ఆవులు, గేదెలు, గొర్రెలు, మేకలు, గుఱ్ఱాలు ఆహారంగా పచ్చిమేత, ఆకులు తింటూ ఉంటాయి. పొలంలో దొరికే పచ్చగడ్డి, గరిక, కణుపు గడ్డి, ఇంగ్లీష్‌ గడ్డి రకరకాల పచ్చిమేతను తెచ్చి పెడుతూ ఉంటారు. అలాగే రైతులు చిక్కుడు జాతి మొక్కలు అలసంద, లూసర్న్‌, జనుము, పిల్లిపెసర మొదలగు వాటినీ పాడి పశువుల మేతకోరకు పెంచుతుంటారు. పచ్చగడ్డితో బాటు ఎండుగడ్డి, యితర ఎండు మేతలు, యింకా తవుడు, కొబ్బరి, వేరుశనగ, పత్తి, నువ్వు చెక్కలు మేపుతుంటారు. పశువులు పచ్చిమేత ఇష్టంగా తింటాయి. మనకళ్ళముందు కనిపించే కోడి, కుక్క, గుఱ్ఱం, మనిషి నెమరు వేసే అవకాశం లేదు. వాటి ఆహారనాళం వేరే విధంగా ఉంటుంది. వీటికి ఒకటే జీర్ణాశయం ఉంటుంది. తిన్న ఆహారం అందులో జీర్ణం అయిన తరువాత ప్రేవులను చేరుకుంటుంది. వాటితో పోల్చుకుంటే నెమరువేయు జంతువుల ఆహార వ్యవస్థ భిన్నంగానూ, క్లిష్టంగానూ ఉంటుంది. ఆహారనాళం పొడవుగా, పరిమాణం ఎక్కువగా, ఆహారం ఎక్కువ సమయం ఉండడానికి వీలుగా తయారు చేయబడింది. పాడిపశువు ఆహారంలో పీచు పదార్ధం ఎక్కువ అది జీర్ణమవడానికి సమయం పడుతుంది. 

అసలు పాడి పశువులకు పచ్చిమేత ఎందుకు కావాలి

పాడి పశువుకు పచ్చిమేత ఎందుకు పెట్టాలి, మనలా వండిన అన్నం, కూర, సాంబారు, పెరుగు ఎందుకు పెట్టకూడదని అనుమానం వస్తూ వుంటుంది. అంతేకాదు ఎక్కువ దాణా ఎండుమేత పెట్టడం వలన అధిక పాల ఉత్పత్తి చేయవచ్చును కదా అని అడుగుతుంటారు. పందెపు ఎద్దులకు, బండలు లాగేవాటికి విచిత్రంగా నెయ్యి, మాంసాహారం, పాలు, జీడిపప్పు వగైరాలు పెట్టి పోషణ చేస్తుంటారు. పండుగ రోజుల్లో ఆవులకు, దూడలకు ప్రేమగా బూరెలు, గారెలు, పరమాన్నం పెట్టి రైతమ్మలు అభిమానాన్ని చాటుకుంటూ ఉంటారు. రోడ్ల మీద తిరిగే అనాధ ఆవులు బజారులో దొరికే ఆకుకూరలు, వదిలేసిన కూరగాయలు తింటూ ఉంటాయి. దేవాలయాల దగ్గర కొబ్బరిముక్కలు, అరటిపండ్లూ ఆరగిస్తూ ఉంటాయి. గ్రామాలలో ఊరుమ్మడి ఆంబోతులకు నూకలు, పెసలు, మినుములు, తెలగపిండి మొదలగువాటిని ప్రేమతో గృహస్తులు నోటికి  అందిస్తుంటారు. ఈనిన ఆవుకు దంచిన ఒడ్లు, జొన్నలు, ఉడికించిన నూకలు ఆనవాయితీగా వడ్డిస్తుంటారు. ఇక కాయ కష్టం చేసే ఎడ్లకు ఉలవలు ఉడకబెట్టి దాయ వేసి తినిపించడం చూస్తుంటాము. 

ఆవులు గేదెలు ఏమి తినాలి అనేది ఎవరు నిర్ణయించాలి

ప్రధానంగా అవి తినే మేత వాటి శరీరవసరాలకు అనుగుణంగా ఉండాలి. తేలికగా జీర్ణమవడం పూర్తిగా శోషణం చెందడం ముఖ్యం. మనకు పాలు, ఉత్పత్తులు అపారంగా ఇస్తుండాలి. రైతుకు తక్కువ ఖర్చు ఎక్కువ రాబడి ఉండాలి. సంతతి వృద్ధి చెందడానికి తోడ్పడాలి. సులభంగా దొరకాలి. అటువంటి మేత ఏదైనా ఉందా అంటే అది పచ్చిమేత మాత్రమె. ప్రస్తుతం మన దగ్గర ఉన్న జంతువులు ఒకప్పుడు అరణ్యాలలో మసులుతూ ఉండేవి. మానవులు వాటిని పెంపకం చేసి తమ అవసరాలకు అనుగుణంగా పెంపుడు జంతువులుగా మార్చివేసారు. కాలక్రమీణ వాటి జీవన విధానం, అలవాట్లు, నడవడిక కొంత మారడం జరిగింది. కాని వాటి శరీర నిర్మాణం, అవయవాల పని, సహజలక్షణాలు మారలేదు. కొన్ని వేల సంవత్సరాల నుండి ఆవులు, గేదెలు, గొర్రెలు, మేకలు మనుషుల దగ్గర జీవిస్తూ ఉన్నా వాటి సహజ గుణాలు, అవసరాలు అలానే ఉన్నాయి. అందువలన అవి తినే ఆహారం వాటికి అనుగుణంగా ఉండాలి. మన యిష్టాయిష్టాలతో పనిలేదు. కాని మన ఇష్టానుసారం పాల ఉత్పత్తి పెంచాం. మాంసం  కొరకు కొత్త జాతులను సృష్టించాం. ఈ పరిణామంలో అధిక ఉత్పత్తులతో పాటు కొన్ని అవలక్షణాలు వచ్చాయ్‌. అధిక పాల ఉత్పత్తి చేసే ఆవుల పొదుగు భారీగా ఉంటుంది. కాళ్ళ మధ్య అడ్డం పడుతూ ఉంటుంది. నడవ లేవు. సరీగా పండుకోలేవు. వీటి బరువు భరించలేని కాళ్ళు, గిట్టలు, నొప్పులకు గాయాలకు లోనవుతాయి. ఆహారంలో గింజలు, పిండిపదార్ధం అధికంగా ఉంటే మనుషుల మాదిరి వాటికీ అసిడిటి వస్తుంది. మాంసానికి పెంచే పశు జాతులలో కడుపుబ్బరం, గిట్టలలో పుండ్లు, ఈనలేక పోవడం వస్తుంటాయి. మన ప్రయోజనాల కొరకు పాడి పశువును ఎంత మార్చినా అస్సలు మారని విషయాలు కొన్ని ఉన్నాయి. అందులో ముఖ్యమైనది ఆహారనాళం. రెండవది ఆవు శరీరంలో పాలు తయారీ ప్రక్రియ. మూడవది ప్రత్యుత్పత్తి. ఇక్కడ ఆహార నాళం గురించి తెలుసుకుందాం. పాలు తయారీ విధానం, ప్రత్యుత్పత్తుల గురించి తరువాత తెలుసుకుందాము.      

శరీర నిర్మాణం

ఆసలు విషయం తెలియాలంటే ఆవు, గేదే శరీరనిర్మాణం తెలుసుకోవాలి. ఆవులు, గేదెలు, గొర్రెలు, మేకలు నెమరు వేయు జంతువులు. ఆహారం తిన్న తరువాత విశ్రాంతి సమయంలో ముందుగ తిన్న ఆహారాన్ని నోటిలోకి తెచ్చుకుని నములుతూ ఉంటాయి. బాగా నమిలిన ఆహారం గుజ్జు, నీరుగా మారిన పిదప ఆ ద్రవాన్ని మింగుతాయి. అలా బాగా నమిలి మింగిన ఆహారం అబోమజం (జులీళిళీబిరీతిళీ), ప్రేవుల (|దీశిలిరీశిరిదీలి) లోకి చేరుకొని శోషణం (జులీరీళిజీచీశిరిళిదీ) చెందుతుంది. నెమరువేయ జంతువుల (ష్ట్రతిళీరిదీబిదీశిరీ) జీర్ణాశయం నాలుగు భాగాలుగా విభజించబడి ఉంటుంది. అతి పెద్దభాగం రూమేన్‌ (ష్ట్రతిళీలిదీ). ఇది 50-100 లీటర్లు ఆ పైన పదార్ధాలు పట్టేంత విశాలంగా ఉంటుంది. ఆవు తిన్న ఆహారం రూమేన్‌ లో చేరి 12 నుండి 24 గంటలు అక్కడనే ఉంటుంది. ఆ సమయంలో తిన్న ఆహారం పులుస్తుంది (ఓలిళీలిదీశిబిశిరిళిదీ). రూమేన్లో ఉండే సూక్ష్మజీవులు తిన్న ఆహారాన్ని పులియ చేస్తాయి. రూమేన్‌లో అనేకరకాలు సూక్ష్మజీవులు ఉంటాయి. ఒక మిల్లిలీటరు రూమేన్‌ ద్రవంలో 25 బిలియన్ల సూక్ష్మక్రిములు (ఔబిబీశిలిజీరిబి), 10 మిలియన్ల ఏకకణజీవులు (ఆజీళిశిళిచిళిబి), పదివేల శైలేంద్రాలు (ఓతిదీవీరి) ఉంటాయి. ఇవి జీవించడానికి 39 డిగ్రీ సెంటీగ్రేడ్‌ ఉష్ణోగ్రత నిలకడగా ఉంటుంది. రూమేన్‌ పీహెచ్‌ 6-7 మధ్యన ఉండాలి. ఈ రూమేన్‌ లో కొన్ని ‘బి’ విటమినులు తయారవుతాయి. రూమేన్‌ లోపలి గోడలు మూకస్‌ మెంబ్రేన్‌ ద్వారా కొన్ని పదార్ధాలను, పోషకాలను, నీటిని పీల్చుకుంటాయి. రూమేన్‌ వాతావరణం కొద్దిగ మారిందంటే సూక్ష్మజీవుల ప్రపంచం తలకిందులవుతుంది. నాణ్యత లేని మేత, తొందరపాటు ఆహారం మార్పులు, నిస్సారమైన మేత, ఆవులను తరలించడం, ఎండ వేడిమి, ఒత్తిడి మొదలగు అంశాలు సూక్ష్మజీవుల ఉనికిని నాశనం చేస్తాయి. వాటి మనుగడ మీద ఆవు, గేదె జీవితం ఆధారపడి ఉంటుంది. అందువల్లనే ‘సూక్ష్మజీవులను బాగా చూసుకుంటే ఆ సూక్ష్మజీవులే ఆవును, గేదెను చూసుకుంటాయి’ (ఉళిళిది బితీశిలిజీ శినీలి ళీరిబీజీళిలీలిరీ బిదీఖి శినీలిగి గీరిజిజి జిళిళిది బితీశిలిజీ శినీలి బీళిగీ) అని పశు ఆహార శాస్త్రం (జుదీరిళీబిజి శ్రీతిశిజీరిశిరిళిదీ) చెబుతుంది. రూమేన్‌ తరువాత రెటిక్యులం (ష్ట్రలిశిరిబీతిజితిళీ) ఒమేజం (ంళీబిరీతిళీ) అబోమేజం (జులీళిళీలిరీతిళీ) అను భాగాలుంటాయి. మనుషుల కడుపు (ఐశిళిళీబిబీనీ) ఎలా పనిచేస్తుందో ఆవులు, గేదెలలో అబోమేజం అలా పనిచేస్తుంది. మనుషులకు కడుపు (ఐశిళిళీబిబీనీ) ఒక్కటే అయితే నెమరువేయు ఆవు, గేదెల కడుపు నాలుగు భాగాలుగా, పెద్దగా, విశాలంగా ఉండి వేరువేరు పనులు చేస్తూ మనిషి తినడానికి పనికిరాని పచ్చగడ్డి, ఎండుమేత, దాణాల నుండి పోషక పదార్ధాలను సేకరించి అబోమేజం కు పంపిస్తే అబోమేజం మనుషులలోని కడుపు మాదిరి వ్యవహరిస్తూంది.     

లాలాజలం

సుమారు 100 లీటర్ల నుంచి 150 లీటర్ల లాలాజలం ఒక రోజులో తయారవుతుంది. ఈ లాలాజలం రూమేన్లో ఆమ్లం పెరగకుండ అక్కడి వాతావరణాన్ని మధ్యస్తంగా ఉంచడానికి ప్రయత్నం చేస్తుంది. లాలాజలంలో సోడియం (శ్రీబి), పొటాషియం (చ) ధాతువులు రూమేన్‌ పీహెచ్‌ లో మార్పులు రాకుండా నిలకడగా ఉంచేందుకు ప్రయత్నిస్తాయి. ఆహారం తింటున్నపుడు నమలడానికి ఆహారనాళంలో మెత్తగా దిగడానికి లాలాజలం సహాయ పడుతుంది. తినే మేతనుబట్టి లాలాజలం ఊరుతూ ఉంటుంది. దాణాలు, గింజలు, చెక్కలు, తవుడు వంటివి పొడి రూపంలో ఉంటాయి. వాటిలో పీచు తక్కువ ఉంటుంది. గనుక ఎక్కువ సేపు నెమరువేయవలసిన అవసరం ఉండదు. అపుడు లాలాజలం కొద్దిగా ఉత్పత్తి అవుతుంది. తక్కువ ఉత్పత్తి అయిన లాలాజలం రూమేన్‌లోని పీహెచ్‌ని అదుపులో ఉంచలేదు. ఆమ్లం పెరగడం మూలంగా సూక్ష్మజీవులు నశించి పోతాయి. తిన్న ఆహారం జీర్ణం కాదు. తగినంత లాలాజలం ఆవు నోటిలో తాయారు అవ్వడానికి ఆహారంలో పీచు పదార్ధం ఉండాలి. ఆ పీచు పదార్ధం పచ్చిమేతలో ఉంటుంది గనుక సరిపోయినంత పచ్చిమేతను పెట్టాలి. ఎండుమేత లో పుష్కలంగా పీచు ఉంటుంది. అది తింటే ఎక్కువ లాలాజలం ఉత్పత్తి అయ్యేమాట నిజమే కాని ఆవులు గేదెలు ఎక్కువ ఎండుగడ్డి తినలేవు. 100 కిలోగ్రాముల శరీర బరువుకు 1.25-1.5కిలోగ్రాముల ఎండుగడ్డి తినగలవు. అంతకు మించి తినలేవు. పైగా అందులో పోషక పదార్ధములు బహు స్వల్పంగా ఉంటాయి. అటువంటిదే జొన్న చొప్ప, చెరకు పిప్పి, శనగ పొట్టు, పత్తి గింజల పొట్టు. ఎండుగడ్డి కన్నా ఇవి కొంచెం మేలు.

పోషక పదార్ధములు

పెంపుడు జంతువులు అనేక రకాలుగా మానవులకు సేవ చేస్తున్నాయి. ఒకప్పుడు రవాణా సాధనాలుగా, వ్యవసాయానికి, పాలకు, మాంసానికి, చర్మానికి, ఇతరత్రా ఉపయోగపడే పశువులు ఇపుడు అధికంగా పాలకు, మాంసానికి ఉపయోగపడుతున్నాయి. ఈ మార్పుల కారణంగా మగ పశువుల ప్రాముఖ్యత తగ్గి వాటి సంఖ్య నానాటికి తరిగి పోతుంది. పశువులకు కావలసిన పోషక పదార్ధములు పచ్చిమేత ద్వారానే సులభంగాను, చవుకగాను లభిస్తాయి. గొర్రెలకు 91%, మాంసం కొరకు పెంచే గొడ్డులకు 83%, గుఱ్ఱాలకు 72%, పాడి పశువులకు 61%, పందులకు 15% పోషక పదార్ధములు పచ్చిమేతలోనే లభిస్తున్నాయి. పాడి పశువుల విషయానికి వస్తే ఆవులు, గేదెలు అధికంగా పాలు ఉత్పత్తి చేస్తున్నాయి. పాలలో మాంసకృత్తులు, లాక్టోజ్‌, విటమినులు, ఖనిజాలు మొదలగు పోషక పదార్ధములు ఉండడం మూలాన పాలు పెద్దలకు, పిన్నలకు, గర్భిణీ స్త్రీలకు, బాలింతలకు, తల్లులకు, ఎదుగుతున్న పిల్లలకు శ్రేష్టం అని ఇస్తుంటారు. అవ్వన్నీ పాలలోకి రావడానికి ఆవు మేతలో పోషకాలు కావాలి. మేతలో పోషక పదార్దముల నిష్పత్తిలో కొంచెం తేడా వచ్చినా పాల ఉత్పత్తిలో మార్పులొస్తాయి. పాలఉత్పత్తిదారులకు పాల   దిగుబడి పై అంచనాలుంటాయి. అవి అందుకోడానికి యజమానులు తీవ్రంగా కృషి చేస్తుంటారు. పరాయి రాష్ట్రాల నుండి ముర్రా గేదెలను, సంకరజాతి ఆవులను తెచ్చి పెంచాలని ప్రయత్నం చేస్తాము. అక్కడి వాతావరణం, మేత, నీరు వేరుగా ఉండడం, పోషణ, పాలన తేడాలుండడం వలన పాల ఉత్పత్తిలో తేడాలొస్తాయి.    

పచ్చిమేత

పచ్చిమేతలో పోషక పదార్ధములు ఉంటాయి. సులభంగా జీర్ణం అవుతుంది. రూమేన్లోని సూక్ష్మజీవులను పోషిస్తుంది. పీచు పదార్ధం కలిగిన పచ్చిమేత రూమేన్‌ ఆరోగ్యాన్ని కాపాడుతుంది. తక్కువ ఖర్చుతో వస్తుంది. ఆవు, గేదె తినే పచ్చగడ్డి, మొక్కలలో 75% పిండి పదార్ధములు ఉంటాయి. రూమేన్లో ఉండే సూక్ష్మజీవులు ఈ పిండిపదార్ధములను పులియపెట్టడం ద్వారా చక్కెరగా మారుస్తాయి. సూక్ష్మక్రిములు తమ ఎదుగుదలకు అవసరమగు శక్తిని ఈ చక్కెర నుండి గ్రహించి మిగిలిన దానిని ఆవు కొరకు ఒలటైల్‌ ఫాటి ఆసిడ్స్‌ (ఙఓజు) అందిస్తాయి. ఈ ప్రక్రియలో బొగ్గుపులుసు వాయువు (్పుబిజీలీళిదీ ఖిరిళినిరిఖిలి), మిధేన్‌ (ఖలిశినీబిదీలి) వాయువులు వెలువడతాయి. తక్కువ నాణ్యత గల పచ్చిమేత పాడి పశువును ఆకర్షించదు. వాటిని తక్కువ తింటాయి. ఆలస్యంగా తింటాయి. వాటిలో తక్కువ పోషకాలు ఉంటాయి. పచ్చిమేత రెండు రకాలు. ఒకటి చిక్కుడు జాతి మొక్కలనుండి (ఉలివీతిళీరిదీళితిరీ) లభించేది. అవి పిల్లిపెసర, జనుము, అలసంద, ఉలవలు, లూసర్న్‌, బర్సీమ్‌ మొదలగునవి. చిక్కుడు జాతి గ్రాసంలో మాంసకృత్తులు అధికంగా ఉంటాయి. రెండవది సాధారణంగా లభించే పచ్చిమేత హైబ్రిడ్‌ నేపియర్‌, పారగ్రాస్‌, గిని గ్రాస్‌, రోడ్స్‌ గ్రాస్‌ (ఖళిదీళిబీళిశి స్త్రజీబిరీరీలిరీ), రాగులు, సజ్జలు, గోధుమలు (ఈరిబీళిశి స్త్రజీబిరీరీలిరీ) మొదలగునవి. ఇంకా సుబాబుల్‌, మల్బరీ, పనస, తుమ్మ వృక్షాల ఆకులు పశువుల మేతకు ఉపయోగపడతాయి. మన ఆవులు ,గేదెలు రోజుకు 30కిలోగ్రాముల మేత తింటే అందులో 65-70% పచ్చిమేత 20-25% ఎండుమేత 15-18% దాణా ఉండాలి. ఈ నిష్పత్తి పాల ఉత్పత్తి, శరీర స్థితి, నెలల చూడి మొదలగు అంశాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది. పచ్చిమేత ఆవును, గేదెను ఆరోగ్యంగా ఉంచుతుంది. పాల ఉత్పత్తి పెంచుతుంది. పాల నాణ్యత పెరుగుతుంది. పచ్చిమేత పుష్కలంగా ఉన్నపటకి ఎండుమేత కొంత ఉండడం అవసరం. పశుగ్రాసంలో మాంసకృత్తులు పీచు పదార్ధం వుంటాయి. లేత పశుగ్రాసంలో మాంసకృత్తులు అధికంగాను పీచు పదార్ధం తక్కువగా ఉంటుంది. తగినంత పీచు లేకుంటే మాంసకృత్తులు అమోనియాగా మారి యూరియా రూపంలో (ఔఏశ్రీ) రక్తంలో తిరుగుతూ ఉంటుంది. పాలలో యూరియా (ఖఏశ్రీ) కనిపిస్తుంది. ఇది ప్రత్యుత్పత్తికి సహకరించదు. అందువలన ఎండుమేతను తప్పనిసరిగా కొంత వేయవలసి వస్తుంది. ఎండబెట్టిన జనుము, పిల్లిపెసర, జొన్నచొప్ప, గోధుమ చొప్ప, లూసర్న్‌ మొదలగు వాటిని ఎండుమేతగా మేపవచ్చును. సమతుల్యంగా పచ్చిమేత, ఎండుమేత, దాణాలు, విటమినులు, ఖనిజ లవణాలు, విషపదార్ధాలను నిర్భందించేవి (ఊళినిరిదీ లీరిదీఖిలిజీరీ), ప్రయోజనకరమైన కొన్ని అధరవులు (ఓలిలిఖి జుఖిఖిరిశిరిఖీలిరీ) అధిక పాలు ఉత్పత్తి చేసే ఆవులకు, గేదెలకు మేపాలి. ఏప్రిల్‌ నెలలో ఉత్తరప్రదేశ్‌ లోని ముజఫీర్‌నగర్‌ లో   పశుప్రదర్శన అందాల పోటీలు నిర్వహించారు. అందులో ఒక ఆవు 65 లీటర్ల పాలు ఇస్తుందని రోజుకు 3 సార్లు పాలు పిండాలని వివరించారు. ఆ ఆవుకు ఎటువంటి మేతవేయాలి. ఏమి పెట్టాలి. ఎంత తినిపించాలి. ఆలోచించండి.         

ఎక్కువ ఎండుగడ్డి దాణాలతో మేపడం సాధ్యంకాదు

ఎక్కువ ఎండుగడ్డి వేస్తే అందులో ఎక్కువ పీచు ఉంటుంది. పీచుపదార్ధం అధికంగా ఉంటె ఎక్కువ సేపు నెమరు వేయాలి. లాలాజలం ఎక్కువ ఉత్పత్తి చేయాలి. ఎండుగడ్డి 45% మాత్రమే జీర్ణం అవుతుంది. జీర్ణం కావడానికి 50 గంటలు పడుతుంది. జీర్ణం అవడానికి అంతసేపు జీర్ణాశయంలో ఉంటే శరీరానికి కావలసిన పోషకపదార్ధములు ఆవుకు ఎప్పుడు లభిస్తాయి. అందులో పోషక పదార్ధములు తక్కువగా ఉంటాయి. మేత తక్కువ తినడం మూలాన పోషక పదార్ధములు పాల ఉత్పత్తికి సరిపడా అందవు. పాల ఉత్పత్తి తగ్గుతుంది. అందువలన పోషకపదార్ధములు సమకూర్చడానికి దాణాలు, చెక్కలు, గింజలు మేతలో అధికం చేయాలి. అలా చేయడం వలన ఆమ్లములు రూమేన్లో పుట్టి అసిడిటి వస్తుంది. ఆసిడ్స్‌ సూక్ష్మజీవులను నాశనం చేస్తాయి. దానితో రూమేన్‌ వాతావరణం మారిపోతుంది. ఎండుగడ్డి ఆహారంగా ఉంటే నమలగా వచ్చిన గుజ్జు నెమ్మదిగా ఆలస్యంగా ఆహారనాళంలో కదులుతుంది. ఆహారనాళం నిండి పోతుంది. చాలినంత ఆహారం తినలేవు. ఎండుగడ్డి ఒక మిల్లిమీటర్‌ ముక్కలుగా మారిన తరువాతనే రూమేన్‌ నుండి కదులుతుంది. అందువలన ఎండుగడ్డిని చిన్న ముక్కలుగా కత్తిరించి మేపాల్సి ఉంటుంది. యంత్రం సహాయంతో ఎండుగడ్డిని ముక్కలు చేయాల్సి ఉంటుంది. ఎండుగడ్డిని ఎండుమేతగా పరిగణించరాదు. ఎండుగడ్డిలో ఉన్న ఆక్జాలిక్‌ ఆసిడ్‌ శరీరంలోని కాల్షియంను బయటకు పంపిస్తుంది.

ఆర్గానిక్‌ మిల్క్‌… సేంద్రీయ పద్దతులలో పాలఉత్పత్తి రాబోయే కాలంలో ప్రజాదరణ పొందుతుంది. దాణాలు తక్కువ వేసి అధిక శాతం పశుగ్రాసాలతో మేపడం ద్వారా ఆర్గానిక్‌ మిల్క్‌ పొందుతారు. సేంద్రీయ పాల ఉత్పత్తికి రసాయనిక ఎరువులు, కీటక నిర్మూలకాలు (ఆలిరీశిరిబీరిఖిలిరీ), సూక్ష్మక్రిమి సంహారక నిరోధక ఔషధములు (జుదీశిరిలీరిళిశిరిబీరీ) వాడడం నిషేధం. ఆవు పేడ, మూత్రం వగైరా సేంద్రీయ ఎరువులు ఉపయోగించి పశుగ్రాసం పెంచవలసి వస్తుంది. సహజవనరులతో వనమూలికల సహాయంతో మొక్కల చీడను తొలగించ వలసి వస్తుంది. గనుక శ్రేష్ఠమైన పశు గ్రాసం పెంచాలి. 

ఒమేగా ఫేటి ఆసిడ్స్‌

ఆవు పాలలో 3.5%, గేదె పాలలో 7% కొవ్వు ఉంటుంది. అందులో అనేకరకాల కొవ్వు ఆమ్లములుంటాయి. మనం తాగే పాలలో ఒమేగా 6, ఒమేగా 3, ఒమేగా 9 కొవ్వు ఆమ్లములు ఉంటాయి. ఒమేగా 6 తినడం వలన గుండె జబ్బులు, చక్కర వ్యాధి, బరువు పెరగడం వస్తాయని వైద్య శాస్త్రం చెబుతుంది. బదులుగా ఒమేగా 3, ఒమేగా 9 మంచిదని ఆహారంలో అదే ఎక్కువ ఉండాలని అంటారు. మన పాడి పశువులు అధికంగా పచ్చగడ్డి తిని ఇచ్చిన పాలలో ఒమేగా 6 తక్కువ, ఒమేగా 3, ఒమేగా 9 ఎక్కువ ఉండడం వలన పాలు తాగేవారందరూ ఆరోగ్యంగా ఉంటారు. వినియోగదారుల ఆరోగ్యం పాల ఉత్పత్తిదారులకు రక్ష. 

కాన్జుగేటెడ్‌ లినోలిక్‌ ఆమ్లము

ఈకొవ్వు ఆమ్లము ఒక్కటే రొమ్ము, ప్రోస్ట్రేట్‌, కొలోన్‌, ఒవేరియన్‌, ల్యుకీమియా, మెలనోమ కాన్సర్‌ వ్యాధులనుండి కాపాడుతుందని ప్రయోగాలలో రుజువు అయ్యింది. బరువు తగ్గడానికి, మూసుకుపోయిన రక్తనాళాలు తెరిపించడానికి, రోగనిరోధక శక్తి పెంచడానికి, చక్కర వ్యాధికి, ఎముకలు గట్టిగా మారడానికి ఉపయోగపడుతుంది. ఈ కొవ్వు ఆమ్లము ఉపయోగించి మానవులకు స్వస్థత చేకూర్చాలని ప్రపంచం ఎదురు చూస్తుంది. పచ్చిమేత వేసి పెంచే ఆవు పాలు తాగుతున్న స్త్రీలలో రొమ్ము కాన్సర్‌ తక్కువని ఫిన్లాండ్‌ దేశంలో జరిపిన ఆధ్యాయనాలు చెబుతున్నాయి. ఫ్రాన్స్‌ దేశంలో కూడా పచ్చిమేత తిన్న ఆవు పాలు తాగిన తల్లులలో రొమ్ము కాన్సర్‌ తక్కువ అని నిర్ధారించారు. కాన్జుగేటెడ్‌ లినోలిక్‌ ఆమ్లము ఆవు పాలల్లోని కొవ్వు నుండి లభిస్తుంది. పచ్చిక బయళ్ళులో మేసిన ఆవుల పాలలో అధికం. లేతగా నున్న పచ్చిమేతలోనూ ఎక్కువ. ఎక్కువ ఆకులుండే పచ్చగడ్డి మరింత మంచిది. దంచిన సోయబీన్‌, పత్తి, పొద్దుతిరుగుడు, అవిశ గింజలు కూడ పాలలో ఈ కొవ్వు ఆమ్లమును పెంచుతాయి. రూమేన్లో సూక్ష్మ జీవులు ప్రధాన కారణమైతే, పాల గ్రంధులు (ఖబిళీళీబిజీగి స్త్రజిబిదీఖి) ఈ కొవ్వు ఆమ్లమును సృష్టించడం మరొక కారణం. కనుక పాడి పశువులకు పెట్టిన పచ్చిమేత, మంచి పాలు ఇస్తుంది. మంచి పాలు తగిన ప్రజలు ఆరోగ్యంగా ఉంటారు. ఆరోగ్యంగా ఉన్న ప్రజలు పాలు, పెరుగు ఎక్కువ తాగితే పాడి పరిశ్రమకు, దేశానికి మరింత లాభం.     

బాలింత పశువులు

ఈనిన 70-80 రోజులవరకు పాల ఉత్పత్తి రోజు రోజుకు పెరుగుతూనే  ఉంటుంది. శరీర స్థితి  తరుగుతూ ఉంటుంది. ఆ సమయంలో ఆహారం తగినంత కావాలి. అవసరం  మేరకు తినలేవు. శరీరంలోని కొవ్వులు కరిగి పాల ఉత్పత్తికి అవసరమగు శక్తిని ఇస్తాయి. రోగ నిరోధకశక్తి తగ్గకుండా తగిన ఆహారం తినిపించాలి. బాలింత జబ్బులు దరిచేరకుండా పుష్టికరమైన ఆహారం అందచేయాలి. మంచి పచ్చిమేత, కొంచెం ఎండుమేత, దాణాలు కలిసిన నాణ్యమైన ఆహారం పెట్టాలి. అధికంగా 20-25 లీటర్లు పాలు ఇచ్చే ఆవులకు, గేదెలకు సమతుల్యమైన ఆహారం ఉండాలి. మొక్కజొన్న, ఆల్ఫాఆల్ఫా, హైబ్రిడ్‌ నేపియర్‌ లాంటి నాణ్యమైన పచ్చిమేత,  జనుము, పిల్లిపెసర, గోధుమ, జొన్నచొప్ప వంటి ఎండుమేతలు, పత్తి గింజల చెక్క, కొబ్బరిచెక్క, సోయబీన్‌ మీల్‌, చేప పొడి లాంటి మాంసకృత్తులు, రూమేన్‌ అధిగమించి అబోమేజం చేరుకునే కొవ్వులు, ప్రోటీన్లు (ఔగిచీబిరీరీ ఓబిశి, ఆజీళిశిలిరిదీ), విటమినులు, ఖనిజలవణాలు, ఎంజైములు, విషపదార్ధాలను అడ్డుకునే (ఊళినిరిదీ లీరిదీఖిలిజీరీ) దినుసులు కావాలి. ఏ విధంగా చూసినా పాడి పశువులకు పచ్చిమేత తప్పనిసరిగా కావాలి. 

పునరుత్పత్తి: ఈనిన మూడు-నాలుగు నెలలకు ఆవు గర్భం ధరించాలి. వెంటనే చూడిదవడం వలన ఈతల మధ్య దూరం తగ్గుతుంది. తక్కువ సమయంలో దూడని ఇస్తుంది. దూడతో పాటు పాలూ ఇస్తుంది. జీవిత కాలంలో ఎక్కువ సార్లు గర్భం దాల్చడం, ఎక్కువ దూడల్ని పెట్టడం మూలాన ఎక్కువ పాలు ఉత్పత్తి చేస్తుంది. అందుకు ఏ, ఈ విటమినులు చాలా అవసరం. ఇంకా ఖనిజాలు కావలి. రుతుక్రమం సాఫీగా సాగడానికి పచ్చిమేత కావాలి. పచ్చిమేత తక్కువ ధరకు ఎక్కువ పోషకాలను అందిస్తుంది. పిండిపదార్ధములు, అందులోని చక్కెరలు (ఐతివీబిజీరీ) ప్రత్యుత్పత్తికి మేలు చేస్తాయి. ఏ, ఈ విటమినులు సెలీనియం తో కలిసి పొదుగు వాపునుండి (ఖబిరీశిరిశిరిరీ) రక్షణ ఇస్తాయి. ఈనిన తరువాత మాయ పడటానికి సహాయపడతాయి. గర్భాశయం ఆరోగ్యాన్ని కాపాడతాయి.          

భూసారం: పచ్చిమేత పెంచే విధానం భూమిని సారవంతంగా ఉంచుతుంది. భూమిలోకి చొచ్చుకుపోయిన వేళ్ళు, భూమిపైన అల్లుకు పోయిన మొక్కలు భూమికి రక్షణ ఇస్తాయి. సేంద్ర్రియ పదార్ధాలను వృద్ది చేస్తాయి. చిక్కుడు జాతి మొక్కలు భూమిలో నత్రజనిని పెంచుతాయి. వర్షాలు, వరదలు వచ్చినా, పచ్చిమేత మొక్కలు భూమి కోతకు గురి కాకుండా పట్టి ఉంచుతాయి. భూమి సత్తువగా ఉండడానికి అఉపయోగపడతాయి. అందువల్ల ఎరువులు తక్కువ వాడవచ్చును. పచ్చిమేత, మొక్కలు సహజంగాభూమిలో పెరుగుతాయి. 

కనుక పచ్చిమేతకు, పాడి పరిశ్రమకు విడదీయలేని అనుబంధం ఉంది. పాల ఉత్పత్తిదారులు నూతన విధానాలను ఆచరించి, సులభమైన పద్ధతులలో పాడి పశువుల ఆరోగ్యాన్ని, సౌకర్యాన్ని ప్రోత్యహించి, పాల ఉత్పత్తిని పెంచి, పునరుత్పత్తిని పెంపు చేసి లాభాలను పొందడానికి కృషి చేయడం ద్వారా పాడి పరిశ్రమను వృద్ధి చేయగలరు.  

తుది పలుకు: పాల ధరలు 12-16% ఫిబ్రవరి, 2023 నెలలోనే పెరిగినట్లు జాతీయ పాడి పరిశ్రమ అభివృద్ధి సంస్థ (శ్రీఈఈఔ), వినియోగదారుల సంస్థ (ఈలిచీబిజీశిళీలిదీశి ళితీ ్పుళిదీరీతిళీలిజీరీ జుతీతీబిరిజీరీ), లోక్‌ సభ, వాణిజ్య మంత్రిత్వశాఖలు (ఖరిదీరిరీశిజీగి ళితీ ్పుళిళీళీలిజీబీలి) చెబుతున్నాయి (ఊనీలి కరిదీఖితి 20-04-2023). ముద్ద చర్మ వ్యాధి (ఉతిళీచీగి ఐదిరిదీ ఈరిరీలిబిరీలి),  పచ్చిమేత ఎక్కువ ఖరీదు అవడం కారణం అని చెబుతున్నారు. పచ్చిమేత ఎక్కువ ఖరీదు ఎందుకంటే  తక్కువ మంది పండిస్తున్నారు. తక్కువ మంది పండించడం వలన గిరాకీ. గిరాకీ ఉన్నపుడు ధర పెరుగుతుంది. పాల ఉత్పత్తి 2018 సంవత్సరంలో 6.6% అత్యధికంగా పెరిగింది. ఆ తరువాత పాల ఉత్పత్తి ఆ స్థాయిలో పెరగడం లేదు. ఈ సంవత్సరం (2023) చివరకు 1-2% పెరుగుతుందని అనుకుంటున్నారు. ప్రతీ సంవత్సరం లక్షల కొలది సంకరజాతి ఆవు దూడలు, ముర్రా గేదె దూడలు పుడుతున్నపుడు, ముద్దచర్మ వ్యాధి కారణంగా 1.86 లక్షల పశువులు చనిపోవడం వలన పాల ఉత్పత్తి స్థభించి పోయిందా! పూర్తిగా కాదు. ఇతర కారణాలున్నాయి. అందులో పచ్చిమేత కొరత ముఖ్య కారణం. పచ్చి మేత అవసరానికి తగ్గట్టు పెంచడం లేదు. పండటం లేదు. మేపడం లేదు. ఎండుమేత దాణా వేసి పాలు ఉత్పత్తి చేయడం అంటే తక్కువ పాలకు ఎక్కువ ఖర్చు చేయడం. పచ్చిమేత పండించకపోతే, పాడి పశువులకు పచ్చిమేత మేపకపొతే మనదేశం, ప్రపంచంలో పాలఉత్పత్తిలో ఇప్పుడున్న మొదటి స్థానం నిలబెట్టుకోవడం కష్టం.                 

ఖర్చు: పాడి పరిశ్రమలో ఖర్చులు అధికం. 60-75 శాతం ఖర్చు పశువులను మేపడానికే అవుతుంది. నివాస గృహాలు (ఐనీలిఖిరీ), పనివారు, విద్యత్తు, మందులు, యితర ఖర్చులు నిలకడగా ఉంటాయి. మేత, దాణాల ఖర్చులు మారుతూ  ఉంటాయి. మొక్కజొన్నలు, జొన్నలు, కొబ్బెర పిండి, పత్తి చెక్కల ధరలు కాలాన్ని బట్టి మారుతూ ఉంటాయి. అందువల్ల రైతు పచ్చిమేతపై ఆధారపడక తప్పదు. పచ్చిమేత అన్ని కాలాలలో అందుబాటులో ఉంటే అధిక ధరలు వెచ్చించి దాణాలను, మొక్కజొన్న వగైరా గింజలను కొనవలసిన పరిస్థితి రాదు. పచ్చిమేత పుష్కలంగా వేసి మేపితే పాల ఉత్పత్తి ఖర్చు 45-60 శాతం వరకు వస్తుంది. దాణాలు (్పుళిదీబీలిదీశిజీబిశిలి), గింజలు, పిండి, చెక్కలు (్పుబిదిలిరీ), కొంచెం పచ్చిమేత, కొంచం ఎండుమేత కలిపి మేపితే పాల ఉత్పత్తి ఖర్చు 50-70 శాతం అవుతుంది. ఎండుగడ్డి, బూస, శనగ పొట్టు, ఇతరత్రా ఎండుమేతలు (ఈజీగి ఓళిఖిఖిలిజీ) మేపితే ఎక్కువ దాణాలు (్పుళిదీబీలిదీశిజీబిశిలి) వేయవలసి వస్తుంది. అపుడు పాల ఉత్పత్తి ఖర్చు 70-80 శాతం చేరుకుంటుంది. ఆరు నుండి ఎనిమిది లీటర్లు పాలు ఇచ్చే ఆవును, గేదెను పచ్చిమేత మీదనే పోషించ వచ్చును. దాణాల మీద ఎక్కువ ఖర్చు పెట్టవలసిన పని లేదు. ఇపుడు చిన్నా, పెద్ద రైతులు సైతం పశువుల దాణాలకు అలవాటు పడ్డారు. వాటి నాణ్యత ననుసరించి పాల ఉత్పత్తి పెరుగుతుంది. పచ్చిమేత లేనపుడు దాణా తోబాటు ఎండుమేత వేయడం తప్పనిసరి అవుతుంది. ఖర్చులు పెరుగుతాయి. పచ్చిమేత కొనడం, స్వంతంగా పెంచలేకపోవడం ఖర్చులను పెంచుతున్నాయి. అధికంగా ఎండుగడ్డి, దాణాల మీద పెంచడం ఆవు ఆరోగ్యానికి చేటు చేయడమే గాక పాల ఉత్పత్తి ఖర్చు తక్కువ అవుతుంది. అటువంటి మేతలో విటమినులు, ఖనిజలవణాలు చాలకపోవడం పునరుత్పత్తి అవకాశాలను దెబ్బతీస్తుంది. రోజుకు 30 లీటర్ల పాలు ఇచ్చే ఆవులకు కూడా నాణ్యమైన పచ్చిమేత  వేసి అమెరికాలో పాల ఉత్పత్తి చేస్తున్నారు. మనం వేసే మేతలో పోషక పదార్ధములను దిగ్భందం చేసే పలుకులు (జుదీశిరి శ్రీతిశిజీరిశిరిళిదీబిజి ఓబిబీశిళిజీరీ) ఉంటాయి. అవి పోషక పదార్ధములను జీర్ణం కానివ్వవు. మరికొన్నిటిని శోషణం కాకుండా చేస్తాయి. అటువంటి ఆక్జలేట్‌ (ంనిబిజిబిశిలి) పలుకులు ఎండుగడ్డిలో అధికం. దానితో కాల్షియం శోషణం కాదు.    

  – డా. డి. నాగేశ్వరరావు, 9652105405