పరిచయం :-
థైలీరియాసిస్ (Theileriosis) అనేది Theileria జాతికి చెందిన ప్రోటోజోవా పరాన్నజీవుల వల్ల పశువులలో కలిగే రక్త సంబంధిత వ్యాధి. ఈ వ్యాధి సాధారణంగా పేల ద్వారా వ్యాపిస్తుంది. ముఖ్యంగా అధిక జాతి సామర్థ్యం కలిగిన హోల్స్టీన్ ఫ్రీసియన్ (Holstein Friesian – HF) పశువులలో ఈ వ్యాధి తీవ్రంగా కనిపించే అవకాశం ఉంది.
రైతులకు కలిగే ప్రధాన ఆర్థిక నష్టాలు:-
థైలీరియోసిస్ రైతులకు ప్రత్యక్షంగా చికిత్స ఖర్చులు, పాల ఉత్పత్తి తగ్గుదల, పశువుల మరణాలు మరియు ఉత్పాదకత నష్టాల రూపంలో ఆర్థిక భారాన్ని కలిగిస్తుంది. పరోక్షంగా సంతానోత్పత్తి పనితీరు, పశువుల మార్కెట్ విలువ మరియు వ్యవసాయ ఆదాయంపై ప్రభావం చూపవచ్చు.వీర్య సేకరణ కేంద్రాల్లో ఉన్న సంతానోత్పత్తి ఎద్దుల ఆరోగ్య పరిరక్షణలో ఈ వ్యాధిని సకాలంలో గుర్తించడం చాలా ముఖ్యం.
కేసు వివరాలు :-
ABC వీర్య సేకరణ కేంద్రానికి పంజాబ్లోని లూధియానా నుండి మొత్తం నాలుగు HF ఎద్దులను ABC సీమెన్ స్టేషన్, వెరవల్లి, బాపులపాడు, కృష్ణా జిల్లాకి తీసుకువచ్చారు.
వివరాలు సమాచారం
మొత్తం ఎద్దుల సంఖ్య 4
ఒక సంవత్సరం లోపు వయస్సు కలిగినవి 3
మూడు సంవత్సరాల లోపు వయస్సు కలిగినది 1
చిన్న వయస్సు ఎద్దుల సగటు శరీర బరువు 350 కిలోలు
పెద్ద ఎద్దు శరీర బరువు 650 కిలోలు
రవాణా సమయంలో నాలుగు ఎద్దులలోనూ ఎటువంటి స్పష్టమైన వ్యాధి లక్షణాలు కనిపించలేదు. అయితే, కేంద్రానికి చేరుకున్న మూడు రోజుల తరువాత ఎద్దులలో వ్యాధి లక్షణాలు బయటపడ్డాయి.
క్లినికల్ లక్షణాలు:-
ఎద్దులలో గమనించిన ప్రధాన లక్షణాలు:
• శరీర ఉష్ణోగ్రత 104°F నుంచి 105°F వరకు పెరగడం.
• శోషరస గ్రంథులు (Lymph nodes) గణనీయంగా వాపు చెందడం.
• రక్తహీనత.
• ఆకలి తగ్గడం
పై లక్షణాలను పరిగణనలోకి తీసుకొని, పశువైద్యులు థైలీరియాసిస్ వ్యాధిని అనుమానించారు.
చికిత్స మరియు రోగ నిర్ధారణ:-
దశ 1: ప్రారంభ చికిత్స
బుపార్వాక్వోన్ (Buparvaquone – 50 mg/ml) మోతాదు: ప్రతి కిలో శరీర బరువుకు 2.5 మి.గ్రా.
ఇచ్చే విధానం: మెడ కండరంలోకి లోతుగా (Deep Intramuscular Injection). వ్యాధి లక్షణాలను గుర్తించిన వెంటనే, ఎద్దులకు బుపార్వాక్వోన్ (Buparvaquone) ఇంజెక్షన్ ఇచ్చారు. అయితే, చికిత్స తరువాత కూడా జ్వరం మరియు ఇతర లక్షణాలు తగ్గకపోవడంతో తదుపరి రోగ నిర్ధారణ చర్యలు చేపట్టారు.
దశ 2: రక్త నమూనాల సేకరణ
ప్రారంభ చికిత్స చేసిన రెండు రోజుల తరువాత ఎద్దుల నుంచి రక్త నమూనాలను సేకరించి, వ్యాధి నిర్ధారణ కోసం ADDL, విజయవాడకు పంపించారు. అనంతరం, నమూనాలను మరింత నిర్ధారణ కోసం VBRI, విజయవాడకు పంపించారు.
రక్త స్మియర్ పరీక్ష
ఈ కేసులో బుపార్వాక్వోన్ చికిత్స అందించిన తర్వాత రక్త నమూనాను సేకరించి స్మియర్ పరీక్ష నిర్వహించారు. పరీక్షలో Theileria పరాన్నజీవులు కనిపించలేదు.దీనికి కొన్ని కారణాలు ఉండవచ్చు.చికిత్స అనంతరం రక్తంలో కనిపించే పరాన్నజీవుల సంఖ్య తగ్గి ఉండవచ్చు. ఈ కేసులో ప్రత్యేకంగా గమనించదగిన అంశం ఏమిటంటే, చికిత్స అనంతరం సేకరించిన రక్త స్మియర్లో పరాన్నజీవులు కనిపించకపోయినా PCR పరీక్షలో Theileria spp. పాజిటివ్గా నమోదైంది.
హెమటాలజికల్ పరీక్షల ఫలితాలు
పరీక్ష నమోదైన ఫలితం
హీమోగ్లోబిన్ (Hb) 9.2 g/dL
ప్యాక్డ్ సెల్ వాల్యూమ్ (PCV) 27.4%
ఎర్ర రక్తకణాలు (RBC) 8.81 × 10⁶/µL
తెల్ల రక్తకణాలు (WBC) 6 × 10³/µL
ప్లేట్లెట్లు (Platelets) 397 × 10³/µL
దశ 3: తదుపరి చికిత్స
రక్త నమూనాలను పంపిన మరుసటి రోజు, ఒక ఎద్దుకు ఇమిడోకార్బ్ (Imidocarb) ఇంజెక్షన్ ఇచ్చారు. అయితే, ఆశించిన స్థాయిలో మెరుగుదల కనిపించలేదు. ఇమిడోకార్బ్ (Imidocarb – 120 mg/ml) మోతాదు: ప్రతి కిలో శరీర బరువుకు 1.2 మి.గ్రా. ఇచ్చే విధానం: కండరంలోకి (Intramuscular) లేదా చర్మం కిందకు (Subcutaneous).
దశ 4: సహాయక చికిత్స
1.ఆక్సీటెట్రాసైక్లిన్ (Oxytetracycline) నివేదించిన మోతాదు: 1 మి.లీ./3 కిలోల శరీర బరువు
2. న్యూరెనిక్ ఇంజెక్షన్ (Nuorenic Injection) మోతాదు: 5–10 మి.లీ. ఇచ్చే విధానం: కండరంలోకి లోతుగా (Deep Intramuscular Injection).
3. మెగ్లుడైన్ ఇంజెక్షన్ (Megludyne Injection) మోతాదు: ప్రతి కిలో శరీర బరువుకు 1.1–2.2 మి.గ్రా. ఇచ్చే విధానం: సిరలోకి నెమ్మదిగా (Slow Intravenous Injection).
ఈ చికిత్సను నాలుగు రోజుల పాటు అందించిన తరువాత ఎద్దులలో వ్యాధి లక్షణాలు తగ్గినట్లు నివేదించబడింది. ఇది చికిత్సకు అనుకూలమైన క్లినికల్ ప్రతిస్పందనను సూచిస్తుంది.
ఫలితాలు:-
ప్రారంభ బుపార్వాక్వోన్ చికిత్స తరువాత లక్షణాలు తగ్గలేదు. అనంతరం ఒక ఎద్దుకు ఇమిడోకార్బ్ ఇచ్చినప్పటికీ స్పష్టమైన మెరుగుదల కనిపించలేదు. తరువాత ఆక్సీటెట్రాసైక్లిన్ మరియు ఇతర సహాయక చికిత్సలను నాలుగు రోజుల పాటు అందించిన తరువాత క్లినికల్ లక్షణాలు తగ్గినట్లు నివేదించబడింది.
ఈ కేసులో రక్త స్మియర్ నెగటివ్గా ఉండగా, PCR పాజిటివ్గా రావడానికి చికిత్స అనంతరం పరాన్నజీవుల సంఖ్య తగ్గడం ఒక సాధ్యమైన వివరణ.
రక్త స్మియర్ పరీక్షలో పరాన్నజీవులు కనిపించకపోవడంతో మాలిక్యులర్ నిర్ధారణ కోసం PCR పరీక్ష నిర్వహించారు. ఈ పరీక్షలో Theileria spp. కు పాజిటివ్ ఫలితం వచ్చింది.మైక్రోస్కోపీతో పోలిస్తే తక్కువ పరాన్నజీవి సాంద్రత ఉన్న నమూనాల్లో కూడా సంక్రమణను గుర్తించే అవకాశం ఉంటుంది.
రైతులకు కలిగే ఆర్థిక నష్టాలను తగ్గించే చర్యలు:-
• పశువులను క్రమం తప్పకుండా పేల కోసం పరీక్షించడం.
• పశువుల షెడ్లు, గోడలు మరియు పరిసరాలను శుభ్రంగా ఉంచడం.
• పశువైద్యుని సూచనల ప్రకారం పేల నియంత్రణ కార్యక్రమాలు నిర్వహించడం.
• అధిక జ్వరం, లింఫ్ నోడ్స్ వాపు, ఆకలి తగ్గడం వంటి లక్షణాలు కనిపించిన వెంటనే పశువైద్య సహాయం పొందడం.
• అవసరమైనప్పుడు బ్లడ్ స్మియర్తో పాటు PCR వంటి పరీక్షల ద్వారా వ్యాధిని నిర్ధారించడం. అంతిమంగా, PCR పరీక్ష ఈ కేసు నిర్ధారణకు ముఖ్యమైన సహాయక సాధనంగా నిలిచింది;
ముగింపు :-
సంతానోత్పత్తి ఎద్దుల నిర్వహణ: కొత్తగా తీసుకువచ్చే ఎద్దులకు ప్రత్యేక నిర్బంధ నిర్వహణ (Quarantine), పేల నివారణ, శరీర ఉష్ణోగ్రత పర్యవేక్షణ మరియు అవసరమైన రక్త పరీక్షలు చేపట్టడం మంచిది.
డా. ఎ . ఉషారాణి, అసిస్టెంట్ డైరెక్టర్ (AH), పరాన్నజీవి శాస్త్ర విభాగం, వీబీఆర్ఐ, విజయవాడ.
డా. ఎస్. వసుంధర, అసిస్టెంట్ డైరెక్టర్ (AH), పాథాలజీ విభాగం, వీబీఆర్ఐ, విజయవాడ.
డా. సుజని, అసిస్టెంట్ డైరెక్టర్ (AH), ఎ.డి.డి.ఎల్. విజయవాడ.
డా. ప్రవీణ్, వెటర్నరీ అసిస్టెంట్ సర్జన్, ఎ.డి.డి.ఎల్ , విజయవాడ.
డా. బీ. చంద్ర మౌళి నాయక్, జాయింట్ డైరెక్టర్ (AH), వీబీఆర్ఐ, విజయవాడ.
Ph: 8790998060
