి?
పొదుగు వాపు లక్షణాలు కనిపించిన వెంటనే నిర్లక్ష్యం చేయకుండా పశువైద్యుడిని సంప్రదించి, సూచించిన చికిత్సను వెంటనే ప్రారంభించాలి. స్వయంగా మందులు వాడడం లేదా ఇతరుల సలహాతో చికిత్స చేయించడం మంచిది కాదు. అలాగే, పశువు ఆరోగ్యం మెరుగుపడిందని భావించి చికిత్సను మధ్యలోనే ఆపివేయకూడదు.

   చికిత్స జరుగుతున్న సమయంలో వ్యాధి సోకిన పశువును సాధ్యమైనంత వరకు ఇతర పశువులకు దూరంగా ఉంచడం మంచిది. పాలు పితికేటప్పుడు ఆ పశువును చివరగా పితకాలి. అనంతరం చేతులు, పాలు పితికే పాత్రలు లేదా యంత్రాలను పూర్తిగా శుభ్రపరచాలి.

     అదేవిధంగా, చికిత్స సమయంలో వచ్చే పాలను పశువైద్యుడి సూచనల ప్రకారం మాత్రమే వినియోగించాలి లేదా పారవేయాలి. యాంటీబయాటిక్స్‌ చికిత్స పొందుతున్న పశువుల పాలను, పశువైద్యుడు సూచించిన విత్‌డ్రావల్‌ పీరియడ్‌ (మందుల అవశేషాలు పాలలో పూర్తిగా తొలగే వరకు వేచి ఉండాల్సిన గడువు) పూర్తయ్యే వరకు తాగకూడదు, అమ్మకూడదు లేదా ఇతర అవసరాలకు వినియోగించకూడదు.

    చికిత్సను పూర్తిగా కొనసాగించి, సూచించిన జాగ్రత్తలను పాటించడం వల్ల పశువు ఆరోగ్యం మెరుగుపడడంతో పాటు వ్యాధి మళ్లీ వచ్చే అవకాశాన్ని కూడా తగ్గించుకోవచ్చు.

పొదుగు వాపు ఎందుకు వస్తుంది? ఎలా నివారించాలి?
పొదుగు వాపు (మాస్టిటిస్) ఎక్కువగా వ్యాధికారక సూక్ష్మజీవులు పొదుగులోకి ప్రవేశించడం వల్ల వస్తుంది. ఈ సూక్ష్మజీవులు ప్రధానంగా పాలు తీసే సమయంలో, అపరిశుభ్రమైన పశువుల కొట్టం వల్ల లేదా పొదుగుకు ఏర్పడిన చిన్న గాయాల ద్వారా లోపలికి చేరుతాయి. అందువల్ల పొదుగు ఆరోగ్యాన్ని కాపాడుకోవాలంటే ప్రతిరోజూ పాటించే పాడి నిర్వహణ పద్ధతులపై ప్రత్యేక శ్రద్ధ అవసరం.

    పాలు తీసే సమయంలో పరిశుభ్రతకు అత్యంత ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి. పాలు తీసే ముందు పొదుగును శుభ్రమైన నీటితో కడిగి, ఒక్కో పశువును ప్రత్యేకమైన శుభ్రమైన పొడి గుడ్డతో తుడవాలి. పాలు తీసే వ్యక్తి చేతులు, ఉపయోగించే పాత్రలు లేదా యంత్రాలు కూడా ఎల్లప్పుడూ పరిశుభ్రంగా ఉండాలి. ప్రతిసారీ మొదటి కొన్ని పాల ధారలను ప్రత్యేక పాత్రలో సేకరించి జాగ్రత్తగా పరిశీలించాలి. పాలలో గడ్డలు, రక్తపు చారలు, రంగు మారడం లేదా పాలు పలుచగా కనిపించడం వంటి మార్పులు ఉంటే వెంటనే పశువైద్యుడిని సంప్రదించడం మంచిది. పాలు తీసిన అనంతరం చనుమొనలను పశువైద్యులు సూచించిన క్రిమిసంహారక ద్రావణంలో కొన్ని సెకన్ల పాటు ముంచడం (టీట్‌ డిప్పింగ్‌) వల్ల సూక్ష్మజీవులు నశించి, పొదుగు వాపు వచ్చే ప్రమాదం తగ్గుతుంది. అలాగే, పాలు తీసిన వెంటనే పశువు పడుకోకుండా కొద్దిసేపు నిలబడి ఉండేలా చూడాలి. ఇందుకోసం కొద్దిగా పచ్చిగడ్డి లేదా దాణా వేయడం మంచిది. ఇలా చేయడం వల్ల చనుమొనలు సహజ స్థితికి చేరే వరకు సూక్ష్మజీవులు పొదుగులోకి ప్రవేశించే అవకాశం తగ్గుతుంది. పాలు తీసే విధానం కూడా పొదుగు ఆరోగ్యాన్ని ప్రభావితం చేస్తుంది. పాలను ఎల్లప్పుడూ పూర్తి చేతి పద్ధతిలో తీయాలి. పిడికిలి కణుపులతో (Knuckling) పాలు తీయడం వల్ల చనుమొనలకు గాయాలు ఏర్పడి, పొదుగు వాపు వచ్చే ప్రమాదం పెరుగుతుంది. అలాగే, పొదుగులో పాలు మిగిలిపోకుండా పూర్తిగా పాలు తీయడం, ప్రతిరోజూ ఒకే సమయానికి పాలు తీయడం కూడా పొదుగు ఆరోగ్యాన్ని కాపాడడంలో ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తాయి.

   పశువులు ఉండే పరిసరాల పరిశుభ్రత కూడా పొదుగు వాపు నివారణలో కీలకమైనది. కొట్టంలో పేడ, మూత్రం, బురద పేరుకుపోతే సూక్ష్మజీవులు వేగంగా పెరుగుతాయి. పశువులు పడుకునే ప్రదేశం ఎల్లప్పుడూ పొడిగా, పరిశుభ్రంగా ఉండేలా చూసుకోవాలి. ముఖ్యంగా వర్షాకాలంలో కొట్టం తడిగా, బురదగా మారకుండా ప్రత్యేక శ్రద్ధ తీసుకోవడం వల్ల పొదుగు వాపు వచ్చే అవకాశాన్ని తగ్గించుకోవచ్చు. పశువు ఆరోగ్యం బాగుంటేనే పొదుగు ఆరోగ్యంగా ఉంటుంది. సమతుల్య పోషకాహారం, ఖనిజ లవణాల మిశ్రమం, విటమిన్లు, పరిశుభ్రమైన తాగునీరు తగిన మోతాదులో అందితే పశువు శారీరక స్థితి మెరుగుపడుతుంది. దీంతో సూక్ష్మజీవులను ఎదుర్కొనే శక్తి పెరిగి, పొదుగు వాపు వచ్చే అవకాశం తగ్గుతుంది. అదే విధంగా, ప్రసవం అనంతరం, అధిక పాలిచ్చే దశలో లేదా ఇతర అనారోగ్య సమస్యలు ఉన్న సమయంలో పశువులపై మరింత శ్రద్ధ చూపడం అవసరం. ఈ దశల్లో సరైన పోషణ, మంచి నిర్వహణ అందిస్తే పొదుగు వాపు ప్రమాదాన్ని గణనీయంగా తగ్గించవచ్చు.

పొదుగు వాపును నివారించాలంటే పరిశుభ్రమైన పాడి నిర్వహణ, సరైన పాలు తీసే పద్ధతి, పశువుల ఆరోగ్యంపై నిరంతర శ్రద్ధ—ఈ మూడింటినీ రోజువారీ అలవాటుగా మార్చుకోవాలి.

“రోజువారీ పాడి నిర్వహణలో పాటించే చిన్న చిన్న జాగ్రత్తలే… పెద్ద నష్టాలను నివారిస్తాయి.”

Dr. సంతోషిణి చింత, అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్,
Dr. బద్దం అఖిల, టీచింగ్ ఫాకల్టీ,
పశువైద్య మరియు పశుసంవర్ధక విస్తరణ విద్య విభాగం,
పశువైద్య కళాశాల, కోరుట్ల. 7093198419

Read More