పశువులలో జననేంద్రియ వ్యవస్థ పూర్తిగా అభివృద్ధి చెంది పునరుత్పత్తి జరపగలిగే విధముగా అండములను విడుదల చేసే థను ప్యూబర్టీ లేదా యుక్త వయస్సు అని అంటారు. సకాలములో యుక్త వయస్సుకు రాని పశువులను మేపుట రైతన్నలకు వ్యయముతో కూడిన పని. పశువులలో యుక్తవయస్సు వాటి జీవిత కాల సంతానోత్పత్తిపై చాలా ప్రభావం చూపిస్తుంది. పశువులు సరైన సమయానికి యుక్త వయస్సుకి చేరుకోవటం వలన సంభోగాన్ని త్వరగా ప్రారంభించవచ్చు. తద్వారా సంవత్సరానికి ఒక దూడను పొందటం సులువు అవుతుంది మరియు దీని వలన పశువుల యొక్క జీవిత కాలంలో వాటి నుండి ఉత్పత్తి అయ్యే దూడల సంఖ్య పెరుగుతుంది. తద్వారా రైతుల ఆర్థిక పురోగతికి దోహదపడుతుంది.
యుక్త వయస్సును ప్రభావితం చేసే ప్రాధమిక అంశాలు
పశువు యొక్క ఎన్నిక
ప్యూబర్టీ అనేది జన్యు మరియు జన్యు రహిత కారణాల మీద ఆధారిపడి ఉంటుంది. అలాగే యుక్త వయస్సుకు చేరుకోవడం అనే అంశము వాటి యొక్క జాతుల మీద ఆధారిపడి ఉంటుంది. దేశవాళి పశువుల కంటే సంకర జాతి పశువులు యుక్త వయస్సుకి త్వరగా రావటం గమనించవచ్చును. అలాగే వ్యవసాయానికి వాడే పశువుల కంటే పాలకొరకు వాడే పశువులు యుక్త వయస్సును త్వరగా చేరుకుంటాయి. కోడె దూడల కంటే పెయ్య దూడలు యుక్తవయస్సుకి త్వరగా వస్తాయి.
పశువు యొక్క వయస్సు మరియు శరీర బరువు
యుక్త వయస్సును ప్రభావితము చేయు అంశాలలో మరియొక ప్రధాన అంశము పశువు యొక్క శరీర బరువు. పెయ్యల పరిపక్వత వాటి వయస్సు కంటే కూడా శరీర బరువు మీద ఎక్కువశాతం ఆధార పాడి ఉంటుంది. సహజంగా సరి అయిన బరువు ఉన్న పశువులు తక్కువ బరువు కలిగిన పశువులతో పోల్చిన త్వరగా యుక్త వయస్సుకు రావడము గమనించవచ్చును. సాధారణంగా పెయ్యలు వాటి వయోజన బరువులో 2/3 వంతు లేదా 60- 65 శాతము వృద్ధి చెందినప్పుడు ప్యూబర్టీ థకు చేరుకొనును మరియు ఆ థలో జననేంద్రియాల ఎదుగుదల సక్రమముగా జరిగి సంపర్కానికి సిద్ధమవును. దీనితో పాటుగా శరీరములోని అన్నీ భాగాలు మరియు క్షీర గ్రంధులు కూడా బాగా వృద్ధి చెందటంతో పెయ్య యొక్క జీవిత కాల పాల ఉత్పత్తి గరిష్ట స్థాయికి చేరుకొనుటలో దోహదపడును.
సమతుల్య పోషకాహారం మరియు పెరుగుదల
పశువు యుక్త వయస్సుకి చేరుకోవడానికి ప్రధాన అంశము అయిన శరీర బరువును చేరుకొనుటకు ప్రత్యక్ష మార్గము సమతుల్య పోషకాహారం అందచేయడము. ఈ విధానము దూడలకు ముర్రు పాలు పట్టడముతో మొదలయిన వాటి జీవిత కాల సహజ రోగ నిరోధక శక్తి నిర్వహణకు ఎంతగానో తోడ్పడును, సమతుల్య పోషకాహార నిర్వహణలో భాగంగా కౌమార థకు చేరుకొనిన పశువులకు సమపాళ్ళలో పచ్చి మరియు ఎండు గడ్డిని, మరియు దాణాను అందిస్తూ అదనంగా ఖనిజ లవణముల మిశ్రమమును ఇచ్చినట్లయితే యుక్త వయస్సుకు అవసరమగు మంచి శరీర బరువును సకాలములో పొందగలవు. అసంపూర్ణ పోషణ వలన పెయ్యలలో ఎదుగుదల తగ్గిపోయి ప్యూబర్టీనీ చేరుకోవాటానికి చాలా ఆలస్యమవును. ఇటువంటి పశువులకు సమతుల్య పోషణను అందించిన యెడల అవి కూడా మంచి శరీర బరువుని పొంది, ప్యూబర్టీ థకు చేరి పునరుత్పత్తి సామర్థ్యమును పెంచుకొను ఆస్కారం కలదు.
వాతావరణ ప్రభావం
పశువులలో యుక్త వయస్సును ప్రభావితం చేసే కాలానుగుణ అంశాలలో ఋతువు అనేది ప్రధానమైనది. పాడి పశువులలో శీతాకాలం లేదా శరధృతువు అనేది యుక్త వయస్సు ప్రారంభానికి అనుకూలంగా ఉంటుంది. కావున వసంత ఋతువు లేదా వేసవి కాలం లో పుట్టిన పెయ్యల కంటే శీతాకాలంలో జన్మించిన పెయ్యలు 7 నెలల వయస్సుకి వచ్చేటప్పటికి వేసవి కాల ఉష్ణోగ్రత మరియు సూర్య కాంతి ప్రసరణ వలన యుక్త వయస్సుకు త్వరగా రావడము గమనించవచ్చును. వాతావరణం సానుకూలంగా లేనప్పటికీ నాణ్యమైన మేత, దాణ మరియు ఇతర జాగ్రత్తలు తీసుకున్న యెడల దీనిని అధిగమించవచ్చును.
పోతులకు సమీపముగ ఉంచడం
కోడెలకు సమీపములో లేని పెయ్యలతో పోల్చిన సమీపములో ఉన్న పెయ్యలు త్వరితగతిన యుక్తవయస్సుకు చేరుకొనును. కావున పెయ్యలను కోడెలతో ఉంచుట ద్వారా లేక కలిపి మేతకి పంపుట ద్వారా కలిగే బాహ్య సంకేతాల వలన మరియు పశువుల మూత్రం మరియు లాలజలం నుండి విడుదలయ్యే ప్రత్యేకమైన రసాయనాల వలన పెయ్య యొక్క జననేంద్రియాలు త్వరగా పరిపక్వత చెంది త్వరితగతిన ప్యూబర్టీ థను చేరుకొనును.
హార్మోన్లు: యుక్త వయస్సు ప్రారంభములో హార్మోనుల పాత్ర చాలా కీలకమైనది. ప్రాధమిక హార్మోనుల ఉత్పత్తి పశువు పోషణ, శరీర బరువు, కేంద్ర నాడీ వ్యవస్థ మరియు ప్రత్యుత్పత్తి హార్మోనులను స్రవించు గ్రంధుల పని తీరును బట్టి ఆధారపడి ఉండును. పశువులో ఉత్పత్తి అయిన ఈ హార్మోనులు, ఇతర ప్రత్యుత్పత్తి హార్మోనులను ప్రేరేపించి అండోత్పత్తికి అలాగే అండము విడుదలకు సహకరించును.తద్వారా పశువు త్వరితగతిన యుక్త థకు చేరి ఎద లక్షణాలను చూపును.
వ్యాధులు: పశువుల యుక్తవయస్సు పైన దుష్ప్రభావాన్ని చూపు ప్రధాన కారణాలలో ఒకటి పశువులు వ్యాధి బారిన పడడము. ఈ వ్యాధులు ప్రత్యక్షంగా పునరుత్పత్తి అవయవాల పైన చేదు ప్రభావాన్ని చూపుతూ లేదా పరోక్షంగా పశువుల జీవ క్రియ మరియు పోషక వినియోగములో ఆటంకం కలిగిస్తూ పశువు యుక్త వయస్సు చేరుకొనుటను ఆలస్యము చేయును.
యాజమాన్య పద్ధతులు
- పశువుల ఎన్నికలో మెళకువలు పాటించాలి.
- దూడ వయస్సు నుంచే పోషణ నిర్వహణలో జాగ్రత్తలు పాటించాలి. దూడలకు ముర్రు పాలను పట్టుట వాటి వ్యాధి నిరోధక శక్తిని పెంచుటలోనూ మరియు త్వరితగతిన యుక్త థకు చేరుకొనుటలో ఉపయోగపడును.
- కౌమార థలో ఉన్న పశువులకు తప్పనిసరిగా సమతుల్య ఆహారమును, ఖనిజ లవణ మిశ్రమాన్ని తగు మోతాదులో అందించాలి.
- సకాలంలో సరైన మోతాదులో నట్టల నివారణ మందులను త్రాపాలి.
- కాలానుగుణంగా వ్యాధి నోరోధక టీకాలను సకాలంలో అందించాలి.
- ప్రతీసారీ మందలో ఉండే పశువులతో కలపడం కంటే బయట పశువులతో దాటించడం వలన పుట్టే దూడలు యుక్తవయస్సుకు వచ్చే కాలం మరింత తగ్గుతుంది.
- పశువులను అధిక వేడిమి, వేడి గాలుల నుంచి రక్షణ కల్పించాలి.
- పశువులకు తగు వ్యాయామమును కల్పించుట వలన మంచి దేహ ధారుడ్యము కలిగి త్వరగా యుక్త థకు చేరుకొనును.
- యుక్త వయస్సుకు త్వరగా రాని పశువులను కొంత కాలము మగ పశువులతో కలిపి ఉంచుట సత్ఫలితాలను ఇచ్చును.
పైన తెలిపిన యాజమాన్య పద్ధతులు ఫలించని యెడల రైతులు ఆలస్యము చేయక తమ పశువుకు పశు వైద్యునిచే పరీక్ష చేయించి తగిన వైద్యము అందించాలి.
డా. కె. హిమ బిందు (7780726071), పి.జి. విద్యార్ధిని,
డా. యస్.రాధిక (6281354568) పి.జి, సహాయ ఆచార్యులు,
పశు గర్భకోశ శాస్త్ర మరియు ప్రసూతి విభాగము, ఎన్.టి.ఆర్ పశు వైద్య కళాశాల, గన్నవరం,
శ్రీ వెంకటేశ్వర పశు వైద్య విశ్వవిద్యాలయం, తిరుపతి.
