#రైతులకోసం

7 Oct, 2026

రైతునేస్తం0 commentsOctober 7, 2026agri news

ఔషధ మొక్క… చెంగల్వ కోస్టు

సాధారణ నామం: ఎలిగెంట్ కాస్టన్, కేవుకంద, బోగచ్చిక దుంప, బేసికదుంప
శాస్త్రీయ నామం: కోస్టస్ స్పీసియోసస్
కుటుంబం: జింజిబెరేసి

ఇది అల్లం దుంప వంటి వేరుగల మొక్క. దుంప అల్లం కంటే పెద్దగా ఉంటుంది. కొమ్మలు సాధారణంగా వర్తులాకారపు వంపు కలిగి 1-2 మీ. ఎత్తు పెరుగుతాయి. కణుపుకు ఒకటి చొప్పున సామాన్య పత్రాలు దీర్ఘచతురస్రాకారములో ఉండి మెత్తని నూగు కలిగి ఉంటాయి. పుష్పాలు తెల్లగా, పెద్దవిగా కొమ్మచివర దట్టమైన గుత్తివలె ఏర్పడతాయి. రక్షక పత్రాలు ఎర్రగా ఆకర్షణీయంగా ఉంటాయి. ఫలాలు కూడా ఎర్రగా ఉంటాయి. దీనిని దుంపల ద్వారా వ్యాప్తి చేయవచ్చు.

ఉపయోగాలు : ఔషధరంగంలో …

దుంపలకు లేదా కొమ్ములకు ఔషధ గుణాలున్నాయి. ఈ దుంపల నుండి డయోస్ జెనిన్ అనే స్టిరాయిడ్ లభిస్తుంది.
విరేచనకారి, క్రిమిసంహారి, జీర్ణశక్తిని అభివృద్ది చేస్తుంది. జ్వరము, చర్మవ్యాధులు, ఉబ్బు కామెర్లకు ఉపయోగపడుతుంది. పాము కాటుకు విరుగుడుగా ఉపయోగిస్తారు. గర్భనిరోధక మందుల తయారీలో డయోస్‌జెనిన్ స్టిరాయిడ్ ఉపయోగపడుతుంది.

వ్యవసాయరంగంలో

చెంగల్వకోస్టుని విస్తృతంగా అలంకరణ మొక్కగా పెంచుతారు. చెంగల్వకోస్టు ద్రావణాలు (2500, 5000, 10000, 20000 పిపియం) ప్లూటెల్లా క్లైలోస్టెల్లా లార్వాలపై గణనీయమైన నివారణ చర్య చూపాయి. ఇథనాల్ ద్రావణం అత్యంత సమర్ధవంతంగా ప్లూటెల్లా క్ౙెåలోస్టెల్లా లార్వాలను నివారించింది. లార్వాలపై ద్రావణాల ప్రభావం ఈ క్రింది క్రమంలో ఉంది.
ఇథనాల్ & క్లోరోఫాం & బ్యూటనాల్ & నీరు (అశిష్ కుమార్, అతని అనుచరులు, 2016).
చెంగల్వకోస్టు ద్రావణం షిగెల్లా, స్టెఫైలోకోకస్ ఆరియస్, ఎస్కెరిచియా కోలి, క్లెబ్సియెల్లా న్యుమోనియే, సూడోమోనాస్, బాసిల్లస్ సబ్‌టైలిస్, సాల్మొనెల్లాపై గణనీయమైన యాంటిబాక్టీరియల్ చర్యను ప్రదర్శించాయి. చెంగల్వకోస్టు ద్రావణం నుండి వేరు చేసిన అవినోకోసైడఎ, ట్రెగోజెనిన్, సపోనిన్‌బి, సపోనిన్‌సి, బోట్రైటిస్ సినరియా, ఆల్టర్నేరియా టెన్యుస్సిమా, ఫ్యుజేరియంపై యాంటిఫంగల్ చర్యను ప్రదర్శించాయి (సింగ్, అతని అనుచరులు, 1992).
చెంగల్వకోస్టు ద్రావణం రెండు మచ్ౘ్ల ఎర్రనల్లి, టెట్రానైకస్ అర్టికె ఆడపురుగుల పునరుత్పత్తిని, పొదిగిన గుడ్ల శాతాన్ని, గుడ్లు పెద్ద పురుగుల దశకు చేరే శాతాన్ని, జీవిత చక్రంలో ప్రతిదశ సమయాన్ని సమర్ధవంతంగా అరికట్టింది. ఈ ద్రావణం 79.67% లార్వాలను అకారిసైడల్ చర్య ద్వారా చంపింది. గుడ్లు పొదిగే సమయాన్ని బాగా పెంచింది (ఇస్మాయిల్, 2017).
చెంగల్వ కోస్టు (కోస్టస్ స్పీసియోసా), కోస్టస్ లాసెరస్, కోస్టస్ గ్లోబోసస్ దుంపల నుండి వేరు చేసిన డయోస్‌జెనిన్ ప్లూటెల్లా క్లైలోస్టెల్లాపై తక్కువ స్పర్శ, ఓవిసైడల్ చర్యను ప్రదర్శించింది. కాని అధిక శక్తివంతమైన కీటకపెరుగుదల క్రమబద్ధీకరణ చర్య, అధిక గుడ్లు పెట్టకుండా నిరోధించే చర్యను ప్రదర్శించింది. లార్వా, ప్యూపాల రూపాలలో కూడా మార్పు తెచ్చింది. కాని ప్లూటెల్లా క్లైలోస్టెల్లా నాశించే పారసైటాయిడ్, కొటీసియా ప్లూటెల్లాకు ఎలాంటి హాని చేయలేదు (పిపిత్‌సంగ్‌చన్ అండ్ మొరాల్లోరెజెసస్, 2005).
చెంగల్వకోస్టు వేరు ద్రావణం డెంగ్యూ మరియు యెల్లో ఫీవర్ వాహకం ఈడెస్ ఈజిప్టిపై గణనీయమైన లార్విసైడల్ చర్యను ప్రదర్శించింది. అందువలన దీనిని డెంగ్యు మరియు యెల్లోఫీవర్ నివారణలో ఉపయోగించవచ్చు (అడెబాజొ, అతని అనుచరులు, 2012).
చెంగల్వకోస్టు దుంపను నలగ్గొట్టి పేస్టు చేసి దాని నుండి రసం పిండాలి. ఈ రసాన్ని నీటిలో కలిపి వరి చేలో పంటపై పిచికారి చేసి రైస్‌హిస్పా (తాటాకు తెగులు)ని నివారించవచ్చు. ఈ పద్ధతిని అస్సామ్‌లో కామ్‌రూప్ జిల్లాలోని అమ్‌టోలా గ్రామ రైతులు ఆచరిస్తున్నారు (హరేన్‌కల్టియా, 2003).
చెంగల్వకోస్టు ద్రావణం రెండు మచ్చల ఎర్రనల్లి టెట్రానైకస్ అర్టికెని అకారిసైడల్ చర్య ద్వారా నియంత్రించింది (ఇస్మాయిల్).

రైతునేస్తం ప్రచురణ ‘ఔషధ వేదం’ పుస్తకం కొరకు ఫోన్: 9676797777కు సంప్రదించండి.

6 Oct, 2026

రైతునేస్తం0 commentsOctober 6, 2026agri news

కాయతొలుచు పురుగు నివారణకు పచ్చిమిర్చి – వెల్లుల్లి ద్రావణం

పచ్చిమిర్చిలో ‘కాప్సిసిన’ అనే ఆల్కలాయిడ్ మరియు వెల్లుల్లిలో ‘అల్లెసిస’ అనే ఆల్కలాయిడ్‌లు ఉంటాయి. వీటి ప్రభావం వల్ల పురుగుకు స్పర్శ చర్య ద్వారా ‘తిమ్మిరి’ గుణాన్ని కలిగిస్తాయి. దీనివలన పురుగు మొక్క పై నుండి క్రిందపడి చనిపోతుంది.
శనగపచ్చ పురుగు, లద్దె పురుగు, దాసరి పురుగు, ఎర్రగొంగళి పురుగు (మూడవ దశ వరకు) నివారణకు ఈ ద్రావణాన్ని పత్తి, కంది, శనగ, వేరుశనగ, ఆముదం, వంగ, టమాట, మిరప పంటలలో రైతులు పురుగు ఉధృతిని బట్టి వాడవచ్చు.

కావలసిన పదార్థాలు :
పచ్చిమిర్చి : 3 కిలోలు
వెల్లుల్లి : అరకిలో
కిరోసిన్ : పావులీటరు (250 మి.లీ.)
సబ్బుపొడి : 100 గ్రా.

తయారు చేసే విధానం :

3 కిలోల పచ్చిమిరప కాయలను కాడలు తీసి వాటిని మెత్తగా నూరి, దానిని 10 లీటర్ల నీటిలో ఒక రాత్రంతా బాగా నానబెట్టాలి.
అరకేజి వెల్లుల్లిపాయలను పొట్టుతీసి వాటిని బాగా నూరి 250 మి.లీ. కిరోసిన్‌లో ఒక రాత్రంతా నానబెట్టాలి.
మర్నాడు పచ్చిమిర్చి ద్రావణాన్ని ఒక పలుచని గుడ్డతో వడపోయాలి.
మిరప ద్రావణం, వెల్లుల్లి ద్రావణం, 100 గ్రాముల సబ్బుపొడి ద్రావణం, ఈ మూడింటిని బాగా కలిపి మిశ్రమాన్ని తయారు చేయాలి.
ఈ విధంగా తయారు చేసిన ద్రావణాన్ని 100 లీటర్ల నీటిలో కలిపి ఒక ఎకరా పొలంలో సాయంత్రం పూట పిచికారి చేయాలి.

ఉపయోగాలు: పచ్చిమిర్చి, వెల్లుల్లి ద్రావణాన్ని వంగలో వచ్చే కాయతొలుచు పురుగు నివారణకు, బెండ, టమాట పంటల నాశించే కాయతొలుచు పురుగుల నివారణకు, పత్తిలో వచ్చే కాయతొలుచు పురుగుల నియంత్రణకు వాడి మంచి ఫలితాలు సాధించవచ్చు.

జాగ్రత్తలు :

ఈ ద్రావణం చాలా శక్తివంతమైన క్రిమిసంహారకంగా పనిచేస్తుంది.
ఈ ద్రావణం పంటలపై పిచికారి చేసిన 4-5 రోజుల తర్వాత పశువుల పేడ, మూత్రం ద్రావణం పిచికారి చేయడం చాలా మంచిది. దీని వలన పంటలకు పోషకాలు లభించి ఆరోగ్యవంతంగా ఉంటాయి.
ఈ ద్రావణం తయారు చేయునపుడు ఒంటికి నూనె రాసుకోవటం అవసరం.
పచ్చిమిర్చి, వెల్లుల్లి ద్రావణం పంటలపై పిచికారి చేయునపుడు ఒంటిపై పూర్తిగా బట్టలు ధరించాలి.
పంట కాలంలో 1-2 సార్లు మాత్రమే ఈ ద్రావణాన్ని వాడాలి.
తయారు చేసిన ద్రావణాన్ని నిల్వ ఉంచరాదు.
పచ్చిమిర్చికి ప్రత్యామ్నాయంగా ఎండుమిర్చిని కూడా ఉపయోగించవచ్చు.

5 Oct, 2026

రైతునేస్తం0 commentsOctober 5, 2026agri news

కిసాన్ సారథి-రైతుకు డిజిటల్ వ్యవసాయ సలహాల వారధి

పరిచయం:
ఆధునిక భారతదేశంలో వ్యవసాయం ప్రధాన వృత్తిగా కొనసాగుతున్న నేపథ్యంలో రైతులకు సరైన సమాచారం సరైన సమయంలో అందించడం అత్యంత అవసరం. ముఖ్యంగా ప్రస్తుత డిజిటల్ యుగంలో సమాచార సాంకేతికత వ్యవసాయ రంగంలో వేగంగా విస్తరిస్తూ, స్మార్ట్‌ఫోన్‌లు, ఇంటర్నెట్, మొబైల్ అప్లికేషన్లు, సామాజిక మాధ్యమాలు మరియు డిజిటల్ సేవలు రైతులకు వ్యవసాయ సమాచారాన్ని చేరవేయడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయి. అదే సమయంలో సామాజిక మాధ్యమాల్లో అప్రమాణిక వ్యవసాయ సమాచారం విస్తృతంగా ప్రచారం కావడం వల్ల రైతులు శాస్త్రీయ, విశ్వసనీయ సమాచారాన్ని పొందడం అత్యంత అవసరంగా మారింది. వాతావరణ మార్పులు, చీడ పీడల సమస్యలు, మేలైన యాజమాన్య పద్దతులు, పంటల ధరల హెచ్చుతగ్గులు, ఆధునిక సాంకేతికతల అవసరం వంటి అంశాల కారణంగా రైతులు నిపుణుల సలహాలను తరచుగా పొందాల్సి వస్తోంది. ఇటు వంటి పరిస్థితుల్లో రైతులకు సరైన సమాచారం, సరైన సమయంలో, సరైన భాషలో, అందించడం వ్యవసాయాభివృద్ధికి కీలకం. ఈ అవసరాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకొని భారతీయ వ్యవసాయ పరిశోధనా మండలి (ICAR) మరియు డిజిటల్ ఇండియా కార్పొరేషన్ సంయుక్తంగా “కిసాన్ సారథి” (Kisan Sarathi) అనే ఆధునిక డిజిటల్ వేదికను అభివృద్ధి చేశారు. ఇది మొబైల్ ఆధారిత వ్యవసాయ సలహా వ్యవస్థగా పనిచేస్తూ రైతులను నేరుగా వ్యవసాయ శాస్త్రవేత్తలు, విస్తరణ నిపుణులు మరియు కృషి విజ్ఞాన కేంద్రాలతో అనుసంధానిస్తుంది.

కిసాన్ సారథి గురించి:
కిసాన్ సారథి అనేది భారతీయ వ్యవసాయ పరిశోధనా మండలి (ICAR) రూపొందించిన వ్యవసాయ సమాచార ప్రసార మరియు సాంకేతిక డిజిటల్ వేదిక. ఇది ఇంటరాక్టివ్ ఇన్ఫర్మేషన్ డిసెమినేషన్ సిస్టమ్ (IIDS) సాంకేతికత ఆధారంగా, డిజిటల్ ఇండియా కార్పొరేషన్ (DIC), ఎలక్ట్రానిక్స్ మరియు సమాచార సాంకేతిక మంత్రిత్వ శాఖ (MeitY), భారత ప్రభుత్వం సహకారంతో జులై 16, 2021వ సంవత్సరంలో అభివృద్ధి చేయబడి, గౌరవ కేంద్ర వ్యవసాయ మరియు రైతు సంక్షేమ శాఖ మంత్రి శ్రీ నరేంద్ర సింగ్ తోమర్ గారి చేతులమీదుగా ప్రారంబించడం జరిగింది. ఇది “సరైన సమాచారం- సరైన సమయంలో రైతు మాతృ భాషలో” అందించాలనే లక్ష్యంతో రూపొందించబడింది. రైతులు తమ పంట, భూమి రకం, ప్రాంతం, సమస్యల వివరాలను నమోదు చేసుకుంటే, వాటి ఆధారంగా వ్యక్తిగతీకరించిన వ్యవసాయ సలహాలు అందుతాయి. ప్రస్తుతం ప్రతి జిల్లాలోని కృషి విజ్ఞాన కేంద్రాలు, రైతులను ఈ పోర్టల్ లో నమోదు చేసి, వారికి వ్యవసాయ, ఉద్యాన, పసుపోషణ, వాతావరణ, సలహాలు సూచనలు సంక్షిప్త సమాచారం (message) రూపం లో అందిస్తున్నారు. అయితే ఈ మెసేజ్ కేవలం 150 అక్షరాల్లో మాత్రమే అందించడం జరుగుతున్నది. రైతు తమ మొబైల్ ఫోన్ ద్వారా నేరుగా సంబందిత జిల్లా శాస్త్రవేత్తలతో ప్రత్యక్షంగా మాట్లాడేందుకు టోల్ ఫ్రీ నంబర్ 1800 123 2175 ను వినియోగించవచ్చు. పోర్టల్ సేవలే కాక ప్రస్తుతం కిసాన్ సారథి రైతు అప్లికేషన్ (APP) ను రూపొందించి రైతుకు అందుబాటులో వుంచారు.

కిసాన్ సారథి రైతు యాప్:
యాప్‌లో ఉన్న “Talk to Expert” సౌకర్యం ద్వారా రైతులు రెండు ప్రధాన సేవలను వినియోగించుకోవచ్చు:
• కిసాన్ కాల్ సెంటర్ (KCC) – టోల్ ఫ్రీ నంబర్ 1800 180 1551, ఉదయం 6 గంటల నుండి రాత్రి 10 గంటల వరకు అందుబాటులో ఉంటుంది.
• కిసాన్ సారథి సహాయ కేంద్రం – నంబర్ 14426, ఉదయం 9 గంటల నుండి సాయంత్రం 5 గంటల వరకు అందుబాటులో ఉంటుంది.

ఈ సేవల ద్వారా రైతులు పంటల సాగు, ఎరువుల వినియోగం, పురుగు, తెగుళ్ళ నివారణ, విత్తనాల ఎంపిక, పశుసంవర్ధక అంశాలు మరియు ప్రభుత్వ పథకాలపై నిపుణుల సలహాలను పొందవచ్చు.

సమస్య నమోదు: (Raise a problem):
యాప్‌లో ఉన్న “Raise a Problem” సౌకర్యం ద్వారా రైతులు తమ పంటకు సంబంధించిన సమస్యలను వ్రాత రూపంలో నమోదు చేయడంతో పాటు ఫోటో, వీడియో లేదా వాయిస్ సందేశాన్ని జతచేసి నిపుణులకు పంపవచ్చు. దీనివల్ల సమస్యను ఖచ్చితంగా విశ్లేషించి, రైతులకు వేగవంతమైన మరియు శాస్త్రీయ పరిష్కార సూచనలు అందించబడతాయి

చాటింగ్ సౌకర్యం: (Chat boat):
యాప్‌లో ఉన్న ‘భారత్ విస్తార్’ AI చాట్‌బాట్ సౌకర్యం ద్వారా రైతులు తమ వ్యవసాయ సందేహాలను తెలుగు సహా స్థానిక ఇతర 13 భాషల్లో అడిగి తక్షణమే సమాధానాలు పొందవచ్చు. పంటల సాగు, పురుగు నివారణ, ఎరువుల వినియోగం, ప్రభుత్వ పథకాలపై 24×7 సమాచారాన్ని అందిస్తుంది.

కిసాన్ సారథి యాప్ ముఖ్య లక్షణాలు:
కిసాన్ సారథి యాప్ రైతుల అవసరాలను దృష్టిలో ఉంచుకొని అనేక వినూత్న సౌకర్యాలతో రూపొందించబడింది. ఇందులోని ముఖ్య లక్షణాలు:
• నిపుణులతో ప్రత్యక్ష సంభాషణ (Talk to Expert): కిసాన్ కాల్ సెంటర్ (1800 180 1551) మరియు కిసాన్ సారథి హెల్ప్ లైన్ (14426) ద్వారా రైతులు వ్యవసాయ శాస్త్రవేత్తలతో నేరుగా మాట్లాడి తమ సందేహాలకు పరిష్కారం పొందవచ్చు.
• సమస్య నమోదు (Raise a Problem): పంటకు సంబంధించిన సమస్యలను వ్రాత రూపంలో నమోదు చేయడంతో పాటు ఫోటో, వీడియో లేదా వాయిస్ సందేశాన్ని జతచేసి నిపుణులకు పంపే సౌకర్యం.
• AI ఆధారిత చాట్‌బాట్ (భారత్ విస్తార్): తెలుగు సహా స్థానిక భాషల్లో రైతుల వ్యవసాయ సందేహాలకు 24×7 తక్షణ సమాధానాలు అందించే కృత్రిమ మేధ (AI) ఆధారిత చాట్‌బాట్.
• వ్యక్తిగతీకరించిన వ్యవసాయ సలహాలు: రైతు పంట, భూమి, ప్రాంతం మరియు సమస్యల ఆధారంగా ప్రత్యేక సిఫార్సులు.
• వాతావరణం మరియు అత్యవసర హెచ్చరికలు: ప్రాంతానికి అనుగుణంగా వాతావరణం, చీడపీడలు, ఇతర పశువుల వ్యాధులపై తక్షణ హెచ్చరికలు మరియు సూచనలు.
• స్థానిక భాషలో సేవలు: రైతులు తమ మాతృభాషలోనే సమాచారం మరియు సలహాలను పొందవచ్చు.
• ఎక్కడైనా-ఎప్పుడైనా సేవలు: స్మార్ట్ మొబైల్ ద్వారా ఇంటి వద్ద నుంచే లేదా పొలంలో నుంచే సేవలను వినియోగించుకునే అవకాశం.
• గత సలహాలు భద్రపరచడం: గతంలో పొందిన సలహాలను అవసరమైనప్పుడు తిరిగి పరిశీలించుకునే సౌకర్యం.

రైతులకు కలిగే ప్రయోజనాలు:
ప్రయోజనం
నిపుణుల సలహాలు: వివరణ – వ్యవసాయ శాస్త్రవేత్తలు మరియు కృషి విజ్ఞాన కేంద్రాల నిపుణులతో నేరుగా సంప్రదించే అవకాశం.
సమస్యలకు వేగవంతమైన పరిష్కారం: ఫోటో, వీడియో లేదా వాయిస్ ద్వారా సమస్యను పంపి త్వరితగతిన శాస్త్రీయ సూచనలు పొందవచ్చు.
AI ఆధారిత తక్షణ సమాచారం: భారత్ విస్తార్ AI చాట్‌బాట్ ద్వారా 24×7 వ్యవసాయ సమాచారాన్ని పొందవచ్చు.
సమయానుకూల హెచ్చరికలు: వాతావరణ మార్పులు, చీడపీడలు మరియు వ్యాధులపై ముందస్తు సమాచారం అందుతుంది.
ఉత్పాదకత పెరుగుదల: శాస్త్రీయ సూచనల అమలు ద్వారా దిగుబడి మరియు నాణ్యత మెరుగుపడుతుంది.
ఖర్చు తగ్గింపు: ఎరువులు, పురుగుమందులు మరియు ఇతర వ్యవసాయ ఇన్‌పుట్లను అవసరానికి అనుగుణంగా వినియోగించి ఖర్చు తగ్గించుకోవచ్చు.
స్థానిక భాషలో సేవలు: తెలుగు సహా స్థానిక భాషల్లో సులభంగా సమాచారం అందుబాటులో ఉంటుంది.
డిజిటల్ సాధికారత: రైతులు ఆధునిక సమాచార సాంకేతికతను వినియోగించి శాస్త్రీయ నిర్ణయాలు తీసుకునే సామర్థ్యాన్ని పెంపొందించుకుంటారు.

ముగింపు: వ్యవసాయ రంగం వేగంగా డిజిటలైజేషన్ వైపు అడుగులు వేస్తున్న ఈ సమయంలో కిసాన్ సారథి యాప్ రైతులకు విశ్వసనీయ డిజిటల్ సహచరుడిగా మారుతోంది. కిసాన్ సారథి యాప్ రైతులకు శాస్త్రీయ, విశ్వసనీయ మరియు సమయానుకూల వ్యవసాయ సమాచారాన్ని అందించే సమగ్ర డిజిటల్ వేదిక. నిపుణులతో ప్రత్యక్ష సంభాషణ, పంట సమస్యల నమోదు, AI ఆధారిత చాట్‌బాట్ వంటి సేవల ద్వారా రైతులు మెరుగైన వ్యవసాయ నిర్ణయాలు తీసుకొని ఉత్పాదకతను, ఆదాయాన్ని పెంచుకోవచ్చు. అందువల్ల ప్రతి రైతు కిసాన్ సారథి యాప్‌ను ఉపయోగించి డిజిటల్ వ్యవసాయ సేవల ప్రయోజనాలను సద్వినియోగం చేసుకోవాలి.

ఈడిగ రవి గౌడ్, విస్తరణ శాస్త్రవేత్త,
కృషి విజ్ఞాన కేంద్రం, యాగంటిపల్లె, నంద్యాల జిల్లా, ఆ.ప్ర.-518124
Ph: 9640230518

8 Sep, 2026

రైతునేస్తం0 commentsSeptember 8, 2026agri news

ఔషధ మొక్క…. జ్యోతిష్మతి

ఇది బహువార్షిక పొద. కొమ్మలు తీగలవలె సాగి 4-5 మీ. పొడవు వరకు పెరుగుతాయి. ఆకులు దళసరిగా, దంతాల వంటి పళ్లు కలిగి, ఒంటరిగా అమిరి ఉంటాయి. పూలు లేత ఆకుపచ్చ, పసుపు రంగులో కొమ్మల చివర క్రిందకు వేలాడుతూ ఉంటాయి. ఒక్కొక్క కాయలో 4-5 గింజలుండి, నారింజ ఎరుపు రంగు పొరతో కప్పబడి ఉంటాయి. గింజలు గోధుమ రంగులో ఉంటాయి. బాగా ఎండిన ఫలాలు చివరలో మూడుగా చీలి గింజలు వెదజల్లుతాయి. ఫిబ్రవరి-సెప్టెంబర్ మధ్యలో పుష్పించి ఫలిస్తుంది.

సాధారణ నామం : క్లయింబింగ్ స్టాఫ్‌ప్లాంట్ / మాల్‌కంగని / ఇంటలెక్స్ ట్రీ శాస్త్రీయ నామం : సెలాస్ట్రస్ పానిక్యులేటస్ కుటుంబం: సెలాస్ట్రేసి

ఉపయోగాలు : ఔషధరంగంలో …

ఆకులు, గింజలు, నూనె, చెక్క ఔషధగుణాలు కలిగి ఉంటాయి. గింజలలో చేదైన రెసిస్, టానిన్లు, సెలాస్ట్రిన్, పానిక్యులేటన్ అనే ఆల్కలాయిడ్లు ఉంటాయి. ఎరుపు – పసుపు రంగు గల సుగంధ తైలం లభిస్తుంది.
ఆకులు, బెరడు, గింజల నుండి లభించే తైలాన్ని జ్యోతిష్మతి తైలం అంటారు. దీనిని మతిస్థిమితం లేని వారికి బ్రెయిన్‌టానిక్ లాగా ఉపయోగిస్తారు. ఇది జ్ఞాపక శక్తిని పెంపొందిస్తుంది. బెరిబెరి వ్యాధిని నయం చేస్తుంది.
గింజల నూనెను శరీరానికి రాసుకుంటే దోమలు కుట్టవు. గింజలను ఆవుమూత్రంలో కలిపి దంచి లేపనం చేస్తే పుండ్లు, గజ్జి, తామర, వాపులు హరిస్తాయి. ఆకులు స్త్రీలలో ఋతుస్రావాన్ని నియంత్రిస్తాయి.

వ్యవసాయరంగంలో

సెలాస్ట్రేసి కుటుంబానికి చెందిన మొక్కలు బీటాడైహూడ్రోఅగారోఫ్యురాన్ సెస్క్విటెర్పిన్ పాలియెస్టర్స్ మరియు పిరిడిన్ ఆల్కలాయిడ్స్ కలిగి ఉంటాయి. వీటిలో కొన్ని యాంటి ఫీడెంట్, కీటకనాశక చర్యలను ప్రదర్శిస్తాయి(బ్రూనింగ్ అండ్ వాగ్నర్, 1978; యమాడ, అతని అనుచరులు, 1978, టు, 1991).
సెలాస్టస్ జీనస్‌కి చెందిన అనేక జాతులు యాంటిఫీడెంట్ మరియు కీటకనాశక లక్షణాలను కలిగి ఉంటాయి. సెలాస్టస్ యాన్‌గ్యులేటస్ ద్రావణాలు యాంటి ఫీడెంట్ మరియు గణనీయమైన కీటకనాశక చర్యలు కలిగి ఉంటాయి. సంప్రదాయకంగా వేరుబెరడు పొడిని చైనాలో మొక్కలను పురుగుల నష్టాల నుండి కాపాడటానికి ఉపయోగిస్తారు. ఈ వేరుపొడి కుకుంబర్ బీటిల్, ఆలకోఫొరా ఫెమొరాలిస్‌కైనెన్సిస్, క్రూసిఫెరస్ లీఫ్‌బీటిల్, కొలాఫెల్లస్ బేరింగి, విల్లో లీఫ్‌బీటిల్, ప్లాగియోడెరా వెర్సిక…ర్, క్యాబేజి సాఫ్లెå, అతాలియా ఫ్లాక్, హమవాయిమన్ బీట్‌వెబ్ వర్మ్, హైమెనియా రీకర్వాలిస్, ఇంపోర్టెడ్ క్యాబేజివర్మ్, పిమెరిస్ రాపే, టెంట్ క్యాటర్‌పిల్లర్, మలకోసోమ న్యూస్ట్రియాటేస్టేసియా, మైగ్రేటరిలోకస్ట్‌లు, లోకస్టా మైగ్రటోరియా, లోకస్టామైగ్రటోరియా మానిలెన్సిస్‌లపై చర్యలను ప్రదర్శించాయి. ఈ ద్రావణాలలో ఉన్న ఆంగ్యులాటిన్ ఎ, సెలాంగ్యులిన్స్ మరియు సెస్విటెర్పిన్స్ వల్ల జీవ చర్యలు సంభవిస్తాయి. సెలాంగ్యులిన్ వేరు బెరడు, గింజల నూనెలోని అతిముఖ్యమైన సమర్ధవంతమైన రసాయనం (చిము, 1989).
జికాయ్, అతని అనుచరులు సెలియాస్ట్రస్ యాన్‌గ్యులేటస్ నుండి 7 బలహీన ఆల్కలాయిడ్లను వేరు చేసి పియెరిస్ రాపే, ఆస్ట్రినా ఫర్మకాలిస్‌పై పరీక్షించి బలమైన యాంటిఫీడెంట్స్‌గా గుర్తించారు. వారు సెలాస్ట్రస్ యాంగ్యులేటస్ వేరు బెరడు నుండి వేరు చేసిన 4 సెస్క్విటెర్పిన్ ఆల్కలాయిడ్స్ నిర్మాణాన్ని రిపోర్టు చేశారు. ఇవి అనేక పురుగులపై బలమైన యాంటిఫీడెంట్ చర్యను ప్రదర్శించాయి.
మాఓటియన్, అతని అనుచరులు (1991) సెలాస్ట్రస్ యాంగ్యులేటస్ వేరు బెరడు నుండి కీటకనాశక సెస్క్విటెర్పిన్‌పోలియెస్టర;్ ఆంగ్యులాటిన్ ఎ ని వేరు చేశారు. ఈ సెస్క్విటెర్పిన్ ఆల్కలాయిడ్ మిశ్రమం ఆంగ్యులాటిన్ ఎ ని కలిగి ఉండి ఎఫిస్ గాసిపి, పియెరిస్ రాపేలపై కీటకనాశక మరియు యాంటిఫీడెంట్ ప్రభావాలను చూపాయి.
డగాంగ్, అతని అనుచరులు (1992) సెలాస్ట్రస్ యాంగ్యులేటస్ గింజల నుండి రెండు సెస్క్విటెర్పిన్స్ ఆంగ్యువాల్యుమాయిడ్ జి మరియు హెచ్‌ని వేరు చేశారు. వీటిలో యాంగ్యులాట్యుయాయిడ్ జి (100 పిపియం) ఆలకోఫొరా ఫెమొరాలిస్ మరియు ఫ్లూటెలా ్లక్ౙెåలోస్టెల్లా లపై యాంటిఫీడెంట్ చర్యను ప్రదర్శించింది.
సెలాస్ట్రస్ ఫ్లాజెల్లారిన్ నుంచి సెలాస్ట్రియన్ ఎ మరియు బి అనే రెండు క్రొత్త సెస్క్విటెర్పిన్ పాలిమర్ ఎస్టర్స్‌ని గుర్తించారు. వీటిలో సెలాస్ట్రిన్ ఎ (500 మి.గ్రా) మితిమా ఉపినె పై యాంటిఫీడెంట్ (93%) చర్యను ప్రదర్శించింది (దీప అండ్ బాయ్, 2010)

రైతునేస్తం ప్రచురణ ‘ఔషధ వేదం’ పుస్తకం కొరకు ఫోన్: 9676797777కు సంప్రదించండి.

29 Aug, 2026

రైతునేస్తం0 commentsAugust 29, 2026agri news

పార్థీనియంను నిర్మూలిద్దాం

పార్థీనియంను శాస్త్రీయంగా పార్థేనియం హిస్టరోఫోరస్ అని పిలుస్తారు. ఇది మెక్సికో ప్రాంతానికి చెందినది. ప్రస్తుతం భారతదేశం అంతటా విస్తరించి, వ్యవసాయం, పర్యావరణం మరియు ప్రజారోగ్యానికి తీవ్రమైన సమస్యగా మారింది. 1950లలో దిగుమతి సరుకుల ద్వారా ఇది అనుకోకుండా భారతదేశంలోకి ప్రవేశించినట్లు భావిస్తున్నారు. దేశంలోకి వచ్చిన తరువాత ఇది వేగంగా వ్యాపించి పర్యావరణ వ్యవస్థలపై ప్రతికూల ప్రభావం చూపుతోంది. 21 వ పార్థీనియం అవగాహన వారోత్సవం 16 ఆగష్టు నుండి 22 ఆగష్టు,2026 వరకు నిర్వహించబడింది.

పార్థీనియం దేశంలో అత్యంత సమస్యాత్మకమైన కలుపు మొక్కలలో ఒకటి. ఇది సుమారు 3.5 కోట్ల హెక్టార్ల భూమిలో వ్యాపించినట్లు అంచనా. తేలికపాటి నుంచి తీవ్రమైన వాతావరణ పరిస్థితుల వరకు వివిధ ప్రాంతాల్లో ఇది పెరుగుతుంది. ఆంధ్రప్రదేశ్, బిహార్, ఢిల్లీ, హర్యానా, మధ్యప్రదేశ్, మహారాష్ట్ర, కర్ణాటక, తమిళనాడు, తెలంగాణ మరియు ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రాల్లో దీని సమస్య ఎక్కువగా ఉంది. మొదట రహదారులు, కాలువలు మరియు ఖాళీ ప్రదేశాల్లో కనిపించిన ఈ కలుపు, తరువాత పంట పొలాలు, అటవీ ప్రాంతాలు మరియు రక్షిత ప్రాంతాలకు కూడా వ్యాపించింది. జాతీయ ఉద్యానవనాల్లో గడ్డి కొరతకు కారణమై శాకాహార జంతువుల మనుగడను ప్రభావితం చేస్తోంది. పశుగ్రాస భూములను ఆక్రమించడం ద్వారా పశువులకు లభించే మేతను కూడా తగ్గిస్తోంది.

పర్యావరణంపై ప్రభావాలు

వేగవంతమైన వ్యాప్తి: పార్థీనియం వేగంగా పెరిగి వివిధ వాతావరణ పరిస్థితులకు తట్టుకోగలదు. అందువల్ల వ్యవసాయ భూముల నుంచి నీటి వనరుల పరిసరాల వరకు వివిధ ప్రాంతాలను ఆక్రమిస్తుంది.
జీవ వైవిధ్య నష్టం: స్థానిక మొక్కలతో పోటీ పడి వాటి పెరుగుదలను తగ్గిస్తుంది. దీని వల్ల సహజ ఆవాసాల్లో జీవ వైవిధ్యం తగ్గుతుంది.

వ్యవసాయంపై ప్రభావాలు

పంటలతో పోటీ: పార్థీనియం పంటలతో పోటీ పడి నీరు, పోషకాలు మరియు సూర్యకాంతిని వినియోగిస్తుంది. దీంతో పంట దిగుబడి తగ్గుతుంది.
అల్లెలోపతి ప్రభావం: ఇది విడుదల చేసే కొన్ని రసాయనాలు ఇతర మొక్కల విత్తనాలు మొలకెత్తడం మరియు పెరుగుదలను అడ్డుకుంటాయి.

ఆరోగ్య సమస్యలు

అలెర్జీ: పార్థీనియం పుప్పొడి తీవ్రమైన అలెర్జీని కలిగించవచ్చు. శ్వాసకోశ సమస్యలు, చర్మ అలెర్జీలు మరియు ఉబ్బసం వంటి సమస్యలు రావచ్చు.
వృత్తిపరమైన ఆరోగ్య ప్రమాదం: పార్థీనియం ఎక్కువగా ఉన్న ప్రాంతాల్లో వ్యవసాయం లేదా చెత్త తొలగింపు వంటి పనులు చేసే వారికి దీర్ఘకాలికంగా ఈ కలుపుతో సంబంధం ఉండటం వల్ల ఆరోగ్య సమస్యలు ఏర్పడే అవకాశం ఉంది.

పశువులపై ప్రభావాలు

విషపూరిత ప్రభావం: పార్థీనియం పశువుల ఆరోగ్యం మరియు ఉత్పాదకతపై ప్రతికూల ప్రభావం చూపుతుంది. కలుషితమైన మేతను తినడం వల్ల చర్మ సమస్యలు, సూర్యకాంతికి అధిక సున్నితత్వం మరియు శ్వాసకోశ ఇబ్బందులు కలగవచ్చు.

పార్థీనియం నియంత్రణ
పార్థీనియం వేగంగా పెరగడం మరియు వివిధ పరిస్థితులకు తట్టుకోవడం వల్ల దీని నియంత్రణ సవాలుగా ఉంటుంది. అందువల్ల ఒకటి కంటే ఎక్కువ నియంత్రణ పద్ధతులను కలిపి ఉపయోగించడం ఉత్తమం.

చేతితో తొలగింపు

చేతితో పీకడం: చిన్న స్థాయిలో ఉన్న పార్థీనియం మొక్కలను వేర్లతో సహా చేతితో పీకడం సమర్థవంతమైన పద్ధతి. ఇది శ్రమతో కూడుకున్నప్పటికీ స్థానికంగా ఉన్న కలుపును నియంత్రించడానికి ఉపయోగపడుతుంది.

జీవ నియంత్రణ

కీటకాల ద్వారా నియంత్రణ: పార్థీనియంను తినే కొన్ని ప్రత్యేక కీటకాలను ఉపయోగించడం ద్వారా దీని పెరుగుదలను తగ్గించవచ్చు. ఉదాహరణకు, పార్థీనియం ఆకులను తినే Calligrapha bicolorata అనే బీటిల్ను జీవ నియంత్రణలో ఉపయోగిస్తారు.

సాంప్రదాయ పద్దతులతో నియంత్రణ

పంట మార్పిడి: పంటలను మారుస్తూ సాగు చేయడం ద్వారా పార్థీనియం జీవచక్రాన్ని భంగపరచి వ్యవసాయ భూముల్లో దాని వ్యాప్తిని తగ్గించవచ్చు.
పోటీ పంటలు: పార్థీనియంతో పోటీ పడగల మరియు వేగంగా పెరిగే పంటలను ప్రోత్సహించడం ద్వారా ఈ కలుపు పెరుగుదలను తగ్గించవచ్చు.

నివారణ చర్యలు

నిర్బంధ చర్యలు: పార్థీనియం కొత్త ప్రాంతాలకు వ్యాపించకుండా కలుషితమైన సరుకులు మరియు వాహనాల ద్వారా విత్తనాలు చేరకుండా జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి.
పరిశుభ్రమైన వ్యవసాయ పద్ధతులు: వ్యవసాయ యంత్రాలు మరియు పరికరాలను పూర్తిగా శుభ్రం చేయడం ద్వారా పార్థీనియం విత్తనాలు ఒక ప్రాంతం నుంచి మరొక ప్రాంతానికి వ్యాపించకుండా నివారించవచ్చు.

యాంత్రిక పద్దతులతో నియంత్రణ

కోత మరియు తుంచడం: పార్థీనియం మొక్కలను క్రమం తప్పకుండా కోయడం లేదా తుంచడం ద్వారా వాటి ఎత్తును నియంత్రించి విత్తన ఉత్పత్తిని తగ్గించవచ్చు. అయితే దీనివల్ల కలుపు పూర్తిగా నిర్మూలించబడకపోవచ్చు.

ప్రజల్లో అవగాహన

అవగాహన కార్యక్రమాలు: పార్థీనియం వల్ల కలిగే హానికర ప్రభావాలు మరియు దాని నియంత్రణ ప్రాముఖ్యతపై ప్రజలకు అవగాహన కల్పించడం ద్వారా దీని వ్యాప్తిని సమర్థవంతంగా అరికట్టవచ్చు.

పరిశోధన మరియు పర్యవేక్షణ

నిరంతర పరిశోధన: పార్థీనియం కోసం కొత్త మరియు మరింత సమర్థవంతమైన నియంత్రణ పద్ధతులను అభివృద్ధి చేయడానికి నిరంతర పరిశోధన అవసరం.
పర్యవేక్షణ కార్యక్రమాలు: పార్థీనియం వ్యాప్తిని గమనించడం మరియు అమలు చేస్తున్న నియంత్రణ చర్యల ప్రభావాన్ని అంచనా వేయడం సమర్థవంతమైన నిర్వహణకు అవసరం.

పార్థీనియం అవగాహన వారోత్సవం
భారతదేశంలో పార్థీనియం విస్తరణ సమస్యను పరిష్కరించడంలో ICAR–Directorate of Weed Research (DWR) ముందంజలో ఉంది. పార్థీనియంపై విస్తృత అవగాహన మరియు సమష్టి చర్యల అవసరాన్ని గుర్తించి, DWR 2004లో ‘పార్థీనియం అవగాహన వారోత్సవం’నిర్వహణను ప్రారంభించింది. ఈ వారోత్సవం దేశవ్యాప్తంగా రాష్ట్ర వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయాలు, ICAR సంస్థలు, కృషి విజ్ఞాన కేంద్రాలు (KVKs), వ్యవసాయ శాఖలు, స్వచ్ఛంద సంస్థలు (NGOs) మరియు ఇతర సంస్థలను ఒక వేదికపైకి తీసుకువస్తుంది.

పార్థీనియం అవగాహన వారోత్సవం లక్ష్యాలు

సమాజంలో అవగాహన కల్పించడం: పార్థీనియం వల్ల వ్యవసాయం, పర్యావరణం మరియు ప్రజారోగ్యంపై కలిగే హానికర ప్రభావాల గురించి ప్రజలకు తెలియజేయడం. దీని ఆక్రమణ స్వభావం, జీవ వైవిధ్యంపై ప్రభావం మరియు ఆరోగ్య ప్రమాదాలపై అవగాహన పెంచడం.
సమగ్ర కలుపు నిర్వహణ (IPM)ను ప్రోత్సహించడం: ప్రాంతానుసారంగా చేతితో తొలగింపు, రసాయన, జీవ మరియు సాంస్కృతిక నియంత్రణ పద్ధతులను సమన్వయంతో ఉపయోగించాల్సిన అవసరాన్ని తెలియజేయడం.
సమష్టి సహకారాన్ని పెంపొందించడం: పార్థీనియం సమస్యను పరిష్కరించడానికి పరిశోధనా సంస్థలు, వ్యవసాయ సంస్థలు, ప్రభుత్వ శాఖలు, స్వచ్ఛంద సంస్థలు మరియు స్థానిక ప్రజల మధ్య సహకారాన్ని పెంచడం.
ఉత్తమ పద్ధతులను ప్రచారం చేయడం: పార్థీనియం నియంత్రణలో సమర్థవంతమైన పద్ధతులు, నివారణ చర్యలు మరియు పరిశుభ్రమైన వ్యవసాయ పద్ధతులను ప్రజలకు చేరవేయడం.

డా. కే. శేఖర్, సహాయ ఆచార్యులు (సేద్య విభాగం), వ్యవసాయ కళాశాల, హైద్రాబాద్
ఫోన్ : 9032128124

28 Aug, 2026

రైతునేస్తం0 commentsAugust 28, 2026agri news

కుళ్ళు తెగులు నివారణకు నిమ్మగడ్డి కషాయం

నిమ్మగడ్డి కషాయం : నిమ్మగడ్డి కషాయం ముఖ్యంగా భూమి ద్వారా వ్యాప్తి చెందే తెగుళ్ళ యాజమాన్యంలో బాగా పనిచేస్తుంది. ఇది మాక్రోఫోమినా ఫాసియోలినా అనే శిలీంధ్రం కలుగజేసే కుళ్ళు తెగులు నివారణలో బాగా పనిచేస్తుంది.

ఉత్తరేణి కషాయం: ఉత్తరేణి కషాయం చాలా రకాల శిలీంధ్రాల నివారణకు పనిచేస్తుంది. ఇది ముఖ్యంగా శిలీంధ్ర బీజాలను చంపి, శిలీంధ్రబీజాలు మొలకెత్తుటను కూడా ఆపివేస్తుంది. ఉత్తరేణి కషాయం బోట్రైటిస్ తెగులు నివారణకు బాగా పనిచేస్తుందని చాలామంది శాస్త్రవేత్తలు కనుగొన్నారు.

విప్ప కషాయం : విప్ప బద్దలు మన అడవులలో విస్తారంగా దొరుకుతాయి. వీటికి తెగుళ్ళ యాజమాన్యంలో చాలా పాత్ర వుంది. విప్పను తెగుళ్ళ యాజమాన్యంలో మన భారతదేశంలో సంప్రదాయంగా వాడేవారని విన్నీపియెరా అనే ఆమె తన పుస్తకం ‘టెండింగ్ ది ఎర్త’లో పేర్కొన్నారు. విప్పలో ఉండే చాలా రకాల ఆల్కలాయిడ్లు తెగుళ్ళ యాజమాన్యంలో శిలీంధ్ర పెరుగుదల నిలిపి వేయుటలో పాత్ర వహిస్తాయి. దీని వలన వ్యాధి వ్యాప్తి ఆగిపోతుంది.

28 Aug, 2026

రైతునేస్తం0 commentsAugust 28, 2026agri news

ఔషధ మొక్క…. సీమ మెట్ట తామర

ఇది సుమారు 1.5 మీ. ఎత్తు పెరిగే ఒక చిన్న పొద. దీని శాఖలు సమాంతరంగా విస్తరిస్తాయి. పత్రములు పక్షవత్ సంయుక్తం. కణుపుకి ఒకటి చొప్పున ఏర్పడతాయి. పత్రకములు 8-12 జతలు, వెడల్పుగా, గుండ్రంగా ఉంటాయి. మొదలు వంకరగా ఉంటుంది. కాడలు మరియు పత్రవృంతములు సాధారణంగా ఎరుపు గోధుమ రంగులో ఉంటాయి. పుష్పవిన్యాసం ఆకుల మొదలు నుండి లేదా కొమ్మల చివర్ల నుండి వస్తుంది. నిటారైన పుష్పగుచ్చాలు కల్గి ఉంటుంది. పూలు పసుపు రంగులో ఉంటాయి. కాయలు పొడవుగా కొద్దిగా నొక్కినట్లు ఉండి అంచులు రెక్కలలాగా ఉంటాయి. గింజలు అనేకం ఉండి నలుపు రంగులో ఉంటాయి. తేమ గల ప్రాంతాలలో మరియు సాగు నేలలలోను కలుపుగా బాగా పెరుగుతుంది. అందమైన పూల కొరకు కూడా దీనిని పెంచుతారు. ఇది విత్తనాల ద్వారా వ్యాప్తి చెందుతుంది.

సాధారణ నామం : రింగ్ వార్మ్ క్యాసియా / వింగ్‌డ్ సెన్నా / కాండిల్ బుష్ శాస్త్రీయ నామం : క్యాసియా అలాట కుటుంబం: సీసాల్పినియేసి

ఉపయోగాలు : ఔషధరంగంలో …

ఆకులు మరియు కాండం ఔషధగుణాలు కలిగి ఉంటాయి. వీటిలో ఆంత్రాగ్లూకోసైడ్లు, క్రైసోఫిన్ మరియు రీన్ అనే రసాయనాలు ఉన్నాయి. ఆకులు మరియు కాండమునకు శరీర భాగాలు కుళ్ళిపోకుండా చేసే గుణం ఉంది. విరేచనకారిగా పనిచేసి మలబద్ధకాన్ని నివారిస్తాయి.
దీనిని ఎడిమా, హెపాటైటిస్ మొదలగు జబ్బుల చికిత్సకూ, తామర, గజ్ౙి వంటి చర్మవ్యాదుల నివారణకు ఉపయోగిస్తారు.

వ్యవసాయరంగంలో

సీమ మెట్ట తామర ఆకులలోని ఎసెన్షియల్ ఆయిల్ స్టెఫైలోకోకస్ ఆరియస్, స్ట్రెప్టోకోకస్ పీకాలిస్, ఎస్కెరిచియాకోలి, ప్రోటియస్ మిలాబిలిస్‌పై యాంటిమైక్రోబియల్ చర్యను ప్రదర్శించింది (ఇగ్వె అండ్ ఓన్వు, 2015)
బెరడు మరియు ఆకుద్రావణాలు సాధారణ నల్ల చీమలు, ఎర్రచీమల పై విష చర్యను ప్రదర్శించాయి (ప్లూక్, 1999).
క్యాసియా నైగ్రికాన్స్ ఆకులలోని ఎమోడిన్ తెల్లదోమ, బెమిసియా టబాసి పెద్ద పురుగులపై కీటక నాశక చర్యను, అనోఫెలెస్ గాంబియే దోమల లార్వాలపై లార్విసైడల్ చర్యను ప్రదర్శించింది (అజిర్ౙెస్, అతని అనుచరులు, 2008).
దీని ఆకులలోని ఎమోడిన్ యాంటిమైక్రోబియల్ చర్యను ప్రదర్శించింది (అయో, అతని అనుచరులు, 2007).
సీమ మెట్టతామర ఆకుల ఎసిటోన్, ఇథనాల్ ద్రావణాలు స్టెఫైలోకోకస్ ఆరియస్, బాసిల్లస్ సబ్‌టైలిస్, బాసిల్లస్ సీరియస్, ఎస్కెరిచియా కోలి, విబ్రియో కలరా, క్లెబ్సియెల్లా న్యుమోనియేపై యాంటి మైక్రోబియల్ చర్యను ప్రదర్శించాయి (సకార్కర్, అతని అనుచరులు, 1998).
దీని ఆకులలో ఉన్న క్యాసియాక్ౙాంతోన్, కీంప్‌ఫెరాల్, గ్లెåకోసైడ్స్, క్రైసోఫినాల్స్, ఐసోక్రైసోఫినాల్ చీమలను సమర్ధవంతంగా వికర్షించాయి (వాట్ అండ్ బ్రేయర్, 1962, ప్రసాద్, 2007)
సీమ మెట్ట తామర మానవులలో వ్యాధులు కలిగించే క్యాండిడా ఆల్బికాన్స్, మైక్రోస్పోరం కానిస్, ట్రైకోఫైటాన్ మెంటగ్రోఫైట్స్ శిలీంద్రపెరుగుదలను అరికట్టింది (టమోతి, అతని అనుచరులు, 2012).
ఈ మొక్క భాగాలను స్టెఫైలోకోకస్ ఆరియస్, బాసిల్లస్ సబ్‌టైలిస్ కలిగించే వ్యాధుల నివారణలో ఉపయోగించవచ్చు. (అలలార్, అతని అనుచరులు, 2012).
ఈ మొక్క ఆకుల ఇథనాల్ ద్రావణంతో తయారు చేసిన ఆయింట్‌మెంట్లు పశువులలో డెర్మటోఫైలోసిస్ వ్యాధిని సమర్ధవంతంగా నివారించాయి. (ఆలిఎమ్మాన్యుయెల్, అతని అనుచరులు, 2003).
దీని ఆకులు, కాండం, బీన్స్ ద్రావణాలు బలమైన యాంటిబాక్టీరియల్ చర్యను, బలహీనమైన యాంటిఆక్సిడెంట్ చర్యను ప్రదర్శించాయి (వహాల్, అతని అనుచరులు, 2014).
సీమ మెట్టతామర మొక్కను అరటి కాండంతొలుచు పురుగు, ఒడోయిపోరస్ లాంగికోల్లిస్ నివారణలో ఉపయోగించవచ్చు.(బాలన్, దయానందన్, 2016).
ఈ మొక్క బెరడు పొడి టిక్స్‌ని నాశనం చేస్తుంది (సోరోన్)
సీమ మెట్టతామర సాల్వెంట్ ద్రావణాలు కాల్లసోబ్రూకస్ కైనెన్సిస్‌పై శక్తివంతమైన విష చర్యను ప్రదర్శించాయి (ఉపాధ్యాయ్, అతని అనుచరులు, 2011)
దీని కాండం బెరడు ద్రావణంలో ఆల్కలాయిడ్స్, సపానిన్స్, ఫ్లేవనాయిడ్స్, టానిన్స్, గ్లెåకోసైడ్స్ ఉంటాయి (అవంతి అండ్ సుబ్బలక్ష్మి, 2016).

రైతునేస్తం ప్రచురణ ‘ఔషధ వేదం’ పుస్తకం కొరకు ఫోన్: 9676797777కు సంప్రదించండి.

18 Aug, 2026

రైతునేస్తం0 commentsAugust 18, 2026agri news

వరి ధాన్యం మిల్లింగ్ – నాణ్యతపై ప్రభావం

ధాన్యం పైన ఊక పొర, లోపల గోధుమరంగు పొరలు గల తెల్లటి బియ్యాన్ని కలిగి ఉంటుంది. ధాన్యంలో 20 శాతం ఊక, 80 శాతం దంపుడు బియ్యం ఉంటాయి. రబ్బరు రోల్ షెల్లర్ ధాన్యం నుంచి ఊక వేరుచేసిన తర్వాత దంపుడు బియ్యం వస్తుంది. దీనిని పాలిష్ చేయడం ద్వారా గోధుమరంగు పొరలను (తౌడు) తొలగించి తెల్లటి బియ్యాన్ని పొందవచ్చు వడ్ల శారీరక లక్షణాలను పట్టికలో చూడవచ్చు.

వడ్ల శారీరక లక్షణాలు:
శారీరక లక్షణం శాతం
వరి (ధాన్యం) 100
ఊక 20
దంపుడు బియ్యం 80
గోధుమ రంగు పొరలు (తౌడు ) 8-10
తెల్లటి బియ్యం 70-72

ధాన్యం మిల్లింగ్ చేసే పద్ధతిని గమనిస్తే:
ధాన్యం (100 కిలోలు)
⬇️
షెల్లింగ్ ➔ ఊక (20 కి.)
⬇️
దంపుడు బియ్యం (80 కి.)
⬇️
పాలీషింగ్ ➔ తవుడు (8-10 కి.)
⬇️
తెల్లటి బియ్యం (70-72 కి.)

వడ్ల నాణ్యతను నిర్ణయించు లక్షణాలు:
1) వడ్లలో తేమ శాతం
2) స్వచ్ఛత శాతం
3) వరి రకం
4) రంగు మారిన ధాన్యం
5) పగిలిన ధాన్యం
6) అపరిపక్వ ధాన్యం

వడ్ల నాణ్యత లక్షణాలను వాతావరణ పరిస్థితులు, పంట ఉత్పత్తి పద్దతులు, మట్టి పరిస్థితులు, పంట కోత పద్ధతులు, పంట కోత అనంతర నిల్వ పరిస్థితులు ప్రభావితం చేస్తాయి.

వడ్లలో తేమ శాతం:
వడ్లలో తేమ బియ్యం నాణ్యతపై తీవ్ర ప్రభావం చూపుతుంది. మిల్లింగ్ లో అత్యధిక బియ్యం దిగుబడి పొందడా నికి సరైన తేమ అవసరం. సాధార ణంగా 12-14 శాతం తేమ గల వడ్లను మిల్లింగ్ చేసినప్పుడు ఎక్కువ బియ్యం, తక్కువ నూకలు పొంద వచ్చు. అధిక తేమ గల ధాన్యం మిల్లింగ్ సమయంలో ఒత్తిడిని తట్టు కోదు. తక్కువ తేమగల ధాన్యం పెళుసుగా ఉండటం వల్ల విరిగిపోయి బియ్యం ఉత్పత్తి తగ్గి, నూకల ఉత్పత్తి పెరుగుతుంది.

స్వచ్ఛత శాతం:
రాళ్లు, కలుపు విత్తనాలు, మట్టి, గడ్డి మొదలైన మలినాలు సాధార ణంగా ధాన్యం కోత సమయంలో లేదా ఆరబెట్టే ప్రదేశంలో కలుస్తాయి. శుభ్రం చేసిన ధాన్యం బియ్యం నాణ్యతను పెంచుతుంది మిల్లింగ్ అరుగుదలను తగ్గిస్తుంది.

వరి రకం: ధాన్యం పరిమాణం (పొడవు, వెడల్పు) బట్టి షెల్లర్ లో రబ్బరు రోలర్ల మధ్య దూరాన్ని సరిచేసుకో వాలి. ధాన్యం రకాన్ని బట్టి వాటి పరిమాణం మారుతుంది. వివిధరకాల ధాన్యాన్ని కలిపి మిల్లింగ్ చేయడం వల్ల షెల్లర్ ని సరిచేసుకోవడం కష్టమవుతుంది. దీనివల్ల బియ్యం ఉత్పత్తి తెల్లదనం తగ్గుతాయి.

రంగుమారిన ధాన్యం: ధాన్యాన్ని తడి వాతావరణంలో ఎక్కువ సమయం ఉంచడం వల్ల పసుపు రంగుకు మారుతాయి. సాధారణంగా కోత సమయంలో వర్షాలవల్ల ధాన్యం రంగు మారుతుంది. రంగు మారిన ధాన్యం మిల్లింగ్ ద్వారా వచ్చిన బియ్యo దాని ఆకర్షణీయమైన తెల్లదనాన్ని కోల్పోతుంది. తడిచిన ధాన్యాన్ని వెంటనే డ్రయ్య ర్లో ఎండబెట్టటం ద్వారా ధాన్యం రంగుమారడాన్ని నివారించవచ్చు.

పగిలిన ధాన్యం:
ధాన్యాన్ని నిలకడలేని ఉష్ణోగ్రత, తేమ పరిస్థితుల్లో నిల్వచేయడం వల్ల బియ్యం లో పగుళ్ళు అభివృద్ధి చెందుతాయి. పగిలిన బియ్యం ఉన్న దాన్యాన్ని చేయడం ద్వారా బియ్యం దిగుబడి తగ్గుతుంది.

అపకరిపక్వ ధాన్యం:
ధాన్యo నమూనాలో అపరిపక్వ ధాన్యం శాతం మిల్లింగ్ పై ప్రభావం చూపు తుంది. అపరిపక్వ ధాన్యం చాలా సన్నటి, మరీ తెల్లటి బియ్యాన్ని కలిగి ఉంటుంది. ధాన్యం నమూనాలో అపరిపక్వ శాతం పెరిగేకొద్ది బియ్యం ఉత్పత్తి తగ్గుతుంది. ధాన్యాన్ని 20-24 శాతం తేమ ఉన్నప్పుడు పూత వచ్చిన 30 రోజుల తర్వాత కోత కోయాలి. పంట కోయడంలో అలస్యం జరిగితే కోసేటప్పుడు గింజలు పొలంలో రాలిపోయే ప్రమాదముంది.

బియ్యం నాణ్యత నిర్ణయించు అంశాలు:
బియ్యం నాణ్యత నిర్ణయించు లక్షణాలు తెలుసుకుందాం.
ధాన్యo =వడ్లు (ఊక పొర కలిగిన బియ్యం)
దంపుడు బియ్యం = ఊక తొలగించిన ధాన్యం
ఊక, తవుడును తొలగించిన ధాన్యం = మిల్లిoగ్ చేసిన బియ్యం (తెల్ల బియ్యం)

మిల్లింగ్ శాతం:
మిల్లింగ్ శాతం గోధుమరంగు గల దంపుడు బియ్యం బాహ్య పొరలను (తవుడు) తొలగించటాన్ని సూచిస్తుంది. మిల్లింగ్ శాతం బియ్యం రంగును, ఉడికే లక్షణాలను ప్రభావితం చేస్తుంది. దంపుడు బియ్యం ఉడకడానికి తెల్లటి బియ్యం కన్నా ఎక్కువసమయం పడుతుంది. తక్కువ నీటిని గ్రహిస్తుంది. 5-6 శాతం మిల్లింగ్ చేసిన బియ్యంలో పోషకవిలువలు ఎక్కువగా ఉంటాయి. కాని మార్కెట్లో లభించే తెల్లబియ్యం 10 శాతం కన్నా ఎక్కువగా మిల్లింగ్ చేసినవే.

నూకలు లేని బియ్యం:
సాధారణంగా మార్కెట్లో నూకల ధరలు బియ్యం ధరలో సగం కన్నా తక్కువగా ఉంటాయి నూకలు లేని బియ్యానికి మార్కెట్ లో ధర ఎక్కువగా పలుకుతుంది. 75-80 శాతం పొడవు కలిగిన బియ్యాన్ని నూకలు లేని బియ్యంగా పరిగణిస్తారు.

తెల్లదనం:
బియ్యం తెల్లదనం దంపుడు బియ్యాన్ని పాలిష్ చేసే తీవ్రతపై ఆధారపడి ఉంటుంది. మిల్లింగ్ శాతం పెరిగేకొద్ది బియ్యం తెల్లదనం కూడా పెరుగు తుంది. పాలిషింగ్ లో దంపుడు బియ్యం గోధుమరంగు పొరలు (తవుడు) తొలగిస్తారు.

బియ్యం నాణ్యత నిర్ణయించుట:
బియ్యం పొడవు/ వెడల్పు నిష్పత్తి ద్వారా నాణ్యతను నిర్ణయించవచ్చు.
కింది పట్టికలో దంపుడు బియ్యం తెల్లటి బియ్యం, తవుడు పోషక విలువ లను చూడవచ్చు. ధాన్యాన్ని మిల్లింగ్ చేయడం ద్వారా దాని పోషక విలువలు తగ్గినప్పటికీ నిల్వచేసే సమయం పెరుగుతుంది. రైతులు ధాన్యాన్ని 18-25 తేమ శాతం వద్ద కోత కోసి 12-14 శాతం తేమ శాతం వరకు ఎండబెట్టి ధాన్యాన్ని సరైన ఉష్ణోగ్రత, గాలిలో తేమ శాతం వద్ద నిల్వచేసి మిల్లింగ్ చేయడం ద్వారా అధిక బియ్యం దిగుబడులు పోoడవచ్చు.

బియ్యం నాణ్యత (ఐ.ఎస్.ఓ వర్గీకరణ)
ఆకారం పొడవు/ వెడల్పు-నిష్పత్తి
సన్న బియ్యం 3 కన్నా అధికం
మధ్యస్థ బియ్యం 2.1-3
బోల్డ్ బియ్యం (దొడ్డు బియ్యం) 1.1-2
రౌండ్ బియ్యం 1 కన్నా తక్కువ

-N. స్వప్న, Ch. ప్రగతి కుమారి, వి. శ్రీ రమ్య, కె.శ్రవంతి, భానుశ్రీ, Dr. వి.అనిత
వ్యవసాయ కళాశాల, పాలెం.

13 Aug, 2026

రైతునేస్తం0 commentsAugust 13, 2026agri news

ఔషధ మొక్క… బ్రూసియా

బ్రూసియా 5 మీ. ఎత్తు పెరిగే పొద లేదా చిన్న చెట్టు. చిన్న పూలు 1.5 -2.0 మి.మీ. వ్యాసం కలిగి ఉంటాయి. పూలు ఆకుపచ్చ తెలుపు నుండి ఆకుపచ్చ ఎరుపు లేదా ఊదారంగులో వుండి కంకులుగా ఏర్పడతాయి. ప్రతి కాయ (డ్రూప్) 0.5 సెం.మీ. పొడవులో ఉంటుంది. కాయపండినపుడు నలుపు బూడిద రంగులో ఉండి ఎండినపుడు ముడతలు పడుతుంది. గింజ తెలుపు పసుపు రంగులో ఉండి నూనెలాంటి పొరతో కప్పబడి ఉంటుంది. పెద్ద ఆకులు 7-9 చిన్న ఆకులు కలిగి ఉంటాయి. చిన్న ఆకులు అండాకారంలో ఉంటాయి.

సాధారణ నామం : జావా బ్రూసియా శాస్త్రీయ నామం : బ్రూసియా జవానిక కుటుంబం: సిమరూబేసి

ఉపయోగాలు : ఔషధరంగంలో …

కాయ ఔషధ గుణాలను కలిగి ఉంటుంది. దీనిలో బ్రూసియోలైడ్స్ అనే క్యాసినాయిడ్ కాంపౌండ్స్ ఉంటాయి. ఇవి యాంటిక్యాన్సర్, యాంటిపారసైటిక్ లక్షణాలు కలిగి ఉంటాయి. పూర్వకాలం నుండి దీనిని డిసెంట్రి, మలేరియా చికిత్సకు ఉపయోగిస్తున్నారు. చైనాలో దీనిని ఊపిరితిత్తుల క్యాన్సర్ నివారణకు కీమోథెరపితో పాటు ఉపయోగిస్తారు. దీనిని డయేరియా, జ్వరం తగ్గించడానికి కూడా ఉపయోగిస్తారు.
కాయలు, గింజలు, వేర్లు ఆకులను ఔషధంగా ఉపయోగిస్తారు. ఈ మొక్కని కడుపునొప్పి, దగ్గు, అల్సర్ల చికిత్సలో ఉపయోగిస్తారు. ఆకులను గజ్జి, కురుపులు, పురుగుకాట్లు చికిత్సలో ఉపయోగిస్తారు. బెరడు, వేర్లను పంటినొప్పి చికిత్సకి ఉపయోగిస్తారు.

వ్యవసాయరంగంలో

బ్రూసియా జవానిక ఇథనాల్ ద్రావణం స్పోడోప్టెరా ఎక్ౙిగ్వా పై బలమైన విష చర్యను, వికర్షణ చర్యను ప్రదర్శించింది (ఫెంగ్, అతని అనుచరులు, 2011).
బ్రూసియా జవానిక కొమ్మలు, వివిధ కణాల ద్రావణాల ప్రభావాన్ని డైమండ్ బ్యాక్ మాత్‌పై పరీక్షించారు. 4 రకాల కణాల ద్రావణాలు డైమండ్ బ్యాక్‌మాత్‌పై యాంటీఫీడెంట్ మరియు గుడ్లు పెట్టకుండా నిరోధించే చర్యలను ప్రదర్శించాయి (జెంగ్, అతని అనుచరులు, 2008).
బ్రూసియా జవానిక, పైపర్ అడంకం, టెఫ్రోసియా వోగెలి గింజలు, కాయలు, ఆకుల ద్రావణాలను విడివిడిగా, అన్నీ కలిపి క్యాబేజిహెడ్ లార్వా, క్రోసిడోలోమియా పవోనన పై కీటకనాశక చర్య కొరకు పరీక్షించారు. అన్ని ద్రావణాల మిశ్రమం (3:2:5:1) విడి ద్రావణాల కన్నా క్యాబేజి హెడ్ లార్వాపై అత్యధిక విషపూరితంగా పనిచేసింది. (లినా, అతని అనుచరులు, 2013).
బ్రూసియా జవానికా నుండి వేరు చేసిన కాంపౌండ్ బ్రూసీన్ టొబాకోమొజాయిక్ వైరస్ ఇన్‌ఫెక్షన్ని, రెప్లికేషన్‌ని గణనీయంగా అరికట్టింది. ఈ కాంపౌండ్ పొటాటో వైరస్, కుకుంబర్ మొజాయిక్ వైరస్‌ల ఇన్‌ఫెక్షన్‌ని గూడా గణనీయంగా అరికట్టింది. అంతేగాక పొగాకు మొక్కలో టొబాకో మొజాయిక్ వైరస్ సిస్టమిక్ ఇన్‌ఫెక్షన్‌ని కూడా సమర్ధవంతంగా అరికట్టింది (షెన్, అతని అనుచరులు, 2007).
బ్రూసియా జవానిక ఇథనాల్ ద్రావణం స్పోడోప్టెరా ఎక్ౙిగ్వాపై బలమైన యాంటిఫీడెంట్ చర్యను ప్రదర్శించింది (ఫెంగ్, అతని అనుచరులు, 2011).
బ్రూసియా జవానిక గింజల నుండి వేరు చేసిన కాంపౌండ్ బ్రూసిన్ అనోఫెలెస్ ఈజిప్టి లార్వాల పెరుగుదలను, వృద్ధిని 0.001 పిపియం గాఢత వద్ద గణనీయంగా అరికట్టింది (సుతినింగ్సిహ్, అతని అనుచరులు, 2017).
బ్రూసియా జవానిక అంతర్గత కణాల నుండి వేరు చేసిన శిలీంద్రం యఫ్ జెబిజె 11 ఉత్పత్తి చేసే మెటబొలైట్స్ టొబాకొ మొజాయిక్ వైరస్ చర్యలను అత్యంత సమర్ధవంతంగా నివారించాయి. ఈ శిలీంద్రం యఫ్‌జెబిజె11ని ఆస్పర్ౙిల్లస్ ట్యూబిన్‌జెన్సిస్‌గా గుర్తించారు. ఈ మెటబొలైట్స్‌ని మాల్ ఫార్మిన్ జు1 (సైక్లిపెంటాపెప్టెåడ్), రెండు సైక్లిక్‌డైపెప్టెåడ్స్‌గా గుర్తించారు. మాల్ ఫార్మిన్ జు1 టొబాకోమొజాయిక్ వైరస్ ఇన్‌ఫెక్షన్, రెప్లికేషన్‌ని శక్తివంతంగా అరికట్టింది (టాన్, అతని అనుచరులు, 2015)

రైతునేస్తం ప్రచురణ ‘ఔషధ వేదం’ పుస్తకం కొరకు ఫోన్: 9676797777కు సంప్రదించండి.

12 Aug, 2026

రైతునేస్తం0 commentsAugust 12, 2026agri news

కాన్-టికీ కిల్న్ పద్ధతిలో బయోచార్ తయారీ

కాన్-టికీ (Kon-Tiki) బయోచార్ కిల్న్ అనేది ఫ్లేమ్ కర్టెన్ (Flame Curtain) సూత్రం ఆధారంగా పనిచేసే తలక్రిందుల శంఖాకార కిల్న్. పంట అవశేషాలను పరిమిత ఆక్సిజన్ పరిస్థితుల్లో తక్కువ పొగతో బయోచార్‌గా మార్చడానికి ఈ పద్ధతి ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రాచుర్యం పొందుతోంది.

ముందుగా కిల్న్ అడుగు భాగంలో కొద్దిపాటి పొడి చెక్కలు లేదా ఇతర తేలికగా మండే పదార్థాలను వేసి మంట వేయాలి. అనంతరం వరి గడ్డి, మొక్కజొన్న కాండాలు, పత్తి కట్టెలు, చెరకు ఆకులు లేదా ఇతర పొడి పంట అవశేషాలను దశలవారీగా చిన్న పరిమాణాల్లో వేయాలి. పైభాగంలో ఏర్పడే మంట (Flame Curtain) పొగను దహనం చేస్తూ, కింది భాగంలోని అవశేషాలను పరిమిత ఆక్సిజన్ పరిస్థితుల్లో పైరోలిసిస్ ద్వారా బయోచార్‌గా మారుస్తుంది. చివరలో అవసరమైన స్థాయిలో బయోచార్ ఏర్పడిన తర్వాత మంటను ఆపి, నీరు చల్లి లేదా గాలి ప్రవేశాన్ని నిలిపివేసి కిల్న్‌ను చల్లారనివ్వాలి.

     కిల్న్ పరిమాణాన్ని బట్టి ఒక్కో బ్యాచ్‌లో వంద కిలోల నుంచి సుమారు ఒక టన్ను వరకు పంట అవశేషాలను ప్రాసెస్ చేయవచ్చు. ముడి పదార్థం స్వభావాన్ని బట్టి సుమారు 10-20 శాతం బయోచార్ లభిస్తుంది. సాధారణంగా ఒక బ్యాచ్ పూర్తవడానికి 2-4 గంటల సమయం పడుతుంది.

     కాన్-టికీ కిల్న్ ద్వారా పొగ తక్కువగా విడుదలవుతుంది, నాణ్యమైన బయోచార్ ఉత్పత్తి అవుతుంది, తయారీ వేగంగా పూర్తవుతుంది మరియు పంట అవశేషాల దహనం వల్ల కలిగే పర్యావరణ కాలుష్యం గణనీయంగా తగ్గుతుంది. ఈ కారణాల వల్ల రైతు ఉత్పత్తిదారుల సంఘాలు, కస్టమ్ హైరింగ్ కేంద్రాలు, వ్యవసాయ శిక్షణా కేంద్రాలు మరియు పెద్ద రైతులకు ఈ సాంకేతికత అనువైన ప్రత్యామ్నాయంగా గుర్తింపు పొందుతోంది.

భారతదేశంలో అనేక సంస్థలు మరియు ఫ్యాబ్రికేషన్ యూనిట్లు వివిధ పరిమాణాల కాన్-టికీ కిల్న్‌లను తయారు చేస్తున్నాయి. కిల్న్ పరిమాణం, ఉక్కు మందం, తయారీ నమూనాను బట్టి ధర ₹40,000 నుండి ₹70,000 ల మద్య ఉండవచ్చు.

డా వి మురళి, (సీనియర్ శాస్త్రవేత్త), జి. డయానా (రిసెర్చ్ స్కాలర్), జి . రాధిక (రిసెర్చ్ స్కాలర్), డా ఆనిత కుమారి (ప్రధాన శాస్త్రవేత్త), కూరగాయల పరిశోధన స్థానం, శ్రీ కొండ లక్ష్మణ్ తెలంగాణ ఉద్యాన విశ్వవిద్యాలయం, రాజేంద్రనగర్, హైదరాబాద్ -500030 సెల్: 6304749921

Recent Posts