ఎల్ నినో పరిస్థితుల దృష్ట్యా వివిధ రంగాలపై దీని యొక్క ప్రభావం
తెలంగాణలో యాసంగి పంటలు రైతుల ఆదాయాన్ని పెంచడంలో, ఆహార భద్రతను కాపాడడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. ఈ సీజన్లో వరి, మొక్కజొన్న, శనగ, మినుములు వంటి పంటలను సాగు చేసి రైతులు మంచి దిగుబడులు సాధించవచ్చు. నీటి వనరుల సమర్థ వినియోగం, సరైన పంటల ఎంపిక, శాస్త్రీయ యాజమాన్య పద్ధతుల ద్వారా యాసంగి సాగును మరింత లాభదాయకంగా మార్చుకోవచ్చు. గాలిలో వచ్చే చిన్న మార్పు ప్రపంచ దేశాల వాతావరణాన్ని తలకిందులు చేయగలదనడానికి ఎల్ నినో ఒక ఉదాహరణ. పసిఫిక్ మహాసముద్రంలో ఉష్ణోగ్రతలు అసాధారణంగా పెరగడం వల్ల ఏర్పడే ఈ వాతావరణ చక్రం కేవలం దక్షిణ అమెరికా తీరానికే పరిమితం కాకుండా ఆసియా-ఆఫ్రికా దేశాల రుతుపవనాలను, ముఖ్యంగా భారతీయ వ్యవసాయాన్ని తీవ్రంగా ప్రభావితం చేస్తోంది. వర్షాభావం, కరువు కాటకాలు, తాగునీటి కొరత నుంచి ద్రవ్యోల్బణం వరకు ఎల్నినో సృష్టించే అవకాశం ఉంది.
ఎల్ నినో అంటే
ఎల్ నినో అనేది స్పానిష్ భాషా పదం. దీని అర్థం “చిన్న బాలుడు” లేదా “క్రీస్తు బాలుడు”. దక్షిణ అమెరికాలోని పెరూ దేశ తీర ప్రాంతానికి సమీపంలోని పసిఫిక్ మహాసముద్రంలో డిసెంబర్ సమయంలో ఉష్ణోగ్రతల్లో మార్పులు కనిపించడం వల్ల దీనికి ఆ పేరు పెట్టారు. ఇది కేవలం ఒక ప్రాంతీయ పరిణామం కాదు. ఇది ప్రపంచ వాతావరణ వ్యవస్థను, ముఖ్యంగా ఆసియా-ఆఫ్రికా దేశాల రుతుపవనాలను తీవ్రంగా ప్రభావితం చేసే ఒక పెద్ద వాతావరణ చక్రం. దీనిని శాస్త్రీయంగా ఎల్ నినో -సదరన్ ఆసిలేషన్ చక్రంలో భాగంగా పిలుస్తారు.
ఎల్ నినో ఏర్పడే విధానం
ప్రతి 5 లేదా 7 సంవత్సరాలకు ఒకసారి దక్షిణ అమెరికాలోని పసిఫిక్ మహాసముద్ర తీర ప్రాంతంలో ఉష్ణ జలరాశి అధికంగా పేరుకుపోవడం వల్ల అక్కడి సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు పెరుగుతాయి. ఈ పరిస్థితిని ఎల్ నినో అంటారు. సాధారణంగా తూర్పు నుంచి పడమర వైపు వీచే వాణిజ్య పవనాలు బలహీనపడటంతో వెచ్చని సముద్రజలం తూర్పు పసిఫిక్ వైపు కదులుతుంది. దీని ప్రభావం ప్రపంచవ్యాప్తంగా వాతావరణంపై పడుతుంది.
వర్షాభావం – కరువు
చారిత్రక డేటా ప్రకారం భారతదేశంలో సంభవించిన అనేక కరువు సంవత్సరాలు (ఉదాహరణకు 1972, 1982, 2002, 2009, 2015, 2026) ఎల్నినో సంవత్సరాలతో ముడిపడి ఉన్నాయి. అయితే ఎల్ నినో ఉన్న ప్రతి సంవత్సరంలోనూ కరువు తప్పనిసరిగా వస్తుందని చెప్పలేం; ఇతర వాతావరణ పరిస్థితులూ ప్రభావం చూపుతాయి.
భారతదేశంపై ప్రభావం
నైరుతి రుతుపవనాలు బలహీనపడటం వల్ల ఖరీఫ్ సీజన్లో వరి, పత్తి, వేరుశనగ వంటి పంటల సాగు తగ్గిపోవచ్చు. ఎల్నినో సంవత్సరాల్లో సాధారణం కంటే తక్కువ వర్షపాతం నమోదై తీవ్రమైన వడగాల్పులు, వర్షాభావ పరిస్థితులు ఏర్పడే ప్రమాదం ఉంది. వర్షాలు తగ్గడంతో రైతులు బోర్లు, బావులపై ఆధారపడటం పెరుగుతుంది. ఫలితంగా భూగర్భ జలమట్టాలు గణనీయంగా పడిపోవచ్చు.
వ్యవసాయంపై ప్రభావం
పంట దిగుబడులు తగ్గిపోవడం వల్ల గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థ పై ప్రభావం ఉంటుంది. వ్యవసాయ కూలీలకు పనిదినాలు తగ్గి ఉపాధి సమస్య తలెత్తుతుంది. పంటల ఉత్పత్తి తగ్గడం వల్ల రైతుల ఆదాయం పడిపోవచ్చు.
లా నినో
పెరూ తీరానికి పక్కగా వెళ్లే హంబోల్ట్ శీతల ప్రవాహం కారణంగా సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు తగ్గి, అధిక పీడన పరిస్థితులు ఏర్పడే దశను లా నినా అంటారు. భారతదేశం వైపు రుతుపవనాలు బలంగా వీచే పరిస్థితులు కొన్ని సందర్భాల్లో ఏర్పడి, సాధారణం కంటే ఎక్కువ వర్షాలు కురిసే అవకాశం ఉంటుంది. అయితే ప్రభావం ప్రతి సంవత్సరంలో ఒకేలా ఉండదు.
ఇతర ప్రధాన ప్రభావాలు
ఆర్థిక వ్యవస్థ, ద్రవ్యోల్బణం
వ్యవసాయోత్పత్తులు తగ్గడం వల్ల ఆహార ధాన్యాల ధరలు విపరీతంగా పెరిగి ద్రవ్యోల్బణం పెరగవచ్చు. ఇది దేశ స్థూల దేశీయోత్పత్తి (జీడీపీ) వృద్ధి రేటుపై ప్రతికూల ప్రభావం చూపుతుంది.
మత్స్య సంపద నాశనం
పెరూ తీరంలో చల్లని నీరు పైకి రాకపోవడం వల్ల ఫైటోప్లాంక్టన్ తగ్గి, చేపల సంతతి ముఖ్యంగా ఆంకోవి చేపలు—తీవ్రంగా ప్రభావితమవుతుంది.
తాగునీరు, విద్యుత్ కొరత
జలాశయాల్లో నీరు అడుగంటిపోవడం వల్ల జలవిద్యుత్ ఉత్పత్తి తగ్గి, తాగునీటి సమస్యలు తలెత్తవచ్చు.
డా. కె. శేఖర్, అసిస్టెంట్ ప్రోఫెసర్ (అగ్రోనోమి), వ్యవసాయ కళాశాల, రాజేంద్రనగర్
డా. రజిని దేవి, అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్ (ఎకనామిక్స్), వ్యవసాయ కళాశాల, రాజేంద్రనగర్
Ph: 9032128124
