నీలి నాలుక వ్యాధిని, బ్లూ టంగ్‌ అని కూడా పిలుస్తారు, ఇది వైరస్‌ ద్వారా కలిగే వ్యాది. ఇది ప్రధానంగా గొర్రెలు మరియు మేకలను ప్రభావితం చేస్తుంది, కానీ పశువులు, జింకలు మరియు ఇతర రుమినెంట్లకు కూడా సోకుతుంది. క్యూలికోయిడ్స్‌ జాతికి చెందిన దోమలు కొరకడం ద్వారా ఈ వ్యాధి సంక్రమిస్తుంది. బ్లూ టంగ్‌ వైరస్‌ (BTV) యొక్క వివిధ సీరోటైప్లు ఉన్నాయి మరియు అవి వివిధ స్థాయిలలో వ్యాధి తీవ్రతను కలిగిస్తాయి. ఈ వ్యాధి కారకం, వ్యాధి లక్షణాలు, రోగ నిర్దారణ, చికిత్స, నివారణ మరియూ వ్యాధి నియంత్రణ గురించి తెలుసుకుందాం.

1. వ్యాధి కారకం: నీలి నాలుక వ్యాధి బ్లూ టంగ్‌ వైరస్‌ (BTV)  వల్ల వస్తుంది, ఇది రియోవిరిడే కుటుంబంలోని ఆర్బివైరస్‌ జాతికి చెందినది. BTV యొక్క బహుళ సెరోటైప్లు (29) ఉన్నాయి, ప్రతి సీరోటైప్‌ వివిధ స్థాయిల వ్యాధికారకతను కలిగి ఉంటుంది. భారతదేశంలో, సీరాలజీ మరియు/లేదా వైరస్‌ ఐసోలేషన్‌ ఆధారంగా కనీసం 22 సీరోటైప్లు గుర్తించబడ్డాయి. ప్రస్తుతానికి మన దేశంలో, BTV-1, 2, 3,4, 6, 9, 10, 12 16, 17, 18, 21, మరియు 23 అనే 13 సీరోటైప్లు గుర్తించబడ్డాయి.

2. వ్యాధి పుట్టుక: ఈ వైరస్‌ ప్రదానంగా క్యూలికోయిడ్స్‌ జాతికి చెందిన దోమల ద్వార గొర్రెలో ప్రవేశిస్తుంది. వైరస్‌ కీటకాల కాటు ద్వారా రక్తప్రవాహంలోకి ప్రవేశించిన తర్వాత, ఇది రక్త నాళాలు మరియు శోషరసాలను లైనింగ్‌ చేసే ఎండోథెలియల్‌ కణాలని నాశనం చేస్తుంది. ఇది వాస్కులర్‌ డ్యామేజ్‌, వాపు మరియు ఎడెమా మరియు హెమరేజ్లకు దారితీస్తుంది.

వైరస్‌ 5 నుండి 20 రోజులు పొదిగే వ్యవధిని కలిగి ఉంటుంది, ఈ సమయంలో వ్యాధి సోకిన జంతువులు ఎటువంటి క్లినికల్‌ సంకేతాలను చూపించకపోవచ్చు. పొదిగే కాలం తర్వాత, వ్యాధి లక్షణాలు కనిపించడం ప్రారంభించవచ్చు.

3. వ్యాధి లక్షణాలు:

నీలి నాలుక వ్యాధి యొక్క క్లినికల్‌ సంకేతాలు వైరస్‌ యొక్క వైరలెన్స్‌ మరియు పశువు యొక్క రోగ నిరోధక శక్తిని బట్టి మారవచ్చు. గొర్రెలు మరియు మేకలలో సాధారణంగా ఈ వ్యాధి లక్షణాలు కనిపిస్తుంటాయి.

జ్వరం, నాలుక యొక్క వాపు మరియు సైనోసిస్‌ (నీలం రంగు మారడం), వ్యాధికి దాని పేరు ఇవ్వడం, ముఖం మరియు పెదవుల వాపు, అధికంగా ముక్కు కారటం, అధిక లాలాజలం,  నోరు మరియు ముక్కు యొక్క శ్లేష్మ పొరలపై పూతల మరియు కోత,  కాళ్ళ వాపు (కరోనిటిస్‌) కారణంగా కుంటితనం మరియు కదలడానికి అయిష్టత, గర్భిణీ జంతువులలో గర్భస్రావం. తీవ్రమైన కేసులు అధిక మరణాల రేటుకు దారి తీయవచ్చు, ముఖ్యంగా గొర్రెలలో, మరియు ప్రభావిత మందలలో గణనీయమైన ఆర్థిక నష్టాలను కలిగిస్తుంది.

4. వ్యాధి నిర్ధారణ:

వ్యాధిని నియంత్రించడానికి మరియు నిర్మూలించడానికి మరియు జంతువులు మరియు వాటి ఉత్పత్తులను దేశాలు/ప్రాంతాల మధ్య సురక్షితమైన వ్యాపారాన్ని నిర్ధారించడానికి BT వ్యాధి నిర్ధారణ చాలా అవసరం. అయినప్పటికీ, వ్యాధి యొక్క రోగనిర్ధారణ క్లినికల్‌ సంకేతాలు మరియు గాయాల ఆధారంగా చేయబడ్డ, వ్యాధి యొక్క సమర్థవంతమైన నియంత్రణ మరియు నివారణకు యాంటిజెన్‌ లేదా యాంటీబాడీని గుర్తించడం ద్వారా ఖచ్చితమైన రోగ నిర్ధారణ అవసరం. BTV యాంటిజెన్‌ గుర్తింపు పద్ధతుల్లో పిండం కోడి గుడ్లు  లేదా సెల్‌ లైన్లలో  వైరస్‌ ఐసోలేషన్‌, రివర్స్‌-ట్రాన్స్క్రిప్షన్‌ పాలిమరేస్‌ చైన్‌ రియాక్షన్‌ (RT-PCR), రియల్‌ టైమ్‌ RT-PCR, ఇమ్యునోఫ్లోరోసెన్స్‌ టెస్ట్‌, శాండ్విచ్‌ ఎంజైమ్‌-లింక్డ్‌ ఇమ్యునోసోర్బెంట్‌ అస్సే (e-ELISA), డాట్‌ ఇమ్యునోపెరాక్సిడేస్‌ అస్సే, వైరస్‌ న్యూట్రలైజేషన్‌ టెస్ట్‌ మరియు ఇమ్యునోహిస్టోకెమిస్ట్రీ ద్వార చెయ్యవచ్చును.

కాంప్లిమెంట్‌ ఫిక్సేషన్‌ టెస్ట్‌ (CFT), అగర్‌ జెల్‌ ఇమ్యునోడిఫ్యూజన్‌ (AGID), కాంపిటీటివ్‌ ELISA (c-ELISA), పరోక్ష ELISA (i-ELISA) మరియు సీరం న్యూట్రలైజేషన్‌ టెస్ట్‌ (SNT) ఉపయోగించి BTV యాంటీబాడీస్‌ కనుగొనబడతాయి.RT-PCR AGID మరియు c-ALISA సెన్సిటివ్‌గా గుర్తించబడ్డాయి మరియు అంతర్జాతీయ వాణిజ్యం కోసం BTVనిర్ధారణ కోసం OIE సిఫార్సు చేసిన పరీక్ష.

5. చికిత్స

నీలి నాలుక వ్యాధికి నిర్దిష్ట యాంటీవైరల్‌ చికిత్స లేదు. ప్రభావిత జంతువులకు చికిత్స చేయడంలో సహాయక సంరక్షణ కీలకం. వాపు తగ్గించే మందులు (anti inflammatory drugs) నొప్పి ఉపశమనం (pain killers) మరియు శరీరంలోని నీరు బాగా క్షీణించిపోవడం వలన ద్రవ చికిత్స (fluid therapy) వంటి సహాయక చికిత్సను అందించాలి. నోటి వాపు ఉండడం వల్ల ఆహారం సరిగ్గా తీసుకోవు కాబట్టి, గంజి మరియు ORS లాంటివి తెలిగ్గా జీర్ణం అయ్యెటువంటివి వ్యాది తగ్గే వరకు ఇవ్వాలి. తీవ్రమైన సందర్భాల్లో, ద్వితీయ బాక్టీరియల్‌ ఇన్ఫెక్షన్లను నివారించడానికి యాంటీబయాటిక్స్‌ ఎన్రోఫ్లోక్సాసిన్‌ ఇంజెక్షన్‌ ఇవ్వాలి లేధా ఎన్రోఫ్లోక్సాసిన్‌ ద్రవం 3మి.లీ. మూడు రోజుల పాటూ ఇవ్వాల్సి ఉంటుంది. అలాగే బి కాంప్లెక్స్‌ మందులు కూడా మూడు రోజుల పాటూ ఇవ్వాల్సి ఉంటుంది. 

6. నివారణ, నియంత్రణ

నీలి నాలుక వ్యాధికి నివారణ మరియు నియంత్రణ వ్యూహాలు వైరస్కు గురయ్యే ప్రమాదాన్ని తగ్గించడం మరియు క్యులికోయిడ్స్‌ మిడ్జ్‌ జనాభాను నియంత్రించడంపై దృష్టి సారిస్తాయి. 

టీకాలు వేయించటం: ఈ వ్యాధి సోకకుండా నివారించుటే ముఖ్యము కాబట్టి బ్లూ టంగ్‌ వైరస్‌ యొక్క నిర్దిష్ట సెరోటైప్లకు టీకాలు అందుబాటులో ఉన్నాయి. అవకాశం ఉన్న జంతువులకు క్రమం తప్పకుండా టీకాలు వేయడం వ్యాధి యొక్క తీవ్రతను తగ్గించడంలో మరియు వ్యాప్తిని నిరోధించడంలో సహాయపడుతుంది. BTV -1, -2, -10, -16 మరియు -23 కలిగిన పెంటావాలెంట్‌ ఇన్యాక్టివేటెడ్‌ అడ్జువాంటెడ్‌ వ్యాక్సిన్‌ భారతదేశంలో BT నియంత్రణ కోసం ఉపయోగించబడింది. మోదటి టీకా మూడు నెలల వయస్సులో బూస్టర్‌ టీకా ఒక నెల తర్వాత మరియు ప్రతి సంవత్సరం ఒక బూస్టర్‌ టీకా చేస్తే మంచిది.

వెక్టర్‌ నియంత్రణ: క్యూలికోయిడ్స్‌ జాతికి చెందిన దోమల జనాభాను తగ్గించడానికి చర్యలను అమలు చేయడం చాలా అవసరం. దోమల సంతానోత్పత్తి ప్రదేశాలను తగ్గించడానికి పురుగుమందులు, వికర్షకాలు మరియు పర్యావరణ నిర్వహణను ఉపయోగించడం ఇందులో ఉండవచ్చు. 

ఐసోలేషన్‌ మరియు క్వారంటైన్‌: ప్రభావిత ప్రాంతాల నుండి జంతువుల కదలికను పరిమితం చేయడం వలన వ్యాధి సోకని ప్రాంతాలకు వ్యాపించకుండా నిరోధించవచ్చు.

పర్యవేక్షణ మరియు ఇంటెన్సివ్‌ సెరోలాజికల్‌ మరియు ఎంటమోలాజికల్‌ నిఘా: క్లినికల్‌ సంకేతాల కోసం జంతు జనాభాను క్రమం తప్పకుండా పర్యవేక్షించడం మరియు సెరోలాజికల్‌ టెస్ట్లింగుల వ్యాప్తిని వెంటనే గుర్తించడం మరియు ప్రతిస్పందించడంలో సహాయపడుతుంది.

బయోసెక్యూరిటీ చర్యలు: పొలాల్లో బయోసెక్యూరిటీ ప్రోటోకాల్లను అమలు చేయడం వల్ల వైరస్‌ పరిచయం మరియు వ్యాప్తిని నిరోధించవచ్చు. ప్రజలు, వాహనాలు మరియు పరికరాల కదలికలను నియంత్రించడం ఇందులో ఉంది.

చివరిగా, జంతువుల ఆరోగ్యం మరియు ఆర్థిక నష్టాలపై దాని ప్రభావం కారణంగా గొర్రెలు మరియు మేకల పెంపకందారులకు నీలం నాలుక వ్యాధి ఒక ముఖ్యమైన ఆందోళన. వ్యాధి వ్యాప్తిని నియంత్రించడానికి మరియు పశువుల జనాభాపై దాని ప్రభావాన్ని తగ్గించడానికి ముందస్తుగా గుర్తించడం, ప్రభావిత జంతువులను సత్వరమే వేరుచేయడం మరియు నివారణ చర్యలు మరియు సామూహిక టీకా కార్యక్రమాలను అమలు చేయడం చాలా అవసరం.

డా.ఎస్‌.వంశీ కృష్ణ, M.V.Sc., Ph.D. అసిస్టెంట్‌ ప్రొఫెసర్‌ &  హెడ్‌, వెటర్నరీ మైక్రోబయాలజీ విభాగం, పశు వైద్య కళాశాల, మమ్నూర్‌, వరంగల్‌, పి.వి.నర్సింహారావు తెలంగాణ పశు వైద్య విశ్వవిద్యాలయం

తెలంగాణ, మొబైల్‌: 8712908696