#ప్రకృతివ్యవసాయం

6 Nov, 2026

రైతునేస్తం0 commentsNovember 6, 2026agri news

ఔషధమొక్క… పులివాయి / గొల్లపుల్లేడు / బండేడ

గొల్లపుల్లేడు 1-3 మీ. ఎత్తు పెరిగే ఒక పొద లేక 9 మీ. ఎత్తు పెరిగే ఒక చిన్న చెట్టు. ఆకులు వివిధ రూపాలలో ఉంటాయి. కొన్ని ఆకులు అండాకారంలో ఉంటాయి. మరికొన్ని బల్లెం ఆకారంలో ఉంటాయి. ఆకులు 4-7.5 సెం.మీ. పొడవు, 1-1.5 సెం.మీ. వెడల్పు కలిగి ఉంటాయి. ఆకులు ఒకదాని తర్వాత ఒకటి ఏర్పడి, రెసిన్ లాంటి పదార్థాన్ని స్రవిస్తాయి. ఆకులు తోలు లాగా గట్టిగా ఉంటాయి. పూలు సాధారణంగా కొమ్మల చివర ఏర్పడతాయి. పూలు పసుపు రంగు నుండి నారింజ ఎరుపు రంగులో ఉంటాయి. కాయ 1.5 సెం.మీ. వెడల్పున్న కాప్సూల్. కాయలు ఎరుపు రంగులో ఉండి పండినపుడు గోధుమరంగులోకి మారతాయి.

సాధారణ నామం : హాప్‌బుష్ శాస్త్రీయ నామం : డోడొనియా విస్కోసా కుటుంబం: సాపిండేసి

ఉపయోగాలు : ఔషధరంగంలో …

ప్రపంచ వ్యాప్తంగా సాంప్రదాయ ఔషధరంగంలో గొల్లపుల్లేడు అనేక ప్రయోజనాలు కలిగి ఉంది. దీనిని అనేక జబ్బుల చికిత్సలో ఉపయోగిస్తారు. కాండం లేదా ఆకుల కషాయాలను గొంతునొప్పి చికిత్సలో ఉపయోగిస్తారు. కాండాన్ని కీళ్ళ నొప్పుల నివారణకు ఫ్యూమిగెంట్‌గా ఉపయోగిస్తారు.
వేరు కషాయాన్ని జలుబు పోగొట్టడానికి ఉపయోగిస్తారు. ఆకులను దురద, జ్వరం, వాపులు, నొప్పుల నివారణకు ఉపయోగిస్తారు. ఆకులు, వేర్లను పంటి నొప్పులు, తలనొప్పి నివారణకు ఉపయోగిస్తారు. మొక్కభాగాల నుండి తయారు చేసిన లోషన్‌ని బెణుకులు, కాలిన గాయాలు, వ్రణాల చికిత్సకు ఉపయోగిస్తారు. అజీర్తి, అల్సర్లు, డయేరియా, మలబద్ధకం వంటి జీర్ణాశయ సమస్యలను ఆకులు లేదా వేర్ల కషాయం త్రాగించి నివారిస్తారు. ఈ మొక్క వేర్ల కషాయం లేదా తాజా వేర్లను బాలింతలు పాల ఉత్పత్తి పెరగడానికి తీసుకుంటారు. పూల నుండి తయారు చేసిన పానీయాన్ని టానిక్‌గా ఉపయోగిస్తారు.

వ్యవసాయరంగంలో …

గొల్లపుల్లేడు పెట్రోలియం ఈథర్ ద్రావణం (3%) ప్రత్తి, బెండ, వంగ పంటలనాశించే మచ్ౘ్ల కాయతొలుచు పురుగు, ఈరియాస్ విట్టేల్లా పై అత్యధిక యాంటీఫీడెంట్ చర్యను ప్రదర్శించింది.
గొల్లపుల్లేడు ద్రావణం అలసంద బీటిల్ కాల్లసోబ్రూకస్ మాక్యులేటస్ పెద్ద పురుగులను 100% చంపింది (డిమెట్రి, అతని అనుచరులు, 2015).
లెపిడాప్టెరా పురుగులపై ఈ మొక్క కీటకనాశన లక్షణాలు రిపోర్టు చేయబడ్డాయి (మలర్‌వన్నన్ అండ్ సుభాషిణి, 2007; మలర్ వన్నన్, అతని అనుచరులు, 2008, 2009, షార్బి, అతని అనుచరులు, 2009).
ఈ మొక్క నుండి అనేక ఫ్లేవనాయిడ్లు, డైటెర్పెనిక్ యాసిడ్లు, సపోనిన్లు వేరు చేయబడ్డాయి (నియు, అతని అనుచరులు, 2010).
ఇథనాల్ ఆకు ద్రావణం రొఫాలోసైఫం మేడిస్ (పేనుబంక), ఎపిలాక్న పీన్యులేట (అక్షింతల పురుగు)లను పంటల ఆకులపై రసం పీల్చకుండా, తినకుండా డిటరెంట్ చర్యను ప్రదర్శించింది. ఇతర ఫ్రాక్షన్స్ మైజస్ పెర్సికె (పేనుబంక), స్పోడోప్టెరా లిట్టురాలిస్ (లద్దెపురుగు) పైన కూడా డిటరెంట్ చర్యలను ప్రదర్శించాయి. ఆకు ద్రావణం నుండి వేరు చేసిన మిశ్రమం, లుపియాల్, మైజస్ పెర్సికె, ఎపిలాక్న పీన్యులేట రెండింటిపై డిటరెంట్ చర్యను ప్రదర్శించింది. స్టిగ్మాస్టెరాల్ మిశ్రమం కేవలం పేనుబంక పురుగులపైన మాత్రమే డిటరెంట్ చర్య ప్రదర్శించింది. స్టిగ్మాస్ 7ఎన3ఆల్ కేవలం మైజస్‌పెర్సికె పైన మాత్రమే ఈ చర్య ప్రదర్శించింది. కాంపౌండ్ (మిశ్రమం) 4 కేవలం ఎపిలాక్న పీనిక్యులేట పైన మాత్రమే డిటరెంట్ చర్య ప్రదర్శించింది (మార్టినడయాజ్, అతని అనుచరులు, 2015).
ఈ మొక్క ఆకుల పెట్రోలియం ఈదర్, హెక్సేన్, క్లోరోఫాం, ఎసిటోన్, నీటి ద్రావణాలు క్షేత్ర ప్రయోగాలలో ఈరియాస్ విట్టేటు లార్వాలను సమర్ధవంతంగా అరికట్టాయి (మలర్వన్నన్, అతని అనుచరులు, 2007). అంతేగాక ఈ ద్రావణాలు హెలికోవర్ప ఆర్మిజరా గుడ్లపై గుడ్లనాశక చర్యను కూడా ప్రదర్శించాయి (మలర్వన్నన్, 2003)
ఆకులు, కాడల నుండి తీసిన ద్రావణాలు పేనుబంక (రొపాలోసైఫం పడి, మైజస్‌పెర్సికె) పురుగులు, అక్షింతలపురుగు (ఎపిలాక్న పీనిక్యులేట)పై మంచి డిటరెంట్ చర్యను ప్రదర్శించాయి. ప్రయోజనకర తేనెటీగల (ఎపిస్ మెల్లిఫెర్)కు ఎటువంటి హాని కలిగించలేదు (కాస్టిల్లో, అతని అనుచరులు, 2009).
గింజల ద్రావణం సైటోఫిలస్ ఒరైజె పై బలమైన స్పర్శ చర్యను ప్రదర్శించింది (జావొ, అతని అనుచరులు, 2006).
గొల్లపల్లేడు మొక్క క్రూడ్ ద్రావణం చెదలు, ఒడొంటోటెర్మస్ ఒబెసస్ వర్కర్ పురుగులను చంపింది. చెట్లలో చెదలు చేసే టనెల్ నిర్మాణాన్ని కూడా నివారించింది. దీనిని చెదల నివారణకు శక్తివంతమైన పురుగు మందుగా కూడా ఉపయోగించవచ్చు. (నిసార్, అతని అనుచరులు, 2015).
కోళ్ళ నుండి వేరు చేసిన సాల్మొనెల్లా స్పీసీస్ పెరుగుదలని గొల్లపల్లేడు మొక్క ఇథనాల్ ద్రావణం 71.19% అరికట్టింది. ఈ ఔషధ మొక్క నుండి తయారు చేసిన సహజ మందులు యాంటిబాక్టీరియల్ లక్షణాలు కలిగి ఉండటం వలన వైద్యరంగంలో ఉపయోగించవచ్చు. (ఆల్‌బకర్, అతని అనుచరులు, 2014).
గొల్లపల్లేడు ఆకుల ద్రావణం ట్రోగోడెర్మా గ్రానోరియం 3వ దశ లార్వాలను వికర్షణ చర్య ద్వారా సమర్ధవంతంగా నివారించింది (యూసఫ్ అండ్ సత్తి, 2012).
……………………………………………………………………………………………………………………………..
రైతునేస్తం ప్రచురణ ‘ఔషధ వేదం’ పుస్తకం కొరకు ఫోన్: 9676797777కు సంప్రదించండి.

4 Nov, 2026

రైతునేస్తం0 commentsNovember 4, 2026agri news, Uncategorized

వర్మీవాష్‌: రైతుల పాలిట జీవామృతం

ప్రస్తుత వ్యవసాయంలో పెరుగుతున్న సాగు ఖర్చులు, రసాయనిక ఎరువులు పురుగు మందులపై అధికంగా ఆధారపడటం, నేలలో సేంద్రియ పదార్థం తగ్గిపోవడం, నేల జీవ వైవిధ్యం దెబ్బతినడం వంటి సమస్యలు రైతులను ఆందోళనకు గురిచేస్తున్నాయి. ఈ పరిస్థితుల్లో నేల ఆరోగ్యాన్ని కాపాడుతూ, పంటల పెరుగుదలకు తోడ్పడే పర్యావరణహిత ప్రత్యామ్నాయాలపై దృష్టి సారించాల్సిన అవసరం ఉంది. ఈ తరుణంలో ప్రకృతి వ్యవసాయం వైపు అడుగులు వేస్తున్న రైతులకు ‘వర్మీవాష్’ (Vermiwash) ఒక అద్భుతమైన ద్రవ సేంద్రీయ ఎరువుగా, సంజీవనిలా ఉపయోగపడుతోంది. తక్కువ ఖర్చుతో, ఇంట్లోనే లేదా పొలం గట్టునే సులభంగా తయారుచేసుకోగలిగే ఈ సిసలైన ‘జీవామృతం’ గురించి పూర్తి వివరాలు తెలుసుకుందాం.

వానపాములు రైతుల మిత్రులుగా ప్రసిద్ధి చెందాయి. సేంద్రీయ వ్యవసాయంలో వానపాముల ద్వారా సేంద్రియ వ్యర్థాలను విలువైన ఎరువుగా మార్చే వర్మీకంపోస్టు తయారీకి ఎంతో ప్రాధాన్యం ఉంది. ఈ ప్రక్రియలో ప్రత్యేకంగా నిర్వహించిన వానపాముల బెడ్ల నుంచి సేకరించే ద్రవాన్ని వర్మీవాష్ అంటారు. వర్మీవాష్‌ అనేది వానపాముల ద్వారా తయారయ్యే అత్యంత ముఖ్యమైన ఉత్పత్తి.

వానపాముల శరీరం నుండి తయారయ్యే వర్మీవాష్‌లో అవసరమైన పోషకాలు, విటమిన్లు, ఖనిజాలు, హార్మోన్లు, ఎంజైములు, సూక్ష్మజీవుల నిరోధక అంశాలు, పెరుగుదల నియంత్రణ అంశాలు (ఆక్సిన్ మరియు సైటోకైనిన్) అలాగే ఉపయోగకరమైన సూక్ష్మజీవులు ఉంటాయి. ఇది నేలసారాన్ని పెంచడానికి మరియు పంటలలో రోగాలు, పురుగుల బెడదను అణచివేయడానికి సహాయపడుతుంది. వానపాముల శరీర పైభాగంలోని రంధ్రాల నుండి వచ్చే కోలోమిక్ ద్రవం శిలీంద్ర నాశక, సూక్ష్మజీవ నాశక మరియు పురుగుమందుల లక్షణాలను కలిగి ఉంటుంది, ఇది రైతుల పంటలను రోగాలు మరియు కీటకాల నుండి దూరంగా ఉంచడానికి ఉపయోగపడుతుంది.

వానపాములు సేంద్రియ పదార్థాలను ఆహారంగా తీసుకొని జీర్ణక్రియ ద్వారా వాటిని సూక్ష్మ కణాలుగా మారుస్తాయి. ఈ ప్రక్రియలో వాటి విసర్జన పదార్థాలు, సూక్ష్మజీవుల కార్యకలాపాలు సేంద్రియ పదార్థాల విచ్ఛిన్నానికి తోడ్పడతాయి. వానపాముల బెడ్‌లో తగిన తేమను నిర్వహిస్తూ నీరు నెమ్మదిగా ప్రవహించేలా చేసినప్పుడు, ఆ బెడ్‌లోని కొన్ని కరిగే పదార్థాలు నీటితో కలిసి బయటకు వస్తాయి. ఈ ద్రవాన్ని తగిన విధంగా సేకరించి వడపోసినప్పుడు వర్మీవాష్ లభిస్తుంది.

వర్మీవాష్‌ తయారీ విధానం

సుమారు 100 లీటర్ల డ్రమ్ము/ బ్యారెల్ ను తీసుకొని, దాని క్రింది భాగంలో ఒక కుళాయిని (నల్లా) బిగించాలి.
పెద్ద డ్రమ్ము లోపల 10 లీటర్ల బకెట్‌ను తలక్రిందులుగా చేసి ఉంచాలి.
బిగించిన కుళాయి డ్రమ్ము మరియు బకెట్ రెండింటికీ సరిపోయేలా ఉండాలి.
డ్రమ్ము క్రింది భాగంలో సుమారు 25 నుండి 30 సెంటీమీటర్ల వరకు రాతి గులకరాళ్లతో నింపాలి.
ఈ పొరపై 25 సెంటీమీటర్ల మేర ఇసుకను పోయాలి.
ఇసుక పొరపై మిగిలిన భాగంలో 60 శాతం వరకు పంట వ్యర్థాలను (పంట అవశేషాలు) నింపాలి.
ఆ తర్వాత నీటిని పిచికారీ చేయాలి.
ఈ పొరపై, 25 శాతం భాగంలో పశువుల పేడను నింపాలి.
పేడ పైభాగంలో సుమారు 1 నుండి 5 కిలోల వరకు వానపాములను వదలాలి.
ఈ పొరపై పంట వ్యర్థాలను నింపి ప్రతిరోజూ 1 నుండి 5 లీటర్ల నీటిని పిచికారీ చేయాలి.
డ్రమ్ము లోపల వానపాములు ఒత్తిడికి గురై కోలోమిక్ ద్రవాన్ని బయటకు విడుదల చేస్తాయి.
పిచికారీ చేసిన నీరు ఈ ద్రవంతో పాటు వానపాము విసర్జక పదార్థం ద్వారా అన్ని పొరల గుండా ప్రవహించి క్రింది భాగంలో అమర్చిన బకెట్‌లో సేకరించబడి వర్మీవాష్‌గా కుళాయి ద్వారా బయటకు వస్తుంది.
వర్మీవాష్‌ యూనిట్ ఏర్పాటు చేసిన 15 నుండి 20 రోజుల తర్వాత ప్రతిరోజూ 5 నుండి 10 లీటర్ల వర్మీవాష్‌ను పొందవచ్చు.

వర్మీవాష్‌లో ఉండే పోషకాలు, ఉపయోగకర పదార్థాలు : వర్మీవాష్‌లోని పోషకాల పరిమాణం తయారీ విధానం, సేంద్రియ పదార్థాల రకం, నీటి పరిమాణం, సేకరణ సమయంపై ఆధారపడి ఉంటుంది.

ప్రధాన పోషకాలు: నత్రజని, భాస్వరం, పొటాషియం వంటి పోషకాలు కొంతమేర కరిగిన రూపంలో ఉండవచ్చు. అయితే వాటి సాంద్రత స్థిరంగా ఉండదు.
ద్వితీయ పోషకాలు, సూక్ష్మపోషకాలు: కాల్షియం, మెగ్నీషియం, ఇనుము, జింక్ వంటి మూలకాలు ముడి పదార్థాలపై ఆధారపడి ఉండవచ్చు.
సేంద్రియ సమ్మేళనాలు: సేంద్రియ ఆమ్లాలు, కరిగే సేంద్రియ పదార్థాలు, సూక్ష్మజీవుల జీవక్రియకు సంబంధించిన కొన్ని సమ్మేళనాలు ఉండవచ్చు.
సూక్ష్మజీవులు: తయారీ, నిల్వ పరిస్థితులను బట్టి వివిధ సూక్ష్మజీవులు ఉండవచ్చు. అయితే అన్ని వర్మీవాష్ నమూనాల్లో ప్రయోజనకర సూక్ష్మజీవులు సమానంగా ఉంటాయని చెప్పలేం.
మొక్కల పెరుగుదలకు సంబంధించిన సమ్మేళనాలు: కొన్ని వర్మీవాష్ నమూనాల్లో మొక్కల పెరుగుదలపై ప్రభావం చూపగల జీవక్రియ సంబంధిత పదార్థాలు ఉంటాయి. వీటి ఉనికి, సాంద్రత, పంటపై ప్రభావం తయారీ విధానాన్ని బట్టి మారుతుంది.

వర్మీవాష్‌ను ఉపయోగించే విధానం
వర్మీవాష్‌కు అన్ని పంటలకు వర్తించే ఒకే ప్రామాణిక మోతాదు లేదు. తయారీ విధానం, ద్రవంలో పోషకాల సాంద్రత, పంట దశ, ఉపయోగించే విధానం ఆధారంగా మోతాదును నిర్ణయించాలి. సాధారణంగా 1:10 నిష్పత్తిలో నీటిని కలిపి పంట ఆకులపై పిచికారీ చేయాలి.

పిచికారీకి: 1 లీటరు వర్మీవాష్‌ను 10 లీటర్ల నీటిలో కలిపి (1:10 నిష్పత్తిలో) పంట ఆకులపై పిచికారీ చేయాలి. ఇది అద్భుతమైన ఫోలియర్ స్ప్రే (Foliar spray) లా పనిచేస్తుంది.
డ్రిప్‌ ద్వారా వర్మీవాష్‌ వాడాలనుకుంటే ఎకరానికి 10-15 లీటర్లు వాడాలి.
వర్మీవాష్‌ను నీటితో కలిపి మొక్కల మొదళ్ళ చుట్టూ గల నేల బాగా తడిచేలా పోసుకోవాలి. దీనివలన నేల ద్వారా సంక్రమించే తెగుళ్లను అరికట్టవచ్చు.
ఒక ఎకరం పండ్ల తోటలో మొక్కల ఎదుగుదలకు 2-4 లీటర్ల వర్మీవాష్‌ను ఉపయోగించవచ్చు.
ఆకు కూరల పంటల్లో, తొలి దశలో రెండు లీటర్ల నుంచి ప్రారంభించి తర్వాత కాలంలో మూడు నుంచి నాలుగు లీటర్ల వరకు వర్మీవాష్‌ను పిచికారీ చేసుకోవచ్చు.
పాదుల్లో ఇవ్వడానికి: నేరుగా నీటితో కలిపి మొక్కల పాదుల్లోకి కూడా వదలవచ్చు.
ఉత్తమ ఫలితాల కోసం ఉదయం లేదా సాయంత్రం వేళల్లో పిచికారీ చేయడం మంచిది.

వర్మీవాష్‌ యొక్క ఉపయోగాలు
• వర్మీవాష్‌లో అవసరమైన పోషకాలు, విటమిన్లు, ఖనిజాలు, హార్మోన్లు, ఆక్సిన్ మరియు సైటోకైనిన్‌లు ఉండి మొక్కల పెరుగుదలకు సహాయపడతాయి.
• ఇది కేవలం ఎరువు మాత్రమే కాదు, అద్భుతమైన వృద్ధి ఉత్ప్రేరకం (Growth Promoter).
• పంటలలో రోగ మరియు కీటక నిరోధక శక్తిని పెంచుతుంది.
• నేల యొక్క భౌతిక మరియు రసాయన గుణాలను అభివృద్ధి చేయడానికి తోడ్పడుతుంది.

ముగింపు
వర్మీవాష్ సేంద్రీయ వ్యవసాయంలో ఉపయోగించదగిన ఒక ద్రవరూప ఉప ఉత్పత్తి. సేంద్రియ వ్యర్థాలను సమర్థంగా వినియోగించడం, వర్మీకంపోస్టు తయారీ ప్రక్రియకు అదనపు విలువ కల్పించడం, పంటల పోషక యాజమాన్యంలో అనుబంధ వనరుగా ఉపయోగించడం వంటి అంశాల్లో దీనికి ప్రాధాన్యం ఉంది.

అయితే వర్మీవాష్‌ను అన్ని పోషక లోపాలకు పరిష్కారంగా లేదా రసాయనిక ఎరువులకు సంపూర్ణ ప్రత్యామ్నాయంగా పరిగణించరాదు. దాని నాణ్యతను గుర్తించి, తగిన మోతాదులో, సరైన పద్ధతిలో వినియోగించాలి. నేల పరీక్ష, సేంద్రియ ఎరువుల సమతుల్య వినియోగం, పంట మార్పిడి, పంట అవశేషాల నిర్వహణ, సమర్థవంతమైన నీటి యాజమాన్యంతో కలిపి వర్మీవాష్‌ను ఉపయోగించినప్పుడే స్థిరమైన వ్యవసాయానికి మెరుగైన తోడ్పాటు అందించవచ్చు. వర్మీవాష్‌ను నేల ఆరోగ్య పరిరక్షణకు, సమగ్ర సేంద్రీయ పోషక యాజమాన్యానికి తోడ్పడే అనుబంధ వనరుగా గుర్తించి శాస్త్రీయంగా వినియోగించాలి.

బి. చంద్ర శేఖర్, అసిస్టెంట్‌ ప్రొఫెసర్ (మృత్తికా శాస్త్రం) పీజీఐహెచ్ఎస్ (PGIHS), ములుగు, సిద్దిపేట, శ్రీ కొండా లక్ష్మణ్ తెలంగాణ ఉద్యాన విశ్వవిద్యాలయం (SKLTGHU), M. No. 8374278258

2 Nov, 2026

రైతునేస్తం0 commentsNovember 2, 2026agri news

ఔషధ మొక్క… నల్ల తీగ

నల్లతీగ కనీసం 15 మీ. పొడవు పెరుగుతుంది లేదా నిటారుగా పొదలాగా పెరుగుతుంది. కొమ్మలు ముదరు ఎరుపు రంగు కలిగి ఉంటాయి. ఆకులు సామాన్యంగా ఒకదాని తర్వాత ఒకటి ఏర్పడి 3-5 చిన్న ఆకులు కలిగి ఉంటాయి. పూలు చిన్న గుత్తులుగా ఏర్పడతాయి. కాయలు నిడువు వాటుగా లేదా అండాకారం నుండి ఒకవైపు వెడల్పాటి గుడ్డు ఆకారంలో ఉంటాయి.

సాధారణ నామం : సీడెర్రిస్ శాస్త్రీయ నామం : డెర్రిస్ ఎల్లిప్టికా / డెర్రిస్ ట్రైఫోలియేట కుటుంబం: ఫాబేసి
ఉపయోగాలు : ఔషధరంగంలో ..

భారతదేశంలో స్థానిక వైద్యంలో నల్లతీగ వేరుని ఉత్తేజితకారిగా, కీళ్ళనొప్పులకు, క్రానిక్ పక్షవాతానికి, డిస్మెనోరియాగా ఉపయోగిస్తారు.
వేరు కషాయాన్ని జ్వరం తగ్గించడానికి, లోపలికి సేవించి వ్రణాలను నయం చేయడానికి ఉపయోగిస్తారు.
సంప్రదాయ వైద్యులు వేర్లను లేదా కాండాలను విరేచనకారి, వాయుహరంగా, కీళ్ళనొప్పులు తగ్గించడానికి ఉపయోగిస్తారు.
బెరడుని నీటిలో లేదా కొబ్బరి నీటిలో నానబెట్టి, పిండి, రసాన్ని ప్రసవం తరువాత తల్లులకు తాగిస్తారు.
ఆకుల కషాయాన్ని మలేరియా చికిత్సలో ఉపయోగిస్తారు.

వ్యవసాయరంగంలో…

రైతులు నల్లతీగ (డెర్రిస్) మొక్కలను ఖర్చు లేకుండా పెంచుకుని దీని ద్రావణాన్ని రసాయన పురుగు మందులకు ప్రత్యామ్నాయంగా పురుగుల నివారణలో ఉపయోగించవచ్చు. డెర్రిస్ ద్రావణం టీ పంటనాశించే టీ దోమ, ఎర్రనల్లి, పేనుబంక, తామర పురుగులు, జాసిడ్స్, చెదలు, నులిపురుగులను నివారించడానికి ఉపయోగపడుతుంది (మామన్ అండ్ అహ్మద్, 2011).
నల్లతీగ పొడి, రెండు రసాయన పురుగు మందులతో పాటు మొక్కజొన్న కాండంతొలుచు పురుగు నివారణలో పరీక్షించారు. అన్నీ పురుగులని సంతృప్తికరంగా చంపాయి కాని, నల్లతీగ పొడి మాత్రమే పంటకెటువంటి హాని కల్గించకుండా పురుగుని నివారించింది (జాక్, 2011).
నల్లతీగ పొడి సాఫ్లెå లార్వాలను 100% నియంత్రించింది.
నల్లతీగ వేర్లలో అధిక కీటకనాశక శక్తి గల రసాయనాలు, రోటెనాయిడ్స్ ఉంటాయి. దీనిని ఇంటిలో, పెంపుడు జంతువులపై, పొలంలో పంటలపై ఆశించే అనేక రకాల పురుగుల నివారణకు ఉపయోగిస్తారు. క్షేత్రంలోని పంటలపై దీని విషప్రభావం కొద్దికాలం (35 రోజులు) మాత్రమే ఉంటుంది. అవశేషాలు మానవులకు హాని కల్గించవు.
నల్లతీగ వేర్లను ఎండబెట్టి, పొడి చేసి, బంకమట్టి (కెయొలినైట్)తో 1:4 నిష్పత్తితో కలిపి నేరుగా మొక్కలపై చల్లవచ్చు. ఈ పొడిని భవిష్యత్ ఉపయోగార్థం నలుపురంగు ప్లాస్టిక్ సంచులలో నిల్వ చేయవచ్చు.
పంటలపై పిచికారి చేయడానికి, తాజాగా సేకరించిన వేర్లను మెత్తగా నూరి 40 గ్రా. తాజావేర్లను 20 లీ. నీటిలో కలిపి ఈ ద్రావణాన్ని సాయంత్రం 5 గంటల తర్వాత పంటలపై పిచికారి చేయాలి.
పశువులు, పెంపుడు జంతువులలో పేలు, గోమార్ల నివారణకు ఈ ద్రావణాన్ని షాంపూలాగా ఉపయోగించవచ్చు.
చేపల చెరువులో క్యాట్‌ఫిష్ వంటి వ్యర్థ చేపలను చంపడానికి, 1 కి. నల్లగ్గొట్టిన వేర్లను గోనె సంచిలో వేసి నీటిలో ముంచాలి (ఐఐఆరఆర్, 1992).
రోటెనోన్‌ని 1848లో ఆకులు తినే పురుగుల నివారణకు ఉపయోగించారు.
నల్లతీగ నిదానంగా పని చేసే కీటకనాశిని. దీనిని పేనుబంక, రంపపు ఈగలు (సాఫ్లై), బీటిల్స్, లీఫ్ హాపర్స్, చిత్త పురుగులు, కంపునల్లి, తెల్లదోమ, నల్లులు, లార్వాల నియంత్రణలో ఉపయోగిస్తారు. దీనిని పశువులలో పేను, గోమార్ల నివారణకు ఉపయోగిస్తారు.
రోటెనోస్ (30 గ్రా. యాక్టివ్ ఇన్‌గ్రీడియెంట్/హెక్టారు) క్యాబేజి పంటనాశించే క్లోర్‌ఫ్లెన్‌పైర్‌ని తట్టుకునే శక్తిని పెంపొందించుకున్న డైమండ్ బ్యాక్‌మాత్, ప్లూటెల్లాక్ౙెåలోస్టెల్లాని సమర్ధవంతంగా నివారించింది.
క్షేత్ర ప్రయోగంలో రోటెనోన్ ఫార్ములేషన్ (30 గ్రా. యాక్టివ్ ఇన్‌గ్రీడియెంట్ / హె.) స్పోడోప్టెరా లిటూర లార్వాలను స్పైనోసాడ్ (రసాయన పురుగు మందు) తో సమానంగా చంపింది (జుబైర్, అతని అనుచరులు, 2016).
నల్లతీగ (డెర్రిసఎల్లిప్టికా) ద్రావణం కమ్మర్షియల్ లార్విసైడ్ కన్నా అధిక సమర్థవంతంగా దోమల లార్వాలను చంపింది (అమిస్టాడ్, అతని అనుచరులు, 2013).
నల్లతీగ వేరు ద్రావణాన్ని పంటలపై పిచికారి చేసి పేనుబంక, బీటిల్స్, తామర పురుగులు, నల్లులు, లార్వాలను అతి సమర్ధవంతంగా చంపవచ్చు (నేషనల్ అగ్రికల్ౘ్రల్ రీసెర్చ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్, నరిటోక్‌టక్, 2003).
రోటెనోన్ ఆకులను తినే బీటిల్స్, లార్వాలు, పేలు, దోమలు, గోమారులు, ఎర్రచీమల వంటి అనేక పురుగులను చంపుతుంది (రాజశేఖర్, అతని అనుచరలు, 2012).
నల్లతీగ జాతి మొక్కలను సౌత్ ఈస్ట్ ఆసియా, సౌత్ అమెరికా ప్రజలు అనేక శతాబ్దాలుగా పెస్టిసైడ్, ఇన్‌సెక్టిసైడ్‌గా ఉపయోగిస్తున్నారు (దేవ్ అండ్ కౌల్, 1997).
నల్లతీగ (డెర్రిస్ ఫిలిప్పైనెన్సిస్) వేరు ఇథనాల్ ద్రావణం డైమండ్ బ్యాక్‌మాత్, ప్లూటెల్లా క్ౙెåలోస్టెల్లాపై కీటకనాశక చర్యను ప్రదర్శించింది (మఘనోయ్, అతని అనుచరులు, 1975); మొరాల్లోరోజెసస్, 1985).
డెర్రిస్ వేర్ల నుండి కమ్మర్షియల్ పురుగు మందులను 1930లో వృద్ధి చేశారు (డ్యూక్, 1990).
నల్లతీగ (డెర్రిస్ స్కాండెన్స్) వేరు నుండి వేరు చేసిన ప్రినైలేటెడ్ ఐసోఫ్లేవోన్ మిశ్రమాలు 2, 4, 5, 8, 9 రెడ్‌ఫ్లోర్ బీటిల్, ట్రైబోలియం కాస్టానియం, మరియు రైస్‌మాత్, కార్సిరా సెఫొలోనికా లార్వాలను చంపాయి. ఈ మిశ్రమాలను నిల్వ ధాన్యంలో ఆశించే పురుగుల నివారణకు కీటకనాశినులుగా, తినడాన్ని అడ్డగించే కారకాలుగా ఉపయోగించవచ్చు (ఉషారాణి, ఆమె అనుచరులు).
రోటెనోన్‌ని పంటపై పిచికారి చేసిన వెంటనే పురుగులు ఆకులు తినడాన్ని ఆపివేస్తాయి. కొన్ని గంటలలో గాని, అనేక రోజుల తర్వాత గాని చనిపోతాయి. ఇది లార్వాలు, పేనుబంక, రసంపీల్చే పురుగులు, తామర పురుగులు మరియు ఇతర పండ్లు, కూరగాయల పంటల్లో ఆశించే పురుగులను స్పర్శ, ఉదర విషచర్యల ద్వారా సమర్ధవంతంగా నివారిస్తుంది. (టోమ్లిన్, 2000). కొలరాడో పొటాటోబీటిల్ (లెప్టినోటార్సాడెసెమ్లఇనియేట), ప్లమ్‌కుర్క్యిలో (కొనాట్రాకెలెస్ నెనుఫర్), డయాబ్రాటికా, అకలిమ్మా స్పీసీస్ కూడా (వైన్‌జిమెర్ల్, 1998) సమర్థవంతంగా నివారించబడతాయి.
రోటెనోన్‌పొడి (1.5% యాక్టివ్ ఇన్‌గ్రీడియెంట్)ని కాలిఫోర్నియాలో లెట్యూస్, టమాట పంటనాశించే పురుగుల నివారణకు ఉపయోగిస్తారు (కటర్, 2012).
డెర్రిస్ స్కాండెన్స్ వేరు ద్రావణం నుండి ఇప్పటికే గుర్తించిన 10 మిశ్రమాలతో పాటు ఒక కొత్త బెండిల్‌డెరివేటివ్‌ని కనుగొన్నారు. యాంటిఫీడెంట్ చర్య, పెరుగుదలనరికట్టే చర్యలు గల ఈ మిశ్రమాల ప్రభావాన్ని ఆముదం సెమిలూపర్ పురుగుపై పరిశోధనలు జరిపారు. కొత్త మిశ్రమం డెర్రిస్‌డియోన్ సెమిలూపర్, అక్కయాజనతాపై యాంటిఫీడెంట్ చర్యను ప్రదర్శించింది (శ్రీలత, ఆమె అనుచరులు, 2009).
భవిష్యత్తులో సుస్థిర వ్యవసాయంలో డెర్రిస్ ఎల్లిప్టిక, డెర్రిస్ ట్రైఫోలియే\ వేర్ల నుండి తయారు చేసిన రోటెనోన్ మందులను కూరగాయల పంటలు, చేపల పెంపకంలో రసాయన పురుగు మందులకు ప్రత్యామ్నాయంగా ఉపయోగించవచ్చు (హీన్, అతని అనుచరులు, 2003).

రైతునేస్తం ప్రచురణ ‘ఔషధ వేదం’ పుస్తకం కొరకు ఫోన్: 9676797777కు సంప్రదించండి.

28 Oct, 2026

రైతునేస్తం0 commentsOctober 28, 2026agri news

ఔషధ మొక్క… నిమ్మగడ్డి

నిమ్మగడ్డి వార్షిక హెర్బల్ మొక్క. ఇది 2 నుండి 4 అ. ఎత్తు పెరుగుతుంది. 2 నుంచి 3 అ. వెడల్పు విస్తరిస్తుంది. ఆకు సువాసనతో, నిత్యహరితంగా ఉంటుంది. ఈ మొక్క అరుదుగా పూస్తుంది. ఆకులు 0.51 అం. వెడల్పు, సుమారు 3 అ. పొడవు ఉండి ఆకు చివర్లు వాలి ఉంటాయి. నిత్యహరిత ఆకులు కాంతివంతమైన నీలిఆకుపచ్చ రంగులో ఉండి నలిపితే నిమ్మ వాసననిస్తాయి. పూలరెమ్మలు 30-60 సెం.మీ. పొడవుంటాయి..

సాధారణ నామం : లెమన్‌గ్రాస్ శాస్త్రీయ నామం : సింబోపోగాన్ సిట్రేటస్ కుటుంబం: పోయేసి

ఉపయోగాలు : ఔషధరంగంలో …

అర్ౙెంటైనాలో ఆకు కషాయాన్ని గొంతునొప్పి తగ్గించడానికి లోపలికి తీసుకుంటారు.
బ్రెజిల్‌లో ఆకులతో తయారు చేసిన టీని శరీరంలో ఈడ్పులు తగ్గడానికి, బాధ నివృత్తి ఔషధంగా, వాపు తగ్గించడానికి, జ్వరం తగ్గించడానికి, మూత్రం సాఫీగా పారడానికి, ఉద్రేకం తగ్గించడానికి సేవిస్తారు.
క్యూబాలో ఎండిన ఆకులను, కాండాన్ని వేడి నీటిలో మరగించిన కషాయాన్ని జలుబు, కీళ్ళవాతం తగ్గించడానికి త్రాగిస్తారు. ఈజిప్టులో ఎండిన ఆకులు, కాండంతో తయారు చేసిన కషాయాన్ని మూత్రపిండాలలో ఈడ్పుని తగ్గించడానికి, మూత్రవర్థకంగా ఉపయోగిస్తారు.
భారతదేశంలో మొత్తం తాజా మొక్క పాములను వికర్షిస్తుంది. 2-3 చుక్కలు నిమ్మగడ్డి ఎసెన్షియల్ ఆయిల్‌ని వేడినీటిలో కలిపి త్రాగితే గ్యాస్ట్రిక్ సమస్యలకు ఉపశమనం కలుగుతుంది. కలరా వ్యాధిగ్రస్థులకు నిమ్మరసంలో కొన్ని చుక్కలు నిమ్మగడ్డి నూనెని కలిపి త్రాగిస్తారు. తీవ్ర తలనొప్పి, జ్వరం తగ్గడానికి ఎండిన ఆకుల వేడి నీటి ద్రావణాన్ని స్నానానికి ఉపయోగిస్తారు. కేంద్ర నాడీమండల ఉపశమనానకి నిమ్మగడ్డితో తయారు చేసిన టీని త్రాగుతారు. మలేషియా, ఇండోనేషియాలో మొత్తం మొక్కతో తయారు చేసిన వేడి నీటి ద్రావణాన్ని ఒక రుతు విడుదలను ప్రోత్సహించే ఔషధంగా త్రాగుతారు.
థాయ్‌లాండ్‌లో సువాసనకి మొత్తం మొక్కను పీలుస్తారు. ఆకులను ఆకలి పుట్టించు పదార్థంగా తింటారు. ఎండిన మొక్క వేడి నీటి ద్రావణాన్ని ఆకలి పుట్టించడానికి త్రాగుతారు. మధుమేహ వ్యాధిగ్రస్తులు వేరుతో తయారు చేసిన వేడి నీటి ద్రావణాన్ని త్రాగుతారు.
అమెరికాలో మొత్తం మొక్క వేడి నీటి ద్రావణాన్ని గాయాలను మాన్పడానికి, విరిగిన ఎముకల వల్ల కలిగే నొప్పి తగ్గించడానికి ఉపయోగిస్తారు.

వ్యవసాయరంగంలో

నిమ్మగడ్డి ఎసెన్షియల్ ఆయిల్, సిట్రాల్ ఈగల లార్వాలను, పెద్ద పురుగులను చంపాయి (పింటో, అతని అనుచరులు, 2015).
నిమ్మగడ్డి మొక్కలు దోమలను వికర్షిస్తాయి. సిట్రొనెల్లా ఆయిల్ దోమలను వికర్షిస్తుంది. నిమ్మగడ్డి నూనె చెదలు, పొడినల్లులు, గోమార్లను కీటకనాశక చర్య ద్వారా నివారిస్తుంది. నిమ్మగడ్డి ఎసెన్షియల్ ఆయిల్ డెంగూ జ్వరం వ్యాప్తి చేసే దోమలను చంపుతుంది.
నిమ్మగడ్డి ఎసెన్షియల్ ఆయిల్‌ని వరి ధాన్యం నిల్వ సమయంలో ఆశించే ఆస్పర్ౙిల్లస్ ఫ్లేవస్ పెరుగుదలను, అఫ్లాటాక్సిన్ ఉత్పత్తిని నివారించడానికి ఉపయోగించవచ్చు. (పరనగమ, అతని అనుచరులు, 2003).
నిమ్మగడ్డి ఎసెన్షియల్ ఆయిల్ గొర్రెల నాశించే కెడ్ (గోమారి), మెలోఫాగస్ ఓవినస్‌పై అత్యధిక కీటకనాశక చర్యను ప్రదర్శించింది. దీనిని కెడ్ జీవ నియంత్రణలో శక్తి వంతమైన భాగంగా పరిగణనలోకి తీసుకోవచ్చు. (గెమెడ, అతని అనుచరులు, 2014).
నిమ్మగడ్డి ఎసెన్షియల్ ఆయిల్‌ని జీవపురుగు మందుగా ఉపయోగించవచ్చు. దీనిని గొంగళిపురుగుల నివారణలో ఉపయోగించారు (శిల అడ్నియాన, అతని అనుచరులు, 2011). నిమ్మ గడ్డి ఎసెన్షియల్ ఆయిల్ (0.5%) 5 నిమిషాలలో గొంగళిపురుగులను పూర్తిగా చంపింది.
నిమ్మగడ్డి నూనె కాల్లసోబ్రూకస్ మాక్యులేటస్ పెద్ద పురుగులపై వికర్షక చర్యను ప్రదర్శించింది (పరానగమ, అతని అనుచరులు, 2002).
నిమ్మగడ్డి ఎసెన్షియల్ ఆయిల్ (1%) క్యాబేజి డైమండ్ బ్యాక్‌మాత్ పురుగుల సంఖ్యను తగ్గించే చర్య కలిగి ఉంది. దీనిని డైమండ్ బ్యాక్‌మాత్ నివారణకు జీవ పురుగు మందుగా సిఫారసు చేశారు. ఇది క్యాబేజి పంటకు ఎటువంటి హాని కల్గించదు (సుదార్త, అతని అనుచరులు, 2013).
నిమ్మగడ్డి ఎసెన్షియల్ ఆయిల్ మొక్కజొన్న కండెల నిల్వ సమయంలో సైటోఫిలస్ జియామెయిస్ ఆశించకుండా కాపాడింది (కబేర, అతని అనుచరులు, 2011).
నిమ్మగడ్డి ఎసెన్షియల్ ఆయిల్ ఆస్పర్ౙిల్లస్ నైగర్ పెరగుదల నరికట్టింది (డెబిల్లర్‌బెక్, అతని అనుచరులు, 2001). అంతేగాక నిమ్మగడ్డి ఎసెన్షియల్ ఆయిల్ ఆస్పర్ౙిల్లస్ నైగర్ అఫ్లాటాక్సిన్ ఉత్పత్తి చేయకుండా నివారిస్తుంది (హెలాల్, అతని అనుచరులు, 2006, 2007).
నిమ్మగడ్డి పేనుబంక, మైజస్ పెర్సికె, పై కీటకనాశక చర్యను ప్రదర్శించింది (స్నీ˜ అండ్ క్లింగాఫ్, 1990).
నిమ్మగడ్డి, రోజ్‌మేరి, థైమస్ ఎసెన్షియల్ ఆయిల్, వాటి రసాయన మిశ్రమాలను కలిపి క్యాబేజి సెమిలూపర్, ట్రైకోప్లూసియా ని పై వాటి ప్రభావాన్ని పరీక్షించినపుడు ఈ నూనెలు, వాటి రసాయన మిశ్రమాలు పురుగు క్యూటికల్ లోనికి ప్రవేశించి వాటిని చంపాయి (టక్, 2015).
నిమ్మగడ్డి ద్రావణం (1గ్రా. 150 గ్రా. గింజలకు) మొక్కజొన్న గింజల నిల్వ సమయంలో ఆశించే వీవిల్ సైటోఫిలస్ జియామెయిస్‌ని 50%కి పైగా చంపింది. 6 గ్రా. మోతాదువద్ద 90% పురుగులు చంపబడ్డాయి. నిమ్మగడ్డి మొక్క సులభ లభ్యత, దాని అధిక కీటక నాశక చర్య దానిని ఆకర్షణీయమైన జీవ పురుగు మందుగా నిరూపించాయి (ఒబోహ, 2016).
నిమ్మగడ్డి ఎసెన్షియల్ ఆయిల్ శాండ్ ఫ్లెå, ఫ్లెబోటోమస్ డుబోస్క్వ్ పెద్దపురుగులను 100% చంపింది. ఆడపురుగులు గణనీయంగా తక్కువ గుడ్లను పెట్టాయి (కిముటాయ్, అతని అనుచరులు, 2015).
నిమ్మగడ్డి ఎసెన్షియల్ ఆయిల్ సహజ దోమల వికర్షక మందుగా పనిచేస్తుంది. ఇది రసాయన వికర్షక పురుగు మందుల కన్నా సురక్షితమైనది (ప్రభాకర్, అతని అనుచరులు, 2013).
నిమ్మగడ్డి కీటకనాశినిగానే గాక, యాంటిఫీడెంట్, వికర్షకచర్యలను కూడా ప్రదర్శిస్తుంది. దోమలు, ఈగలు, పేనుబంక, నిల్వ ధాన్యంలో ఆశించే పురుగులను సమర్ధవంతంగా నివారిస్తుందని రుజువైంది.
నిమ్మగడ్డి ఎసెన్షియల్ ఆయిల్‌ని పురుగు వికర్షిణిగా ఉపయోగించవచ్చు. లేదా నీటిలో కలిపి ఎమల్షన్‌గా తయారుచేసి పంటలపై పిచికారి చేయవచ్చు.
వేర్ల నుండి రసం తీసి నీటితో కలిపి పంటలపై పిచికారి చేసి పురుగులను సమర్ధవంతంగా నివారించవచ్చు.
నిమ్మగడ్డిని నులి పురుగులు, నల్లుల నివారణలో కూడా ఉపయోగించవచ్చు. నులి పురుగులెక్కువగా ఉన్న భూమిలో నిమ్మగడ్డిని నాటి వాటి సంఖ్యను తగ్గించవచ్చు..
నిమ్మగడ్డి సంబంధిత సింబోపోగాన్ నార్డస్ మొక్క యాంటి ఫీడెంట్, వికర్షక చర్యలను కలిగి ఉంటుంది. పండు ఈగలను అధికంగా ఆకర్షిస్తుంది. ఈ లక్షణం వల్ల పండు ఈగల నివారణలో ప్రముఖ పాత్ర పోషిస్తుంది. (ప్లూక్, అతని అనుచరులు, 1999).
అలసంద పంటలో తీవ్ర నష్టం కల్గించే మారుకా కాయతొలుచు పురుగు (మారుకా విట్రేట), కాయ రసం పీల్చే నల్లి (క్లావిగ్రల్లా టోమెంటోసికోల్లిస్) పురుగులను మొక్కల పురుగు మందుల మిశ్రమాలతో నివారించడానికి పరిశోధనలు జరిపారు. వేప{నిమ్మగడ్డి, వేప{ ఆఫ్రికన్ కర్రి, వేప{టమాట, వేప{కాకర, యూకలిప్టస్{ఆఫ్రికన్ బుష్ టీ ఆకుల మిశ్రమ ద్రావణాలు పిచికారి చేసిన పంటలో కాయతొలుచు పురుగుల సంఖ్య గణనీయంగా తగ్గింది. వేప{ఆఫ్రికన్ కర్రి, వేప{నిమ్మగడ్డి, వేప{టమాట, వేప{కాకర, యూకలిప్టస్{ఆఫ్రికన్ బుష్ టీ ఆకుల మిశ్రమ ద్రావణాలు పిచికారి చేసిన పంటపై కాయరసం పీల్చే పురుగుల సంఖ్య గణనీయంగా తగ్గింది. ఈ ద్రావణాల మిశ్రమాలు మొక్కలలో కాయల నష్టాన్ని అధికంగా తగ్గించి, గింజ దిగుబడులను పెంచాయి (ఒపరీక్, అతని అనుచరులు, 2005).
నిమ్మగడ్డి, తులసి వేడి మరియు చల్లని ఆకు ద్రావణాలు అలసందలో యాంత్రాక్నోస్ తెగులు కల్గించే శిలీంద్రం కొల్లెటోట్రైకం లిండముథియానం శిలీంద్ర బీజాలు మొలకశాతాన్ని, శిలీంద్ర పెరుగుదలను సమర్ధవంతంగా తగ్గించాయి. నిమ్మగడ్డి చల్లని ఆకు ద్రావణం అత్యధికంగా శిలీంద్రం పెరుగుదలను తగ్గించి పొలంలో ఆంత్రాక్నోస్ తెగులు వ్యాప్తిని అరికట్టింది. నిమ్మగడ్డిని అలసంద నాశించే ఆకుమచ్చ తెగులు నివారణకు మొక్క ఆధారిత పురుగు మందుగా ఉపయోగించవచ్చు. (అమడియోహ అండ్ ఓబి, 1999).

రైతునేస్తం ప్రచురణ ‘ఔషధ వేదం’ పుస్తకం కొరకు ఫోన్: 9676797777కు సంప్రదించండి.

24 Oct, 2026

రైతునేస్తం0 commentsOctober 24, 2026agri news

ఔషధ మొక్క…. పసుపు

సాధారణ నామం : టర్మరిక్ శాస్త్రీయ నామం : కర్కుమాలాంగా కుటుంబం: జింజి బరేసి

వ్యవసాయరంగంలో

పసుపు తాజారసం, నీటి ద్రావణం, ఎసెన్షియల్ ఆయిల్ పంటలనాశించే పురుగులపై కీటకనాశక చర్య, దోమలపై వికర్షక చర్య కలిగి ఉన్నాయి. పసుపు సహజ పురుగుమందుగా అనేక పంటలనాశించే పురుగుల నివారణకు రసాయన పురుగు మందులకు ప్రత్యామ్నాయంగా ఉపయోగడపడుతుంది. (డయాలస్, 2011).
పసుపు, అల్లం ద్రావణాలు నిల్వ ధాన్యంలో ఆశించే రెడ్‌ఫ్లోర్‌బీటిల్, ట్రైబోలియం కాస్టానియం లార్వా, ప్యూపా, పెద్ద పురుగుల విడుదలను గణనీయంగా తగ్గించాయి. గింజల బరువు నష్టాన్ని కూడా తగ్గించాయి. కాని ఈ రెండింటిలో అల్లం ద్రావణం బాగా పని చేసింది. ఈ రెండు ద్రావణాలను సమగ్ర సస్యరక్షణ పథకాలలో సమర్ధవంతమైన వస్తువులుగా ఉపయోగించవచ్చు. (సజ్జాద్ ఆలి, అతని అనుచరులు, 2014).
పసుపు, అల్లం ప్రపంచ వ్యాప్తంగా ముఖ్య సుగంధ ద్రవ్య పంటలు. ఇవి రెండు నిల్వ ధాన్యాలను ట్రైబోలియం క్యాస్టానియం ఆశించి నష్టం కలిగించకుండా కాపాడతాయి. ఇవి తమ ఫ్యూమిగెంట్ చర్య ద్వారా పురుగులను నివారిస్తాయి (రవీంద్రన్, 2007; లీ, అతని అనుచరులు). కాంటాక్ట్ ఇన్‌సెక్టిసైడ్స్ (బబ్రౌచ్, అతని అనుచరులు, 2010; గార్సికా, అతని అనుచరులు) యాంటీఫీడెంట్స్ లేదా వికర్షకాలుగా (గార్సిన్, అతని అనుచరులు, 2005), పురుగుల జీవిత కాలాన్ని, పెరుగుదల, పునరుత్పత్తిని కూడా నష్టపరుస్తాయి (హో, అతని అనుచరులు, 1996; రహ్మత్, అతని అనుచరులు, 2006).
పసుపు ద్రావణం (20%) ట్రైబోలియం కాస్టానియం అత్యధిక పురుగుల మరణాన్ని అతి తక్కువ లార్వాల విడుదల, అతి తక్కువ ప్యూపాల విడుదల, అతి తక్కువ పెద్ద పురుగుల విడుదలను నమోదు చేసింది (సజ్జాద్ ఆలి, అతని అనుచరులు, 2014).
పసుపు ద్రావణం ట్రైబోలియం కాస్టానియం ఒరైజీఫిలస్ సురిమెన్సిస్, క్రిప్టోలెస్టెస్ ఫెర్రుజినియస్, సైటోఫిలస్ ఒరైజె, కార్సిరా సిఫలోనికలపై వికర్షక చర్యను ప్రదర్శించింది (చందర్, అతని అనుచరులు, 2000).
పసుపు ఆకు ద్రావణాలలోని ఎసెన్షియల్ ఆయిల్ రైజోపెర్తాడామినికపై కాంటాక్ట్ యాక్షన్ చర్యను ప్రదర్శించింది. ట్రైబోలియం కాస్టానియం గుడ్లు పెట్టడాన్ని, గుడ్లు పొదగడాన్ని తగ్గించింది (త్రిపాఠి, అతని అనుచరులు, 2002).
పసుపుపొడిలోని రసాయనాలు ట్రైబోలియం కాస్టానియంపై బలమైన వికర్షక చర్యను ప్రదర్శించాయి. (సు, అతని అనుచరులు, 1981).
పసుపు పొడి, దానిలోని రసాయనాలు క్యాబేజీ లూపర్, ట్రైకోప్లూసియాని 3వ దశ లర్వాలను 10-20% చంపాయి. పసుపు పొడికి పైపరానిల్ బ్యుటాక్సైడ్ కలిపితే 90-97% లార్వాలు చనిపోయాయి (లావరెస్, అతని అనుచరులు, 2016).
పసుపుదుంప పొడి ఉత్పత్తుల నిల్వలో ఆశించే సైటోపిలస్ గ్రానేరియస్, రైజోపెర్తా డామినికలను సమర్ధవంతంగా నివారించింది (జిలాని అండ్ సు, 1983).
పసుపు పొడి (20 గ్రా. /కి.) { ఆవాల నూనె (4 మి.లీ. /కి.) సైటోఫిలస్ ఒరైజె పెద్ద పురుగుల విడుదలను అరికట్టి మరబట్టిన బియ్యాన్ని కాపాడింది (చాందర్, అతని అనుచరులు, 1991).
ఫ్లైయాష్ { పసుపుపొడి 10% మిశ్రమం వరి పంటనాశించే నఫలాక్రాసిస్ ఇన్సాలిటస్, ఆక్ౙియానిటిడ్యుల; వంగపంటనాశించే ఎపిలాక్న విజింటియోపంక్టేట, ఎఫిస్ గాసిపి, యురెంటియస్ హిస్ట్రిసెల్లస్, కాక్సియోహిస్టిక్స్ ఇన్సోలిటస్, బెండ పంటనాశించే ఆమ్రాస్కా దేవస్తాన్స్, టెట్రానికస్ నియోకాలెడోనికస్, డిస్టెర్కస్ సింగ్యులేటస్, ఆక్సికారెనసయ లినిపెన్సిస్, అనోమిస్ఫల్లేవ, స్పోడోప్టెరా లిటూర, ఈరియాస్ విట్టెల్లాలను 80% చంపింది (శంకరి అండ్ నారాయణసామి, 2007).
పసుపు దుంపపొడి నిల్వ ధాన్యంలో ఆశించే రైజోపెర్తా డామినికని సమర్ధవంతంగా అరికట్టింది. ప్రత్యేకంగా పసుపుపొడి (0.5%) 63.2% పెద్ద పురుగుల విడుదలను నివారించింది. పసుపుపొడి (14 గ్రా.) { నూనె 6 మి.లీ.) మిల్లాడించిన బియ్యంలో ఈ పురుగులను 100% చంపాయి (చందర్, అతని అనుచరులు, 2003).
పసుపు దుంప ద్రావణాలు ట్రైబోలియం కాస్టానియంని సమర్ధవంతంగా అరికట్టాయి. పెట్రోలియం ఈథర్ ద్రావణం అసిటోన్ మరియు ఇథనాల్ ద్రావణం కన్నా అధిక సమర్థవంతంగా పనిచేశాయి (జిలాని అండ్ సు, 1983).
పసుపు దుంప అసిటోన్ ద్రావణం జ్యూట్ ఫ్యాబ్రిక్ నాశించే ట్రైబోలియం కాస్టానియంని తక్కువ మోతాదులో 3 నెలల వరకు అత్యధిక సమర్థవంతంగా వికర్షక చర్య ద్వారా నివారించింది. (చందర్, అతని అనుచరులు, 1992, 1994). పసుపు ద్రావణం ట్రైబోలియం కాస్టానియం, ఒరైజెఫిలస్ సునామెన్సిస్, క్రిస్టోలెస్టెస్ పెర్రుజెనియస్, సైటోఫిలస్ ఒరైజె, కార్సిరా సెఫలోనికపై 3 నెలల వరకు వికర్షక చర్యను ప్రదర్శించింది (చందర్, అతని అనుచరులు, 2000).
గోధుమ గింజలనాశించే రైజెపెర్తా డామినిక పెద్ద పురుగులను పసుపు దుంప పెట్రోలియం ఈథర్ ద్రావణం 90.8% నివారించింది. పెట్రోలియం ఈథర్ ద్రావణం (4%) సైటోఫిలస్ ఒరైజెని పూర్తిగా అరికట్టింది. అసిటోన్ ద్రావణం 85% పురుగులనరికట్టింది. పెట్రోలియం ఈథర్ ద్రావణం రైజోపెర్తా డామినికా పెద్ద పురుగులపై 98.3% వికర్షక చర్యను ప్రదర్శించింది (మాటర్, అతని అనుచరులు, 2008).
పసుపు దుంప, పైభాగాల క్లోరోఫాం ద్రావణాలు ట్రైబోలియం కాస్టానియం పెద్ద పురుగులపై బలమైన వికర్షక చర్యను ప్రదర్శించాయి. కాని పై భాగాల ద్రావణం దుంప ద్రావణం కన్నా తక్కువ వికర్షక చర్యను ప్రదర్శించింది (అబిడ, అతని అనుచరులు, 2010).
పసుపు ఎసెన్షియల్ ఆయిల్ ట్రైబోలియం కాస్టానియంపై వికర్షక చర్యను ప్రదర్శించింది (జిలాని, అతని అనుచరులు, 1988). పసుపు ఎసెన్షియల్ ఆయిల్ రైజెపెర్తా డామినికా పెద్ద పురుగులను వికర్షించింది (జిలాని అండ్ సెగుక్సేనా, 1990).
పసుపు దుంప ఎసెన్షియల్ ఆయిల్ (1%) కార్డమమ్ ఎఫిడ్ (పెంటలోనియా నైగ్రోనర్వోసా)ని సమర్థవంతంగా నివారించింది (సాజు, అతని అనుచరులు, 1998).
పసుపు ఆకుల నుండి వేరు చేసిన ఎసెన్షియల్ ఆయిల్ నిల్వ ధాన్యంలో ఆశించే బీటిల్స్, రైజోపెర్తా డామినితో, సైటోపిలస్ ఒరైజే, ట్రైబోలియం కాస్టానియంపై కాంటాక్ట్, ఫ్యూమిగేషన్ విష చర్యలను ప్రదర్శించింది. రైజోపెర్తా డామినికాపై కాంటాక్ట్ చర్యను ప్రదర్శించింది. సైటోఫిలస్ ఒరైజెపెద్దపురుగులపై ఫ్యూమిగేషన్ చర్యను ప్రదర్శించింది. ట్రైబోలియం కాస్టానియం గుడ్లు పెట్టడాన్ని, గుడ్లు పొదగడాన్ని నిరోధించింది (త్రిపాఠి, అతని అనుచరులు, 2002).
పసుపు పొడి నుండి వేరు చేసిన రెండు మిశ్రమాలు, ఆర్‌టర్మరోన్, టర్మరోన్ ట్రైబోలియం కాస్టానియంపై బలమైన వికర్షక చర్యను ప్రదర్శించింది (సు, అతని అనుచరులు, 1982).
పసుపు దుంపల ఎసెన్షియల్ నుండి వేరు చేసిన ఆర్‌టర్మరోన్ ఈడిస్ ఈజిప్టి లార్వాలపై కీటకనాశక చర్యను ప్రదర్శించింది (రోల్, అతని అనుచరులు, 1998).
ఆర్‌టర్మరోన్ (1000 పిపియం) సుడిదోమ (నీలపర్వత ల్యూజెన్స్) పెద్ద పురుగులను, ప్లూటెల్లా క్ౙెåలోస్టిల్లా లార్వాలను 100% చంపింది. మైజస్ పెర్సికె పెద్ద ఆడపురుగులు, స్పోడోప్టెరా లిటూర లార్వాలను ఆర్‌టర్మరోన్ (2000 పిపియం) సమర్ధవంతంగా నివారించింది (లీ. అతని అనుచరులు, 2001).
పసుపు దుంప నుండి వేరు చేసిన పదార్థాలను బోట్రైటిస్ సినరియా, ఎరిసిఫె గ్రామినిస్, ఫైటోఫ్తోరా ఇన్‌ఫెస్టాన్స్, పక్సినియా రీకాండిటా, పైరిక్యులేరియా ఒరైజె, రైజోక్టోనియా సొలానిల పై పరీక్షించారు (కిమ్, అతని అనుచరులు, 2003). హెక్సేన్ ద్రావణం (1000 మి.గ్రా / లీ.) ఎరిసిఫెగ్రామినిస్, ఫైటోఫ్తొరా ఇన్‌ఫెస్టాన్స్, రైజోక్టోనియాసొలానిపై ఫంగిసైడల్ చర్యను ప్రదర్శించింది. ఇథైల్ ఎసిటేట్ ద్రావణం బోట్రైటిస్ సినరియా, ఫైటోఫ్తోరా ఇన్ఫెస్టాన్స్, పక్సినియా రికాండిట, రైజోక్టోనియా సొలనిపై ఫంగిసైడల్ చర్యను ప్రదర్శించింది. ఇథైల్ అసిటేట్ ఫ్రాక్షన్ నుండి వేరు చేసిన కర్కుమిన్ (9500 మి.గ్రా./లీ.) ఫైటోఫ్తోరా ఇన్‌ఫెస్టాన్స్, పక్సినియా రికాండిటా, రైజోక్టోనియా సొలానిలను 100, 100, 63% నివారించింది.
పసుపు దుంపల మిథనాల్ ద్రావణం మిరప పంటలో ఆంత్రాక్నోస్ (కొల్లెటోట్రైకం కోకాయిడెస్) తెగులుని సమర్థవంతంగా నివారించింది. (చో, అతని అనుచరులు, 2006).
పసుపు దుంప మిథనాల్ ద్రావణంలో గుర్తింపబడిన కర్కుమిన్, డిమిథాక్సికర్కుమిన్, బిస్‌డిమిథాక్సికర్కుమిన్ కొల్లెటోట్రైకం కోకాడెస్, కొల్లెటోట్రైకం గ్లియోస్పోరియాయిడెస్, కొల్లెటోట్రైకం ఆక్యుటేటం శిలీంద్ర పెరుగుదలను సమర్ధవంతంగా అరికట్టాయి.
పసుపు ఎసెన్షియల్ ఆయిల్ నుండి వేరు చేసిన రెండు ఫ్రాక్షన్లు ఆస్పర్ౙిల్లస్ ఫ్లేవస్, ఆస్పర్ౙిల్లస్ పారసైటికస్, ఫ్యుజేరియం మొనిలిఫార్మె, పెనిసిలియం డిజిటేటం పై యాంటిఫంగల్ చర్యను ప్రదర్శించాయి (జయప్రకాష, అతని అనుచరులు, 2001).
పసుపు ఆకుల నుండి వేరు చేసిన ఎసెన్షియల్ ఆయిల్, ఫ్యుజేరియం ఆక్సిస్పోరం డయాంతి, ఆల్టర్నేరియా డయాంతి (కార్నేషన్‌ని ఆశించే శిలీంద్రాలు), ఫ్యుజేరియం ఆక్సిస్పోరం గ్లాడియోలి, కర్వులేరియా ట్రైఫోలిగ్లాడియోలి (గ్లాడియోలస్‌ని ఆశించే శిలింద్రాలు)పై మంచి యాంటిఫంగల్ చర్యను ప్రదర్శించింది (బాబు, అతని అనుచరులు, 2007).
పసుపు దుంపల నుండి వేరు చేసిన ఎసెన్షియల్ ఆయిల్ నిల్వ ధాన్యంలో ఆశించి నష్టం కలిగించే 7 శిలీంద్రాలపై శిలీంద్రనాశక చర్యను ప్రదర్శించాయి. వీటిలో ముఖ్యమైనవి ఆస్పర్ౙిల్లస్ ఫ్లేవస్, ఫ్యుజేరియం సెమిటెక్టం, కొల్లెటోట్రైకం గ్లియోస్పోరియాయిడెస్, కొల్లెటోట్రైకం మ్యూసే (దింగ్రా, అతని అనుచరులు, 2007).
20 గ్రా. పసుపు దుంప పొడిని 1కి. గింజలకు కలిపి నిల్వ ధాన్యంలో ఆశించే పురుగుల నుండి కాపాడవచ్చు.
పసుపు ఎసెన్షియల్ ఆయిల్ నిల్వ ధాన్యంలో ఆశించే సైటోఫిలస్ ఒరైజే, రైజోపెర్తా డామినికాపై కీటకనాశక చర్యను ప్రదర్శించింది (గంగ్వార్ అండ్ తివారి, 2017).
పసుపు హెక్సేన్ ద్రావణం రెటిక్యులిటెర్మెస్ ప్లాలిపెస్‌పై టెర్మిటిసైడల్ చర్యను ప్రదర్శించింది (రాజె, అతని అనుచరులు, 2015).
పసుపు ద్రావణం రైస్‌వీవిల్, సైటోఫిలస్ జియామెయిస్‌పై మధ్యమ వికర్షక చర్యను ప్రదర్శించింది (ఇషీ, అతని అనుచరులు, 2010).
పసుపు నీటి ద్రావణం సుడిదోమ (నీలపర్వత లూజెన్స్), ఆకుపచ్చ దీపపు పురుగులు (నెషోటెటిక్స్ స్పీ.), డైమండ్ బ్యాక్‌మాత్ (ఫ్లూటెల్లా క్ౙెåలాస్టెల్లా), ఆసియన్ కార్న్‌బోరర్ (ఆస్ట్రినియా ఫర్నాలిస్)పై కాంటాక్ట్ మరియు ఓవిసైడల్ విష చర్యలను ప్రదర్శించింది. (మొరాల్లోరీజీసస్, అతని అనుచరులు, 1993).
దక్షిణ భారతదేశంలోని వయనాడ్ జిల్లాలో రైతులు అత్యధికంగా ఉపయోగించే జీవపురుగు మందు మొక్కల ఇన్ఫర్మెంట్ కన్సెన్సన్ ఫాక్టర్ (ఐసియఫ్) ఈ క్రింది విధంగా ఉంది. వేప (1.00), వెల్లుల్లి (0.97), పొగాకు (0.94), అల్లం (0.71), కానుగ (0.64), పసుపు (0.64) (జాన్ అండ్ సుజన, 2014).
ప్రత్తిలో పంటనాశించే రసం పీల్చే పురుగులు, దీపపు పురుగులు (ఆమ్రాస్కారేవస్తాన్స్), తామర పురుగులు (త్రిప్స్‌లబాసి), తెల్లదోమ (బెమిసియా టబాసి)ల నివారణకు పెప్పర్‌మింట్ (మెంతా పైపరేట), పసుపు (కర్కుమ లాంగా), మిరప (క్యాప్సికం ఆన్యుయమ్), అల్లం (జింజిబెర్ అఫిసినాలిస్), జిల్లేడు (కలోట్రాపిస్ ప్రాసెర), కాకర (మోమార్డికా చారాంటియా), గోరింట (లాసోనియా ఇనర్మిస్)ల ప్రభావాన్ని క్షేత్ర ప్రయోగాలలో పరీక్షించారు. అన్ని మొక్కలు ప్రత్తి పంటనాశించే జాసిడ్స్, త్రిప్స్, తెల్లదోమల సంఖ్యను సమర్ధవంతంగా తగ్గించాయి. వీటిలో అల్లం అత్యంత సమర్ధవంతంగా 83.3% జాసిడ్స్‌ని చంపింది. మిరప 78.3%, కాకర 68.2% జాసిడ్స్‌ని చంపాయి అత్యధిక దిగుబడులు అల్లం (2304.4 కి./హె.), మిరప (2082.2 కి./హె.) కాకర (2000 కి.హె.)లో నమోదయ్యాయి (అసిఫ్, అతని అనుచరులు, 2016).
పసుపు, వేప, వెల్లుల్లి ఇథనాల్ ద్రావణాలు మాగుడు తెగులు కారక శిలీంద్రం పిథియం అఫానిడెర్మేటం శిలీంద్ర పెరుగుదలను అరికట్టాయి (పర్వీన్ అండ్ శర్మ, 2014; డన, అతని అనుచరులు, 2010; సింగ్, అతని అనుచరులు, 2010).
రైతునేస్తం ప్రచురణ ‘ఔషధ వేదం’ పుస్తకం కొరకు ఫోన్: 9676797777కు సంప్రదించండి.

17 Oct, 2026

రైతునేస్తం0 commentsOctober 17, 2026agri news

భూసార పరిరక్షణ

నేలను విడిచి సాము చేయలేమన్నది అనుభవాల నానుడి
నేలను తొలచి ఏ ఖనిజాల భోంచేయలేమన్నది నిక్కమైన రూఢి
నేల సారం మరచి సాగు చేయగలమని రైతులోకం పొరబడి
ఎరువంటే మరయంత్రపు గుళికలొకటే అని దాని వెంటబడి

ఏటా పొందుతున్నారు నిస్సారపు ధాన్యరాశుల దిగుబడి
ఎంత కాలమిలా అవగాహనాలేమి అనారోగ్య హానికర సాగుబడి
ఏ మాత్రమూ తగదు మన్నుకు నీ మేనుకు ఈ అపకార ఒరవడి
పర్యవసానాల పరిష్కారాలకై పరుగులెత్తు త్వరపడి

తరిగిపోతున్నది..
త్వరత్వరగా వడివడిగా తరిగిపోతున్నది
తరతరాలు మన్నవలసిన ఈ నేలయందలి మన్ను సారం
మునుపటి కంటే వడిగా తరిగి… పోతున్నది

తరలిపోతున్నది..
మరల మరల దుక్కులతో వరదల కరిగిపోతున్నది
తరగని గని వంటి సారం మన్ను.. బిరబిరా తరలి సాగర తీరం
చిరుజల్లుకు సైతం కదిలి కడలివైపు…. పోతున్నది

తగలబడుతున్నది..
ఎరగడి మంటల మలమల మాడిపోతున్నది
సర్వ జీవుల పార్థీవదేహాల తన ఎదల దాచుకునే భూమాతరం
కార్చిచ్చు తోడ తగలబడి….. బూడిదవుతున్నది

మరల రాకున్నది..
సార హీన నేలయందు పోషక రాశి మరల రానన్నది
కర్మాగార గరళమే మరణ శాసనమై క్షీణించుకపోయిన భూసారం
కరముల జోడించి ఎంత వేడినా…. మరల రాకున్నది

తరచి చూడమన్నది..
పైరు పెంపుకు ఇరుసు వంటి సేంద్రియ కర్బనం కరువవుతున్నది
మరుసటి తరం మనుగడకై పదిలమైన మన్నొకటే మూలాధారం
కన్నులు తెరచి తరచి చూడ… వేడుతున్నది

ఓసారి… ఒక్కసారి… తప్పనిసరి… తప్పదు మరి…

నేటి అవసరం.. ఆపాత జ్ఞాన రీతుల నెమరేసుకునుడు
నెమరేసుకునుడే కాదు.. ఒక్కొక్కటి ఒదలకుండా పాటించుడు
కోతల కాగానే పిలువకు… ఎగిసిపడే మంటల దేవుడు
పంట అవశేషాల కాల్చకు… అచ్చాదనలకై వదలి చూడు

పదింతల మేలు పశువుల మేతకు వదులుడు
మరి కొన్నాళ్ళు సన్న జీవాల మంద కట్టుడు
మరచిపోకు ఎల్లవేళలా నేలన ఆకులు కప్పి ఉంచుడు
నేలకు గాయం కాకుండా జీర్ణం అయ్యేలా కలియదున్నుడు

పలు రకముల పచ్చి రొట్టలు పద్దతిగా పెంచినపుడు
పప్పు ధాన్యాలను, తీరైన అంతర పంటలను ఎంచినపుడు
పంట మార్పిడితో సమయానికి తగు నేర్పు చూపించినపుడు
ఆ తదుపరి.. ఓ హలధారి.. జర్ర వెనక్కి మర్రి చూడు

తిరిగి వస్తున్నవి
సుస్తీ అయిన నేలమ్మకు చికిత్స చేసేందుకు
సుశిక్షితులైన మిత్ర కీటక మహోన్నత కూటమి.. తిరిగి వస్తున్నవి.

ఎరగడి మంటల హడలిపోయి
నేల పొరల దీర్ఘ నిద్రావస్థ యందు బడలిన ఎర్రల దండు
ఉర్వికి ఉపకారులై ఉపరితలమునకు.. తిరిగి వస్తున్నవి

కుప్పను తగలబెట్టి పేలాలు వేయించుట అలవి కాని అవివేకము
బంగారి గుడ్లకై బాతు కుత్తుక పట్టి పొట్టను చీల్చుట అంతులేని అజ్ఞానము
అన్నమన్న ఆనాటి జనులకు ఆహార భద్రత ఇచ్చె సాంద్ర సేద్య రీతి
దుక్కి దున్ను కిసానులకు ఆరోగ్య- ఆదాయ భద్రత మాత్రం అధోగతి

నేలవిడిచి సాము చేయుట, నేల సారం మరచి సాగుబాట అసాధ్యము
బలమైన బువ్వ, ఆ బువ్వను పండించెడి బలమున్న భూమి అత్యావశ్యము
భూసారమున్న నేలలోనే సత్తువున్న పంటలు, ఆనక పోషక సహిత వంటలు
భూసుపోషణ, సస్యావరణ పరిరక్షణతోనే పదికాలాలు పదిలం భావితరములు

యాదగిరి శ్రీనివాస్, 9393666693

16 Oct, 2026

రైతునేస్తం0 commentsOctober 16, 2026agri news

సహజ వ్యవసాయం – భవిష్యత్ తరాలకు స్థిరమైన వ్యవసాయ మార్గం

సహజ వ్యవసాయం (Natural Farming) అనేది రసాయన ఎరువులు, పురుగుమందుల వినియోగాన్ని తగ్గించి లేదా పూర్తిగా నివారించి, ప్రకృతిలో లభించే వనరులతో పంటలను సాగు చేసే పద్ధతి.

సహజ వ్యవసాయం ప్రాముఖ్యత

నేల ఆరోగ్యం మెరుగుపడుతుంది – నేలలో సూక్ష్మజీవుల సంఖ్య, సేంద్రియ పదార్థం పెరుగుతాయి.
నీటి వినియోగం తగ్గుతుంది – నేల తేమ నిల్వ సామర్థ్యం పెరుగుతుంది.
పర్యావరణ పరిరక్షణ – నేల, నీరు, గాలి కాలుష్యం తగ్గుతుంది. సాగు ఖర్చులు తగ్గుతాయి – బయటి నుంచి కొనుగోలు చేసే రసాయన ఎరువులు, పురుగుమందులపై ఆధారపడటం తగ్గుతుంది.
సురక్షితమైన ఆహారం – రసాయన అవశేషాలు తక్కువగా ఉండే ఆరోగ్యకరమైన ఆహారం లభిస్తుంది.
జీవ వైవిధ్యం పెరుగుతుంది – మిత్ర కీటకాలు, సూక్ష్మజీవులు మరియు ఇతర జీవుల సంరక్షణ జరుగుతుంది.
దీర్ఘకాలిక నేల సారవంతత – నేల భౌతిక, రసాయన, జీవ లక్షణాలు మెరుగుపడతాయి.
రైతుల ఆదాయం మెరుగుపడే అవకాశం – సాగు ఖర్చులు తగ్గడంతో నికర ఆదాయం పెరగవచ్చు.
స్థానిక వనరుల వినియోగం – పశువుల ఆధారిత వనరులు, పంట అవశేషాలు, స్థానికంగా లభించే పదార్థాలను ఉపయోగించవచ్చు.
స్థిరమైన వ్యవసాయానికి దోహదం – భవిష్యత్ తరాలకు నేల, నీరు, పర్యావరణ వనరులను కాపాడుతుంది.

ప్రకృతి వ్యవసాయంలో ఉపయోగించే ముఖ్యమైన తయారీలు మరియు వాటి ఉపయోగాలు
బీజామృతం
పదార్థాలు: 20 లీటర్ల నీరు, 5 కిలోల దేశీ ఆవు పేడ, 5 లీటర్ల ఆవు మూత్రం, 50 గ్రాముల సున్నం, ఒక గుప్పెడు రైజోస్పియర్ మట్టి.
తయారీ: ఆవు పేడను గుడ్డలో కట్టి 20 లీటర్ల నీటిలో 12–16 గంటలు నానబెట్టి, సున్నం నీరు, ఆవు మూత్రం మరియు రైజోస్పియర్ మట్టిని కలిపి 8–12 గంటలు ఉంచాలి.
ఉపయోగం: విత్తన శుద్ధికి ఉపయోగించాలి; విత్తనాల ద్వారా వచ్చే వ్యాధులను నివారించడంలో సహాయపడుతుంది.

జీవామృతం
పదార్థాలు: 200 లీటర్ల నీరు, 10 కిలోల ఆవు పేడ, 10 లీటర్ల ఆవు మూత్రం, 2 కిలోల బెల్లం, 2 కిలోల పప్పుల పిండి, ఒక గుప్పెడు రైజోస్పియర్ మట్టి.
తయారీ: అన్ని పదార్థాలను డ్రమ్లో కలిపి, కర్రతో బాగా కలపాలి; నీడలో గోనె సంచితో కప్పి 4 రోజులు కిణ్వ ప్రక్రియకు ఉంచాలి.
ఉపయోగం: నీటిలో సుమారు 5–10% కలిపి పిచికారీ చేయాలి లేదా సాగునీటితో పాటు పారించాలి.

ఘన జీవామృతం
పదార్థాలు: 100 కిలోల ఆవు పేడ, అవసరమైనంత ఆవు మూత్రం, 1 కిలో బెల్లం, 2 కిలోల పప్పుల పిండి, ఒక గుప్పెడు రైజోస్పియర్ మట్టి.
తయారీ: పేడను పలుచగా పరచి ఆవు మూత్రం, పప్పుల పిండి, బెల్లం, రైజోస్పియర్ మట్టిని కలిపి బంతులుగా చేసి నీడలో ఆరబెట్టి, ఎండిన తరువాత చూర్ణం చేసి గోనె సంచుల్లో నిల్వ చేయాలి.
ఉపయోగం: విత్తే సమయంలో ఎకరానికి 100 కిలోల ఎండిన ఘన జీవామృతాన్ని వేయాలి.

నీమాస్త్రం
పదార్థాలు: 5 కిలోల వేప ఆకులు లేదా వేప పిండి, 5 లీటర్ల ఆవు మూత్రం, 1 కిలో ఆవు పేడ, 100 లీటర్ల నీరు.
తయారీ: వేప ఆకులను ముద్దగా చేసి నీటిలో కలిపి, ఆవు మూత్రం మరియు ఆవు పేడను వేసి 3 రోజులు ఉంచాలి; రోజుకు 3 సార్లు కలిపి తరువాత వడకట్టాలి.
ఉపయోగం: నీరు కలపకుండా పంటపై పిచికారీ చేసి రసం పీల్చే పురుగులు మరియు చిన్న గొంగళి పురుగుల నియంత్రణకు ఉపయోగించాలి.

బ్రహ్మాస్త్రం
పదార్థాలు: వేప ఆకులు 3 కిలోలు, కానుగ ఆకులు 2 కిలోలు, సీతాఫలం ఆకులు 2 కిలోలు, బొప్పాయి ఆకులు 2 కిలోలు, జామ ఆకులు 2 కిలోలు, ఆవు మూత్రం 10 లీటర్లు.
తయారీ: అన్ని ఆకులను ముద్దగా చేసి ఆవు మూత్రంలో కలిపి మరిగించాలి; 2–3 గంటల తరువాత దించి 2 రోజులు చల్లారనిచ్చి వడకట్టాలి.
ఉపయోగం: 2–3% ద్రావణాన్ని నీటితో కలిపి పిచికారీ చేసి రసం పీల్చే పురుగులు మరియు కాయ, పండు తొలిచే పురుగుల నియంత్రణకు ఉపయోగించాలి.

అగ్నాస్త్రం
పదార్థాలు: 5 కిలోల వేప ఆకులు, 0.5 కిలోల పచ్చిమిర్చి, 0.5 కిలోల వెల్లుల్లి, 20 లీటర్ల ఆవు మూత్రం.
తయారీ: వేప ఆకులు, పచ్చిమిర్చి, వెల్లుల్లిని ముద్దగా చేసి ఆవు మూత్రంలో కలిపి మరిగించాలి; 3–4 గంటల తరువాత దించి 2 రోజులు చల్లారనిచ్చి వడకట్టాలి.
ఉపయోగం: 2–3% ద్రావణాన్ని నీటితో కలిపి పిచికారీ చేసి కాండం/బెరడులో ఉండే పురుగులు, కాయతొలిచే పురుగులు మరియు గొంగళి పురుగుల నియంత్రణకు ఉపయోగించాలి.

దశపర్ణి కషాయం
పదార్థాలు: వేప ఆకులు 5 కిలోలు, వావిలాకు 2 కిలోలు, ఈశ్వరి 2 కిలోలు, బొప్పాయి 2 కిలోలు, తిప్పతీగ 2 కిలోలు, సీతాఫలం 2 కిలోలు, కానుగ 2 కిలోలు, ఆముదం 2 కిలోలు, గన్నేరు 2 కిలోలు, ఉమ్మెత్త 2 కిలోలు, పచ్చిమిర్చి పేస్ట్ 2 కిలోలు, వెల్లుల్లి పేస్ట్ 250 గ్రాములు, ఆవు పేడ 3 కిలోలు, ఆవు మూత్రం 5 లీటర్లు.
తయారీ: వేప ఆకులతో పాటు పైన పేర్కొన్న ఆకులలో అవసరమైన మిశ్రమాన్ని, పేడ, మూత్రం, వెల్లుల్లి, పచ్చిమిర్చిని 200 లీటర్ల నీటిలో 15 రోజులు మరగబెట్టాలి; రోజుకు 3–4 సార్లు కలిపి చివరలో వడకట్టాలి.
ఉపయోగం: 2–3% ద్రావణాన్ని నీటితో కలిపి పిచికారీ చేసి రసం పీల్చే పురుగులు మరియు గొంగళి పురుగుల నియంత్రణకు ఉపయోగించాలి.

“సహజ వ్యవసాయం = తక్కువ ఖర్చు + ఆరోగ్యకరమైన నేల + సురక్షిత ఆహారం + పర్యావరణ పరిరక్షణ + స్థిరమైన రైతు జీవనం.”
K. కురవ రామకృష్ణ, పిహెచ్.డీ .పరిశోధనా విద్యార్థి, ప్రొఫెసర్ జయశంకర్ తెలంగాణ రాష్ట్ర వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయం (PJTAU), రాజేంద్రనగర్, హైదరాబాద్, తెలంగాణ. Ph: 8688097548

14 Oct, 2026

రైతునేస్తం0 commentsOctober 14, 2026agri news

ఔషధ మొక్క…. మామిడి అల్లం

ఇది ఒక చిన్న బహువార్షికపు మొక్క, కాండము భూమిలోపలే ఉంటుంది. దీని ఆకులు లేతగా, బల్లెం ఆకారములో చిన్నవిగా ఉంటాయి. పసుపు పచ్చ పువ్వులు పూస్తాయి. ఫలాలు, విత్తనములు నల్లగా దీర్ఘచతురస్రాకారంలో ఉంటాయి. సన్నగా సుమారు 10 సెం.మీ. పొడవు దుంపలుంటాయి. ఇది దుంపల ద్వారా వ్యాప్తి చెందుతుంది.

సాధారణ నామం : మ్యాంగో జింజర్, ఆమ్ అద్రక్ శాస్త్రీయ నామం : కర్కుమా అమాడ కుటుంబం: జింజిబెరేసి

ఉపయోగాలు : ఔషధరంగంలో …

మామిడి అల్లం దుంప, కొమ్ములు ఆవిరయ్యే తైలం మరియు కొన్ని ఘాటైన రసాయనాలు కలిగి ఉండి ఔషధములలో వాడబడుతుంది. తైలం (1.1%) నందు లినాలూల్, మిర్సిన్, ఆసిమిన్, శాఫ్రోల్ మరియు లినాలైల్ ఎసిటేట్ అనబడు రసాయనాలు ఉంటాయి.
మామిడి అల్లం చలవ చేయుటకు, జీర్ణశక్తిని పెంచుటకు, వంటలలో ఉపయోగిస్తారు. దీని దుంపలను నూరి అందులో సారాయిని, కోడిగుడ్డు సొనను వేసి కలిపి తట్టువేసిన, కనబడని దెబ్బలు, గాయాలు, నొప్పులు హరించును. దీని దుంపలు సెగరోగం, నీళ్ళవేరచనాలను అరికడతాయి. కామ ప్రవృద్ధికి, మూత్రమును సులువుగా జారీచేయుటకు, కడుపులో పుండ్లకు, చర్మవ్యాధులు, శ్వాసకోశవ్యాధులు, మలబద్ధకం నివారణకు, చెవినొప్పిని తగ్గించుటకు దీనిని ఉపయోగించెదరు. దుంప కొమ్ములతో చట్నీచేసి ఉపయోగించిన ఆకలి వృద్ధి చేస్తుంది.

వ్యవసాయరంగంలో

మామిడి అల్లం ఆకుద్రావణాలు స్టెఫైలోకోకస్ ఆరియస్, బాసిల్లస్ సీరియస్, ప్రోటియస్ మిరాబిలిస్, ప్రోటియస్ వుల్గారిస్, సెర్రేషియా మార్సెసెన్స్, ఎస్కెరిచియా కోలి, క్లెబ్సియెల్లా న్యుమోనియే, బాసిల్లస్ సబ్‌టైలిస్, ఎంటరోబాక్టర్ ఈరూజినెస్, సూడోమోనాస్ ఈరూజినోసా, విబ్రియో కలరా, స్ట్రెప్టోకోకస్ న్యుమోనియే, సాల్మొనెల్లా పారాటైఫిలపై యాంటిబాక్టీరియల్ చర్యను ప్రదర్శించాయి (జార్ౙి అండ్ బ్రిట్టో, 2016).
మామిడి అల్లం దుంపపొడి గోధుమ నిల్వ ధాన్యంలో ఆశించే సైటోఫిలస్ ఒరైజెని అత్యంత సమర్ధవంతంగా ఎక్కువ పురుగులను చంపి, పెద్ద పురుగుల విడుదలను తగ్గించింది (పటేల్, 2006).
మామిడి అల్లం ఇథనాల్ ద్రావణం యాంటీబాక్టీరియల్, యాంటిఫంగల్ చర్యలను ప్రదర్శించింది (హారిట్, అతని అనుచరులు, 2013).
మామిడి అల్లం దుంపలో శక్తివంతమైన కీటకనాశక చర్య ప్రదర్శించే రసాయనాలున్నాయి (జగజీవన్‌రామ్, అతని అనుచరులు, 2014).
మామిడి అల్లం ఎసెన్షియల్ ఆయిల్ హౌస్‌ఫ్లెå, మస్కాడొమెస్టికపై 100% వికర్షక చర్యను ప్రదర్శించింది (సింగ్ అండ్ సింగ్, 1991)
మామిడి అల్లం ఎసెన్షియల్ ఆయిల్ చెరకు పంట నాశించే ఒడొంటో టెర్మెస్ ఒబెసస్‌పై కీటకనాశక చర్యను ప్రదర్శించింది (గుర్దీప్‌సింగ్, అతని అనుచరులు, 2002).
మామిడి అల్లం ద్రావణం యాంటీమైక్రోబియల్ లక్షణాలను కలిగి ఉందని ఋజువు చేయబడింది. పర్యావరణహిత పురుగు మందు, కర్కుమా అమడక్రూడ్ ఎక్స్‌ట్రాక్ట్స్ (సియెసిఇ) ఆపిల్ మరియు పియర్ పంటలలో ఫైర్ బ్లెåట్ బాక్టీరియా తెగులు కలిగించే ఎర్వినియా ఎమైలోవోర పై యాంటీబాక్టీరియల్ చర్యను ప్రదర్శించింది.
మామిడి అల్లం దుంప క్లోరోఫాం ద్రావణం నుండి మొట్టమొదటిసారి వేరు చేసిన లాబ్డేన్ డైటెర్పీన్ డయాల్డిహైడ్ మైకోబాక్టీరియం ట్యూబర్‌క్యులోసిస్‌పై యాంటి ట్యూబర్‌క్యులార్ చర్యను ప్రదర్శించింది (శైలేంద్రసింగ్, అతని అనుచరులు, 2010).
మామిడి అల్లం ఎసెన్షియల్ ఆయిల్ మోనోటెర్పెనాయిడ్ కాంపౌండ్స్‌ని అధికంగా కలిగి ఉండి మంచి యాంటిఆక్సిడెంట్, యాంటీ బాక్టీరియల్ లక్షణాలను కలిగి ఉంది (జార్జి, అతని అనుచరులు, 2015).

రైతునేస్తం ప్రచురణ ‘ఔషధ వేదం’ పుస్తకం కొరకు ఫోన్: 9676797777కు సంప్రదించండి.

13 Oct, 2026

రైతునేస్తం0 commentsOctober 13, 2026agri news

సేంద్రీయ వరి సాగులో చీడపీడల యాజమాన్యం

సేంద్రీయ వ్యవసాయం అనేది కృత్రిమ ఎరువులు, పురుగుమందులు, జన్యుపరంగా మార్పు చెందిన విత్తనాలు వంటి రసాయనాలను వాడకుండా, సేంద్రీయ పదార్థాలు, జీవ -ఎరువులు (కంపోస్ట్, పచ్చిరొట్ట), జీవ-నియంత్రణ పద్ధతులను ఉపయోగించి నేల సారవంతాన్ని, పర్యావరణ వ్యవస్థ ఆరోగ్యాన్ని పెంపొందించే ఒక సుస్థిర వ్యవసాయ పద్ధతి. 1956-60 మధ్య కాలంలో రసాయన ఎరువుల వాడకం ప్రారంభమై, క్రమేపి వాటి వాడకం పెరిగి, కేవలం రసాయనిక ఎరువులు మాత్రమే వాడే పరిస్థితులు ఇప్పుడు నెలకొన్నాయి. రసాయనిక ఎరువులు మాత్రమే కాకుండా పురుగు మందులు, తెగులు మందులు, కలుపు మందులు, పంటలు ఏపుగా పెరగటానికి కృత్రిమ హార్మోన్ల వాడకం పెరిగింది. రసాయనిక ఎరువులతో పాటు సేంద్రియ ఎరువులను, పచ్చిరొట్ట ఎరువులను, పంట అవశేషాలను నేలకు అందించమని చెపుతున్నప్పటికీ సమగ్ర పంట విధానాలను పక్కన పెట్టి కేవలం రసాయనాలతో మాత్రమే మొక్కకు పోషణ అందిస్తూ నేల ఆరోగ్యాన్ని పక్కన పెట్టేయడంతో నేలలో నీటిలో, పంట ఉత్పత్తులలో అనేక హానికర రసాయన అవశేషాలు చేరడం అనేది చాలా ఆందోళన చెందవలసిన అంశం. అయితే ప్రస్తుతం నెలకొన్న తీవ్ర పరిణామాలు చూసినట్లయితే ముఖ్యంగా నేల, నీరు, వాతావరణం కలుషితమవ్వడంతో పాటు తినే ఆహార పదార్ధాలలోనికి విషపూరిత పదార్ధాలు చేరడం, మానవ ఆరోగ్యంపై వాటి ప్రభావం పడడం వంటి అంశాలను ప్రతి రైతు గ్రహించి తన సేద్య విధానాలను మెరుగు పర్చుకోవాల్సిన అవసరం ఎంతైనా ఉంది. అయితే ఒక క్రమ పద్ధతిలో, ప్రణాళికాబద్ధంగా, దశల వారీగా రైతు సేంద్రియ సాగు విధానాలను అలవాటు చేసుకుంటూ రసాయనిక సేద్యాన్ని తగ్గించుకోవలసిన అవసరం తప్పనిసరిగా ఉంది. వరి సాగులో అనేక రకాల చీడపీడలు ఆశించి నష్టాన్ని కలుగచేస్తాయి. వీటి నివారణకు సేంద్రీయ పద్ధతులను అవలంభించడం వలన సాగు ఖర్చు తగ్గి నాణ్యమైన పంట ఉత్పత్తులను పొందవచ్చు.

వరిని ఆశించు చీడపురుగులు

కాండం తొలుచు పురుగు

నారు కొనలను త్రుంచి నాటుకొన్నట్లైతే గుడ్ల సముదాయాన్ని నివారించడం ద్వారా కాండం తొలుచు పురుగును నివారించుకోవచ్చును. అధికంగా ఉన్న నారును నేలలో కలిపి వేయాలి.
పురుగు ఉధృతి తెలుసుకోవడానికి మరియు నివారణకు ఎకరానికి 40 చొప్పున పక్షి స్థావరాలు, 8 చొప్పున లింగాకర్షక బుట్టలు పెట్టుకోవాలి.
పొలం గట్లపై కలుపు లేకుండా చూసుకోవాలి.
ట్రైకోగ్రామా జపానికం అనే గుడ్డు పరాన్న జీవిని ఎకరానికి 40,000 గ్రుడ్ల సముదాయం ఉన్నకార్డులను మూడు దఫాలుగా నాటిన 20 రోజుల నుండి పొలంలో విడుదల చేసుకొన్నట్లైతే కాండం తొలుచు పురుగును సమర్ధవంతంగా నివారించుకోవచ్చును
పశువుల పేడ (5 కిలోలు), పశువుల మూత్రం (5 లీటర్లు) 4 రోజులు మురగ బెట్టిన తర్వాత 150 గ్రాముల సున్నం కలుపుకొని 100 లీటర్ల నీటిలో కలుపుకొని ఎకరా పొలానికి పిచికారీ చేసుకోవాలి (లేదా)
ఆవుమూత్రం, పచ్చిమిర్చి మరియు వేప ఆకుల కషాయం ఎకరానికి 3-4 లీటర్ల కషాయం 100 లీటర్ల నీటిలో కలుపుకొని మొక్కలపై పిచికారీ చేయడం ద్వారా కాండం తొలుచు పురుగును నివారించవచ్చును (10 లీటర్ల మూత్రానికి, ఒక కిలో పచ్చి మిరప కాయల ముద్ద 5 కిలోల వేపాకుల ముద్దను చేర్చి ఉడికించి చల్లారిన తర్వాత గుడ్డతో వడగట్టి 3-4 దఫాలుగా వాడుకోవచ్చును).

ఆకు ముడత

వేసవి దుక్కులు చేయడం ద్వారా సుప్తావస్థలో ఉన్న పురుగు గ్రుడ్ల సముదాయాన్ని మరియు కలుపు విత్తనాలను నిర్మూలించవచ్చు.
వేపనూనె (1500 పి.పి యం) లీటరు నీటికి 5 మి.లీ. కలుపుకొని నాటిన 20 మరియు 30 రోజులకు పిచికారి చేసుకోవాలి (లేదా)
ఆవుమూత్రం, సీతాఫలం ఆకులు మరియు వేప ఆకుల కషాయం ఎకరానికి 2-3 లీటర్లు, 100 లీటర్ల నీటిలో కలుపుకొని మొక్కలపై పిచికారీ చేయడం ద్వారా ఆకు ముడత నివారించవచ్చును (10 లీటర్ల మూత్రానికి, 2 కిలోల సీతాఫలం ఆకుల ముద్ద, 5 కిలోల వేపాకుల ముద్దను చేర్చి ఉడికించి చల్లారిన తర్వాత గుడ్డతో వడగట్టి 3-4 దఫాలుగా వాడుకోవచ్చును).
బాసిల్లస్ తురంజెన్సిస్ లీటరు నీటికి 2 మి.లీ. చొప్పున కలుపుకొని నాటిన 30-40 రోజుల మధ్యలో పిచికారీ చేసుకొన్నట్లైతే ఆకు ముడతను నివారించుకోవచ్చును.
ట్రైకోగ్రామా అనే గుడ్డు పరాన్న జీవిని ఎకరానికి 20,000 గ్రుడ్ల సముదాయం ఉన్న కార్డులను మూడు దఫాలుగా నాటిన 15 రోజుల నుండి పొలంలో విడుదల చేసుకొన్నట్లైతే ఆకు ముడతను సమర్ధవంతంగా నివారించుకోవచ్చును.

దోమ పోటు

తట్టుకునే రకాలైన ఇంద్ర, అమర, కృష్ణవేణి, భావపురి సన్నాలు మరియు శ్రీధృతి రకాలను ఎంచుకోవాలి.
దోమపోటు నివారణకు కాలి బాటలు తీయడం (ప్రతి రెండు మీటర్లకు 20 సెంటీమీటర్ల కాలిబాటలు తీసుకోవాలి)
పొలానికి వైకల్పికంగా నీరు కట్టడం మరియు ఆరబెట్టడం చేయాలి.
మెటారైజియం లేదా బవేరియా లీటరు నీటికి 5 గ్రాముల చొప్పున కలుపుకొని రెండు సార్లు పిచికారి చేసుకోవాలి మరియు వేపనూనె లీటరు నీటికి 5 మి.లీ. చొప్పున కలుపుకొని పిచికారీ చేసుకొన్నట్లైతే నివారించుకోవచ్చును.
ఉదయం పూట వరి తవుడుతో (5-10 కి.) పాటు వేపనూనె ఒక లీటరు కలుపుకొని పొలంపై చల్లుకున్నట్లైతే దోమను కొంత వరకు తగ్గించుకోవచ్చును.
ఆవుమూత్రం మరియు తూటికాడల కషాయం ఎకరానికి 100 లీటర్లు మొక్కల మొదళ్ళపై పడేటట్లు పిచికారీ చేసుకోవడం ద్వారా దోమను నివారించవచ్చును (15 లీటర్ల మూత్రానికి, 10 కిలోల తూటికాడల ముద్దను చేర్చి ఉడికించి చల్లారిన తర్వాత 100 లీటర్ల నీటిలో కలుపుకొని వాడుకోవచ్చును).
ఆకు నల్లి/ కంకి నల్లి, కంపు నల్లి
܀ ఆవుమూత్రం మరియు తూటికాడల కషాయం ఎకరానికి 100 లీటర్లు మొక్కల మొదళ్ళపై పడేటట్లు పిచికారీ చేసుకోవడం ద్వారా దోమను నివారించవచ్చును (15 లీటర్ల మూత్రానికి, 10 కిలోల తూటికాడల ముద్దను చేర్చి ఉడికించి చల్లారిన తర్వాత 100 లీటర్ల నీటిలో కలుపుకొని వాడుకోవచ్చును).

వరిని ఆశించు తెగుళ్లు

అగ్గితెగులు, పొడ తెగులు, దుబ్బు కుళ్ళు, గోధుమ రంగు మచ్చ

తట్టుకొనే రకాలను ఎంచుకోవాలి.
పొలంలో మరియు పొలం గట్ల పై కలుపు లేకుండా చూసుకోవాలి.
సూడోమోనాస్ ఫ్లోరసెన్స్ కిలో విత్తనానికి 10 గ్రాములు చొప్పున లేదా లీటరు నీటికి 20 గ్రాముల చొప్పున కలుపుకొని లేదా లీటరు నీటికి 30 మి.లీ పంచగవ్య ద్రావణాన్ని కలుపుకొని 20 నిముషాలు పాటు విత్తనాన్ని లేదా నారును శుద్ధి చేసుకోవాలి.
లీటరు నీటికి 30 మి.లీ. పశువుల మూత్రాన్ని కలుపుకొని 10 రోజుల వ్యవధిలో రెండు సార్లు పిచికారీ చేసుకోవాలి.
ఎకరానికి 2 కిలోల చొప్పున సూడోమోనాస్ ప్లోరసెన్స్ నేలకు వేసుకోవాలి.
పచ్చిరొట్ట పంటలనునేలలో కలియ దున్నుకోవాలి.
మజ్జిగ (1 లీటరు) మరియు పశువుల మూత్రం (1 లీటరు) 8 లీటర్ల నీటిలో కలుపుకొని పిచికారీ చేసుకోవాలి.
వరిలో వచ్చే చాలా రకాల తెగుళ్ళను మారేడు ఆకులు మరియు పశువుల మూత్రం మిశ్రమంతో కొంతవరకు తగ్గించవచ్చును (ఒక కిలో మారేడు ఆకులు తీసుకొని 5 లీటర్ల నీటిలో ఉడకపెట్టి చల్లారిన తర్వాత 5 లీటర్ల పశువుల మూత్రం మరియు 100 గ్రాముల సున్నం కలుపుకొని, దీనిని 100 లీటర్ల నీటిలో కలుపుకొని ఎకరా పొలానికి పిచికారీ చేయాలి).

కాండం కుళ్ళు లేదా దుబ్బు కుళ్ళు తెగులు

నీటిని ఎప్పటికప్పుడు బయటకు తీసివేయడంతో పాటు మురుగునీరు పొలంలో లేకుండా చూసుకోవాలి.
సేంద్రియ ఎరువులను నేలకు అందించడం ద్వారా తెగులు ఉధృతి తగ్గించవచ్చును. * మారేడు ఆకులు మరియు పశువుల మూత్రం మిశ్రమంతో తగ్గించవచ్చును (ఒక కిలో మారేడు ఆకులు తీసుకొని 5 లీటర్ల నీటిలో ఉడకపెట్టి చల్లారిన తర్వాత 5 లీటర్ల పశువుల మూత్రం మరియు 100 గ్రాముల సున్నం కలుపుకొని, దీనిని 100 లీటర్ల నీటిలో కలుపుకొని ఎకరా పొలానికి పిచికారీ చేయాలి).

ఆకు ఎండు తెగులు

తట్టుకునే రకాలైన ఇంద్ర, అమర, పుష్యమి, స్వర్ణ. అక్షయ వంటి రకాలను ఎంచుకోవాలి.
10 లీటర్ల నీటికి 100 మి.లీ. వర్మీవాష్ మరియు 50 మి.లీ. పశువుల మూత్రం కలుపుకొని పంటపై పిచికారీ చేసుకోవాలి లేదా పశువుల పేడ మరియు ఇంగువ ద్రావణాలను (10 శాతం) పిచికారీ చేయడం ద్వారా ఎండు తెగులును నివారించవచ్చును (5 కిలోల పశువుల పేడ, 5 లీటర్ల మూత్రంతో పాటు 500 గ్రాముల బెల్లాన్ని కుండలోనికి తీసుకొని 5 రోజుల పాటు కలుపుకుంటూ 5వ రోజు 100 గ్రాముల ఇంగువను కలపాలి, 10 లీటర్ల కు 100 లీటర్ల నీటిని కలుపుకొని పిచికారీ చేసుకోవాలి).
ఒక పొలం నుండి వేరొక పొలానికి నీరు పెట్టడం ఆపివేయాలి.
పొలంగట్లపై పెద్ద చెట్లు లేకుండా చూసుకోవాలి.

డా. కె. రేవతి (సస్యరక్షణ శాస్త్రవేత్త) మరియు డా డి సుధా రాణి (సీనియర్ శాస్త్రవేత్త & అధిపతి)
కృషి విజ్ఞాన కేంద్రం, ఘంటసాల, కృష్ణా జిల్లా – 521 133. Ph: 8008201253

12 Oct, 2026

రైతునేస్తం0 commentsOctober 12, 2026agri news

సేంద్రీయ కర్బనం పెంచితేనే నేల ఆరోగ్యం పదిలం

ఒక్కోసారి మట్టిలోని కార్బన్‌ను సేంద్రియ పదార్థంగా వ్యవహరిస్తుంటారు. సేంద్రియ పదార్థానికి కార్బన్ మూల పదార్థం కాబట్టి, నేలలో ఉండే కార్బన్‌కి సేంద్రియ పదార్థ సాంద్రతకి అనులోమ సంబంధం ఉంటుంది.

సేంద్రియ పదార్థం – సేంద్రియ కర్బనం :
నేలలో ఉండే కార్బన్ గురించి ప్రస్తావించినప్పుడు సేంద్రియ పదార్థంలో కార్బన్ శాతం ఎంత అనే అర్థంలోనే చూడాలి. నేలల్లో ఉండే సేంద్రియ పదార్థం సేంద్రియ కర్బనం స్థాయికి రెట్టింపుగా ఉంటుంది.

సేంద్రియ పదార్థం అంటే ఏమిటి?
మట్టిలో సేంద్రియ పదార్థం పరిమాణం సాధారణంగా తక్కువగానే ఉన్నప్పటికీ, నేల యొక్క భౌతిక, రసాయన మరియు జీవ లక్షణాలపై ఇది ఎంతో కీలకమైన ప్రభావాన్ని చూపుతుంది. సాధారణంగా మట్టి బరువులో సేంద్రియ పదార్థం సుమారు 1–6 శాతం వరకు ఉంటుంది. పరిమాణంలో తక్కువగా ఉన్నప్పటికీ, నేల ఆరోగ్యం, సారవంతత మరియు పంటల ఉత్పాదకతను నిర్ణయించే ముఖ్యమైన అంశాల్లో సేంద్రియ పదార్థం ఒకటి.
సేంద్రియ పదార్థంలో ప్రధానంగా మొక్కల మరియు జంతువుల అవశేషాలు, సూక్ష్మజీవుల జీవద్రవ్యరాశి (biomass), వాటి విచ్ఛిన్నం ద్వారా ఏర్పడే స్థిరమైన సేంద్రియ పదార్థాలు (హ్యూమస్) ఉంటాయి. బ్యాక్టీరియా, ఫంగస్‌లు, ఆల్గే, ప్రోటోజోవా వంటి సూక్ష్మజీవులు, అలాగే వానపాములు మరియు ఇతర నేలజీవులు సేంద్రియ పదార్థం విచ్ఛిన్నం మరియు పునర్వినియోగంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి.

సేంద్రీయ కర్బనం అంటే ఏమిటి?
సేంద్రీయ కర్బనం అనేది నేలలోని సేంద్రియ పదార్థంలో ఉండే ప్రధాన మూలకం. మొక్కల అవశేషాలు, వేర్లు, సూక్ష్మజీవుల అవశేషాలు, జంతు వ్యర్థాలు మరియు వాటి విచ్ఛిన్నం ద్వారా ఏర్పడే హ్యూమస్‌ వంటి పదార్థాలు నేలలో సేంద్రీయ కర్బనానికి ప్రధాన వనరులు.

సేంద్రీయ పదార్థంలో సుమారు 58 శాతం కర్బనం ఉంటుందని సాధారణంగా పరిగణిస్తారు. అందువల్ల నేలలోని సేంద్రియ పదార్థ స్థాయిని అంచనా వేయడానికి సేంద్రీయ కర్బనం (SOC) ఒక ముఖ్యమైన సూచికగా ఉపయోగిస్తారు.

వ్యవసాయ భూమికి సేంద్రీయ కర్బనం (Organic Carbon) జీవనాడి వంటిది. నేల ఆరోగ్యాన్ని, సారాన్ని మరియు పంటల ఉత్పాదకతను నిర్ణయించే ముఖ్యమైన సూచికల్లో ఇది ఒకటి. సాధారణంగా, ఆరోగ్యవంతమైన నేలలో సేంద్రీయ కర్బనం తగిన స్థాయిలో ఉంటుంది. నేలలోని సేంద్రీయ కర్బనం శాతాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని నేలలను ఈ విధంగా వర్గీకరించవచ్చు:

0.30% కంటే తక్కువ – అత్యంత తక్కువ సేంద్రీయ కర్బనం ఉన్న నేల
0.30–0.50% – తక్కువ సేంద్రీయ కర్బనం ఉన్న నేల
0.50–0.75% – మధ్యస్థ సేంద్రీయ కర్బనం ఉన్న నేల
0.75–1.00% – అధిక సేంద్రీయ కర్బనం ఉన్న నేల
1.00% కంటే ఎక్కువ – అత్యంత అధిక సేంద్రీయ కర్బనం ఉన్న నేల
సేంద్రీయ కర్బనం స్థాయి పెరుగుతున్న కొద్దీ నేల భౌతిక, రసాయనిక మరియు జీవ లక్షణాలు మెరుగుపడి, నేల ఆరోగ్యం మరియు పంటల ఉత్పాదకతకు అనుకూలమైన పరిస్థితులు ఏర్పడతాయి.

భారతదేశ వ్యవసాయ రంగానికి సంబంధించిన 70 సంవత్సరాల సమాచారాన్ని పరిశీలిస్తే, నేలలో సేంద్రీయ కర్బనం స్థాయి 1.00% నుండి 0.30%కి పడిపోయినట్లు కనిపిస్తోంది. దీనికి ప్రధాన కారణాలు:
• అధికంగా మరియు నిరంతరంగా సాగు చేయడం (Intensive cultivation)
• నీటిపారుదల ఆధారిత సాగు
• రసాయన ఎరువులపై అధికంగా ఆధారపడటం (అసమతుల్య పోషకాల నిర్వహణ)
• సేంద్రియ ఎరువులు, పశువుల ఎరువు, కంపోస్టు వినియోగం తగ్గడం
• పంట అవశేషాలను నేలలో కలపకుండా కాల్చివేయడం లేదా తొలగించడం

వ్యవసాయ నేలల్లో సేంద్రీయ కర్బనం క్షీణించే ధోరణి ఇలాగే కొనసాగితే, భవిష్యత్తులో నేల సారం, ఉత్పాదకత గణనీయంగా తగ్గి, అనేక ప్రాంతాలు భూమి క్షీణత (Land degradation)కు గురయ్యే ప్రమాదం ఉంది. నేల సేంద్రీయ కర్బనాన్ని కోల్పోయినప్పుడు దాని భౌతిక, రసాయనిక మరియు జీవసంబంధ లక్షణాలు క్రమంగా దెబ్బతిని, నేల ఆరోగ్యం మరియు పంటల ఉత్పాదకతపై ప్రతికూల ప్రభావం పడుతుంది. కాబట్టి, నేల ఆరోగ్య నిర్వహణలో సేంద్రీయ కర్బనం పరిమాణాన్ని పెంచడం అనేది నేల యాజమాన్య చర్యలన్నింటికంటే అత్యంత ముఖ్యమైనది.

నేలలో సేంద్రీయ కర్బనాన్ని పెంచే దిశగా చేపట్టవలసిన ప్రధాన చర్యలు:

వ్యవసాయ భూమిని అవసరమైన మేరకే తేలికగా మరియు పరిమితంగా దున్నాలి, తద్వారా నేల నిర్మాణం మరియు సేంద్రీయ పదార్థం సంరక్షించబడతాయి.
నేలను తరచుగా ప్రత్యక్ష సూర్యరశ్మికి గురికాకుండా చూడాలి, ఇందుకోసం పంట అవశేషాలు, కవర్‌ క్రాప్స్‌ లేదా ఇతర సహజ కవచాలను వినియోగించాలి.
నేల ఉపరితలాన్ని సాధ్యమైనంత వరకు సేంద్రీయ అవశేషాలతో కప్పి ఉంచాలి (మల్చింగ్‌), తద్వారా నేల తేమ సంరక్షణతో పాటు సేంద్రీయ కర్బనం పెరుగుదలకు దోహదపడుతుంది.
నేలలో సహజంగా జరిగే పోషక చక్రాలను ప్రోత్సహించాలి, తద్వారా పోషకాల పునర్వినియోగం మరియు నేల సారం సహజంగా కొనసాగుతుంది.
పంటలు నేల నుంచి తీసుకునే పోషకాలను సకాలంలో తిరిగి అందిస్తూ, నేలలో పోషకాల సమతుల్యతను కాపాడాలి. ఇందుకోసం నేల పరీక్ష ఆధారిత సమగ్ర పోషక యాజమాన్యాన్ని అనుసరించాలి.
నేల జీవ వైవిధ్యాన్ని ప్రోత్సహించాలి, తద్వారా ప్రయోజనకరమైన సూక్ష్మజీవులు, వానపాములు మరియు ఇతర నేల జీవుల కార్యకలాపాలు మెరుగుపడతాయి.
నేల కోతను మరియు అదుపులేని నీటి ప్రవాహాన్ని నివారించాలి, తద్వారా సేంద్రీయ కర్బనం సమృద్ధిగా ఉండే పైమట్టి నష్టాన్ని తగ్గించి, నేల ఆరోగ్యాన్ని పరిరక్షించవచ్చు.
పచ్చిరొట్ట ఎరువుల సాగు (Green manuring) – జనుము, జీలుగు, పిల్లిపెసర వంటి పచ్చిరొట్ట పంటలను పెంచి పూత దశలో నేలలో కలపాలి.
జీవ ఎరువుల వినియోగం – రైజోబియం, అజోస్పిరిల్లం, ఫాస్ఫేట్‌ సొల్యూబిలైజింగ్‌ బ్యాక్టీరియా (PSB), మైకోరైజా వంటి జీవ ఎరువులను అవసరానికి అనుగుణంగా ఉపయోగించాలి.
మల్చింగ్‌ (Mulching) – పంట అవశేషాలు, గడ్డి, ఆకులు లేదా ఇతర సేంద్రియ పదార్థాలతో నేల ఉపరితలాన్ని కప్పడం ద్వారా తేమను సంరక్షించి, సేంద్రీయ పదార్థం చేరికను పెంచాలి.
సమతుల్య పోషక యాజమాన్యం (Integrated Nutrient Management) – సేంద్రియ ఎరువులు, జీవ ఎరువులు మరియు రసాయన ఎరువులను నేల పరీక్ష ఆధారంగా సమతుల్యంగా వినియోగించి, నేల సేంద్రియ పదార్థం మరియు సూక్ష్మజీవుల కార్యకలాపాలను ప్రోత్సహించాలి.
ప్రత్యామ్నాయ పంట పద్ధతులు: పలు కారణాల వల్ల నేలలో సేంద్రీయ కర్బనం తగ్గి ఎడారిగా మారుతోంది. ఇటువంటి సందర్భంలో వెంటనే నేలను సాంప్రదాయ వార్షిక పంటల నుండి మార్చి, తక్కువ నేలను కదిలించే మరియు ఎక్కువ వేరు వ్యవస్థ కలిగిన వృక్ష ఆధారిత వ్యవసాయానికి మారాలి. బహువార్షిక వృక్ష ఆధారిత వ్యవసాయంలో పెంచే పంటలు విస్తారమైన వేరు వ్యవస్థను కలిగి ఉండి, వార్షిక పంటలతో పోలిస్తే వాతావరణంలోని కర్బనాన్ని అధికంగా నేలలో స్థిరీకరించే సామర్థ్యాన్ని కలిగి ఉంటాయి.
ఉదాహరణకు: 1. మెట్ట తోటల పెంపకం 2. వ్యవసాయ అటవీ పద్ధతులు 3. అటవీ పంటలు 4. బహువార్షిక మేత పంటలు మొదలైనవి.

బి. చంద్ర శేఖర్, అసిస్టెంట్‌ ప్రొఫెసర్ (మృత్తికా శాస్త్రం) మరియు జి. సతీష్, అసిస్టెంట్‌ ప్రొఫెసర్ (స్టాటిస్టిక్స్), పీజీఐహెచ్ఎస్ (PGIHS), ములుగు, సిద్దిపేట, శ్రీ కొండా లక్ష్మణ్ తెలంగాణ ఉద్యానవన విశ్వవిద్యాలయం (SKLTGHU), M. No. 8374278258

Recent Posts