ఇవి ఎక్కువగా దూడలలో వుంటాయి. రిబ్బను లేదా టేపు ఆకారంలో వుండే శరీర ఖండాలు గల జీవి. ఇవి పేగుల లోపలి గోడలకు పట్టుకొని గొలుసు లాగా పెరుగుతాయి. దీని వల్ల దూడలు నీరసపడతాయి. శరీర భాగాలలో నీరు చేరుతుంది. పేడ పరీక్షించి వ్యాధి నిర్ధారించవచ్చు.
పరిష్కారాలు: ఆయుర్వేదం : ఉసిరిక రసం 4 చెంచాలు, కొబ్బరిపాలు 30 మి.లీ. రోజుకు 2 పర్యాయాలు చొప్ప్పున 20 రోజులు త్రాగించాలి.
మూలికావైద్యం: వాయు విడంగాలు 5 గ్రా॥, ముసాంబరం 1 గ్రా॥, పొడి చేసి మజ్ౙిగలో కలిపి బద్దెపురుగుల నివారణ జరిగేంత వరకు త్రాగించాలి.
హోమియో:
కూప్రం మెట్ 30 మందు 10 మాత్రలు ఉదయం, నక్స్ వామిక 30 మందు 10 మాత్రలు సాయంత్రం ఒక మందు తర్వాత మరో మందుగా మార్చి, మార్చి రోజుకు 4 సార్లు చొప్పున నెల రోజులు తినిపిస్తే బద్దెపురుగు నశిస్తుంది.
ఫిట్స్ ఉంటే ఫైలిక్స్ మాస్ 30 + స్పైజీలియా 30 + టెల్లురియం 30 మందుల మిశ్రమం మాత్రలు 10 చొప్పున వారం రోజులు తినిపించాలి.
పై మందులు పని చేయనప్పుడు, ఆర్సెనికం ఆల్బం 30 మందు 10 మాత్రలు రోజుకు 1 పర్యాయం చొప్పున 4 రోజులు తినిపించాలి.
కాలేయం సరిగా పని చేయనపుడు, కాల్ మేఘ్ 30 / చెలిడోనియం 30 / లైకోపోడియం 30 లలో ఏదైనా ఒక మందు రోజుకు 10 మాత్రలు చొప్పున తినిపించాలి.
అల్లోపతి: నిక్లోసమైడ్ (NICLOSAMIDE) కిలో శరీర బరువుకు 100 మి.గ్రా. చొప్ప్పున మందును త్రాగించాలి. …………………………………………………………………………………… రైతునేస్తం ప్రచురణ ‘గో-సంజీవని’ పుస్తకం కొరకు సంప్రదించండి: 96 76 79 77 77కు సంప్రదించండి.
ఎండు మిర్చి భారతదేశంలో ముఖ్యమైన వాణిజ్య పంట. ఆంధ్రప్రదేశ్ దేశంలోనే మిర్చి ఉత్పత్తిలో మొదటి స్థానంలో ఉంది.
ప్రస్తుత చాలా మంది మిరపను సాగు చేసే రైతులు ఎక్కువ ఎరువులు వేస్తే ఎక్కువ దిగుబడి వస్తుందననే అపోహతో మిరప నారు నాటినప్పటినుండి ప్రతి 20 రోజులకు ఒకసారి మొత్తం 6-7 సార్లు పై పాటుగా కేవలం రసాయన ఎరువులను వేయటం జరుగుతుంది. దాదాపుగా పంట కాలంలో ఒక ఎకరానికి 24-30 మూటలు (1200-1500 కేజి/ఎ) వాడుతున్నారు. ఇది సాదారణం కంటే 2 నుండి 3 రేట్లు ఎక్కువగా వేస్తున్నారు. అదేవిధంగా కేవలం రసాయన ఎరువులపై పెట్టే పెట్టుబడి అధికంగా ఒక ఎకరానికి సుమారు 45,000-50,000 రూపాయలు అవుతుంది. దీనివల్ల పెట్టుబడి పెరగటమే కాకుండా, పురుగు, తెగుళ్ల ఉదృతి అధికం అవటం, నేల ఆరోగ్యం క్షీణించటం, పోషక లోపాలు ఏర్పడటం వల్ల దిగుబడి తగ్గి రైతుకు గిట్టుబాటు కాకుండా నష్టపోతున్నారు.
మిరపలో రసాయన ఎరువులు అధికంగా ఉపయోగించడం వలన మరియు సేంద్రియ ఎరువులను పరిమితం చేయడం లేదా ఉపయోగించకపోవడం వలన నేల సమస్యలు మరియు సూక్ష్మపోషకాల లోపాలు ప్రధానంగా గమనించడమైనది. నేల సంరక్షణ పద్ధతులు, పచ్చి రొట్ట ఎరువు, పంట మార్పిడి మరియు సేంద్రియ ఎరువులను ఉపయోగించడం ద్వారా నేల ఆరోగ్యం మెరుగుపడి, పంటకు కావలసిన పోషకాల లభ్యత మెరుగుపడుతుంది.
నేల సేంద్రీయ కార్బన్ మరియు భౌతిక స్థితిని మెరుగుపరచడానికి వైవిధ్యమైన సేంద్రియ ఎరువులైన పశువుల ఎరువు (25t/ha) లేదా వర్మికంపోస్ట్ (5t/ha) బయో-ఏజెంట్లతో వృద్ది చేసిన ఎరువు, పిండి ఎరువులు, పంట అవశేషాలు మొదలైనవి ఉపయోగించాలి.
సేంద్రియ పదార్థాన్ని మిరప పంటకు ఆహారంగా కాకుండా నేలలోని సూక్ష్మజీవులకు ఆహారంగా పరిగణించాలి. ఇవి నేల ఆరోగ్యాన్ని మరియు మొక్కల పోషణను చూసుకుంటాయి. పోషకాలను సమతుల్యంగా తీసుకోవడానికి ఆరోగ్యకరమైన నేల ప్రాథమికమైనది.
సూక్ష్మజీవుల సంతతిని పెంపొందించడానికి బయోఫెర్టిలైజర్లు మరియు బయో-ఏజెంట్లను (అజాటోబాక్టర్, అజోస్పిరిల్లమ్, ఫాస్ఫోబాక్టీరియా, బాసిల్లస్ సబ్టిలస్ మరియు మైకోరైజా, సూడోమోనాస్, ట్రైకోడెర్మా మొదలైనవి) నేలకి అందించాలి.
పచ్చి రొట్ట ఎరువుగా జనుము పంటను వేయడం వల్ల సేంద్రీయ పదార్థం మరియు పోషకాలు అధికంగా అందటంతో పాటు నేలలో వున్న నులి పురుగులను అణిచివేస్తుంది.
పచ్చిరొట్ట వేయడం వలన త్రిప్స్, అఫిడ్స్ మరియు తెల్లదోమ ఉదృతి తగ్గించుకోవచ్చు. సేంద్రీయ పదార్థం ఎక్కువగా వుంటే వేరుకుళ్లు మరియు ఆకులపై వచ్చే తెగుళ్లు తగ్గుతాయి.
పంట నాటక ముందు సేంద్రీయ ఎరువుల యాజమన్యం
తొలకరి వర్షాలకు పచ్చిరొట్ట కోసం నవ ధాన్యాలను ఎకరానికి 15 కిలోల చొప్పున విత్తుకోవాలి. పచ్చిరొట్ట పైరు 45 రోజులు పెరిగిన తరువాత రోటవేటర్ తో నేలలో కలియదున్నాలి.
ప్రయోజనాలు; నేలలో సేంద్రియ కర్బన నష్టాన్ని నివారిస్తుంది. భూసారాన్ని పెంచుతుంది. నేల వేడిమి తగ్గి, సూక్ష్మజీవుల చర్యలు వేసవిలో కూడా అందుబాటులో ఉంటాయి. దీని వల్ల ఎకరాకు 4-6 టన్నుల పచ్చిరొట్ట ఎరువు అందుతుంది. నేల 2 రెట్లు ఎక్కువ నీటిని ఒడిసి పడుతుంది. నేల గుల్లబారి గాలి ప్రసరణ బాగుంటుంది. సూక్ష్మ జీవులు 100 రెట్లు పెరుగుతాయి. పురుగు, తెగుళ్ల నిరోధక శక్తి పెరుగుతుంది. సూక్ష్మ పోషకాల లోపాలు రావు. రసాయన ఎరువుల వాడకం 30-50% తగ్గుతుంది. పంట బెట్ట/నీటి ముంపు నుండి తట్టుకుంటుంది.
పచ్చిరొట్టె కలియదున్నిన 10-15 రోజుల తరువాత అంటే జులై రెండవ పక్షంలో, పశువుల ఎరువు ఒక ఎకరానికి 8-10 టన్నులు చల్లుకోవాలి.
ఈ పశువుల ఎరువుతో పాటుగా 10 రోజుల ముందుగా తయారు చేసుకున్న జీవన ఎరువులు మిశ్రమంను వేసి దుక్కి దున్నలి.
బయో ఏజెంట్స్ మిశ్రమం తయారీ: ఒక ఎకరానికి వర్మి కంపోస్ట్ 200 కిలోలు (లేదా) పశువుల ఎరువు 200 కిలోలను తీసుకొని దానికి 40 కిలోల వేప పిండిని కలపాలి.
తరువాత Azotobacter, Phosphorus Solubilizing Bacteria (PSB) and Potash Mobilizing Bacteria (KMB) లాంటి బయో ఫర్టిలైజర్స్ మరియు ట్రైకోడెర్మ, సూడోమోనస్, బవేరియా, మెటరైజమ్ ప్రతిదీ 1 లీటరు చొప్పున తీసుకొని, వీటిని 1 కేజి బెల్లం పానకంలో కలిపి కంపోస్ట్ లో కలుపుకోని 10-12 రోజులు మగ్గ పెట్టి పొలంలో వేసి దున్నుకోవాలి. ఈ విధంగా పంట నాటిన 30 రోజులకి మరియు 60 రోజులకి ఒకసారి సాళ్ల మద్యన వేసి నీరు పెట్టాలి.
ప్రయోజనాలు – నేల సారం, సూక్ష్మజీవుల సంఖ్య పెరుగుతుంది. పోషకాలు మొక్కలకు సులభంగా అందుతాయి. వేర్ల పెరుగుదల మెరుగుపడుతుంది. నేల నుంచి వచ్చే తెగుళ్లు తగ్గుతాయి. నేలలోని కీటకాలు నియంత్రణలోకి వస్తాయి. రసాయన ఎరువులు, పురుగుమందుల ఖర్చు తగ్గుతుంది.
ఆఖరి దుక్కిలో ఒక ఎకరానికి 100 కేజిల వర్మి కంపోస్ట్ తో పాటుగా 2 కిలోల మైకోరైజా + 1 కిలో హుమిక్ ఆసిడ్ల మిశ్రమను కలిపి వేయడం వల్ల మొక్క వేరు వ్యవస్థ, శాకియ పెరుగుదల బాగా పెరుగుతుంది.
మిరప పంట సాగు చేయడానికి ముందు, కనీసం 9 రకాల పంటల విత్తనాలను (పప్పుధాన్యాలు, నూనెగింజలు, చిరుధాన్యాలు, కూరగాయలు, ఆకుకూరలు మొదలైనవి) ఏప్రిల్/మే నెలల్లో, అంటే మిరప పంట చివరి కోతకు ఒక వారం ముందు విత్తుకోవాలి.
ఈ పంటలను జూలై రెండవ వారం వరకు, అంటే మిరప పంట నాటే సమయం వరకు కొనసాగించాలి. దీనివల్ల పొలంలో మంచి మొక్కల పెరుగుదలతో పాటు అధిక జీవద్రవ్యరాశి (Biomass) లభిస్తుంది.
విత్తనాల రకాల వైవిధ్యం ఎంత ఎక్కువగా ఉంటే ఫలితాలు అంత మెరుగ్గా ఉంటాయి.
PMDS పద్ధతిని అనుసరించడం ద్వారా వివిధ రకాల పంటలు, కూరగాయలు, ఆకుకూరలలో కొంత భాగాన్ని కుటుంబ అవసరాల కోసం కోసి వినియోగించుకోవచ్చు.
మిగిలిన పంట అవశేషాలను పశుగ్రాసంగా ఉపయోగించుకోవచ్చు లేదా నేలపై కప్పుగా (Mulch) పరచవచ్చు లేదా ప్రధాన పంటలో కలియదున్నవచ్చు.
మిరప పంటలో అంతర పంటలు మరియు బహుళ పంటల సాగును ప్రోత్సహించడం (Intercropping and Polycropping):
మిరప పంట సాగు విధానంలో అంతర పంటలు మరియు బహుళ పంటల కలయికను తప్పనిసరిగా పెంపొందించాలి.
అంతర పంటలుగా ఉల్లి, కందులు, దుంపజాతి కూరగాయలు, ఆకుకూరలు మరియు తీగజాతి కూరగాయలను మిరప పంటలో భాగంగా సాగు చేయాలి.
ప్రధాన పంటతో పాటు అంతర పంటలు, ఇతర పంటల ద్వారా వచ్చిన ఆదాయాన్ని కూడా తప్పనిసరిగా నమోదు చేయాలి.
విత్తనాలు మరియు నారుమొక్కల శుద్ధి (Seed and Seedling Treatment):
విత్తనాలు మరియు నారు మొక్కలను నాటడానికి ముందు బీజామృతంతో శుద్ధి చేయాలి.
ఘనజీవామృతం (Ghanajeevamrutham – GJM) వినియోగం:
చివరి దుక్కి సమయంలో క్రింది మోతాదులో పదార్థాలను పొలంలో వేయాలి. • ఘనజీవామృతం టైపు-2 -1,000–1,500 కిలోలు • వేపపిండి (Neem Cake) – 200 కిలోలు • ట్రైకోడెర్మా విరిడే (Trichoderma viride) – 4 కిలోలు • ఘనజీవామృతం టైపు-1: ఎకరాకు మొత్తం 500 కిలోలు, రెండు విడతలుగా వేయాలి. o మొదటి విడత: నాటే సమయంలో 250 కిలోలు. o రెండవ విడత: నాటిన 45 రోజుల తర్వాత (45 DAT) 250 కిలోలు. • ఈ పదార్థాలను మొక్కల దగ్గర వరుసల్లో లేదా మొక్కల మొదళ్ల వద్ద వేసే పద్ధతిలో (Placement Method) వినియోగించాలి.
ద్రవజీవామృతం (Dravajeevamrutham – DJM) వినియోగం: అ) నేల ద్వారా అందించడం (Soil Application):
నాటిన 40వ రోజు నుంచి మొత్తం 7 సార్లు (40, 60, 90, 120, 140, 150, 160 వ రోజు), ప్రతి సారి ఎకరాకు 200 లీటర్ల చొప్పున అందించాలి. ఆ) ఆకులపై పిచికారీ (Foliar Application):
క్రింది షెడ్యూల్ ప్రకారం ద్రవజీవామృతాన్ని నీటిలో కలిపి పిచికారీ చేయాలి.
నాటిన రోజుల తర్వాత ద్రవజీవామృతం మోతాదు నీటి పరిమాణం 15వ రోజు 5 లీటర్లు 100 లీటర్లు 50వ రోజు 10 లీటర్లు 125 లీటర్లు 75వ రోజు 10 లీటర్లు 125 లీటర్లు 105వ రోజు 15 లీటర్లు 150 లీటర్లు 115వ రోజు 30 లీటర్లు 150 లీటర్లు 130వ రోజు 30 లీటర్లు 150 లీటర్లు
ఎదుగుదలను ప్రోత్సహించే పదార్థాల వినియోగం (Growth Promoters): i. పంచగవ్య (Panchagavya): • ఎకరాకు 4 లీటర్ల పంచగవ్యను 100 లీటర్ల నీటిలో కలిపి పిచికారీ చేయాలి. • పుష్పించే దశ నుంచి మొత్తం 4 సార్లు పిచికారీ చేయాలి. పిచికారీ సమయం: • మొదటి పిచికారీ – నాటిన 25 రోజుల తర్వాత • రెండవ పిచికారీ – నాటిన 50 రోజుల తర్వాత • మూడవ పిచికారీ – నాటిన 75 రోజుల తర్వాత • నాల్గవ పిచికారీ నాటిన – 115 రోజుల తర్వాత
ii. ఎగ్ అమైనో యాసిడ్ (Egg Amino Acid): • ఎకరాకు 200–250 మి.లీ. ఎగ్ అమైనో యాసిడ్‌ను 100 లీటర్ల నీటిలో కలిపి పిచికారీ చేయాలి. • మొత్తం రెండు సార్లు పిచికారీ చేయాలి. o నాటిన 130 రోజుల తర్వాత– మొదటి పిచికారీ. o నాటిన 150 రోజుల తర్వాత– రెండవ పిచికారీ.
తప్పనిసరిగా పాటించాల్సిన అంశాలు (Non-Negotiable Practices): క్రింది పేర్కొన్న అన్ని పద్ధతులను తప్పనిసరిగా అమలు చేయాలి. అ) అంతర పంటలు (Intercrops): • రెండు మిరప మొక్కల మధ్య 50–100 గ్రాముల చొప్పున దుంపజాతి పంటలు మరియు ఇతర కూరగాయల విత్తనాలు విత్తాలి. ఉల్లి, ముల్లంగి, కొత్తిమీరతో సహా వివిధ ఆకుకూరలు మరియు ఇతర కూరగాయలను సాగు చేయాలి. వీటితో పాటు బంతి పూల నారుమొక్కలను కూడా నాటాలి.
ఆ) పొలం చుట్టూ రక్షణ పంటలు (Border Crops): • జొన్న, సజ్జ లేదా మొక్కజొన్న పంటలను పొలం చుట్టూ 4 వరుసల్లో సాగు చేయాలి. విత్తనాల మోతాదు: ఎకరాకు 1–2 కిలోలు.
ఇ) ఉచ్చు పంటలు (Trap Crops): • హెలికోవర్పా (Helicoverpa) పురుగు నివారణకు బంతి పూల మొక్కలను సాగు చేయాలి. విత్తనాల మోతాదు: 50 గ్రాములు. • స్పోడోప్టెరా (Spodoptera) పురుగు నివారణకు ఆముదం పంటను ఉచ్చు పంటగా సాగు చేయాలి. విత్తనాల మోతాదు: 250 గ్రాములు.
ఈ) పసుపు మరియు నీలం రంగు జిగురు అట్టలు (Yellow and Blue Sticky Traps): • ఎకరాకు 20–25 పసుపు మరియు నీలం రంగు జిగురు అట్టలను ఏర్పాటు చేయాలి. • నాటిన 10వ రోజు (10 DAT) వీటిని పొలంలో అమర్చాలి.
ఉ) లింగాకర్షక బుట్టలు (Pheromone Traps): • హెలికోవర్పా మరియు స్పోడోప్టెరా పురుగుల కోసం ఎకరాకు ఒక్కో రకానికి 8 చొప్పున లింగాకర్షక బుట్టలను ఏర్పాటు చేయాలి. నాటిన 20–30 రోజుల మధ్య వీటిని అమర్చాలి.
ఊ) పక్షులు వాలేందుకు కర్రలు (Bird Perches): • ఎకరాకు 10–15 పక్షులు వాలేందుకు అనువైన కర్రలను ఏర్పాటు చేయాలి. • ఇవి పురుగులను తినే పక్షులను ఆకర్షించి సహజసిద్ధమైన పురుగు నివారణకు సహాయపడతాయి.
ఋ) కాంతి ఉచ్చులు (Light Traps):
ఎకరాకు ఒక కాంతి ఉచ్చును ఏర్పాటు చేయాలి.
పురుగుల ఉధృతి ప్రారంభం కాకముందే లింగాకర్షక బుట్టలను ఏర్పాటు చేయడం: • హెలికోవర్పా మరియు స్పోడోప్టెరా వంటి పురుగుల ఉధృతి ప్రారంభమైన తర్వాత కాకుండా, వాటి ఉనికి లేదా నష్టం కనిపించకముందే లింగాకర్షక బుట్టలను పొలంలో ఏర్పాటు చేయాలి. • ముందస్తుగా బుట్టలను ఏర్పాటు చేయడం ద్వారా పురుగుల ఉనికిని గుర్తించడంతో పాటు వాటి సంతానోత్పత్తిని తగ్గించడానికి సహాయపడుతుంది.
ఏడాది పొడవునా పంటల వైవిధ్యం (365 Days of Green Cover): • మార్చి నెలలో మిరప పంట కోత పూర్తయిన వెంటనే, కనీసం 9 రకాల పంటల విత్తనాలను PMDS పద్ధతిలో విత్తుకోవాలి. • లేదా ఇతర పంటల సమూహాలతో (బహుళ పంటల సాగు – Polycropping) 365 రోజుల పాటు పొలంలో పచ్చదనం ఉండేలా పంటల సాగును కొనసాగించాలి. • దీని ద్వారా నేలలో సేంద్రియ పదార్థం పెరగడం, నేల ఆరోగ్యం మెరుగుపడటం, జీవవైవిధ్యం అభివృద్ధి చెందడం మరియు నేల కప్పు నిరంతరంగా ఉండటం సాధ్యమవుతుంది.
యం. ఆదినారాయణ (ఉద్యాన శాస్త్రవేత్త), ఇ. రవి గౌడ్ (విస్తరణ శాస్త్రవేత్త), డి. బాలరాజు (సస్య రక్షణ శాస్త్రవేత్త) డా. జి. ధనలక్ష్మి (ప్రధాన శాస్త్రవేత్త), కృషి విజ్ఞాన కేంద్రం, యాగంటిపల్లె, నంద్యాల జిల్లా. Ph: 9701278174
ఏటిక పాములు (ASCARIA) తల్లి గర్భంలో వుండగానే పిండంలోకి ప్రవేశిస్తాయి.
దూడ చిన్న ప్రేగులలో చేరి 10 రోజులలో పెద్దవై గ్రుడ్లు పెట్టటం మొదలు పెడతాయి.
ఈ ఏటిక పాములు దూడల పొట్టలోకి కొన్ని విషపదార్థాలను విరజిమ్ముతాయి.
కారణాలు :
ఏటిక పాములు తెల్లగా, గుండ్రంగా, బారుగా వుంటాయి.
ఏటిక పాముల గుడ్లతో కలుషితమైన ఆహారం తినటం, నీరు త్రాగటం.
త్రాగే నీటి వలన అవి ప్రేగులలో స్థావరం ఏర్పరచుకొని, తిరిగి కొన్ని లక్షల గుడ్లు పెట్టటం ద్వారా వాటి సంతతిని వృద్ధి చేసుకుంటాయి.
పేడ పరీక్షించి వ్యాధి నిర్ధారించవచ్చు
పరిష్కారాలు: హోమియో: ఏదైనా ఒక మందు కాల్కేరియా కార్బ్ 30 మందు 10 మాత్రలు చొ॥ 2 వారాలకొకసారి తినిపించాలి. లేదా సిన / మెర్క్ సాల్/ సాంటోనినం / నేట్రం ఫాస్ / అబ్రోటనం / టెల్లురియం 30 పొటెన్సీ మందులలో ఏదైనా ఒక మందు 10 మాత్రలు చొప్ప్పున 5 రోజులు తినిపించాలి.
అల్లోపతి: ఏటిక పాముల నివారణ
మొదటిసారి 8వ రోజున పైపరజిన్ ఆడిపేట్ (PIPERAZINE ADIPATE) 10 గ్రా॥ పొడిని గానీ, 10 మి.లీ. ద్రావణం గానీ త్రాగించాలి.
రెండవ సారి 20 వ రోజున పైపరజిన్ ఆడిపేట్ (PIPERAZINE ADIPATE) 10 గ్రా॥ పొడిని గానీ, 10-15 మి.లీ. ద్రావణం గానీ త్రాగించాలి.
మడవ సారి 40 వ రోజున ఎఫ్ – జోల్ (F-ZOLE) 10 గ్రా॥ పొడిని గానీ, 10 మి.లీ. ద్రావణం గానీ త్రాగించాలి.
నాలుగవ సారి 60 వ రోజున ఎ జోల్ (A-ZOLE) 10 గ్రా॥ పొడిని గానీ, 10 మి.లీ. ద్రావణం గానీ త్రాగించాలి.
అయిదవ సారి 90 వ రోజున ఎఫ్ – జోల్ (F-ZOLE) 10 గ్రా॥ పొడిని గానీ, 15 మి.లీ. ద్రావణం గానీ త్రాగించాలి.
ఆరవ సారి 6 నెలలకు ఆల్బెండజోల్ (ALBENDAZOLE) 150 మి.గ్రా. 2 బిళ్ళలు తినిపించాలి.
లివోమిక్స్ (LIVOMIX) / లివ్ (LIVE) – 52 టానిక్ రోజుకు 50 మి.లీ. చొ॥న 5 రోజులు త్రాగించాలి.
…………………………………………………………………………………… రైతునేస్తం ప్రచురణ ‘గో-సంజీవని’ పుస్తకం కొరకు సంప్రదించండి: 96 76 79 77 77కు సంప్రదించండి.
నేలవేము 20 గ్రా॥, శొంరి 10 గ్రా॥, ఉప్పు 5 గ్రా॥, అన్నభేది 1 గ్రా॥ కలిపి గానీ, కలబంద గుజ్జు 50 గ్రా॥, పసుపు 5 గ్రాములు కలిపి నూరి గానీ తినిపించాలి.
కుప్పింటాకు లేదా దుష్టుపాకు లేదా నేలవేము లేదా అరటి వేళ్ళ రసం 20 మి.లీ., ఉప్పు 10 గ్రాములు + పసుపు 5 గ్రాములు కలిపి త్రాగించాలి.
దూడ పుట్టిన 8వ రోజు, 20వ రోజు, 30వ రోజు, ఆపైన నెలకి 1 పర్యాయం బూడిద గుమ్మడికాయ రసం 30 మి.లీ. వరుసగా 3 రోజులు త్రాగించాలి.
ఓషధులు:
వేపాకు బాగా నూరి 15 గ్రా॥ తినిపించవచ్చు.
పాల చెక్క పొడి 5 గ్రా॥, 200 మి.లీ. నీళ్ళలో కలిపి త్రాగించాలి.
మూలికావైద్యం:
వాయు విడంగాలు 5 గ్రా॥, ముసాంబరం 1 గ్రా॥, త్రిఫల చూర్ణం 5 గ్రా॥ కలిపి పొడిచేసి మజ్జిగలో కలిపి త్రాగించాలి.
మోదుగ గింజల పొడి 5 గ్రా॥, అరకేజీ తవుడులో కలిపి 2,3 రోజులు తినిపించాలి.
హోమియో:
దూడ పుట్టిన 8వ రోజు, 20వ రోజు, 30వ రోజు, ఆ పైన నెలకు ఒక పర్యాయం చొప్పున సిన 200 గానీ, సబడిల్ల 200 గానీ, సాంటోనినం 200 గానీ, నేట్రం ఫాస్ 30 గానీ ఏదో ఒక మందు 5 మాత్రలు చొప్పున 2 రోజులు తినిపించాలి.
కొంకి పురుగులు పోవటానికి, చెనొపోడియం 30 మందు లేదా థైమాల్ 30 మందు 10 మాత్రలు చొప్పున రోజుకు 2 పర్యాయాలు చొప్పున 5 రోజులు తినిపించాలి. …………………………………………………………………………………… రైతునేస్తం ప్రచురణ ‘గో-సంజీవని’ పుస్తకం కొరకు సంప్రదించండి: 96 76 79 77 77కు సంప్రదించండి.
బెల్లంగడ నిటారుగా పెరిగే ఒక బహువార్షిక లేదా కొద్ది కాలం జీవించే బహువార్షిక మొక్క. ఆకులు ఒక దాని తర్వాత ఒకటి ఏర్పడతాయి. క్రమాకారం లేని పళ్ళు కలిగి ఉంటాయి. పూలు చిన్నవిగా, ఆకుపచ్చ రంగులో పొడవుగా, మందంగా, గుత్తులుగా ఏర్పడతాయి. కాయలు చిన్నవిగా, ఆకుపచ్చ రంగులో, నల్లని గింజలు కలిగి ఉంటాయి.
సాధారణ నామం : వర్మ్‌సీడ్/మెక్సికన్ టీ శాస్త్రీయ నామం : డిస్ఫానియా కినోపోడియం / ఆంబ్రాసియా యీడెస్ కుటుంబం: అమరాంథేసి
ఉపయోగాలు : ఔషధరంగంలో …
ఈ మొక్కని ఔషధ ప్రయోజనాలకు విస్తృతంగా ఉపయోగిస్తారు. కడుపులోని నులిపురుగులను చంపడానికి ఉపయోగపడుతుంది. వీటిని నివారించడానికి ఈ మొక్క కషాయం తాగుతారు. కడుపులోని గ్యాస్‌ని నివారించడానికి ఉపయోగిస్తారు. దీనిని పానీయం రూపంలో సేవిస్తారు.
ఆకుల నుండి తీసిన నూనెను మహిళలు బహిష్టు సమయంలో కలిగే నొప్పుల నివారణకు ఉపయోగిస్తారు. సబ్బులు, క్రీములు, లోషన్లు, సెంట్ల తయారీలో ఉపయోగిస్తారు. ఈ మొక్క శిలీంద్రనాశక లక్షణాలను కూడా కలిగి ఉంది. దీని నూనెని మలేరియా, కోరియా, హిస్టీరియా మరియు ఇతర నరాల సంబంధిత జబ్బుల చికిత్సలో ఉపయోగిస్తారు. మొత్తం మొక్క గాయాలను నయం చేయడంలో ఉపయోగిస్తుంది.
ఈ మొక్కని జలుబు, ఆస్త్మా చికిత్సలో కూడా ఉపయోగిస్తారు. ఈ మొక్కని నీటిలో అనేక రోజులు నానబెట్టి వచ్చిన ద్రవాన్ని కీళ్ళనొప్పులు తగ్గడానికి పై పూతగా పూస్తారు.
ఈ మొక్క ఆకుల కషాయాన్ని జ్వరాన్ని తగ్గించడానికి త్రాగిస్తారు. మొక్కలను పీకి నిప్పులలో వేస్తే ఈగలు, దోమలను వికర్షిస్తాయి. దగ్గు, బ్రోంకైటిస్ నివారణకుపయోగిస్తారు. డిసెంట్రి, డయేరియా తగ్గించడానికి కూడా ఉపయోగిస్తారు.
వ్యవసాయరంగంలో
కినోపోడియం మిథనాల్ ద్రావణం శనగ పంటనాశించే ఎండు తెగులు శిలీంద్రం, ఫ్యుజేరియం ఆక్సిస్పోరం సైసరి పై శిలీంద్రనాశక చర్యను ప్రదర్శించింది (మింజ్, అతని అనుచరులు, 2012).
కినోపోడియం పెట్రోలియం ఈథర్ ద్రావణం మరియు ఎసెన్షియల్ ఆయిల్ మలేరియా వాహకం ఎనోఫెలెస్ గాంబియే లార్వాలు, పెద్ద పురుగులపై విష ప్రభావం చూపాయి. ఈ ఫలితాలు బాడగ్రిలోని గ్రామాలలో ప్రజలు దోమలను పారద్రోలి మలేరియా నరికట్టడానికి సాంప్రదాయంగా కినోసోడియం మొక్కలను తలుపులపై వ్రేలాడదీయడాన్ని సమర్థించాయి (డెన్లోయి, అతని అనుచరులు, 2009).
కినోపోడియం పొడి, ద్రావణం, ఎసెన్షియల్ ఆయిల్ విష ప్రభావాన్ని గుడ్లు పెట్టడం తగ్గించడాన్ని, గుడ్లను నాశనం చేయడం, లార్వాలను నాశనం చేయడంపై నిల్వ ధాన్యంలో ఆశించే కాల్లసోబ్రూకస్ మాక్యులేటస్, సైటోఫిలస్ జియామెయిస్, ట్రైబోలియం కాస్టానియం లపై పరీక్షించారు. పొడి ఫార్ములేషన్ సైటోఫిలస్ జియామెయిస్‌పై అత్యధిక విష ప్రభావాన్ని చూపింది. ఇథనాల్ ద్రావణం కాల్లసోబ్రూకస్ మాక్యులేటస్‌పై అత్యధిక విష ప్రభావాన్ని చూపింది. ఎసెన్షియల్ ఆయిల్ సైటోఫిలస్ జియామెయిస్ కన్నా కాల్లసోబ్రూకస్ మాక్యులేటస్‌పై అధిక ఫ్యూమిగెంట్ చర్యను ప్రదర్శించింది. ఆయిల్ ఆవిరి కాల్లసోబ్రూకస్ మాక్యులేటస్ గుడ్లపై చర్యను చూపింది కాని లార్వాలను అంతగా చంపలేకపోయింది (డెన్లోయి, అతని అనుచరులు, 2015).
కినోపోడియం ఆకులు, కాయల ద్రావణాలు రైజోపెర్తా డామినిక పెద్ద పురుగులపై కీటక నాశక చర్యను ప్రదర్శించలేదు. (గుజ్జో, అతని అనుచరులు).
కినోపోడియం ఎసెన్షియల్ ఆయిల్ కంది గింజల నిల్వ సమయంలో ఆశించే పల్స్ బ్రూచిడ్స్, కాల్లసోబ్రూకస్ మాక్యులేటస్, కాల్లసోబ్రూకస్ కైనెన్సిస్‌లపై 100% పురుగు వికర్షక చర్యను ప్రదర్శించింది. 100 మైక్రోలీటర్ల గాఢత వద్ద కినోపోడియం ఆయిల్ రెండు పురుగులను 100% చంపింది. కంది కాయధాన్యాన్ని నిల్వ సమయంలో పల్స్ బీటిల్ నుండి కాపాడటానికి కినోపోడియం ఆయిల్‌ని కమ్మర్షియల్ ఫ్యూమిగెంట్‌గా సమర్ధవంతంగా ఉపయోగించవచ్చు. (పాండె, అతని అనుచరులు, 2012).
కినోపోడియం ఆకు ద్రావణం దోమలు, ఈగలపై ఫ్యూమిగెంట్ చర్యను ప్రదర్శిస్తుంది. నత్తలను చంపుతుంది. కోత అనంతర ధాన్య పరిరక్షణలో శిలీంద్రనాశినిగా కూడా పనిచేస్తుంది. ఎరువులకు కలిపి పురుగుల లార్వాలను నివారించవచ్చు. కినోపోడియం ఆయిల్‌ని కోత అనంతరం నిల్వ ధాన్యాన్ని శిలీంద్రాల నుండి కాపాడటానికి ఉపయోగిస్తారు. ఆకుల పొడి (0.5%)ని నిల్వ ధాన్యానికి కలిపి చిక్కుడు గింజలలో బ్రూచిడ్‌ని నియంత్రించవచ్చు. 5% ఆకుల పొడినుపయోగించి మొక్కజొన్న నిల్వ సమయంలో ఆశించే పురుగుల (సైటోఫిలస్ జియామెయిస్‌తో సహా)ను నివారించవచ్చు. (పెస్టిసైడల్ ప్లాంట్ లీఫ్‌లెట్, ది యూనివర్సిటి ఆఫ్ గ్రీన్‌విచ్).
కినోపోడియం ఎసెన్షియల్ ఆయిల్ లో టమాట విత్తనాలను నానబెట్టి శుద్ధి చేసి పిథియం అఫానిడెర్మేటం లేదా పిథియం డిబారియానం ఆశించిన భూమిలో విత్తితే పిథియం అఫానిడెర్మేటం కారక మాగుడు తెగులు 66.7%, పిథియం డిబారియానం కారక మాగుడు తెగులు 100% నివారించబడ్డాయి.
మొక్కజొన్న నిల్వ సమయంలో తీవ్ర నష్టం కలిగించే సైటోఫిలస్ జియామెయిస్ ని కినోపోడియం ఎసెన్షియల్ ఆయిల్ (200 మైక్రోలీటర్లు/కిలో మొక్కజొన్న గింజలు) 72 గంటలలో 100% చంపింది. సంతతి ఉత్పత్తిని పూర్తిగా అరికట్టింది (లాంగ్సి, అతని అనుచరులు, 2017).
మొక్కజొన్న నిల్వ సమయంలో ఆశించే సైటోఫిలస్ జియామెయిస్‌పై కినోపోడియం ఎసెన్షియల్ ఆయిల్ ఫ్యూమిగెంట్ చర్యను ప్రదర్శించింది (చు, అతని అనుచరులు, 2011).
కినోపోడియం ఆకుల నుండి తీసిన ఎసెన్షియల్ ఆయిల్ (100 మైక్రోగ్రాములు /మి.లీ.) అఫ్లాటాక్సిన్‌ని ఉత్పత్తి చేసే ఆస్పర్ౙిల్లస్ ఫ్లేవస్ శిలీంద్రం పెరుగుదలను పూర్తిగా అరికట్టింది. ఈ ఆయిల్ (100 మైక్రోగ్రాములు / మి.లీ.) ఆస్పర్ౙిల్లస్ నైగర్, ఆస్పర్ౙిల్లస్ ఫ్యూమిగేటస్, బోట్రియోడిఫ్లోడియా థియోబ్రొమె, ఫ్యుజేరియం ఆక్సిస్పోరం, స్ల్కీరోషియం రాల్ఫిసి, మాక్రోఫోమినా ఫేసియోలినా, క్లాడోస్పోరియం క్లాడోస్పొరాయిడెస్, హెల్మింతోస్పోరియం ఒరైజె, పిథియం డిబారియానం వంటి అనేక శిలీంద్రాలపై శిలీంద్రనాశక చర్యను ప్రదర్శించింది. ఆస్పర్ౙిల్లస్ ఫ్లేవస్‌కి చెందిన అఫ్లాటాక్సిన్ బి1ని ఉత్పత్తి చేసే సామర్థ్యం గల స్ట్రెయిన్‌ని అఫ్లాటాక్సిన్ ఉత్పత్తి చేయకుండా అరికట్టింది. ఈ ఆయిల్ నిల్వ చేసిన మొక్కజొన్న ధాన్యాన్ని ఆశించే వివిధ శిలీంద్రాలు ఆశించకుండా ఒక సంవత్సరం వరకు కాపాడింది. ఎసెన్షియల్ ఆయిల్ యాంటిఆక్సిడెంట్ చర్యను కూడా ప్రదర్శించింది. ఈ ఫలితాలు కినోపోడియం ఎసెన్షియల్ ఆయిల్‌ని ఒక శక్తివంతమైన శిలీంద్రనాశినిగా ఉపయోగించి నిల్వ చేసిన ఆహారధాన్యాలను కాపాడవచ్చని నిరూపించాయి (రాజేష్ కుమార్, అతని అనుచరులు, 2006).
కినోపోడియం ఎసెన్షియల్ ఆయిల్‌ని డ్రెంచ్‌గా పెంచే మాధ్యమానికి ఇస్తే ఫంగస్ గ్నాట్ బ్రాడిసియా స్పీ. 2వ దశ, 3వ దశ లార్వాలపై అత్యంత సమర్ధవంతంగా పని చేసింది. అయితే ఎసెన్షియల్ ఆయిల్ నిమ్మ, బత్తాయి నాశించే పిండినల్లి, ప్లానోకోకస్ సిట్రి (3% చావు), వెస్టర్న్ ఫ్లవర్ త్రిప్స్, ఫ్రాంక్నిలియెల్లా ఆక్సిడెంటాలిస్ (18.34% చావు)పై తక్కువ సమర్ధవంతంగా పని చేసింది (క్లాయిడ్ అండ్ చియాసన్, 2007).
కినోపోడియం ఆకు పొడి (1:40) వేరుశనగ కాయలను నిల్వ సమయంలో ఆశించే కార్సిడాన్ సెర్రేటస్‌ని 13 రోజులలో 90% చంపింది (డెలోబెల్ అండ్ మాలోంగ, 1987). గుడ్లు పెట్టకుండా నివారించింది. యఫ1 ఉత్పత్తిని నివారించింది.
కినోపోడియం (0.1, 1, 3 గ్రా.) పొడి అలసంద ధాన్యం నిల్వ సమయంలో ఆశించే కాల్లసోబ్రూకస్ మాక్యులేటస్ పెద్ద పురుగుల నుండి పూర్తి రక్షణ నిచ్చి, పెద్ద పురుగుల విడుదలను పూర్తిగా అరికట్టింది (మెకెండ, అతని అనుచరులు, 2015).
కినోపోడియం కాయల ఇథనాల్ మరియు హెక్సేన్ ద్రావణాలు ట్రైబోలియం కాస్టానియం, సైటోఫిలస్ గ్రానేరియస్ లను అరికట్టాయి (పీటర్‌సన్, అతని అనుచరులు, 1989).
కినోపోడియం ఆకుల పెట్రోలియం ఈథర్ ఎసిటోన్ ద్రావణం (1%) ట్రైబోలియం కాస్టేనియంని 4 వారాల తర్వాత 47% వికర్షించింది. 1% ద్రావణం రైజోపెర్తా డామినికపై వేప కషాయంతో సమానంగా యాంటిఫీడెంట్ చర్యను ప్రదర్శించింది. (మాలిక్ అండ్ ముజ్‌తాబి నక్వి, 1984).
కినోపోడియం ఎసెన్షియల్ ఆయిల్ (40 మైక్రోగ్రాములు/పురుగు) 100% కాల్లసోబ్రూకస్ మాక్యులేటస్ పురుగులను చంపింది. 50 మైక్రోగ్రాములు/పురుగు మోతాదు వద్ద 92% లాసియోడెర్మా సెర్రికొర్నె పురుగులను 3 రోజులలో చంపింది. కాని సైటోఫిలస్ ఒరైజె పురుగులను 52%, ట్రైబోలియం కన్‌ఫ్యూసం పురుగులను 15% మాత్రమే చంపింది (సు, 1986).
కినోపోడియం క్రూడ్ నీటి ద్రావణం (10%) అలసంద కాయల నుండి రసంపీల్చే నల్లి, క్లావిగ్రల్లా టోమెంటోసికోల్లిస్, పురుగుల సంఖ్యను గణనీయంగా తగ్గించింది. దిగుబడులు రసాయన పురుగు మందుతో సమానంగా ఉన్నాయి. ఈ ద్రావణం పిచికారి చేసిన ప్లాటులో కేవలం 6.0% కాయలు మాత్రమే పురుగులచే నష్టపరచబడ్డాయి (అడెసిన, 2014).
కినోపోడియం ద్రావణం గోధుమ ధాన్యాన్ని నిల్వ సమయంలో ఆశించి నష్టపరిచే ట్రోగోడెర్మా గ్రానేరియం ని అత్యంత సమర్ధవంతంగా చంపింది (ఇబ్రహీం).
కినోపోడియం ఎసెన్షియల్ ఆయిల్ ఫ్యుజేరియం ఆక్సిస్పోరం పై శిలీంద్రనాశక చర్యను, సైటోఫిలస్ జియామెయిస్ పై ఫ్యూమిగెంట్ చర్యను ప్రదర్శించింది. ఈ ఎసెన్షియల్ ఆయిల్ రసాయన శిలీంద్రనాశనులు, పురుగుమందులకు ప్రత్యామ్నాయంగా ఉపయోగపడుతుంది (జరమిల్లో, అతని అనుచరులు, 2012).
కినోపోడియం ద్రావణం { ట్వీన్ 20 మిశ్రమం డాక్టిలోపియస్ ఒపన్షియె రెండవ దశ పిల్ల పురుగులను 82 నుండి 99% చంపింది (విగ్వెరాస్, అతని అనుచరులు 2007).
అలసంద నిల్వ సమయంలో ఆశించే బ్రూచిడ్స్ నివారణలో టెఫ్రోసియా వోగెలి, కినోపోడియం యాంబ్రాసిడెమ్, టిలోనియా డైవర్సిఫోలియా, లిప్పియా జవానిక, వెర్మోనియా అమైగ్ౙాలినా తక్కువ ఖర్చుతో కూడిన సమర్ధవంతమైన పర్యావరణహిత పురుగు యాజమాన్య పద్ధతిలో ఉపయోగిస్తాయి (మికెండ, అతని అనుచరులు, 2014).
మొక్కజొన్న నిల్వ ధాన్యంలో ఆశించే సైటోఫిలస్ జియోమెయిస్ పెద్ద పురుగులపై కినోపోడియం ఇథైల్, నీటి ద్రావణాలు, పొడి వికర్షక ప్రభావాన్ని చూపాయి (జ్టొజనెట్టొ, అతని అనుచరులు, 2013).
కినోపోడియం ఆకు పొడి (2.5%) లెగ్యూమ్స్ నిల్వ ధాన్యంలో ఆశించే కాల్లసోబ్రూకస్ మాక్యులేటస్‌పై అత్యుత్తమ సామర్థ్యాన్ని ప్రదర్శించింది. విగ్నా సబ్‌టెర్నేనియా వేరుశనగలో 69.64% పెద్ద పురుగులను, కెర్ట్సింగియెల్లా జియోకార్పా వేరుశనగలో 100% పురుగులను చంపింది. (చౌగౌరవ్, అతని అనుచరులు, 2015) …………………………………………………………………………………………………………………………….. రైతునేస్తం ప్రచురణ ‘ఔషధ వేదం’ పుస్తకం కొరకు ఫోన్: 9676797777కు సంప్రదించండి.
పాడి గేదెల్లో అకస్మాత్తుగా పొదుగు, చనుమొనలు తీవ్రమైన వాపునకు గురై పాడి రైతులకు అధిక ఆర్థిక నష్టాన్ని కలిగించే ప్రధాన వ్యాధులలో వైరల్ మాస్టిటిస్ లేదా మ్యామిలైటిస్ (చనుమొనల తెగులు వ్యాధి / అల్సరేటివ్ థెలైటిస్) అత్యంత ప్రమాదకరమైనది. ఈ వ్యాధి ప్రధానంగా బోవిన్ హెర్పెస్ వైరస్ -2 అనే వైరస్ ఇన్ఫెక్షన్ వల్ల సంభవిస్తుంది.
ఈ వ్యాధి సోకినప్పుడు చనుమొనల్లో తీవ్రమైన వాపు, చనుమొనలు ఉబ్బడం, తీవ్రమైన నొప్పి వల్ల పాలు పితకడం మరియు దూడలు పాలు త్రాగడం లో అడ్డంకులు ఏర్పడతాయి. వ్యాధి సోకిన ప్రాంతంలో లోతైన పుండ్లు ఏర్పడతాయి.
స్థానికంగా ఈ వ్యాధిని గుల్వాద్దీ వ్యాధి (Gulwaddee) అని పిలుస్తారు. చనుమొన మరియు పొదుగు కలిసే సంధి స్థానంలో మెడను కోసినట్లుగా మానని లోతైన పుండు ఏర్పడటం వల్ల దీనికా పేరు వచ్చింది. ముఖ్యంగా, పొదుగు యొక్క వెనుక చనుమొనలు ముందు చనుమొనల కంటే చాలా ఎక్కువగా ఈ వ్యాధి బారిన పడుతుంటాయి.
వ్యాధికి అనుకూలించే పరిస్థితులు • తొలి ఈత గేదెలు : ఈ వ్యాధి ప్రధానంగా మొదటిసారి ఈనిన తొలి ఈత గేదెల్లోనే ఎక్కువ శాతం కనిపిస్తుంది. పెయ్యలు ఈనడానికి ముందే శరీరంలో నిద్రాణంగా ఈ వైరస్‌ను కలిగి ఉండి, ఈత తదుపరి ఒత్తిడి వల్ల వ్యాధి బారిన పడతాయి. సాధారణంగా ఈనిన మొదటి రెండు నెలల కాలంలోనే అత్యధిక కేసులు నమోదవుతాయి. • ఈత ఒత్తిడి మరియు హార్మోన్ల మార్పులు: ఈనే సమయంలో కలిగే తీవ్ర శారీరక ఒత్తిడి, హార్మోన్ల మార్పులు మరియు ఈత సమయంలో వచ్చే పొదుగు నీటి వాపు వంటివి శరీరంలో దాగి ఉన్న హెర్పెస్ వైరస్‌ను తిరిగి క్రియాశీలకం చేస్తాయి. • చలికాలం: సంవత్సరంలోని ఇతర కాలాల కంటే ఉష్ణోగ్రతలు తగ్గే చలికాలంలో ఈ వ్యాధి తీవ్రత, ప్రాబల్యం మరియు వ్యాప్తి చాలా ఎక్కువగా ఉంటాయి. • వ్యాప్తి కారకాలు: వ్యాధి సోకిన పశువుల నుండి ఆరోగ్యకరమైన పశువులకు పాలు పితికే మనుషుల చేతులు, క్రిమిరహితం చేయని పాలు పితికే పరికరాలు, కుట్టే కీటకాలు, వ్యాధిగ్రస్తు ఆబోతుల వీర్యం మరియు గాలి ద్వారా కూడా ఈ వైరస్ వేగంగా వ్యాపిస్తుంది.
వ్యాధి దశలు మరియు లక్షణాలు వైరల్ మ్యామిలైటిస్ వ్యాధి గేదెల్లో కింది దశల్లో క్రమంగా తీవ్రమవుతుంది:
ప్రారంభ దశ: వ్యాధి ప్రారంభంలో చనుమొనలు సాధారణ పరిమాణం కంటే 2 నుండి 3 రెట్లు పెద్దవిగా వాస్తాయి. చనుమొన చర్మం మందపడి మెరుస్తూ కనిపిస్తుంది. చనుమొన గోడల మందంలో 2 నుండి 5 మిమీ పరిమాణంలో గట్టి బిళ్ళలు లేదా వాపు బిళ్ళలు ఏర్పడతాయి. తీవ్రమైన నొప్పి వల్ల చనుమొన సాగే గుణాన్ని కోల్పోతుంది, దీనివల్ల పాలు పితకడం చాలా కష్టంగా మారుతుంది.
తీవ్ర రూపం: ప్రారంభ బిళ్ళలు 48 గంటల్లో పగిలి లోతైన, మానని పుండ్లుగా మారతాయి. ముఖ్యంగా చనుమొన మరియు పొదుగు కలిసే సంధి స్థానంలో లోతైన పుండ్లు ఏర్పడతాయి. పుండు గడ్డకడుతున్న కొద్దీ దానిపై మందపాటి బ్లూ-బ్లాక్ పొక్కులు / మచ్చలు కమ్ముకుంటాయి.
సంక్లిష్ట దశ: వ్యాధి ముదిరే కొద్దీ తీవ్రమైన కణజాల కుళ్ళుదల మరియు చర్మం నల్లబడి ఊడిపోవడం) జరుగుతుంది. చనుమొన కొంత భాగం ఊడిపోవడం జరుగుతుంది, తీవ్ర రూపంలో చనుమొన పూర్తిగా ఊడిపోయి కేవలం చనుమొన ద్వారం చుట్టూ ఉండే కణజాలం మాత్రమే మిగులుతుంది. చనుమొన ద్వారం సంకోచించి ఉంగరం వలె తయారై పాలు బయటకు రాకుండా మార్గం మూసుకుపోతుంది.
సాధారణ బ్యాక్టీరియా పొదుగు వాపుకు, వైరల్ మ్యామిలైటిస్‌కు తేడాలు మరియు వ్యాధి నిర్ధారణ వైరల్ మ్యామిలైటిస్ వ్యాధిని సాధారణ బ్యాక్టీరియల్ పొదుగు వాపు నుండి వేరు చేయడానికి పాలు మరియు క్లినికల్ పరీక్షలు కీలకమైనవి:
లక్షణము / పరీక్ష : పాలు
సాధారణ బ్యాక్టీరియా పొదుగు వాపు (Bacterial Mastitis): పాలు విరిగిపోవడం, రంగు మారడం, చీము లేదా నీళ్లలా రావడం జరుగుతుంది
వైరల్ మ్యామిలైటిస్ (Viral Mammillitis): పాలు శుభ్రంగా, సాధారణ రంగు మరియు చిక్కదనంతో ఉంటాయి
లక్షణము / పరీక్ష : పాలు నిర్ధారణ పరీక్షలు సాధారణ బ్యాక్టీరియా పొదుగు వాపు (Bacterial Mastitis): CMT పాజిటివ్; pH, ఎలక్ట్రికల్ కండక్టివిటీ మరియు సోమాటిక్ సెల్ కౌంట్ (SCC) గణనీయంగా పెరుగుతాయి
వైరల్ మ్యామిలైటిస్ (Viral Mammillitis): CMT నెగిటివ్; pH, ఎలక్ట్రికల్ కండక్టివిటీ మరియు సోమాటిక్ సెల్ కౌంట్ (SCC) సాధారణంగా ఉంటాయి
లక్షణము / పరీక్ష : వ్యాధి ప్రభావిత స్థానం సాధారణ బ్యాక్టీరియా పొదుగు వాపు (Bacterial Mastitis): పొదుగు లోపలి గ్రంథి కణజాలాన్ని దెబ్బతీసి పాల ఉత్పాదనను, గుణ గణాలను మార్చుతుంది వైరల్ మ్యామిలైటిస్ (Viral Mammillitis): చనుమొన బయటి చర్మం, గోడలు మరియు ద్వారం కి మాత్రమే పరిమితమవుతుంది
CMT- కాలిఫోర్నియా మాస్టైటిస్ పరీక్ష
సమగ్ర వైద్య చికిత్సా పద్ధతులు వైరల్ మ్యామిలైటిస్ నివారణ, ఉపశమనం మరియు పుండ్ల నివారణకు శాస్త్రీయ చికిత్సా ప్రోటోకాల్: • వైరస్ నిరోధక మందులు (Antiviral Drugs): హెర్పెస్ వైరస్ వ్యాప్తిని అరికట్టడానికి అసిక్లోవిర్ (Acyclovir) మందును నోటి ద్వారా (2 mg/kg), 5% లేపనం (ointment) రూపంలో పూయాలి మరియు చన్ను లోపలికి కూడా ఎక్కించాలి. • ఫైబ్రోసిస్ నివారణ & రోగ నిరోధక శక్తి పెంపు: చనుమొన ద్వారం గట్టిపడి గడ్డగా మారకుండా నిరోధించే యాంటీ-ఫైబ్రోటిక్ చర్య కోసం లిథియం యాంటీమోనీ థియోమలేట్ ఇంజెక్షన్ ఇవ్వాలి. పశువులో రోగ నిరోధక శక్తిని పెంచడానికి నోటి ద్వారా జింక్ సల్ఫేట్ (రోజుకు 2-3 గ్రాములు, 10 రోజుల పాటు), విటమిన్ E-సెలీనియం, మరియు లెవామిసోల్ వాడాలి. • చికిత్సా విధానాలు: వైరస్ నిరోధకత మరియు మద్దతు చికిత్సగా ఐవర్‌మెక్టిన్ ఇంజెక్షన్ (0.1 µg/kg) 10 రోజుల వ్యవధిలో రెండు మోతాదులు ఇవ్వడం సమర్థవంతంగా పనిచేస్తుంది. దీనితో పాటు, హెర్పెస్ వైరస్ అధిక ఉష్ణోగ్రత వద్ద నశిస్తుంది కాబట్టి ఇన్‌ఫ్రారెడ్ ల్యాంప్ వెలుగు చికిత్స ద్వారా చనుమొనల భాగంలో ఉష్ణోగ్రతను పెంచి వైరస్ రెప్లికేషన్‌ను అరికట్టవచ్చు. • నొప్పి మరియు వాపు నివారణ: వాపు, తీవ్ర నొప్పుల నివారణకు మెలోక్సికామ్ (0.5 mg/kg) మరియు అలెర్జీ నిరోధానికి క్లోర్‌ఫెనిరమైన్ మాలిక్యులేట్ ఇంజెక్షన్లను వాడాలి. • వైరస్ వల్ల ఏర్పడిన పుండ్లపై బ్యాక్టీరియా ఇన్ఫెక్షన్ సోకకుండా నిరోధించడానికి యాంటీబయోటిక్స్ (ఉదాహరణకు: ఎన్రోఫ్లోక్సాసిన్, సెఫ్ట్రియాక్సోన్) అందించాలి. • పుండ్ల శుభ్రత మరియు లేపనాలు: చనుమొనలపై గట్టిపడిన బ్లూ-బ్లాక్ పొక్కులను/సిబ్బెలను సర్జికల్ బ్లేడ్, సిల్వర్ నైట్రేట్ స్టిక్స్ లేదా కాపర్ సల్ఫేట్ ఉపయోగించి జాగ్రత్తగా శుభ్రం చేయాలి. వైరస్ క్లోరోఫామ్‌కు సున్నితమైనది కాబట్టి డిబ్రైడ్‌మెంట్ తర్వాత క్లోరోఫామ్ ద్రావణంతో కడగవచ్చు. అనంతరం పొవిడోన్-అయోడిన్ లేదా క్లోర్‌హెక్సిడైన్ టీట్ డిప్స్ ఉపయోగించి రోజూ చనుమొనలను క్రిమిరహితం చేయాలి.
పాడి రైతులు తీసుకోవాల్సిన జాగ్రత్తలు మరియు నిర్వహణ పద్ధతులు వ్యాధిగ్రస్త పశువుల వేరుపాటు: వ్యాధి లక్షణాలు కనిపించిన పశువులను వెంటనే మిగిలిన ఆరోగ్యకరమైన పశువుల నుండి వేరు చేయాలి. వ్యాధి సోకిన గేదెలకు అందరి కంటే చివర్లో పాలు పితకాలి.
పరిశుభ్రత & క్రిమిసంహారక చర్యలు: పాలు పితకడానికి ఉపయోగించే పరికరాలను మరిగే నీటిలో లేదా క్రిమిసంహారక మందులతో శుభ్రం చేయాలి. పాలు పితికే ముందు, పితికిన తర్వాత అయోడోఫోర్ లేదా క్లోర్‌హెక్సిడైన్ ద్రావణాలలో చనుమొనలను ముంచడం తప్పనిసరి.
కీటకాల నివారణ: పశువుల పాకల్లో ఈగలు, దోమలు మరియు కుట్టే కీటకాలను నివారించేందుకు క్రిమిసంహారక స్ప్రేలు ఉపయోగించాలి. కీటకాలు వైరస్‌ను ఒక పశువు నుండి మరొక దానికి వేగంగా వ్యాపింపజేస్తాయి.
పశువుల కొనుగోలు జాగ్రత్తలు: కొత్తగా పశువులను కొనుగోలు చేసేటప్పుడు వాటి పొదుగు మరియు చనుమొనలను నిశితంగా పరిశీలించాలి. గతంలో ఈ వ్యాధి సోకి తగ్గిన పశువుల చనుమొనలపై తెల్లటి/రంగు మారిన మచ్చలుఉంటాయి. అటువంటి పశువులను లేదా పుండ్లు ఉన్న పశువులను కొనుగోలు చేయకూడదు.
డా.జి.రాంబాబు, పశువైధ్యాధికారి, పశువైద్యశాల, నందిమండలం, కడప జిల్లా. Ph: 9618499184
సమస్య: దురద ఆ తరువాత వెంట్రుకలు రాలిపోవటం వ్యాధి సోకిన శరీర భాగంపై, ముందుగా నల్లటి పొడలు ఏర్పడటం శరీరాన్ని కొరుక్కోవటం తోక కొరుక్కోవటం క్రమేపీ శరీరమంతా వ్యాపించటం అస్తిమితం
కారణాలు: ఫంగస్ వ్యాధి. SORCOPTIC పురుగుల వల్ల
పశువైద్యుని సంప్రదించాలి. ఈ వ్యాధిని Mycotic Dermatitis, Allergy, Pox, Utricaria, Ring Worm, Inherited Para Keratosisగా భ్రమించే అవకాశం వుంది. కనుక వ్యాధి భేదాత్మక పరిశీలన అవసరం.
పరిష్కారాలు:
ఆయుర్వేదం ప్రకారం ఈ వ్యాధిని ఆకు నుసిమిరిత తల నుసిమిరి అని రెండు రకాలుగా గుర్తిస్తారు. ఆకు నుసిమిరి: మపురం, వెన్ను, తోక, గిట్టలపై చర్మానికి వస్తుంది. తల నుసిమిరి: కొమ్ముల మొదలున గల చర్మానికి వస్తుంది. వీటికి నల్లేరు రసం ఒక గ్లాసు, వస 1 గ్రా॥, పసుపు 10 గ్రా॥ కలిపి, రోజుకు ఒక పర్యాయం చొ॥న 5 రోజులు త్రాగించాలి.
ఆయుర్వేదం: క్రింది వాటిలో ఏదైనా ఒక విధానం.
గృహవైద్యం:
శుభ్రమైన నీటితో శరీర భాగాల్ని కడగాలి.
శరీరాన్ని కుంకుడు కాయ నురుగుతో కడగాలి.
కాలువ లేక చెరువులోని ఒండ్రు / బంక మట్టిని పైపూతగా చర్మానికి పట్టించాలి.
కొబ్బరి చిప్ప బూడిదను నువ్వుల నూనెలో కలిపి రాయాలి.
నల్లేరు కాడలు, పసుపు కలిపి, దంచి గాని కామంచి పూరి గాని నుసిమిరిపై రాయాలి.
కుంకుడు కాయ రసంతో శుభ్రంగా కడిగి, తడి ఆరిన తరువాత మర్కొండాకు 50 గ్రాములు పసుపు 25 గ్రాములు, ఉప్ప్పు 12 గ్రాములు, కచ్చికపొడి 12 గ్రాములు కలిపి నుసిమిరిపై రాయాలి.
హోమియో సల్ఫర్ 200 / సోరినం 200 / హెపార్ సల్ఫ్ 200 / మెర్క్ సాల్ 200 / సెపియ 200 / గ్రాఫైటిస్ 200 లలో ఏదైనా ఒక మందు రోజుకు 5 మాత్రలు, చొ॥న తగ్గేదాకా తినిపించాలి.
అల్లోపతి:
అమిట్రాజ్ (AMITRAZ) 2 మి.లీ. మందును 1 లీటరు నీటిలో కలిపి చర్మానికి రాయాలి.
డెర్మిక్లోర్ లోషన్ (DERMICHLOR LOTION) లేదా బెంజైల్ బెంజొయేట్ వంటి మందును వాడాలి
హిస్టానిల్ (HISTANIL) వంటి ఇంజక్షన్ చేయించాలి.
గ్రైసోవిన్-యఫ్‌పి (GRISOVIN_FP) వంటి మందును వాడాలి.
స్కేబిఎక్సిమా ఇంజక్షన్ వైద్యుల సూచనల మేరకు మాత్రమే చేయించాలి.
పరిసరాల పరిశుభ్రత కొరకు అవసరమైన చర్యలు చేపట్టాలి.
బుటాక్స్ (BUTOX) కూడా పిచికారి చేయాలి. (2 మి.లీ. బుటాక్స్ + 1 లీ. నీటిలో కలిపి). పిచికారి చేసిన వెంటనే కడగరాదు. నాకకుండా నోటికి చిక్కం పెట్టాలి. పిచికారి చేసిన 2 గంటల తరువాత కడగవచ్చు. …………………………………………………………………………………… రైతునేస్తం ప్రచురణ ‘గో-సంజీవని’ పుస్తకం కొరకు సంప్రదించండి: 96 76 79 77 77కు సంప్రదించండి.
నేల ఆరోగ్యాన్ని పరిరక్షించడం, వ్యవసాయ భూమిని కాపాడటం, రైతుల మధ్య శాస్త్రీయ వ్యవసాయ పద్ధతులను ప్రోత్సహించడం లక్ష్యంగా చేపట్టిన దేశవ్యాప్త ప్రచారాన్ని ‘ఖేత్ బచావో అభియాన్’గా పిలుస్తున్నారు. ‘నేలను కాపాడండి, వ్యవసాయాన్ని కాపాడండి, రైతులను కాపాడండి’ అనే ప్రధాన సందేశంతోప్రభుత్వం “స్వస్త్ ధరా, సమృద్ధ్ కిసాన్” (ఆరోగ్యకరమైన నేల, సంపన్న రైతు) అనే థీమ్తో ‘ఖేత్ బచావో అభియాన్-రబీ 2026’ను ప్రారంభించింది. • ఈ దేశవ్యాప్త ప్రచారం అక్టోబర్ 22 నుండి 2026 నవంబర్ 30 వరకు నిర్వహించబడుతోంది. • ఇది నేల ఆరోగ్యం, సమతుల్య ఎరువుల వాడకం, సహజ వ్యవసాయం, పంటల వైవిధ్యం మరియు వాతావరణ-స్థితిస్థాపక వ్యవసాయాన్ని ప్రోత్సహిస్తుంది. • ఇది 34 రాష్ట్రాలు మరియు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు, 700 కి పైగా జిల్లాలు మరియు 50,000 గ్రామాలను కవర్ చేస్తుంది.ఎరువులు ఎక్కువగా వినియోగించే 100 జిల్లాలకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలని రాష్ట్రాలు మరియు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలను ఆదేశించారు
రబీ 2026 యొక్క ప్రధాన లక్ష్యాలు.
సమతుల్య పోషకాల నిర్వహణ ఈ ప్రచారం పంట అవసరాలకు అనుగుణంగా ‘సాధారణ ఎరువుల సిఫార్సుల’ (GFR) ఆధారిత పోషకాల నిర్వహణను ప్రోత్సహిస్తుంది. ఇది 4R సూత్రాన్ని అనుసరిస్తుంది: • Right source (సరైన మూలం); • Right rate (సరైన మోతాదు); • Right time (సరైన సమయం); మరియు • Right place (సరైన ప్రదేశం).
సహజ వ్యవసాయం (Natural Farming) శిక్షణ, ప్రదర్శనలు మరియు రైతుల నుండి రైతులు నేర్చుకోవడం (farmer-to-farmer learning) ద్వారా సహజ వ్యవసాయాన్ని అవలంబించేలా రైతులు ప్రోత్సహించబడతారు.
సమగ్ర పోషకాల నిర్వహణ (Integrated Nutrient Management – INM) INM రసాయన ఎరువులతో పాటుగా తగిన సేంద్రియ మరియు జీవసంబంధిత ఉత్పాదకాలను మిళితం చేస్తుంది. రసాయన ఎరువులపై అధిక ఆధారపడటాన్ని తగ్గిస్తూనే, నేల సారాన్ని కాపాడుకోవాలని ఇది చూస్తుంది.
పంట వ్యర్థాల నిర్వహణ సమాచారం, విద్య మరియు కమ్యూనికేషన్ (IEC) కార్యకలాపాలు.. పంట వ్యర్థాలను కాల్చడాన్ని నిరుత్సాహపరుస్తాయి మరియు కింది రాష్ట్రాల్లో సుస్థిర వ్యర్థాల నిర్వహణను ప్రోత్సహిస్తాయి: • పంజాబ్;హర్యానా;ఉత్తర ప్రదేశ్; మరియుమధ్యప్రదేశ్.
5.పంటల వైవిధ్యం (Crop Diversification) వరి వంటి కొన్ని పంటలకే పరిమితం కాకుండా వ్యవసాయాన్ని ఏక రూప పంట విధానం నుంచి బహుళ పంటల సాగు వైపునకు మళ్లించి… సిఫారసు చేసిన పంటల సరళిని, అంతర పంటలను, సమగ్ర వ్యవసాయాన్ని చేపట్టే విధంగా రైతాంగాన్ని ప్రోత్సహించడం మరో అంశం. దీని వల్ల వ్యవసాయం లాభసాటిగా ఉండటమే కాకుండా సుస్థిర అభివృద్ధి జరుగుతుంది. • నూనెగింజలు మరియు పప్పుధాన్యాల ఉత్పత్తిని బలోపేతం చేయడం; • పరిమిత పంటల నమూనాలపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించడం; మరియు • వరి కోత తర్వాత ఖాళీగా ఉండే భూములను (rice-fallow areas) ఉత్పాదకంగా వినియోగించడం.
6.వాతావరణ-స్థితిస్థాపక వ్యవసాయం కింది కరువు ప్రభావిత ప్రాంతాల్లో స్థానికంగా సరిపోయే ఆకస్మిక ప్రణాళికలు (contingency plans) అమలు చేయబడతాయి: • మహారాష్ట్ర;కర్ణాటక;తెలంగాణ;ఆంధ్రప్రదేశ్; మరియురాజస్థాన్.
సమగ్ర తెగుళ్ల నిర్వహణ (Integrated Pest Management – IPM) ఈ ప్రచారం విచక్షణా రహితంగా పురుగుమందుల వాడకాన్ని నిరుత్సాహపరుస్తుంది. నాణ్యమైన, సురక్షితమైన మరియు అవసరాల-ఆధారిత పురుగుమందుల వాడకం, లేబుల్ సమ్మతి మరియు సమగ్ర తెగుళ్ల నిర్వహణను ప్రోత్సహిస్తుంది.
పథకాలపై అవగాహన (Scheme Awareness) • ప్రభుత్వ పథకాలు, అధికారిక రుణాలు, పంటల బీమా మరియు వ్యవసాయ సేవల గురించి రైతులకు తెలియజేయబడుతుంది. • నీటి సంరక్షణ, వ్యవసాయ యాంత్రీకరణ మరియు నేల ఆరోగ్యం-జీవవైవిధ్య పునరుద్ధరణపై దృష్టి సారించే పునరుత్పత్తి వ్యవసాయాన్ని (regenerative agriculture) కూడా ఈ ప్రచారం ప్రోత్సహిస్తుంది.
సంస్థాగత పాత్రలు (Institutional Roles) సంస్థ: రాష్ట్ర/కేంద్రపాలిత వ్యవసాయ విభాగాలు బాధ్యత: ప్రచార ప్రణాళిక, అమలు, కలయిక (convergence) మరియు రిపోర్టింగ్
సంస్థ: ATMA మరియు జిల్లా యంత్రాంగం బాధ్యత: సూక్ష్మ ప్రణాళికలు (Micro-plans), రైతులను సమీకరించడం, లాజిస్టిక్స్ మరియు కార్యాచరణ రికార్డులు
సంస్థ: ICAR సంస్థలు, ATARIలు, KVKలు మరియు వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయాలు బాధ్యత: శాస్త్రీయ మార్గదర్శకత్వం, శిక్షణ, ప్రదర్శనలు మరియు ధృవీకరించబడిన సలహాలు
సంస్థ: ఇతర రాష్ట్ర విభాగాలు బాధ్యత: నీటిపారుదల, ఉద్యానవనం, గ్రామీణాభివృద్ధి, సహకార మరియు అనుబంధ రంగాల ద్వారా మద్దతు
ఖేత్ బచావో అభియాన్–రబీ 2026 వ్యవసాయ అభివృద్ధికి నేల ఆరోగ్యాన్ని కేంద్రంగా ఉంచుతుంది. ఇందులో మిళితమైన సమతుల్య ఎరువులు, సహజ వ్యవసాయం, పంటల వైవిధ్యం, శాస్త్రీయ పొడిగింపు (scientific extension) మరియు వాతావరణ ప్రణాళిక.. వ్యవసాయాన్ని మరింత వనరుల-సమర్థవంతమైనదిగా మార్చగలవు. అయితే, దీని దీర్ఘకాలిక విజయం అనేది నిరంతర క్షేత్రస్థాయి మద్దతుతో పాటు నేల ఆరోగ్యం, ఉత్పాదకత మరియు రైతుల ఆదాయాల్లో కొలవదగిన మెరుగుదలలపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
డా. ఎం. గంగాదేవి, సీనియర్ శాస్త్రవేత్త (వ్యవసాయ శాస్త్రం) డా. ఎం.యుగంధర్ కుమార్ – ప్రధాన శాస్త్రవేత్త, కృషి విజ్ఞాన కేంద్రం, లాం, గుంటూరు. షేక్ ఎన్. మీరా – సంచాలకులు, ICAR–ATARI, డా. తుషార్ రంజన్ – సీనియర్ శాస్త్రవేత్త, ICAR–ATARI, హైదరాబాద్. Ph: 9490035258
సమస్య: దద్దుర్లు దురద చర్మం కందటం రక్తం చమర్చటం వాపు వెంట్రుకలు ఊడటం
కారణాలు : బాహ్య పరాన్న జీవుల దాడి కలుషిత నీరు త్రాగటం విష కీటకాల కాట్లు ప్రతికూల వాతావరణం అంతరపరాన్న జీవుల భారం కలుషిత పరిసరాలు మందులు వికటించటం లవణాల లోపం విషపూరిత ఆహారం తినటం అజీర్ణం దురదగొండి లాంటి కొన్ని మొక్కల ఆకులు, పూలు, కాయలు తాకటం
పశువైద్యుని సంప్రదించాలి. ఈ వ్యాధిని MANGE, STING BITES, REACTIONS TO SOME MEDICINESగా భ్రమించే అవకాశం వుంది. కనుక వ్యాధి భేదాత్మక పరిశీలన అవసరం.
పరిష్కారాలు: ఆయుర్వేదం: క్రింది వాటిలో ఏదైనా ఒక విధానం
గృహవైద్యం:
శుభ్రమైన నీటితో శరీర భాగాల్ని కడగాలి.
శరీరాన్ని కుంకుడు కాయ నురుగుతో కడగాలి.
కాలువ లేక చెరువులోని ఒండ్రు / బంక మట్టిని చర్మానికి పట్టించాలి.
క్వారంటైన్ (Quarantine) అంటే ఏమిటి? పాడి పరిశ్రమలో మరియు పశువుల పెంపకంలో ‘క్వారంటైన్’ అనగా కొత్తగా కొనుగోలు చేసిన లేదా వేరే ప్రాంతాల నుండి తీసుకువచ్చిన పశువులను, ఇప్పటికే ఉన్న ఆరోగ్యవంతమైన పశువుల మందకు దూరంగా, ప్రత్యేకంగా ఉంచడం. ఇది కేవలం వేరుగా కట్టేయడం మాత్రమే కాదు; పశువుల ఆరోగ్య స్థితిని నిశితంగా పరిశీలించడానికి, అంటువ్యాధులు ఫామ్లోకి ప్రవేశించకుండా అడ్డుకోవడానికి ఏర్పాటు చేసిన అత్యంత కీలకమైన జీవభద్రతా (Biosecurity) చర్య.
కొత్త పశువు ఆరోగ్యంగా కనిపించినా ముప్పు ఎందుకు ఉంటుంది? రైతులు తరచుగా చేసే పొరపాటు ఏమిటంటే, చూడటానికి ఉత్సాహంగా, దృఢంగా, ఆరోగ్యంగా ఉన్న పశువును చూడగానే ఎలాంటి ముందస్తు జాగ్రత్తలు లేకుండా నేరుగా పాత మందతో కలిపేయడం. అయితే, అనేక ప్రమాదకర అంటువ్యాధులు (ఉదాహరణకు: గాలికుంటు వ్యాధి, బ్రుసెల్లోసిస్, మరియు అంతర్గత పరాన్నజీవులు) శరీరంలో ప్రవేశించిన వెంటనే లక్ష్యాలను చూపించవు. వాటికి ఒక నిర్దిష్టమైన ‘ఇంక్యుబేషన్ పీరియడ్’ (Incubation Period – వ్యాధి సోకినప్పటి నుండి లక్షణాలు బయటపడే వరకు పట్టు సమయం) ఉంటుంది. పశువు ఆరోగ్యంగా ఉన్నట్లు కనిపించినప్పటికీ, అది వ్యాధి వాహకంగా (Carrier) మారే అవకాశం ఉంది.
ప్రాథమిక క్వారంటైన్ మార్గదర్శకాలు (రైతు చేయవలసినవి) ఫామ్ యజమానులు మరియు రైతులు కొత్త పశువును కొనుగోలు చేసిన వెంటనే కింది జాగ్రత్తలను విధిగా పాటించాలి: ✔️ ఖచ్చితమైన వేరుపాటు: కొత్త పశువును తీసుకువచ్చిన వెంటనే ఫామ్లోని ప్రధాన కొట్టం లేదా ఇతర పశువులకు కనీసం 50-100 అడుగుల దూరంలో ప్రత్యేక షెడ్డులో లేదా వేరుగా ఉంచాలి. ✔️ నిరంతర ఆరోగ్య పరిశీలన: రోజువారీగా పశువు మేత మేసే తీరు, నెమరువేసే విధానం, ఉష్ణోగ్రత, శ్వాసనాళాల పనితీరు మరియు మూత్ర విసర్జనను గమనించాలి. ✔️ వైద్య పరీక్షలు మరియు చికిత్స: స్థానిక పశువైద్యుల సహాయంతో డీవార్మింగ్ (నట్టల నివారణ మందులు), టీకాలు వేయించడం మరియు అవసరమైన రక్త పరీక్షలు చేయించాలి. ✔️ సురక్షిత కలయిక: కనీసం 21 నుండి 30 రోజులు పూర్తి అయిన తర్వాత మరియు పశువు పూర్తిగా ఆరోగ్యంగా ఉందని నిర్ధారించుకున్న తర్వాత మాత్రమే గుంపులో కలపాలి.
రైతులు తరచుగా చేసే పొరపాట్లు మరియు నష్టాలు క్షేత్రస్థాయిలో అవగాహన లోపం వల్ల కొన్నిసార్లు రైతులు తీవ్రమైన నష్టాలను ఎదుర్కొంటారు. క్రింది పొరపాట్లకు ఎప్పుడూ తావివ్వకూడదు: ❌ తక్షణ కలయిక: కొనుగోలు చేసిన వెంటనే పశువులను ఏమాత్రం ఆలోచించకుండా పాత మందలో చేర్చడం వల్ల కొన్ని గంటల్లోనే మొత్తం ఫామ్కు వ్యాధులు వ్యాపించే ప్రమాదం ఉంది. ❌ ఉమ్మడి పరికరాల వాడకం: కొత్త పశువును చూసే ఉత్సాహంలో ఇతర పశువుల వస్తువులు, నీటి తొట్లు, మేత కుండీలు మరియు పరికరాలను ఉమ్మడిగా వాడటం వల్ల వ్యాధులు వేగంగా సోకుతాయి. ❌ ముందస్తు పరీక్షల నిర్లక్ష్యం: వ్యాధి లక్షణాలు కనిపించిన వెంటనే చికిత్స చేయించకుండా, పరిస్థితి విషమించే వరకు నిర్లక్ష్యం చేయడం ఫామ్కు ఆర్థికంగా పెద్ద దెబ్బ.
క్వారంటైన్ పాటించడం వల్ల కలిగే ఆర్థిక లాభాలు క్వారంటైన్ పద్ధతిని క్రమం తప్పకుండా పాటించడం ద్వారా రైతులకు మరియు పాడి పరిశ్రమకు కలిగే ప్రయోజనాలు అపారం: ✅ అంటువ్యాధుల నియంత్రణ: ఫామ్లోకి అంటువ్యాధులు ప్రవేశించే అవకాశాలు దాదాపు 90% వరకు తగ్గుతాయి. దీనివల్ల పశువుల మరణాల రేటు నియంత్రించబడుతుంది. ✅ ఆర్థిక రక్షణ: అకస్మాత్తుగా పశువులు అనారోగ్యానికి గురైతే వైద్యం కోసం పెట్టే భారీ ఖర్చులు, పాలు దిగుబడి తగ్గిపోవడం వల్ల జరిగే నష్టాలను నివారించవచ్చు. ✅ పాల ఉత్పత్తి స్థిరత్వం: ఆరోగ్యకరమైన పశువుల ద్వారా పాల ఉత్పత్తి స్థిరంగా కొనసాగుతుంది, తద్వారా పాడి రైతుకు నికర ఆదాయం లభిస్తుంది.
క్షేత్ర అనుభవం మరియు వాస్తవ పరిశీలనలు గ్రామీణ ప్రాంతాలలో మరియు పాడి క్షేత్రాలలో నిర్వహించిన వివిధ అధ్యయనాల ప్రకారం, క్వారంటైన్ పద్ధతులను క్రమశిక్షణతో పాటించిన ఫామ్లలో అంటువ్యాధుల ప్రవేశం గణనీయంగా తగ్గింది. పశుసంవర్ధక శాఖ మరియు వెటర్నరీ నిపుణులు ఎల్లప్పుడూ కొత్త పశువుల ప్రవేశం విషయంలో నివారణే మేలైన మార్గం సూత్రాన్ని అనుసరించాలని సిఫార్సు చేస్తున్నారు.
మీకు తెలుసా? – శాస్త్రీయ విశేషాలు కొత్త పశువులను వేరుగా ఉంచడం కేవలం ఒక సాంప్రదాయం కాదు, ఇది అంతర్జాతీయంగా ఆమోదించబడిన బయోసేఫ్టీ స్టాండర్డ్. రవాణా సమయంలో పశువులు ఎదుర్కొనే తీవ్రమైన మానసిక ఒత్తిడి (Transport Stress) వల్ల వాటి రోగనిరోధక శక్తి తాత్కాలికంగా తగ్గుతుంది. ఈ సమయంలోనే వాటికి బయట వాతావరణం నుండి రకరకాల వైరస్ లు మరియు బాక్టీరియా సులభంగా సోకే అవకాశం ఉంటుంది. క్వారంటైన్ సమయంలో పశువుకు ప్రశాంతమైన వాతావరణం, సమతుల్య ఆహారం అందించి దాని రోగనిరోధక శక్తిని పునరుద్ధరించవచ్చు.
డాక్టర్ సలహా మరియు ముగింపు పశుపోషణలో విజయం సాధించాలంటే కేవలం మంచి జాతి పశువులను ఎంచుకోవడం మాత్రమే సరిపోదు, వాటికి తగిన రక్షణ కల్పించడం కూడా అంతే ముఖ్యం. నూతనంగా పశువులను కొనుగోలు చేసే ప్రతి రైతు ఈ సూత్రాన్ని జీవితాంతం గుర్తుంచుకోవాలి.
డా.జి.రాంబాబు, పశువైధ్యాధికారి, పశువైద్యశాల, నందిమండలం, కడప జిల్లా 9618499184
