పాడి రైతులు సాధారణంగా ఎదుర్కొనే సమస్యలలో ముఖ్యమైనది పాల ఉత్పత్తి తగ్గిపోవడం! ఇందుకుగల కారణాలను తెలుసుకుని సకాలంలో దిద్దుబాటు చర్యలు తీసుకొనకపోతే పాల ఉత్పత్తి మరలా పూర్వస్థితికి పెరిగే అవకాశాలు మరింతగా తగ్గుతాయని ప్రతి పాడి రైతూ గ్రహించాలి. ఇందుకు ప్రతి పాడి పశువు యొక్క రోజువారీ (పూటవారీ) పాల ఉత్పత్తి మరియు వీలైతే వెన్న శాతాలను రికార్డు చేసుకునే అలవాటు చేసుకోగలిగితే మరింత మంచిది. ఈ రికార్డుల వల్ల పశువును విక్రయించినప్పుడు, కొనుగోలు చేసినప్పుడు సరియైన సమాచారం వల్ల పశువులకు మెరుగైన ధరలు పొందే అవకాశాలు ఉండగలవు.
పాల ఉత్పత్తి నిలిచిపోయినా, తగ్గిపోయినా ఆస్థితిని ‘ఎగలెక్షియా’ అని అంటారు. పాల ఉత్పత్తి తొలి మూడు ఈతలలో క్రమేపీ పెరుగుతూ ఆ తర్వాత 4-5 ఈతల వరకు స్థిరంగా అదే థలో కొనసాగి, వయసు మీరినప్పుడు క్రమేపీ తగ్గిపోతుంది. పాల దిగుబడి ఈనిన తొలి మూడు నెలల్లో క్రమంగా పెరిగి, ఆ తర్వాత 3-4 నెలలు నిలకడగా ఉండి, చూడి ఆఖరిథ చేరే నాటికి క్రమక్రమంగా తగ్గిపోతుంది. మంచి పాడి పశువు ఎక్కువ రోజులు గరిష్ట స్థాయిలో పాలను అందిస్తుంది. గరిష్ట స్థాయిలో బహు కొద్ది రోజులు మాత్రమే పాలనిచ్చి, ఆ తర్వాత వేగంగా దిగుబడిని తగ్గిస్తే అది లాభదాకమైన పాడి పశువు కాకపోవచ్చును. సాధారణంగా ఈ విధంగా వేగంగా ఉత్పాదక శక్తిని కోల్పోయే పశువులే ఎక్కువగా సంతలకు విక్రయానికి వస్తూ ఉంటాయి. ఈ విషయంలో పశువుల కొనుగోలుదారులు అప్రమత్తంగా ఉండాలి.
పాల ఉత్పత్తి చాలా సున్నితమైన జీవన ప్రక్రియ. వాతావరణం, మేత, నిర్వహణ, మానసిక వత్తిడి (దూడను కోల్పోవటం) అలవాటు పడిన నిర్వాహకుడు దూరం కావటం వంటి అనేక ప్రతికూలతలవల్ల కలిగే వత్తిళ్లు (స్ట్రెస్‌లు) పాల ఉత్పత్తితో పాటు చేపును కూడా తగ్గిస్తాయి.
ఎదకు వచ్చే సమయంలోనూ, చూడిథలోనూ పాల ఉత్పత్తికి దోహదపడే హార్మోన్ల స్థాయిలలో జరిగే మార్పులు కూడా పాల ఉత్పత్తిని తగ్గిస్తాయి. గర్భస్థ స్థితిలో పాల ఉత్పత్తికి అవసరమ్యే ప్రోటీన్లు, చక్కెరలు, మినరల్స్‌ మరియు విటమిన్స్‌ వంటి ధాతువులు గర్భాశయ అభివృద్ధికి మరియు గర్భస్థ పిండం ఎదుగుదలకు తరలిపోవుట వల్ల పాల ఉత్పత్తి క్షీణిస్తుంది. అనుభవం లేని కొందరు నిర్వాహకులు ఎదవల్ల తెల్లవారుఝామున ఎదలక్షణాలలో భాగంగా అరుస్తూ వుంటే, వాస్తవాన్ని గ్రహించకుండా నిద్రాభంగం కలిగించిందని హింసిస్తే, ఆ బాధ, ఆందోళనల వల్ల కూడా పాల ఉత్పత్తి మరింతగా క్షీణించవచ్చును.
చూడి ఆఖరి రెండు నెలలు పొదుగు వృద్ధికి కీలకమైనవి. ఈ థలో పాల గ్రంథులు, పాలనాడులు, పొదుగులోనే రక్త సరఫరా వ్యవస్థ వృద్ధి చెందవలసి ఉంటుంది. ఇందుకు అవసరమైన అదనపు పోషక పదార్థాలన్నీ పశువుకు అందటంతో పాటు వాటిని సమర్ధవంతంగా వినియోగించుకోగలిగి ఉండాలి. కాల్షియం, భాస్వరం, మెగ్నీషియం వంటి ఖనిజాలు, విటమిన్‌ డి వంటి ఇతర ధాతువులు కూడా సరియైన పరిమాణంలోనూ, దామాషాలోనూ లభ్యమైనప్పుడే పశువుకు ఆశించిన స్థాయిలో వినియోగపడగలవు.
పొదుగు నుండి సులువుగా పాలు బైటకు రావడానికి వీలుగా రొమ్ములు నిక్కపొడుచుకుని వుండే స్థితిని చేపు అంటారు. దూడరొమ్ముల్ని కుడిచినప్పుడు, రొమ్ములు పొదుగు మరియు మడి భాగాలను సున్నితంగా ఆహ్లాదం కలిగించే విధంగా నిమిరినప్పుడు, ఈ స్పర్శ స్పందనల వల్ల మెదడులోని పిట్యూటరీ గ్రంథి నుండి విడుదలయ్యే ఆక్సిటోసిన్‌ అనే హార్మోనువల్ల రొమ్ములు నిక్కపొడుచుకుని పాలనాళాలు తెరుచుకుని పాల విడుదల సులభతరం కాగలదు. ఈ విధంగా ఏర్పడ్డ చేపుథ సాధారణంగా 4 నుండి 6 నిమిషాలు మాత్రమే కొనసాగి, ఆ తర్వాత క్రమంగా తగ్గిపోతుంది. పశువు ఆందోళనలకు, చికాకులకు లోనైతే ఇంతకంటే ముందుగానే చేపు ముగిసిపోయి, పాలను ఎగచేపుకోవచ్చు. కొన్ని తల్లులు తెలివిగా మధ్యలోనే ఎగచేపుకుని ఆ తర్వాత వదిలే దూడకు ఇవ్వడానికి మరల చేపుకు రావచ్చును. అందుకే పొదుగులోని మొత్తం పాలను 4-5 నిముషాలలో పిండుకోగల్గాలి. పాలను పిండే పద్ధతి పశువుకు బాధ కల్గించకుండా ఆహ్లాదంగానూ పొదుగుభారాన్ని తగ్గించే విధంగానూ వుండాలి. పాలు పిండే సందర్భంలో ఈగలు, దోమలు, గోమార్ల వల్ల అసౌకర్యాలు, సమీపంలో రణగొణధ్వనుల చికాకు లేకుండా చూసుకోవాలి. పొదుగు, రొమ్ముల మీద ఏర్పడ్డ స్వల్పగాయాలు, పుండ్లు, పగుళ్లు సైతం చేపుపై ప్రభావాన్ని చూపగలవు.
బాలింత పశువుల్ని, రవాణాలో పశువుల్ని ఎక్కువ దూరాలు నడిపించి వత్తిడి కలిగించినా, ఎండ, చలి వంటి తీవ్ర వాతావరణ ప్రతికూలతలు ఏర్పడినా, కొన్ని పూటలు లేదా రోజులు పాలుపిండటం ఆపినా, పాల ఉత్పత్తి క్షీణిస్తుంది. రోజులో 30 లీటర్లకంటే ఎక్కువ పాలనిచ్చే ఆవులు, రోజుకు 20 లీటర్ల కంటే ఎక్కువగా పాలిచ్చే గేదెలకు వీలైతే మూడుసార్లు కూడా పాలు పిండటం మంచిది. ఇందువల్ల ఖాళీ అయిన పొదుగులో మరో 10-15 శాతం అదనంగా పాలు ఉత్పత్తి అయ్యే అవకాశాలు ఉంటాయి.
వివిధ రకాల అనారోగ్యాలలో మనకు కనిపించే ప్రథమ లక్షణం- పాల ఉత్పత్తి తగ్గిపోవటం! అజీర్తి, కడుపు ఉబ్బరం, పారుడు, పొదుగువాపు, గర్భవాతం వంటి సందర్భాలలో పాల ఉత్పత్తి తగ్గిపోతుంది. ఎదకు వచ్చిన పశువును చూడి కట్టించక పోయినా, ఏ కారణం వల్లనైనా చూడి నిలవక పోయినా, అండాశయం నుండి తయారైన కార్పస్‌ లూటియం అనే తాత్కాలిక గ్రంథి స్థిరపడిపోయి, దాని నుండి విడుదలయ్యే హార్మోను పాల ఉత్పత్తితో పాటు చేపును కూడా నిరోధించవచ్చును. దీనినే మనం నాలుగుశేర్లు లేదా నాలుక సేర్లు అని వ్యవహరిస్తారు. ఈ సమస్యను మంచి పోషణ మరియు కొన్ని బహుమూలికా మందులతో సులువుగానే పరిష్కరించుకోవచ్చును. అవసరమైతే నిపుణుడి సహాయం పొందాలి. రక్తంలో కాల్షియం శాతం తగ్గిపోయే పాలజ్వరం, చక్కెర శాతం తగ్గే కీటోసిస్‌ వంటి అనారోగ్య స్థితుల్లో పాలఉత్పత్తి గణనీయంగా తగ్గుతుంది. మెయ్య దిగటం, ఈనిన తర్వాత మాయ గర్భంలోనే 24 గంటలకు మించి నిలిచిపోవటం వంటి సందర్భాలలో కూడా పాల ఉత్పత్తి తగ్గిపోతుంది.
పాల ఉత్పత్తి – చేపులపై కొన్ని మందుల ప్రభావం!
వివిధ ఆరోగ్య సమస్యలకు వాడే యాంటిబయోటిక్స్‌, బాధనివారణ మందులు పాలఉత్పత్తి మీద ప్రతికూల ప్రభావాన్ని చూపవచ్చు. ముఖ్యంగా నోటి ద్వారా వాడే యాంటిబయోటిక్స్‌, సల్ఫామందుల వల్ల జీర్ణశక్తికి దోహదపడే పొట్టలోని మేలు చేసే సహజమైన బాక్టీరియా నశించుట వల్ల జీర్ణశక్తి తగ్గి పాల ఉత్పత్తి క్షీణిస్తుంది. కొన్ని సందర్భాలలో వాడే కార్టిజోన్‌ ఇంజక్షన్ల వల్ల పాల ఉత్పత్తి పూర్తిగా క్షీణించే పరిస్థితి కూడా రావచ్చు. ఇటువంటి కార్టిజోన్‌ మందుల్ని వాడక తప్పని పరిస్థితి ఏర్పడితే వాటిని పశువైద్యుని సూచనల మేరకు పరిమితంగా నిర్ణీత మోతాదులో మాత్రమే వాడి, థలవారీగా తగ్గిస్తూ నిలిపివేయాలి.
పొదుగు వాపు వ్యాధిని సకాలంలో గుర్తించి పూర్తిగా అదుపు చేయకపోతే పొదుగులోని పాలగ్రంథులు నశించి, వాటి స్థానంలో పీచు కండపెరిగి పొదుగు శాశ్వితంగా ధ్వంసమైపోయే ప్రమాదం ఉంది. గత ఈత ముగింపు థలో పొదుగులో నిలిచిపోయిన పాలలోకి ప్రవేశించిన సూక్ష్మక్రిములు, చూడి థలో మరింతగా వృద్ధి చెంది క్రమక్రమంగా పాలగ్రంథుల్ని ధ్వంసం చేసే ముప్పు ఉంటుంది. దీనిని నివారించడానికి ఈతలో ఆఖరిసారి పాలు పిండిన తర్వాత పొదుగు లోపలకు దీర్ఘకాలం పనిచేసే సమర్ధవంతమైన యాంటిబయోటిక్‌ను ఎక్కించటం మంచిది. దీనినే ‘డ్రై కౌథెరపీ’ అని అంటారు.
ట్రిపనసోమియాసిస్‌, బెబీసియోసిస్‌, థెయిలీరియోసిస్‌, మైకోప్లాస్మోసిస్‌ వంటి వ్యాధి కారక క్రిములు రక్తంలో ఉండి పైకి వ్యాధి లక్షణాలను కలిగించకపోయినప్పటికీ, ఈ క్రిములు రక్తకణాలపై చూపే విధ్వంస పరిణామాలు, విడుదల చేసే విషపదార్థాలవల్ల కూడా పాల ఉత్పత్తి తగ్గిపోవచ్చును. సకాలంలో సూక్ష్మదర్శినితో రక్తపరిశీలన చేసి ఈ వ్యాధి క్రిములను పూర్తిగా అదుపు చేయవలసి ఉంటుంది.
పోషణ: పశువు కనీస జీవిత అవసరాలను తీర్చుటకు, అది ఉత్పత్తి చేసే పాల పరిమాణంతో పాటు వెన్నశాతం, చూడిదైతే గర్భస్థ పిండం ఎదుగుదలతోపాటు గర్భం-పొదుగు, కటి అవయవాల వృద్ధికి అనుగుణంగా అదనంగా పరిపూర్ణమైన ఆహారాన్ని అందించవలసి ఉంటుంది. లేని ఎడల ఈ అత్యవసర అవసరాలకు తరలిపోయే పోషకాలు, పాల ఉత్పత్తికి లభ్యంకాక పాలఉత్పత్తి క్షీణించవచ్చును.
పశువుకు లభించే పచ్చిగ్రాసాలలో రెండు వంతులు చిక్కుడు జాతికి చెందని పారా నేపియర్‌ వంటి గ్రాసాలు రెండు పాళ్లు, చిక్కుడు జాతికి చెందిన బెర్సీమ్‌, ల్యూసర్న్‌ వంటి గ్రాసాలు ఒక పాలు, ముక్కలు చేసి రోజుకు 35 నుండి 45 కిలోలు పశువు శరీర తూకాన్ని బట్టి అందించాలి. రోజుకు 5-6 లీటర్ల పాల ఉత్పత్తికి ఇవి మాత్రమే సరిపోగలవు. అయితే నాణ్యమైన మేతలు అంతగా లభ్యం కానందున సుమారు 16 శాతం ప్రోటీన్లు, 65-70 శాతం ఇతర పోషకాలతో పాటు, తగినన్ని ఖనిజాలు, విటమిన్లు కలిగిన సమీకృత దాణాలను, జీవన మనుగడకు పశువుకు 1.0 నుండి 1.5 కిలోలు. అదనంగా ప్రతి కిలో ఆవుపాలకు 2.0 కిలోలు గేదెపాలకు 2.5 కిలోలు చొప్పున మేపవలసి ఉంటుంది. మేతల్ని-దాణాలను ఆకస్మికంగా మార్పు చేయకూడదు. ఈ మార్పు క్రమక్రమంగా థలవారీగా చేస్తే మంచిది. దాణాలో వంట సోడా 30-50 గ్రాములు కలిపి 4-5 రోజులు వాడవచ్చు. మునగ ఆకు, అవిసె ఆకు, బొప్పాయి కాయల్ని మేపుట ద్వారా కూడా ప్రయోజనం ఉంటుంది.
పాలదిగుబడి పునరుద్ధరణ: సమస్యను గుర్తించిన వెంటనే నష్ట నివారణ చర్యల్ని చేపట్టాలి. పోషణ, నిర్వహణ లోపాలను వెంటనే సరిదిద్దాలి. కొన్ని ప్రసిద్ధ ఆయుర్వేద ఉత్పత్తి సంస్థలు అందించే బహుమూలికా మందులు, హోమియో మాత్రలు కూడా పాలఉత్పత్తి పునరుద్ధరణకు ఉపయోగపడుతున్నాయి. వీటిని పశువైద్య నిపుణుల సూచనల ప్రకారం వాడాలి.
పాలు నిలిచిపోయినప్పుడు, చేపు లేనప్పుడు, తొందరపడి చేపు ఇంజక్షను (ఆక్సిటోసిన్‌) చేయుట ఏ మాత్రమూ మంచిది కాదు. ఇందువల్ల పశువు శాశ్వతంగా గొడ్డుమోతుగా మారిపోవటమే కాక, ప్రజారోగ్యరీత్యా ఈ ఇంజక్షన్ల వాడకం నిషేధించబడింది. అంతర్గతంగా ఆక్సిటోసిన్‌ ఉత్పత్తిని ప్రేరేపించేందుకు సున్నితంగా పొదుగు, రొమ్ములు, బాహ్యజననేంద్రియాలపై మృదువైన మర్దన వంటి చర్యలు, ప్రేమ పూర్వకంగా చేసే నిమురు, అలవాటుపడిన ప్రశాంత స్థలంలో పాలుపిండటం, పాలుపిండే ముందు చేపుకు దూడల్ని వదలటంతో పాటు గంటలు కొట్టటం, మృదువైన సంగీతాన్ని వినిపించటం, పాలు పిండే స్థలాన్ని, మనుషుల్ని అలవాటు చేయటం (కంటిషన్డ్‌ రిఫ్లెక్స్‌) వంటి చర్యల్ని చేపట్టవచ్చు.
సాధారణంగా మన ప్రభుత్వాలు, బ్యాంకులు వారివారి సంక్షేమ పథకాల అమలును ఫిబ్రవరి-మార్చి నెలల్లో ముమ్మరం చేస్తాయి. ఇందుకు కేటాయించే నిధులు మార్చి నెలాంతంలో మురిగిపోవటం మరియు పంపిణీ లక్ష్యాలను మార్చి నెలాంతానికి నిర్దేశించడం కారణాలుకాగా, వేసవి తాపం, సుదూర ప్రాంతాల మధ్య పశువుల రవాణా, యాజమాన్యాల మార్పు వంటి కారణాల వల్ల లబ్దిదారులు ఆశించిన మేరకు పాలఉత్పత్తి జరుగదు. కాబట్టి పాడిపశువుల పంపిణీ పథకాలను జనవరి నెలాంతంలోగా ముగించాలని ప్రభుత్వ అధికారులకు ఒక అనుభవజ్ఞునిగా నా సూచన!
డా. యం.వి.జి. అహోబలరావు, హైదరాబాద్‌. 93930 55611
