ఈ ఏడాది ఎల్ నినో ప్రభావంతో వానాకాలం (ఖరీఫ్) వర్షాలు తగ్గాయి. తెలంగాణలో జూన్ 1 నుంచి సెప్టెంబర్ చివరి వరకు సుమారు 17 శాతం లోటు వర్షపాతం నమోదైంది. ఇలాంటి సంవత్సరంలో దిగుబడి కొంత తగ్గినప్పటికీ, పంటను జాగ్రత్తగా ఆరబెట్టి, శుభ్రం చేసి, గ్రేడింగ్ చేసి నాణ్యతను కాపాడుకుని సరైన మార్గంలో అమ్ముకుంటే మంచి ధర పొందవచ్చు. అందుకే చేతికి వచ్చిన పంటకు మంచి ధర పొందాలంటే ఎక్కడ, ఎప్పుడు, ఎలా అమ్మాలో ముందుగానే ఆలోచించుకోవడం చాలా ముఖ్యం.

మొదట కనీస మద్దతు ధర (MSP) తెలుసుకోండి
కేంద్ర ప్రభుత్వం 2026-27 ఖరీఫ్ సీజన్ కు ప్రకటించిన కనీస మద్దతు ధరలు ఇవి. మార్కెట్లో ధర తగ్గినప్పుడు ఇది రైతుకు రక్షణగా ఉంటుంది.
పంట MSP (రూ. / క్వింటాల్)
వరి (సాధారణ రకం) 2,441
వరి (గ్రేడ్ ఎ) 2,461
పత్తి (మధ్యస్థ పింజ) 8,267
పత్తి (పొడవు పింజ) 8,667
మొక్కజొన్న 2,410
కంది 8,450
పెసర 8,780
మినుము 8,200
వేరుశనగ 7,517
సోయాచిక్కుడు (పసుపు) 5,708
జొన్న (హైబ్రిడ్) 4,023

MSP కేవలం కనీస ధర మాత్రమే. ఈ ధర రావాలంటే పంటలో తేమ, శుభ్రత నిర్దేశించిన పరిమితుల్లో ఉండాలి (ఉదాహరణకు వరిలో తేమ సుమారు 17 శాతం లోపు, పత్తిలో 8 నుంచి 12 శాతం లోపు). కాబట్టి పంటను బాగా ఆరబెట్టి, శుభ్రం చేసి తీసుకెళ్లండి.

ప్రభుత్వ కొనుగోలు కేంద్రాల్లో అమ్మకం
• వరి: ధాన్యాన్ని గ్రామంలో ఏర్పాటు చేసే కొనుగోలు కేంద్రాల్లో (సహకార సంఘాలు, ఐకేపీ కేంద్రాలు) MSPకి అమ్మవచ్చు.
• పత్తి: భారత పత్తి సంస్థ (CCI) మద్దతు ధరకు కొంటుంది. సీసీఐ నిర్ణయించే నమోదు, స్లాట్ విధానం ఉంటే ముందుగానే నమోదు చేసుకోండి.
• పప్పుధాన్యాలు, నూనెగింజలు: కంది, పెసర, మినుము, వేరుశనగ, సోయాచిక్కుడు వంటి పంటల కొనుగోలుకు మార్క్ ఫెడ్ ద్వారా కేంద్రాలు తెరిచినప్పుడు అక్కడ అమ్మవచ్చు.
• కావలసిన పత్రాలు: పట్టాదార్ పాస్ బుక్, ఆధార్, బ్యాంక్ ఖాతా వివరాలు, పంట నమోదు రుజువు దగ్గర ఉంచుకోండి. కేంద్రాల వివరాలను మీ మండల వ్యవసాయ అధికారి (AEO/MAO) ద్వారా తెలుసుకోండి.

మార్కెట్ కమిటీ (APMC) యార్డులో అమ్మకం
పంటను వ్యవసాయ మార్కెట్ కమిటీ యార్డుకు తెచ్చి బహిరంగ వేలంలో అమ్మడం మన రాష్ట్రంలో సాధారణ పద్ధతి. ఇక్కడ ఈ జాగ్రత్తలు పాటించండి:
• అమ్మే ముందు రెండు మూడు యార్డుల ధరలను పోల్చి చూడండి. దగ్గరి యార్డులో ధర తక్కువగా ఉంటే కొంచెం దూరమైనా మెరుగైన యార్డుకు వెళ్లడం లాభమో కాదో రవాణా ఖర్చుతో లెక్కించండి.
• లైసెన్స్ ఉన్న కమీషన్ ఏజెంట్ (అడీదారు) ద్వారానే అమ్మండి. తూకం, తరుగు, కమీషన్, ధర వివరాలు ఉన్న రసీదు (సేల్ బిల్లు) తప్పనిసరిగా తీసుకోండి.
• చెల్లింపు ఎప్పుడు, ఎలా వస్తుందో అమ్మే ముందే అడిగి తెలుసుకోండి. బ్యాంక్ ఖాతాకు నేరుగా చెల్లింపు పొందడం మంచిది.
• యార్డులో రద్దీ పెరిగే రోజుల్లో ధర తగ్గే అవకాశం ఉంటుంది. వీలైతే పంటను విడతలుగా తెచ్చి అమ్మండి.

ఆన్ లైన్ అమ్మకం: ఈ-నామ్ (e-NAM)
• ఈ-నామ్ అనేది మార్కెట్ యార్డులోనే జరిగే ఆన్ లైన్ వేలం. ఇక్కడ ఇతర ప్రాంతాల వ్యాపారులు కూడా పాల్గొనడం వల్ల పోటీ పెరిగి మంచి ధర రావచ్చు.
• ముందుగా మీ యార్డులో ఈ-నామ్ కింద రైతుగా నమోదు చేసుకోండి (ఆధార్, బ్యాంక్ ఖాతా, మొబైల్ నంబర్ అవసరం).
• ఈ-నామ్ యాప్, అగ్ మార్క్ నెట్ (Agmarknet) వెబ్ సైట్లలో రోజువారీ మార్కెట్ ధరలు చూసి, ధర బాగున్న రోజు అమ్మకానికి తీసుకెళ్లండి.
• పంట నాణ్యతను పరీక్షించి గ్రేడ్ ఇస్తారు. శుభ్రంగా, ఒకే రకంగా ఉన్న పంటకు ఎక్కువ ధర వస్తుంది.
• ఎఫ్.పి.ఓలు (రైతు ఉత్పత్తిదారుల సంఘాలు) ఈ-నామ్ వంటి వేదికల ద్వారా కూడా పంటను అమ్మే అవకాశం ఉంది.

నేరుగా అమ్మకం (డైరెక్ట్ మార్కెటింగ్)
• సంఘంగా అమ్మడం: రైతు ఉత్పత్తిదారుల సంఘం (FPO) లేదా రైతు గ్రూపు ద్వారా అందరి పంటను కలిపి పెద్ద మొత్తంలో అమ్మితే వ్యాపారులు, మిల్లర్లతో బేరం చేసే శక్తి పెరుగుతుంది. రవాణా, తూకం ఖర్చులు కూడా తగ్గుతాయి.
• మిల్లర్లు, ప్రాసెసర్లకు నేరుగా అమ్మడం: రైస్ మిల్లర్లు, జిన్నింగ్ మిల్లులు, మిరప, పసుపు ప్రాసెసింగ్ సంస్థలతో ముందుగానే ధర, నాణ్యత, చెల్లింపు తేదీ రాతపూర్వకంగా నిర్ణయించుకోండి.
• రైతు బజార్లు, నేరుగా వినియోగదారులకు కూరగాయలు, పండ్లు, తక్కువ మొత్తంలో ధాన్యం, పప్పులను రైతు బజార్ లేదా గ్రామ, పట్టణ సంతల్లో నేరుగా అమ్మితే మధ్యవర్తుల వాటా తగ్గుతుంది.

నిల్వ చేసి అమ్మడం
కోత సమయంలో ఒకేసారి అందరూ అమ్మడం వల్ల ధరలు తగ్గుతాయి. ఆర్థికంగా వీలైతే పంటను గోదాములో నిల్వ చేసి తర్వాత అమ్మవచ్చు. గోదాము రసీదు (e-NWR) పై రుణం తీసుకునే సౌకర్యం ఉన్న గోదాముల గురించి మీ ప్రాంత అధికారులను అడగండి. అయితే ధర తర్వాత తప్పకుండా పెరుగుతుందనే హామీ లేదు. తేమ, పురుగుల వల్ల నష్టం కూడా జరగవచ్చు. కాబట్టి అప్పు తీర్చడం వంటి అత్యవసర అవసరాలకు కావలసినంత మాత్రమే ముందుగా అమ్మి, మిగిలినది విడతలుగా అమ్మడం మంచిది.

ఎల్ నినో సంవత్సరంలో ప్రత్యేక జాగ్రత్తలు
• దిగుబడి తగ్గే అవకాశం ఉన్నందున ధర తప్పకుండా పెరుగుతుందని అనుకోకండి. దేశవ్యాప్తంగా సరఫరా, ప్రభుత్వ నిల్వలు, దిగుమతులు ధరను ప్రభావితం చేస్తాయి. రోజూ మార్కెట్ ధరలను గమనించండి.
• అప్పు తీర్చడానికో, అత్యవసరానికో తక్కువ ధరకు తొందరపడి అమ్మకండి. ముందుగా MSP, యార్డు ధరను పోల్చి చూడండి.
• వర్షాభావంతో గింజ సన్నబడటం, రంగు మారడం, గింజ పొట్టిగా ఉండటం జరగవచ్చు. పంటను శుభ్రం చేసి, గ్రేడింగ్ చేసి అమ్మితే నాణ్యత తక్కువ వల్ల కలిగే నష్టం కొంత తగ్గుతుంది.
• యార్డులో లైసెన్స్ ఉన్న ఏజెంటు ద్వారానే అమ్మి, రసీదు తీసుకోండి. చెల్లింపు నేరుగా బ్యాంక్ ఖాతాకు పొందండి.
• ప్రభుత్వం నీటి నిల్వలు, యాసంగి సాగు గురించి ఇచ్చే సూచనలను గమనించి, తర్వాతి పంట నిర్ణయం తీసుకోండి.

డా. డి. ఎ. రజిని దేవి మరియు డా. కే. శేఖర్
అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్స్, వ్యవసాయ కళాశాల, రాజేంద్రనగర్, ప్రొఫెసర్ జయశంకర్ తెలంగాణ రాష్ట్ర వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయం. Ph: 9032128124