పాడి పరిశ్రమ రైతులకు రోజువారీ ఆదాయం అందించే ముఖ్యమైన అనుబంధ వృత్తి. అయితే, ఈ రంగంలో లాభం రావాలంటే మొదటి అడుగు నాణ్యమైన పశువును ఎంపిక చేసుకోవడమే. చాలామంది రైతులు పశువు బయటకు ఆరోగ్యంగా కనిపిస్తే చాలు అనుకుని కొనుగోలు చేస్తారు. కానీ పాల ఉత్పత్తి, ఆరోగ్య స్థితి, వయస్సు, ప్రజనన చరిత్ర, టీకాలు, నిర్వహణ వంటి విషయాలను పరిశీలించకుండా కొనుగోలు చేస్తే తరువాత పాల దిగుబడి తగ్గడం, తరచూ అనారోగ్యం రావడం, చికిత్స ఖర్చులు పెరగడం వంటి సమస్యలు వస్తాయి. అందుకే పశువును కొనుగోలు చేసే ముందు కొంత సమయం కేటాయించి కొన్ని ముఖ్యమైన విషయాలను పరిశీలిస్తే భవిష్యత్తులో నష్టాలను నివారించవచ్చు. రైతులు తప్పక గుర్తుంచుకోవాల్సిన 10 ముఖ్యమైన అంశాలు ఇవి.
- కొనుగోలు లక్ష్యాన్ని ముందుగా నిర్ణయించుకోవాలి
పశువును ఎందుకు కొనుగోలు చేస్తున్నామో ముందుగా స్పష్టంగా నిర్ణయించుకోవాలి. పాలు ఉత్పత్తి పెంచడానికా, సంతానోత్పత్తికా, ఇప్పటికే ఉన్న ఫారాన్ని విస్తరించడానికా, లేక కొత్తగా పాడి పరిశ్రమ ప్రారంభించడానికా అనే విషయాన్ని ముందే ఆలోచించాలి. లక్ష్యానికి అనుగుణంగా పశువును ఎంపిక చేస్తే సరైన జాతి, సరైన వయస్సు, అవసరమైన పెట్టుబడి నిర్ణయించడం సులభం అవుతుంది. మీ ప్రాంత వాతావరణం, పచ్చిమేత లభ్యత, నీటి సౌకర్యం, నిర్వహణ సామర్థ్యాన్ని కూడా పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి. ఇతరుల మాటలు విని లేదా తొందరపాటులో నిర్ణయం తీసుకోవడం కంటే ముందస్తు ప్రణాళికతో కొనుగోలు చేయడం మంచిది. - మంచి జాతి పశువును ఎంపిక చేయాలి
పాడి పరిశ్రమలో లాభదాయకతకు జాతి ఎంపిక చాలా ముఖ్యమైనది. అయితే కేవలం జాతి పేరును చూసి పశువును కొనుగోలు చేయకూడదు. మీ ప్రాంత వాతావరణానికి అనుకూలంగా ఉండే, మంచి పాల ఉత్పత్తి సామర్థ్యం కలిగిన, ఆరోగ్యవంతమైన పశువును ఎంపిక చేయాలి. సాధారణంగా ఆవులలో గిర్, సాహివాల్ వంటి స్వదేశీ జాతులు, అలాగే హెచ్ఎఫ్ (HF) సంకరజాతి, జెర్సీ సంకరజాతి పశువులు పాల ఉత్పత్తికి అనుకూలంగా ఉంటాయి. గేదెలలో ముర్రా, జాఫ్రాబాది వంటి జాతులు రైతుల్లో ప్రాచుర్యంలో ఉన్నాయి. అయితే ఏ జాతినైనా ఎంపిక చేసే ముందు పశువు ఆరోగ్యం, పాల దిగుబడి, ప్రజనన చరిత్ర, స్థానిక పరిస్థితులకు అలవాటు పడే సామర్థ్యం, నిర్వహణ సౌలభ్యం వంటి అంశాలను పరిశీలించాలి. వీలైనంత వరకు విశ్వసనీయ రైతులు, ప్రభుత్వ పశు అభివృద్ధి కేంద్రాలు, పాల ఉత్పత్తిదారుల సహకార సంఘాలు లేదా గుర్తింపు పొందిన డెయిరీ ఫారాల నుంచి పశువులను కొనుగోలు చేయడం మంచిది. దీనివల్ల నాణ్యమైన పశువును ఎంపిక చేసే అవకాశం పెరుగుతుంది. - వయస్సు మరియు కొనుగోలుకు అనువైన దశను గుర్తించాలి
పాడి పశువు వయస్సు, దాని పాల ఉత్పత్తి, ప్రజనన సామర్థ్యం, ఉత్పాదక జీవితంపై ప్రభావం చూపుతుంది. అందువల్ల పశువును కొనుగోలు చేసే ముందు దాని వయస్సును తప్పనిసరిగా తెలుసుకోవాలి. పుట్టిన తేదీ లేదా రికార్డులు లేకపోతే పళ్లను పరిశీలించి వయస్సును అంచనా వేయవచ్చు. అవసరమైతే పశువైద్యుని సహాయం తీసుకోవడం మంచిది. సాధారణంగా రెండో లేదా మూడో ఈతలో ఉండి, ఇటీవల ఈనిన పాడి పశువులకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వడం మంచిది. అలాంటి పశువుల గత పాల ఉత్పత్తి, ప్రజనన చరిత్రను అంచనా వేయడం సులభం. అలాగే మరికొన్ని సంవత్సరాలు ఉత్పాదకంగా ఉండే అవకాశం కూడా ఉంటుంది. చాలా చిన్న వయస్సు గల లేదా అధిక వయస్సు గల పశువులను కొనుగోలు చేసేటప్పుడు జాగ్రత్త అవసరం. పశువు చివరిసారిగా ఎప్పుడు ఈనిందో, ప్రస్తుతం పాలిచ్చే కాలంలో ఏ దశలో ఉందో కూడా తెలుసుకోవాలి. - శారీరక ఆరోగ్యాన్ని క్షుణ్ణంగా పరిశీలించాలి
పశువు బయటకు ఆరోగ్యంగా కనిపించడం మాత్రమే సరిపోదు. కొనుగోలు చేసే ముందు దానిని కొంతసేపు గమనించి సాధారణ ఆరోగ్య స్థితిని అంచనా వేయాలి. ఆరోగ్యవంతమైన పశువు చురుకుగా ఉండి మేతను ఆసక్తిగా తింటుంది. కళ్లు స్పష్టంగా, ప్రకాశవంతంగా ఉండాలి. ముక్కు సహజంగా తేమగా ఉండాలి. వెంట్రుకలు నునుపుగా, మెరుస్తూ ఉండాలి. చర్మంపై గాయాలు, పుళ్లు, గడ్డలు లేదా చర్మవ్యాధి లక్షణాలు ఉండకూడదు. శ్వాసలో ఇబ్బంది, తరచుగా దగ్గు, ముక్కు లేదా కళ్ల నుంచి అసాధారణ స్రావం, విరేచనాలు, అధిక బలహీనత, శరీరంపై వాపులు లేదా అసాధారణ ప్రవర్తన కనిపిస్తే అలాంటి పశువును కొనుగోలు చేయకపోవడం మంచిది. పశువు మేత తినే తీరు, నెమరు వేసే విధానం,మూత్రం రంగు, మలవిసర్జనను కూడా గమనించాలి. సందేహం ఉంటే కొనుగోలు చేసే ముందే స్థానిక పశువైద్యునితో పూర్తి ఆరోగ్య పరీక్ష చేయించుకోవాలి. - పొదుగు నిర్మాణం, చనుమొనలను పరిశీలించాలి
పాడి పశువును కొనుగోలు చేసే సమయంలో పొదుగు నిర్మాణం, చనుమొనలను జాగ్రత్తగా పరిశీలించాలి. ఆరోగ్యకరమైన పొదుగు మృదువుగా, సమతుల్యంగా ఉండి శరీరానికి బలంగా అనుసంధానమై ఉండాలి. పొదుగు నాలుగు భాగాలు సమానంగా అభివృద్ధి చెంది ఉండటం మంచిది. నాలుగు చనుమొనలు సహజ ఆకారంలో, సరైన దూరంలో ఉండి పాలు పితికేందుకు అనువుగా ఉండాలి. పొదుగులో గడ్డలు, గట్టిపడిన భాగాలు, అధిక వేడి, వాపు, గాయాలు లేదా నొప్పి ఉన్నాయేమో పరిశీలించాలి. వీలైతే పాలు పితికే సమయంలో ప్రత్యక్షంగా గమనించి నాలుగు చనుమొనల నుంచి పాలు సరిగా వస్తున్నాయో చూడాలి. మొదటి పాలధారలను శుభ్రమైన పాత్రలో తీసుకుని వాటి రంగు, స్వభావం, గడ్డలు ఉన్నాయేమో పరిశీలించాలి. పాలలో గడ్డలు, రక్తపు చారలు లేదా ఇతర అసాధారణ మార్పులు కనిపిస్తే పొదుగు వాపు (మాస్టిటిస్) ఉండే అవకాశం ఉంది. అలాంటి పశువులను పశువైద్యుని పరీక్ష లేకుండా కొనుగోలు చేయకపోవడం మంచిది. - కాళ్లు, గిట్టలను పరిశీలించాలి
పాడి పశువు రోజంతా నిలబడటం, నడవడం, మేత మేయడం వంటి పనులకు బలమైన కాళ్లు అవసరం. అందువల్ల కొనుగోలు చేసే ముందు పశువును కొంత దూరం నడిపించి దాని నడకను గమనించాలి. కుంటడం, ఒక కాలిపై ఎక్కువ బరువు వేయడం లేదా నడవడానికి ఇబ్బంది పడడం వంటి లక్షణాలు ఉంటే అలాంటి పశువులను కొనుగోలు చేయకుండా ఉండటం మంచిది. గిట్టలు ఆరోగ్యంగా, పగుళ్లు లేకుండా ఉండాలి. కాళ్ల కీళ్ల వద్ద వాపు, గాయాలు లేదా అసాధారణ మార్పులు ఉన్నాయేమో పరిశీలించాలి. కాళ్ల సమస్యలు ఉన్న పశువులు మేతను సరిగా తినలేకపోవడం వల్ల పాల ఉత్పత్తి తగ్గే అవకాశం ఉంటుంది. కాబట్టి బలమైన కాళ్లు, ఆరోగ్యకరమైన గిట్టలు ఉన్న పశువులను ఎంపిక చేయాలి. - పాల దిగుబడి వివరాలు తెలుసుకోవాలి
పశువు ఎన్ని పాలు ఇస్తుందనే విషయాన్ని కేవలం యజమాని మాటలపై ఆధారపడి నిర్ణయించకూడదు. వీలైతే ఉదయం లేదా సాయంత్రం పాలు పితికే సమయంలో ప్రత్యక్షంగా పరిశీలించి పాల దిగుబడిని అంచనా వేయాలి. పశువు ఏ తేదీన ఈనిందో, ప్రస్తుతం ఎన్ని నెలల పాలకాలంలో ఉందో కూడా తెలుసుకోవాలి. ఇటీవల ఈనిన పశువులు సాధారణంగా మంచి పాల ఉత్పత్తి దశలో ఉండే అవకాశం ఉంటుంది. అదేవిధంగా గత ఈతల వివరాలు, పాల ఉత్పత్తి రికార్డులు, కృత్రిమ గర్భధారణకి సంబంధించిన సమాచారం ఉంటే పరిశీలించడం మంచిది. ఈ వివరాలు అందుబాటులో ఉంటే పశువు ఉత్పాదకతను మరింత విశ్వసనీయంగా అంచనా వేయవచ్చు. - టీకాలు, ఆరోగ్య రికార్డులు పరిశీలించాలి
పశువుకు గాలికుంటు వ్యాధి (FMD), లంపీ స్కిన్ వ్యాధి (LSD), హెమరేజిక్ సెప్టిసీమియా (HS), బ్లాక్ క్వార్టర్ (BQ) వంటి ముఖ్యమైన వ్యాధుల నివారణ టీకాలు సకాలంలో వేయించారో లేదో తెలుసుకోవాలి. అలాగే నులిపురుగుల నివారణ మందులు క్రమం తప్పకుండా ఇచ్చారా అనే విషయాన్ని కూడా అడిగి తెలుసుకోవాలి. గతంలో తీవ్రమైన వ్యాధులు వచ్చాయా, శస్త్రచికిత్సలు జరిగాయా, ఇతర దీర్ఘకాలిక ఆరోగ్య సమస్యలు ఉన్నాయా అనే వివరాలను తెలుసుకోవడం అవసరం. వీలైతే ఆరోగ్య రికార్డులు, చెవి ట్యాగ్ (Ear Tag) లేదా ఇతర గుర్తింపు వివరాలను నమోదు చేసుకోవాలి. - స్వభావాన్ని గమనించాలి
పశువు ఆరోగ్యంతో పాటు దాని స్వభావం కూడా చాలా ముఖ్యమైనది. కొన్ని పశువులు పాలు పితికేటప్పుడు తన్నడం, ఎక్కువగా ఆందోళన చెందడం లేదా మనుషులను చూసి భయపడడం వంటి ప్రవర్తన చూపుతాయి. అలాంటి పశువులను నిర్వహించడం కష్టంగా మారుతుంది. అందువల్ల పశువును కొంతసేపు గమనించి, యజమాని లేదా పాలు పితికే వ్యక్తితో మాట్లాడి దాని స్వభావం గురించి తెలుసుకోవాలి. శాంత స్వభావం కలిగిన పశువులు నిర్వహణకు సులభంగా ఉండటమే కాకుండా పాల ఉత్పత్తి కూడా స్థిరంగా ఉండే అవకాశం ఉంటుంది. - కొనుగోలు తర్వాత వేరుగా ఉంచాలి
కొత్తగా కొనుగోలు చేసిన పశువును నేరుగా ఇప్పటికే ఉన్న పశువులతో కలపకూడదు. కనీసం రెండు వారాల పాటు (10–15 రోజులు) ప్రత్యేక ప్రదేశంలో వేరుగా ఉంచి దాని ఆరోగ్యాన్ని గమనించాలి. ఇలా చేయడం వల్ల కొత్త పశువు ద్వారా ఇతర పశువులకు అంటువ్యాధులు వ్యాపించే ప్రమాదాన్ని తగ్గించవచ్చు. ఈ సమయంలో ఆహారం, నీరు, మలవిసర్జన, శరీర ఉష్ణోగ్రత, సాధారణ ప్రవర్తనను పరిశీలించాలి. అదేవిధంగా స్థానిక పశువైద్యునితో పూర్తి ఆరోగ్య పరీక్ష చేయించి అవసరమైతే టీకాలు, నులిపురుగుల నివారణ మందులు ఇప్పించాలి. కొత్త పశువును రవాణా చేసే సమయంలో కూడా గాయాలు కాకుండా తగిన జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి. ఈ చర్యల వల్ల కొత్త పశువు కొత్త వాతావరణానికి సులభంగా అలవాటు పడుతుంది. అలాగే పాకలో ఇప్పటికే ఉన్న ఇతర పశువులకు అంటువ్యాధులు వ్యాపించకుండా నివారించవచ్చు
పాడి పరిశ్రమలో విజయానికి నాణ్యమైన పశువును ఎంపిక చేసుకోవడం అత్యంత కీలకమైన మొదటి అడుగు. పశువును కొనుగోలు చేసే సమయంలో ఆరోగ్యం, వయస్సు, పాల ఉత్పత్తి, ప్రజనన చరిత్ర, టీకాలు, స్వభావం వంటి అంశాలను జాగ్రత్తగా పరిశీలిస్తే భవిష్యత్తులో అనవసర ఖర్చులు, నష్టాలను నివారించవచ్చు. అందువల్ల పశువుల కొనుగోలులో తొందరపడకుండా ప్రతి అంశాన్ని జాగ్రత్తగా పరిశీలించి, అవసరమైతే పశువైద్యుని సలహా తీసుకుని నిర్ణయం తీసుకోవడం ద్వారా పాడి పరిశ్రమను మరింత లాభదాయకంగా తీర్చిదిద్దుకోవచ్చు.
ముర్రా గేదె
సాహీవాల్ ఆవు
Dr. సంతోషిణి చింత, అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్,
Dr. బద్దం అఖిల, టీచింగ్ ఫాకల్టీ,
పశువైద్య మరియు పశుసంవర్ధక విస్తరణ విద్య విభాగం,
పశువైద్య శాస్త్ర కళాశాల, కోరుట్ల. 7093198419
