2021-22 సంవత్సరంలో బియ్యం ఉత్పత్తి 128 మిలియన్‌ టన్నులుండవచ్చని భారత ప్రభుత్వ సంస్థలు అంచనా వేశాయి. గత పది సంవత్సరాల్లో వరి ఉత్పత్తి క్రమంగా పెరుగుతూ వచ్చింది. 2015-16లో 104.32 మిలియన్‌ టన్నులుగా ఉన్న బియ్యం ఉత్పత్తి ఆరేళ్ళకాలంలో దాదాపు 23 శాతం పెరిగి 127.9 మిలియన్‌ టన్నులకు చేరటం వరి పండించే రైతులు, శాస్త్రవేత్తలు, ప్రభుత్వాధికార్లు సమిష్టి కృషికి దర్పణం పట్టింది. 46 మిలియన్‌ హెక్టార్లలో ఈ ఉత్పత్తిని సాధించటం వల్ల ఉత్పాదకత కూడా హెక్టారుకి 2.78 టన్నులకు చేరింది. అయితే ఉత్పత్తికి తగినంత గిరాకీ పెరగనందున వరి పండించిన రైతులకు మద్దతు ధర కూడా లభించలేదు. 2020-21లో 21 మిలియన్‌ టన్నుల బియ్యాన్ని ఇతర దేశాలకు ఎగుమతి చేసి, 9.6 బిలియన్‌ డాలర్ల విదేశీ మారక ద్రవ్యాన్ని ఆర్జించినట్లు గణాంకాలు ధృవపరుస్తున్నాయి. అందులో 4 మిలియన్‌ టన్నుల బాస్మతీ రకం బియ్యం ఉండగా, 17 మిలియన్‌ టన్నుల సాధారణ రకం బియ్యం కూడా ఎగుమతైంది. మొత్తం దేశంలోని బియ్యం ఉత్పత్తిలో ఆరవ వంతు ఎగుమతి కావటం దేశానికి గర్వకారణం. కరోనా వల్ల అనేక దేశాల్లో ఉత్పత్తి కుంటుపడటం వల్ల ప్రపంచ మార్కెట్లో ధరలు పెరగటంతో బియ్యం ఎగుమతిదార్లు అవకాశాన్ని సద్వినియోగం చేసుకున్నారు. కాని 2021-22లో ప్రపంచ మార్కెట్లో బియ్యం ధరలు తగ్గుముఖం పట్టటం, వరి సాగు పెరగటం వల్ల ప్రభుత్వాలు మద్దతు ధరకు వడ్లను సేకరించటం భారంగా భావించాయి. అందుకే రబీలో వరి సాగుని నిరుత్సాహపరుస్తూ కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు ప్రకటనలు విడుదల చేశాయి. ముఖ్యంగా ఉప్పుడు బియ్యం ధరలు తగ్గటం వల్ల, ఉప్పుడు బియ్యాన్ని సేకరించమని కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రకటించింది. తెలంగాణా ప్రభుత్వం వరి పంటను వేయకుండా ప్రత్యామ్నాయ పంటలకు మారవలసిందిగా రైతులను కోరింది. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో కూడా దాళ్వా వరి సాగుని నిరుత్సాహపరుస్తూ, కొన్ని ప్రాజెక్టుల పరీవాహ ప్రాంతాలకే పరిమితం చేసింది. అయినా పల్లపు భూముల రైతులు, చదును చేసి, మళ్ళు కట్టిన రైతులు తమకున్న నీటి సదుపాయంతో వరిని సాగు చేసారు. పండిన పంటకు ధరలు సరిగా రాక రైతుల ఇబ్బందులు పడ్డారు. కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల మధ్య సమన్వయం లేక సేకరణ ఆలస్యంగా ప్రారంభమైంది. తమ పంటను నిల్వ పెట్టుకునే శక్తి లేని రైతులు చాలామంది మిల్లర్లకు, వ్యాపారులకు మద్దతు ధర కన్నా క్వింటాలుకి నాలుగైదు వందల రూపాయలు తక్కువకే అమ్ముకున్నారు. ఆ తర్వాత ప్రారంభమైన సేకరణ కూడా కొద్ది రోజులకే ముగిసింది. ఆలస్యంగా పంట వచ్చిన రైతులు మళ్ళీ వ్యాపారులకే అమ్ముకున్నారు. మద్దతు ధరకు సేకరించిన ధాన్యానికి కూడా డబ్బులు చాలా ఆలస్యంగా వచ్చాయి. వరిని పండించిన రైతులందరికీ చేదు అనుభవాలే మిగిలాయి. కోనసీమలో రైతులు పంట విరామాన్నే ప్రకటించారు.
తగ్గిన విస్తీర్ణం
మొత్తం దేశవ్యాపితంగా వరి రైతులు ప్రత్యామ్నాయ పంటలను ఆశ్రయించారు. గత సంవత్సరంలాగానే ఈ సంవత్సరంకూడా దేశమంతా భారీ వర్షపాతం నమోదైంది. వర్షాలెక్కువగా పడిన సంవత్సరాల్లో వరి విస్తీర్ణం పెరగటం సాధారణంగా జరుగుతుంటుంది. కాని కేంద్ర ప్రభుత్వ అంచనాల ప్రకారం వరి విస్తీర్ణం గత సంవత్సరం కన్నా 13 శాతం తగ్గినట్లు తెలుస్తున్నది. అందులో కొంత భాగం వరదల వల్లనూ, అధిక వర్షాల వల్లనూ దెబ్బతిన్నట్లు వార్తలొస్తున్నాయి. ఇక భవిష్యత్తులో వాతావరణాన్ని బట్టి దిగుబడులుంటాయి. దిగుబడులు బాగున్నా విస్తీర్ణం తగ్గటం వల్ల 2022-23లో బియ్యం ఉత్పత్తి 120 మిలియన్‌ టన్నుల కన్నా తక్కువగానే ఉండవచ్చు. ప్రతికూల వాతావరణం ఉంటే ఉత్పత్తి 115 మిలియన్‌ టన్నల కన్నా తగ్గే అవకాశం కనిపిస్తున్నది.
2021-22లో అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో బియ్యం ధరలు మొదట్లో తక్కువగా ఉన్నాయి. కాని బియ్యం ఉత్పత్తి అంచనాలు వెలువడ్డ తర్వాత కొంత పుంజుకున్నాయి. మొత్తం ప్రపంచంలో బియ్యం ఉత్పత్తి గత సంవత్సరంతో పోలిస్తే రెండు మిలియన్‌ టన్నులు తగ్గి 520.5 మిలియన్‌ టన్నులుండవచ్చని అంచనా వేయబడింది. 2022-23 లో ఉత్పత్తి, నిల్వలు తగ్గుతాయని అంచనాలు రాగానే బియ్యం ధరల్లో కదలిక వచ్చింది. 2021-22 సీజనులో బియ్యం ఎగుమతులు కొంత పెరిగి 22 మిలియన్‌ టన్నులకు చేరుకున్నాయి. పది బిలియన్‌ డాలర్ల కన్నా ఎక్కువగానే విదేశీ మారక ద్రవ్యం బియ్యం ఎగుమతుల ద్వారా సమకూరిందని గణాంకాలు తెలుపుతున్నాయి. పంటల ఎగుమతి ధరలు డాలర్లలో కొంత తగ్గినా, రూపాయి మారకం రేటు తగ్గటం వల్ల రూపాయల్లో ఎగుమతిదారులకు ఎక్కువగానే గిట్టింది. ప్రపంచంలో మొత్తం ఆహారధాన్యాల ఉత్పత్తి 2021-22తో పోలిస్తే 2022-23 లో ఎనిమిది మిలియన్‌ టన్నులు తగ్గవచ్చని తాజా అంచనాలు తెలుపుతున్నాయి. రష్యా-యుక్రెయిన్‌ యుద్ధం ప్రారంభమైనప్పుడు గోధుమ, బార్లీ, మొక్కజొన్న, పొద్దుతిరుగుడు నూనెల ధరలు గణనీయంగా పెరిగాయి. అప్పుడు బియ్యం ధరలు పెరగలేదు గాని, గత మూడు మాసాల్లో 30 శాతం పెరిగాయి. ఎగుమతి అవకాశాలు పెరిగినా; ఉత్పత్తి తగ్గనుండటంతో బియ్యం ఎగుమతులు గత రెండు సంవత్సరాలతో పోలిస్తే తగ్గే సూచనలే కనిపిస్తున్నాయి. ఖరీఫ్‌ పంట వచ్చే సరికి వడ్ల ధరలు కనీస మద్దతు ధర కన్నా ఎక్కువగానే ఉండవచ్చు. ప్రభుత్వాలకు సేకరణ భారం తగ్గవచ్చు. బియ్యం ధరలు పెరిగితే కేంద్ర ప్రభుత్వం గోధుమ ఎగుమతుల్ని నిలిపి వేసినట్లుగానే బియ్యం ఎగుమతులపై కూడా పరిమితులు విధించవచ్చు.
తగ్గిన గోధుమ ఉత్పత్తి
2021-22 రబీలో ఉత్తర భారతంలో చలి ప్రభావం తక్కువగా ఉండటంతో గోధుమ ఉత్పత్తి అంతకుముందు సంవత్సరంతో పోలిస్తే ఏడెనిమిది మిలియన్‌ టన్నులు తగ్గింది. ముందుగా అంచనా వేసిన దానికన్నా ఉత్పత్తి ఇంకా తగ్గినట్లు తాజా అంచనాలు తెలుపుతున్నాయి. ఫలితంగా గోధుమ ధరలు బాగా పెరిగాయి. అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో కూడా యుక్రెయిన్‌-రష్యాల యుద్ధకారణంగా గోధుమ ధరలు ఎక్కువయ్యాయి. గోధుమ ఎగుమతులకు మంచి అవకాశం వచ్చిందని ఎగుమతిదారులు విదేశీ వ్యాపారులతో ఒప్పందాలు కుదుర్చుకున్నారు. కానీ దేశీయంగా గోధుమ ధరలు పెరుగుతుండటంతో ప్రభుత్వం ఎగుమతుల్ని నిషేధించింది. చాలా నిల్వలున్నాయని చెప్పుకోవటమేగాని అందులో ఏ మేరకు వాడకానికి పనికి వస్తాయో, ఎంత మేరకు చెడిపోయాయో వివరాలు తెలవవు. 2022 ఆగస్టులో 27,95 మిలియన్‌ టన్నుల గోధుమలు, 26.65 మిలియన్‌ టన్నుల బియ్యం, 19.46 మిలియన్‌ టన్నుల వడ్లు, 3.58 లక్షల టున్నులు ముతక ధాన్యాలు భారత ఆహార కార్పొరేషన్‌ వద్ద ఉన్నాయని అధికారికంగా ఆ సంస్థ ప్రకటించింది. అన్ని మిలియన్‌ టన్నుల గోధుమ, బియ్యం, వడ్ల నిల్వలుండగా కొంత వరకు వాటిని తగ్గించుకొని, ఎగుమతుల్ని ఎందుకు అనుమతించడంలేదో అర్థం కావట్లేదు. భారత ఆహార కార్పొరేషన్‌ ధాన్యాలను అమ్మి, రుణ భారాన్ని తగ్గించుకునే సువర్ణావకాశాన్ని ఎందుకు జారవిడుచుకుంటుందో తెలియటం లేదు. నీతి ఆయోగ్‌ సభ్యులు, ప్రభుత్వ మంత్రులు అవసరాన్నిమించి ఆహార ధాన్యాల నిల్వలున్నాయనీ, అందుకనే వాటిని సేకరించడం లేదని చెప్పారు. అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో గిరాకీ ఉన్నప్పుడు అధిక నిల్వలను వదిలించుకునే ప్రయత్నం చేయకపోవడంతో నిల్వల నాణ్యతపై అనుమానం కలుగుతున్నది. బియ్యం, వడ్ల నిల్వలను సెప్టెంబరులోగా తగ్గించుకుంటే కొత్త పంట వచ్చినప్పుడు సేకరించుకోవచ్చు. ప్రజాపంపిణీ వ్యవస్థకు కావల్సిన ఆహారధాన్యాల కోసమే గోధుమ ఎగుమతుల్ని నిషేధించినట్లు ప్రభుత్వం సాకుగా చెప్పింది. అనేక రాష్ట్రాలలో విజయం సాధించడానికి కోవిడ్‌ కాలంలోనూ, ఆ తర్వాత కూడా దారిద్య్రరేఖ క్రింద ఉన్న వినిమయదారులకు ఉచితంగా ఆహార ధాన్యాలివ్వటం సాయపడిందని ప్రభుత్వం భావిస్తుంది. గోధుమ ఉత్పత్తి తగ్గిన నేపధ్యంలో బియ్యాన్నైనా సమృద్ధిగా నిల్వ ఉంచుకోవాలని ప్రభుత్వం భావిస్తున్నట్లుంది.
ఉప్పుడు బియ్యంపై శ్రద్ధ
2022 రబీలో ఉప్పుడు బియ్యాన్ని సేకరించేది లేదని కేంద్ర ప్రభుత్వం ఖరాఖండీగా చెప్పింది. తెలంగాణలో అధికంగా దొడ్డు బియ్యాన్ని పండిస్తున్నారనే విషయాన్ని ప్రస్తావిస్తూ తెలంగాణా ప్రజలు దొడ్డు బియ్యాన్ని తినాలని కేంద్రమంత్రి శ్రీ పీయూష్‌ గోయల్‌ గారనటం వివాదాస్పదమైంది. కేంద్ర ప్రభుత్వం రబీ పంట కాలంలో సేకరణ విషయంలో తెలంగాణా ప్రభుత్వానికి సహకరించలేదు. సేకరణ బాధ్యత తెలంగాణా ప్రభుత్వానిదే అన్న వైఖరిని ప్రదర్శించింది. వాస్తవానికి వరికి మద్దతు ధరను ప్రకటించింది కేంద్ర ప్రభుత్వమే. దొడ్డు రకాలకు గిరాకీ లేదనుకుంటే వాటిని నిరుత్సాహపరచటానికి సన్న రకాలకు ఎక్కువ మద్దతు ధరను ప్రకటించాలి. అలాగే ఉప్పుడు బియ్యానికి మార్కెట్‌ లేక పచ్చి రకం బియ్యానికి ఎక్కువ సేకరణ ధరను నిర్ణయించాలి. ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థలో రైతులు, మిల్లర్ల నిర్ణయాలను మార్చటానికి ధరల వ్యవస్థను వాడుకోవాలి. బాస్మతీ బియ్యానికి ఎక్కువ ధరలు లభిస్తున్నాయి కాబట్టి ఆ రకాల ఉత్పాదకత తక్కువగా ఉన్నా పచ్చి రకం బియ్యానికి ఎక్కువ సేకరణ ధరను నిర్ణయించాలి. ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థలో రైతులు, మిల్లర్ల నిర్ణయాలను మార్చటానికి ధరల వ్యవస్థను వాడుకోవాలి. బాస్మతీ బియ్యానికి ఎక్కువ ధరలు లభిస్తున్నాయి కాబట్టి ఆ రకాల ఉత్పాదకత తక్కువగా ఉన్నా రైతులు సాగు చేస్తున్నారు. సన్న రకాల పచ్చి బియ్యాన్ని ప్రోత్సహించదలచుకుంటే వాటికి మద్దతు, సేకరణ ధరలను పెంచాలి. అంతేగాని మద్దతు ధర ప్రకటించి, దొడ్డు రకాలను, ఉప్పుడు బియ్యాన్ని సేకరించమని చెప్పటం మద్దతు ధరల విధానాన్ని ప్రహసనంగా మార్చటమే అవుతుంది. రైతులు ఇబ్బంది పడుతున్నప్పుడు చోద్యం చూసిన కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు దానిని తమ మధ్య రాజకీయ క్రీడగా భావించడం అన్యాయం. వరికి ప్రత్యామ్నాయ పంటలు వేసుకోవాలని సూచించిన ప్రభుత్వాలు ఇప్పుడు కొరత ఏర్పడుతుందనే భయంతో దిద్దుబాటు చర్యలకు పూనుకున్నాయి. రైతుల దగ్గర చౌకగా వడ్లను కొని, నూకలు కాకుండా వాటిని బియ్యంగా మార్చిన మిల్లర్లు తమ వద్ద ఉన్న నిల్వలను కొనాలని లాబీయింగ్‌ చేశారు. రైతుల గోడు పట్టించుకోని కేంద్ర ప్రభుత్వం మిల్లర్లను రక్షించడం కోసం తెలంగాణా నుండి ఎనిమిది లక్షల టన్నుల ఉప్పుడు బియ్యం కొంటామని ప్రకటించింది. మునుగోడు ఎన్నికల సభకు వచ్చిన కేంద్ర హోంమంత్రి దొడ్డు రకం వడ్లను కొంటామని హామీ గుప్పించారు. కొద్ది నెలల ముందు పనికిరాని ఉప్పుడు బియ్యం, దొడ్డు రకం వడ్లు ఇప్పుడెలా అవసరమయ్యాయి? ప్రపంచ మార్కెట్లో బియ్యానికి గిరాకీ పెరగటం, గోధుమ ఉత్పత్తి తగ్గిపోవటంతో అన్ని రకాల వడ్లు, ఉప్పుడు బియ్యం కొంటానికి కేంద్ర ప్రభుత్వం వైఖరిని మార్చుకున్నది. ఆరుగాలం కష్టపడి పండించిన రైతులు నష్టపోతున్నప్పుడు వినోదంగా భావించిన కేంద్రం ఇప్పుడు వ్యాపారులు, మిల్లర్ల కోసం మెట్టు దిగిరావడానికి రాజకీయాలు కారణమా, ముంచుకొస్తున్న ఆహార ధాన్యాల కొరత భయం కారణమా అనేది స్పష్టం చేయాలి. దేశానికి 30 మిలియన్‌ టన్నుల ఆహార ధాన్యాల నిల్వలు సరిపోతాయి అని వాదించిన మేధావులు 65 మిలియన్‌ టన్నులు నిల్వలున్నా కేంద్ర ప్రభుత్వం అన్ని రకాల వడ్లను, బియ్యాన్ని కొనటానికి ఎందుకు ఆసక్తి చూపుతున్నది? ప్రభుత్వం అటు మద్దతు ధరలకు చట్టబద్ధత కల్పించి, అవసరమైనప్పుడు రైతుల నుండి సేకరించదు. పూర్తి స్వేచ్ఛా మార్కెట్‌ను అనుసరించదు. రైతులను అడకత్తెరలో పెట్టి, ఎలాగైనా నష్టపోయేలా చూడటం సమంజసమా?
డా|| కిలారు పూర్ణచంద్రరావు, ప్రముఖ వ్యవసాయార్థిక శాస్త్రవేత్త,
(రిటైర్డ్‌ ఞ కన్సల్టెంట్‌ ఇక్రిసాట్‌), ఫోన్‌: 83098 59517, 70328 11608
