పాడి పశువులు, గొర్రెలు, మేకలు, కోళ్ల పెంపకందారులు తీసుకోవాల్సిన ముందస్తు జాగ్రత్తలురైతులకు పశువైద్య నిపుణుల సూచనలుతుఫాను ముప్పు.. పశుసంపదపై ప్రత్యేక శ్రద్ధ అవసరం!ప్రకృతి వైపరీత్యాలు రైతు జీవితాన్ని ఒక్కసారిగా అతలాకుతలం చేస్తాయి. ముఖ్యంగా తుఫానులు, భారీ వర్షాలు, వరదలు, ఈదురుగాలుల వల్ల పంటలతోపాటు పశుసంపద కూడా తీవ్రంగా నష్టపోయే ప్రమాదం ఉంది. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో అర్నాబ్ తుఫాను నేపథ్యంలో పశుపోషకులు అప్రమత్తంగా ఉండాల్సిన అవసరం ఏర్పడింది. వాతావరణ పరిస్థితులను ఎప్పటికప్పుడు గమనిస్తూ, ప్రభుత్వ శాఖలు జారీ చేసే హెచ్చరికలను పాటించడం ద్వారా పశువుల ప్రాణాలను కాపాడుకోవడంతోపాటు ఆర్థిక నష్టాలను కూడా తగ్గించుకోవచ్చు.ఆంధ్రప్రదేశ్ పశుసంవర్ధక శాఖ డైరెక్టరేట్, విజయవాడ 25 అక్టోబర్ 2026న జారీ చేసిన సర్క్యులర్‌లో తుఫానుకు ముందు, తుఫాను సమయంలో, తుఫాను అనంతరం చేపట్టాల్సిన చర్యలను వివరించింది. పశువులను ఎత్తైన ప్రాంతాలకు తరలించడం, అత్యవసర పశువైద్య బృందాలను సిద్ధం చేయడం, పశుగ్రాసం మరియు మందులను అందుబాటులో ఉంచడం, వ్యాధుల నివారణ చర్యలు చేపట్టడం వంటి అంశాలకు ప్రాధాన్యం ఇచ్చింది.పశువులు రైతులకు కేవలం జీవాలు మాత్రమే కాదు. అవి కుటుంబానికి నిరంతర ఆదాయాన్ని అందించే ఆస్తులు. అందువల్ల తుఫాను వచ్చే వరకు వేచి చూడకుండా ముందుగానే ప్రణాళిక రూపొందించుకోవాలి.
*1. తుఫానుకు ముందే పశువుల రక్షణకు ప్రణాళిక*తుఫాను సమయంలో పశువుల మరణాలకు ప్రధాన కారణాలు వరదల్లో చిక్కుకోవడం, షెడ్లు కూలిపోవడం, బలమైన గాలులకు పైకప్పులు ఎగిరిపోవడం, మేత మరియు తాగునీరు అందుబాటులో లేకపోవడం.రైతులు ముందుగా తమ పశువుల సంఖ్య, వాటి ఆరోగ్య పరిస్థితి, షెడ్ల భద్రత, మేత నిల్వలు, తరలించడానికి అనువైన సురక్షిత ప్రాంతాలను గుర్తించాలి.• పశువుల షెడ్ల పైకప్పులు, రేకులు, స్తంభాలు, తలుపులను పరిశీలించి మరమ్మతులు చేయాలి.• వరద ముప్పు ఉన్న లోతట్టు ప్రాంతాల నుంచి పశువులను ముందుగానే ఎత్తైన, సురక్షిత ప్రాంతాలకు తరలించాలి.• పశువులను చెట్ల కింద, విద్యుత్ స్తంభాల దగ్గర, బలహీనమైన గోడల పక్కన కట్టకూడదు.• కనీసం 3–5 రోజులకు సరిపడా పొడి గడ్డి, పశుగ్రాసం, దాణా నిల్వ చేసుకోవాలి.• శుభ్రమైన తాగునీటిని అందుబాటులో ఉంచాలి.• పశువుల గుర్తింపు ట్యాగులు, బీమా పత్రాలు, టీకాల వివరాలను భద్రపరచుకోవాలి.• గర్భిణీ పశువులు, చిన్న దూడలు, ఇటీవల ఈనిన పశువులు, అనారోగ్యంతో ఉన్న జీవాలకు ప్రత్యేక ఏర్పాట్లు చేయాలి.పశువులను తరలించాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడితే వరద ప్రవాహాలు లేని సురక్షిత మార్గాన్ని ఎంచుకోవాలి. ప్రాణాపాయం ఉన్న సమయంలో పశువులను రక్షించడానికి ప్రయత్నిస్తూ మనుషులు ప్రమాదంలో పడకూడదు. పశువుల తరలింపుపై స్థానిక అధికారులు ఇచ్చే సూచనలను పాటించాలి.
*2. పాడి పశువుల సంరక్షణలో తీసుకోవాల్సిన జాగ్రత్తలు*పాడి పశువుల ద్వారా రైతులకు ప్రతిరోజూ ఆదాయం లభిస్తుంది. తుఫాను సమయంలో పశువులు భయాందోళనలకు గురికావడం, ఆహారం సరిగా తీసుకోకపోవడం, కలుషిత నీటిని తాగడం వల్ల పాల ఉత్పత్తి తగ్గే అవకాశం ఉంది.పశువుల షెడ్లలోకి వర్షపు నీరు రాకుండా చూసుకోవాలి. నేలపై నీరు నిల్వ ఉండకుండా పారుదల సౌకర్యం కల్పించాలి. పశువులు జారిపడకుండా నేలను శుభ్రంగా ఉంచాలి.వర్షపు నీటితో కలుషితమైన గడ్డి, బురద అంటుకున్న మేత, బూజు పట్టిన దాణాను తినిపించకూడదు. పరిశుభ్రమైన తాగునీరు అందించాలి. పశువులు ఆకలి తగ్గడం, జ్వరం, విరేచనాలు, దగ్గు, శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది వంటి లక్షణాలు చూపిస్తే వెంటనే పశువైద్యుడిని సంప్రదించాలి.
*3. గొర్రెలు, మేకల పెంపకందారులు అప్రమత్తంగా ఉండాలి*గొర్రెలు, మేకలు సాధారణంగా బహిరంగ ప్రదేశాల్లో మేత మేస్తాయి. తుఫాను సమయంలో వీటిని మేతకు పంపడం ప్రమాదకరం. బలమైన గాలులు, వర్షం, వరద నీరు, చల్లటి వాతావరణం వల్ల ముఖ్యంగా చిన్న పిల్లలు, గర్భిణీ జీవాలు, బలహీనమైన జంతువులు ఇబ్బందులకు గురవుతాయి.
*రైతులు పాటించాల్సిన సూచనలు:*• తుఫాను హెచ్చరికల సమయంలో గొర్రెలు, మేకలను బహిరంగ మేతకు పంపకూడదు.• సురక్షితమైన, ఎత్తైన ప్రదేశంలో షెడ్లు ఏర్పాటు చేసుకోవాలి.• షెడ్లలో నీరు నిల్వ ఉండకుండా, నేల పొడిగా ఉండేలా చూడాలి.• ఎండిన గడ్డి, సురక్షితమైన పచ్చిమేత, తగిన దాణాను ముందుగానే నిల్వ చేసుకోవాలి.• చిన్న పిల్లలు, గర్భిణీ జీవాలను ప్రత్యేకంగా సంరక్షించాలి.• వరద నీటితో కలుషితమైన మేతను తినిపించకూడదు.తుఫాను తరువాత గొర్రెలు, మేకల్లో జ్వరం, దగ్గు, విరేచనాలు, కుంటడం, ఆకలి తగ్గడం వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తే నిర్లక్ష్యం చేయకుండా పశువైద్య సహాయం పొందాలి.
*4. కోళ్ల ఫారాల యజమానులు తీసుకోవాల్సిన ప్రత్యేక జాగ్రత్తలు*కోళ్ల పెంపకంలో తుఫానుల వల్ల ఒక్కసారిగా పెద్ద మొత్తంలో ఆర్థిక నష్టం కలిగే అవకాశం ఉంది. షెడ్ల పైకప్పులు ఎగిరిపోవడం, వర్షపు నీరు లోపలికి రావడం, లిట్టర్ తడవడం, విద్యుత్ సరఫరా నిలిచిపోవడం వల్ల కోళ్ల ఆరోగ్యం దెబ్బతింటుంది.కాబట్టి కోళ్ల పెంపకందారులు ఈ చర్యలు చేపట్టాలి:• షెడ్ల పైకప్పులు, రేకులు, తలుపులు, పక్క తెరలను బలంగా బిగించాలి.• వర్షపు నీరు షెడ్‌లోకి రాకుండా పారుదల ఏర్పాటు చేయాలి.• లిట్టర్ తడవకుండా చూసుకోవాలి. అవసరమైన పొడి పరుపు పదార్థాన్ని సిద్ధంగా ఉంచాలి.• కోళ్లకు సరిపడా దాణా, స్వచ్ఛమైన తాగునీరు అందుబాటులో ఉంచాలి.• విద్యుత్ అంతరాయాన్ని ఎదుర్కొనేందుకు ప్రత్యామ్నాయ విద్యుత్ ఏర్పాట్లు సిద్ధం చేసుకోవాలి.• గాలి ప్రసరణ పూర్తిగా ఆగిపోకుండా జాగ్రత్తపడాలి.• తడిసిన దాణా, బూజు పట్టిన పదార్థాలను తొలగించాలి.కోళ్లలో మరణాల సంఖ్య పెరగడం, దాణా తీసుకోవడం తగ్గడం, శ్వాస సమస్యలు కనిపించడం వంటి లక్షణాలు ఉంటే వెంటనే పశువైద్యుడిని సంప్రదించాలి.
*5. పశుగ్రాసం నిల్వలు.. అత్యవసర ప్రణాళికలో కీలకం*తుఫాను సమయంలో రహదారులు దెబ్బతినడం, రవాణా నిలిచిపోవడం, పొలాలు నీట మునగడం వల్ల పశుగ్రాసం కొరత ఏర్పడుతుంది. అందువల్ల పశుగ్రాసాన్ని ముందుగానే నిల్వ చేసుకోవడం అత్యంత ముఖ్యం.పశుపోషకులు పొడి గడ్డి, ఎండు మేత, పశుదాణాను వర్షం తగలని సురక్షిత ప్రదేశంలో నిల్వ చేయాలి. మేతను నేలపై నేరుగా ఉంచకుండా తేమ చేరకుండా జాగ్రత్తపడాలి. నిల్వ చేసిన మేత బూజు పట్టకుండా తరచుగా పరిశీలించాలి.ఆంధ్రప్రదేశ్ పశుసంవర్ధక శాఖ సర్క్యులర్‌లో తుఫాను ప్రభావిత ప్రాంతాల్లో పొడి, పచ్చి పశుగ్రాసం లభ్యతను గుర్తించి, అవసరమైన ప్రాంతాలకు సరఫరా చేసేందుకు ఏర్పాట్లు చేయాలని సూచించారు. అవసరాన్ని బట్టి పశుదాణా పంపిణీకి కూడా చర్యలు తీసుకోవాలని పేర్కొన్నారు.రైతులు పశుగ్రాస కొరత ఎదురైనప్పుడు స్థానిక పశువైద్యశాల లేదా సంబంధిత అధికారులను సంప్రదించి అందుబాటులో ఉన్న ప్రభుత్వ సహాయంపై వివరాలు తెలుసుకోవాలి.
*6. పశువైద్య అత్యవసర బృందాలు, 1962 అంబులెన్స్ సేవలు*తుఫాను సమయంలో పశువులు గాయపడటం, అనారోగ్యానికి గురికావడం, వరద ప్రాంతాల్లో చిక్కుకోవడం వంటి అత్యవసర పరిస్థితులు ఎదురుకావచ్చు. ఇలాంటి సందర్భాల్లో సకాలంలో పశువైద్య సహాయం అందడం చాలా ముఖ్యం.పశుసంవర్ధక శాఖ సర్క్యులర్ ప్రకారం, పశువైద్య సహాయక సర్జన్, పారా వెటర్నరీ సిబ్బంది, అటెండర్, గోపాలమిత్రతో కూడిన అత్యవసర ప్రతిస్పందన బృందాలను సిద్ధంగా ఉంచాలని సూచించారు. ఈ బృందాలకు అవసరమైన ప్రథమ చికిత్స కిట్లు, అత్యవసర మందులు అందుబాటులో ఉంచాలి.తుఫాను ప్రభావిత గ్రామాల్లో పశువైద్య బృందాలు అందుబాటులో ఉండి, గాయపడిన మరియు అనారోగ్యంతో ఉన్న జీవాలకు చికిత్స అందించాలి. అవసరమైన చోట 1962 పశువైద్య అంబులెన్స్ సేవలను సిద్ధంగా ఉంచాలని కూడా శాఖ ఆదేశించింది.రైతులు తమ సమీప పశువైద్యశాల ఫోన్ నంబర్‌ను ముందుగానే తెలుసుకోవాలి. అత్యవసర సమయంలో పశువుల పరిస్థితి, గ్రామం పేరు, చేరుకోవడానికి అనువైన మార్గం వంటి వివరాలను స్పష్టంగా తెలియజేయాలి.
*7. తుఫాను సమయంలో తప్పనిసరిగా నివారించాల్సిన పనులు*• వరద నీటిలో పశువులను బలవంతంగా నడిపిస్తూ తరలించకూడదు.• తెగిపడిన విద్యుత్ తీగల దగ్గరకు వెళ్లకూడదు.• కలుషితమైన వరద నీటిని పశువులకు తాగించకూడదు.• తడిసిన, బూజు పట్టిన మేతను తినిపించకూడదు.• పశువైద్యుడి సలహా లేకుండా యాంటీబయాటిక్స్, ఇతర మందులను విచక్షణారహితంగా వాడకూడదు.• బలమైన గాలులు వీచే సమయంలో బలహీనమైన షెడ్లలో పశువులను ఉంచకూడదు.• ప్రమాదకర పరిస్థితుల్లో పశువులను రక్షించే ప్రయత్నంలో మనుషుల ప్రాణాలను పణంగా పెట్టకూడదు.
*8. తుఫాను అనంతరం వ్యాధుల నివారణకు ప్రత్యేక శ్రద్ధ*తుఫాను తగ్గిన తరువాత కూడా రైతుల బాధ్యత ముగియదు. వరద నీరు తగ్గిన తరువాత కలుషితమైన నీరు, తడి వాతావరణం, నిల్వ ఉన్న చెత్త, దోమలు, పేలు వంటి వ్యాధి వాహకాల వల్ల పశువులకు వివిధ అనారోగ్య సమస్యలు వచ్చే అవకాశం ఉంటుంది.తుఫాను అనంతరం రైతులు చేపట్టాల్సిన చర్యలు:• పశువుల షెడ్లలోని బురద, చెత్తను తొలగించి శుభ్రపరచాలి.• పశువులకు పరిశుభ్రమైన తాగునీరు, నాణ్యమైన మేత అందించాలి.• గాయపడిన జీవాలకు వెంటనే చికిత్స అందించాలి.• జ్వరం, విరేచనాలు, దగ్గు, శ్వాస సమస్యలు వంటి లక్షణాలను గమనించాలి.• పశువైద్య అధికారుల సూచనల మేరకు అవసరమైన టీకాలు, వ్యాధి నివారణ చర్యలు చేపట్టాలి.• చనిపోయిన జంతువుల కళేబరాలను బహిరంగ ప్రదేశాల్లో వదిలేయకూడదు. స్థానిక అధికారుల సూచనల మేరకు సురక్షితంగా తొలగించాలి.ఆంధ్రప్రదేశ్ పశుసంవర్ధక శాఖ సర్క్యులర్‌లో తుఫాను అనంతరం పశువైద్య బృందాలు ప్రభావిత గ్రామాలను సందర్శించి పశువుల నష్టాలను నమోదు చేయాలని, గాయపడిన మరియు అనారోగ్యంతో ఉన్న జీవాలకు చికిత్స అందించాలని సూచించారు. అంటువ్యాధుల నివారణకు అవసరమైన టీకాలు వేయడం, వ్యాధుల వ్యాప్తిని పర్యవేక్షించడం, పశుగ్రాసం మరియు తాగునీటి సరఫరాను సమన్వయం చేయడం వంటి చర్యలకు ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు.
*9. పశుసంపద నష్టాల నమోదు.. రైతులు చేయాల్సిన పని*తుఫాను వల్ల పశువులు చనిపోయినా, షెడ్లు దెబ్బతిన్నా, పశుగ్రాసం నష్టపోయినా రైతులు వెంటనే స్థానిక పశువైద్య సిబ్బందికి సమాచారం ఇవ్వాలి.నష్టపోయిన పశువుల సంఖ్య, వాటి వివరాలు, షెడ్ల నష్టం, పశుగ్రాస నష్టం వంటి సమాచారాన్ని నమోదు చేసుకోవాలి. సాధ్యమైనప్పుడు సురక్షితంగా ఫొటోలు తీసి, సంబంధిత అధికారులకు అందించాలి. బీమా ఉన్న పశువుల విషయంలో బీమా సంస్థ నిబంధనల ప్రకారం సమాచారం అందించాలి.శాఖ సర్క్యులర్ ప్రకారం, పశువుల నష్టాలు, భవనాల నష్టాలు, పశుగ్రాస నష్టాల వివరాలను సంబంధిత అధికారులకు వెంటనే నివేదించాలి. జిల్లా స్థాయిలో నియంత్రణ గదుల ద్వారా సమాచారం సేకరించి, అవసరమైన సహాయక చర్యలను సమన్వయం చేయాలని సూచించారు.
*10. ప్రతి రైతు సిద్ధం చేసుకోవాల్సిన అత్యవసర కిట్*ప్రతి పశుపోషకుడు ఒక అత్యవసర సంరక్షణ కిట్ సిద్ధం చేసుకోవడం మంచిది. అందులో ఈ వస్తువులు ఉంచుకోవాలి:• టార్చ్‌లైట్, అదనపు బ్యాటరీలు.• బలమైన తాళ్లు, పశువుల గుర్తింపు వివరాలు.• శుభ్రమైన నీటి పాత్రలు.• ప్రథమ చికిత్సకు అవసరమైన సామగ్రి.• పశువైద్యశాల ఫోన్ నంబర్.• పశువుల బీమా పత్రాలు, టీకాల రికార్డులు.• కొన్ని రోజుల పాటు సరిపడా పొడి గడ్డి, దాణా.గ్రామంలోని రైతులు పరస్పరం సహకరించుకుంటూ అత్యవసర సమయంలో పశువులను ఎక్కడికి తరలించాలి, మేతను ఎలా సరఫరా చేయాలి, చికిత్స ఎక్కడ అందుబాటులో ఉంటుంది అనే అంశాలపై ముందుగానే ప్రణాళిక రూపొందించుకోవాలి.తుఫానులు, వరదలు వంటి ప్రకృతి వైపరీత్యాలను పూర్తిగా నివారించలేకపోయినా, ముందస్తు ప్రణాళికతో వాటివల్ల కలిగే నష్టాలను గణనీయంగా తగ్గించవచ్చు. పశువులను సురక్షిత ప్రదేశాలకు తరలించడం, పశుగ్రాసాన్ని నిల్వ చేసుకోవడం, షెడ్లను బలోపేతం చేయడం, పరిశుభ్రమైన నీరు అందించడం, వ్యాధుల లక్షణాలను ముందుగానే గుర్తించడం ద్వారా రైతులు తమ పశుసంపదను కాపాడుకోవచ్చు.ప్రభుత్వ శాఖల సూచనలు, పశువైద్య బృందాల సహకారం, రైతుల అప్రమత్తత కలిసివస్తే తుఫాను ప్రభావాన్ని సమర్థంగా ఎదుర్కోవచ్చు.*“పశుసంపదను కాపాడుకుందాం — రైతు కుటుంబ ఆర్థిక భద్రతను నిలబెట్టుకుందాం!
”**- డా.జి.రాంబాబు,* పశువైధ్యాధికారి, కడప 9618499184
