ఔషధ మొక్క… కామాక్షి / మదన

కామాక్షి చెట్టు మొదలు లావుగా ఉండి మందమైన కార్క్ వంటి బెరడుతో కప్పబడి ఉంటుంది. చెట్టు చివరన పొడవాటి, ప్రకాశవంతమైన ఆకుపచ్చ రంగు, మెరిసే ఆకులు ఏర్పడతాయి. ప్రతి ఆకు 150 నుండి 170 సెం.మీ. పొడవుండి 54 నుండి 110 చిన్న ఆకులు కలిగి ఉంటుంది.. మగ కామాక్షి మొక్కలు పసుపుగోధుమ రంగు అండాకారపు కోన్స్ కలిగి ఉంటాయి. ఇవి 24-48 సెం.మీ. పొడవు, 12-18 సెం.మీ. వ్యాసం కలిగి ఉంటాయి. ఆడ మొక్కలో కోన్స్ ఏర్పడవు. అవి పొడవాటి, ఆకువంటి స్పోరోఫిల్స్‌పై గింజలు కలిగి ఉంటాయి. అవి కురచగా, వత్తుగా ఉన్న నారింజ రంగు నూగు కలిగి 20-35 సెం.మీ. పొడవుంటాయి. కామాక్షి గింజలు చిన్నవిగా 3-9 మి.మీ. పొడవుండి లేత ఎరుపుపసుపు రంగు గుజ్జుతో కప్పబడి ఉంటాయి. చెట్టు 3-5 మీ. ఎత్తు పెరుగుతుంది.

సాధారణ నామం : సాగోపామ్ శాస్త్రీయ నామం : సైకాస్ సిర్సినాలిస్ కుటుంబం: సైకడేసి

ఉపయోగాలు : ఔషధరంగంలో …

  • పుప్పొడి నార్కోటిక్, కామాక్షి మొక్క బెరడు, గింజలను నూరి నూనెతో కలిపి పేస్టు చేసి గాయాలు, వాపులపై పట్టీగా వేస్తారు.
  • లేత ఆకుల రసాన్ని వాంతుల చికిత్సలో ఉపయోగిస్తారు. ఈ మొక్క పిత్ నుండి సగ్గుబియ్యం తయారు చేస్తారు. ఆకుల కషాయాన్ని దగ్గు నివారణకు త్రాగుతారు.

వ్యవసాయరంగంలో

  • సంప్రదాయ వ్యవసాయంలో కామాక్షి పూలను పురుగుల యాజమాన్యంలో ఉపయోగిస్తారు. దీని మగపూలు కుళ్ళినపుడు ఒక ఘాటైన వాసనని విడుదల చేస్తాయి (మమన్నన్ & నటరాజన్, 2010).
  • కామాక్షి మగచెట్టు, పూవులను కోసి వరి పంట స్థాయి కన్నా ఎక్కువ ఎత్తు ఉన్న కర్రలకు కట్టాలి.
  • ఈ కర్రలను గడ్డితో చుట్టి పూలను కట్టి వరి పొలంలో 10-15 చోట్ల పాతాలి. వీటి వాసనకు కంకినల్లి పెద్ద పురుగులు వికర్షింపబడి 2 వారాల పాటు పొలంలోకి ప్రవేశించలేవు. ఈ సమయానికి పాలుపోసుకునే దశ పూర్తయి, పంట పరిపక్వ దశకు చేరుకుంటుంది.
  • కామాక్షి పూలలో ఉన్న సైకాస్టిన్ అనే రసాయనం కీటకనాశక మరియు నిరోధక లక్షణాలు కలిగి ఉంది. శ్రీలంక వరి రైతులు ‘కెమ్ కామ’ పద్ధతులు అనే పురుగు యాజమాన్య పద్ధతులను మొక్క ఆధారిత పదార్థాలు మరియు సాగు పద్ధతులనుపయోగించి వృద్ది చేశారు. మొక్కలలోని రసాయన పదార్థాలను గురించి అవగాహన లేనప్పటికీ శ్రీలంక వరి రైతులు ఈ విజయవంతమైన సస్యరక్షణ పద్ధతిని వృద్ధి చేయడానికి కొన్ని దేశీయ మొక్కలను గుర్తించారు. ఈ కెమ్ పద్ధతులు పురుగు మందు ప్రభావం, జిగట ఎరలు, దీపపు ఎరలు వంటి వివిధ రకాల చర్యలను కలిగి ఉంటాయి. ఆధునిక విజ్ఞానం వృద్ధి చెందడంతో, కెమ్ పద్ధతిలో దాగి ఉన్న రహస్యాలను ఏ మొక్క ఆధారిత రసాయనం ఏ పురుగుకి సరైన ఎంపిక అనే విషయాన్ని పరిశోధించవచ్చు. వరి పొలాల దగ్గర కదురు (సెర్బెరమ్‌గడ్డి) కర్రలను మంట పెట్టడం వల్ల దీపపు ఎరతో పాటు రసాయన వికర్షకాన్ని కూడా పురుగుల నివారణకు ఉపయోగించినట్లు పరిగణనలోకి తీసుకోవచ్చు. ఇది ఒక ‘కెమ్ కామ’ పద్ధతి. కామాక్షి పూలలో సైకాసిన్ ఒక ముఖ్య రసాయనం. దీనికి కీటకనాశక మరియు కీటక నిరోధక లక్షణాలున్నాయి. దీని ద్వారా ఆధునిక శాస్త్రీయ పరిశోధనలు పురాతన కెమ్ పద్ధతిలో పోలి వున్నాయని విశదమయింది. ఇటువంటి చర్యలు గల అనేక మొక్క జాతులున్నాయి. జిల్లేడు, మీలియా, క్రోటాన్ లాసిఫర్, యూఫర్బియా యాంటిక్సోరం సంప్రదాయ పద్ధతులతో సరితూగుతున్నాయి. ఇవి పర్యావరణహిత పద్ధతులు.

సంప్రదాయ ‘కెమ’ పద్ధతులు
మొక్క: క్రోటాన్ లాసిఫెర
నివారించబడే పురుగు: వరి కంకినల్లి
పనిచేసే విధానం: మొక్కల కట్టను వరి పొలంలో మొక్కలపై లాగుతూ పోతే వికర్షక చర్యవల్ల నివారించడతాయి.

మొక్క: కదురు
నివారించబడే పురుగు: వరి కంకినల్లి
పనిచేసే విధానం: వరి పొలాల దగ్గర మంటలు వేయడం ద్వారా దీపపు ఎరలా పురుగులను ఆకర్షిస్తుంది.

మొక్క: కామాక్షి
నివారించబడే పురుగు: వరి కంకినల్లి
పనిచేసే విధానం: కామాక్షి మగపూవు కుళ్ళేటపుడు ఘాటైన వాసన విడుదల చేస్తుంది. ఈ మగపూవుని ఉదయం వేళలో కత్తిరించి ఈ భాగాలను కర్రలకు కట్టి వివిధ ప్రాంతాలలో పాతాలి. మరుసటి రోజు ఈ పూల భాగాలపై నీరు చల్లాలి.

మొక్క: మీలియా
నివారించబడే పురుగు: వివిధ పురుగులు
పనిచేసే విధానం: ఘాటైన వాసన గల మీలియా ద్రావణాన్ని తాటాకులపై చల్లి వరి పొలంలో వివిధ ప్రదేశాలలో ఉంచుతారు. ఈ ద్రావణంలోని ఆల్కలాయిడ్లు, ఫ్లేవనాయిడ్స్, టానిన్స్, టెర్పెనిన్స్, ఎసెన్షియల్ ఆయిల్స్ పురుగులను తినకుండా, గుడ్లు పెట్టకుండా నిరోదిస్తాయి.

మొక్క: జిగట ఎరలు
నివారించబడే పురుగు: రసంపీల్చే పురుగులు
పనిచేసే విధానం: ఇతర పురుగులు విసనకర్ర, కర్ర లేదా తాడుకి జిగురు పూసి (జిల్లేడు, పాలపొద పాలు) పంటపై కదిలిస్తే పురుగులు జిగురుకు అంటుకుంటాయి.

మొక్క: దీపపు ఎరలు
నివారించబడే పురుగు: ఎగిరే పురుగులు
పనిచేసే విధానం: మధుకా లాంగిఫోలియా, వేప, కనారం జీవానికం నూనె ద్రావణాలతో దీపాలను వెలిగించి పెడితే ఆకర్షింపబడిన పురుగులను నాశనం చేయాలి.
(విడనపతిరాన అండ్ దస్సనాయకె, 2013).

  • కామాక్షి ఓవ్యూలఎండోటెస్టా మిథనాల్ ద్రావణం బాసిల్లస్ సెరియస్, స్టఫైలోకోకస్ ఆరియస్, ఎస్కరిచియా కోలి, క్ౙాంతోమోనాస్ కాంపెస్ట్రిస్ మాల్వేసియారం లపై వాంకోమైసిన్, పెనిసిలిన్, బాక్టీరిమైసిన్ (యాంటిబయాటిక్స్) కన్నా గణనీయంగా అధిక యాంటీబాక్టీరియల్ చర్యను ప్రదర్శించింది (కల్పశ్రీ అండ్ దవీష, 2013).
  • వరిలో కాండం తొలుచు పురుగు ఆశించడం గమనించగానే కామాక్షి పూలను నలగ్గొట్టి పొలంలో నిల్వ ఉన్న నీటిలో కలపాలి (విమలకీర్తి, 2002), అమువిత గమ 2002).
  • కామాక్షి, వేప, నిమ్మగడ్డి, పొగాకు ఆకులను నీటిలో వేసి మరగించి కొంత సమయం నానబెట్టాలి. తర్వాత ఈ మిశ్రమాన్ని వడపోసి 2-4 రోజులు నిల్వ ఉంచాలి. తర్వాత కూరగాయల పంటపై పిచికారి చేస్తే ఈ ద్రావణం ఆకుతొలిచే పురుగు, దీపపు పురుగులు, ఆకుగూడు పురుగు, కొమ్మునల్లి, వీవిల్స్, లార్వాలు, చిత్తపురుగులను వికర్షిస్తుంది (ఒకులోన్‌లోల అండ్ అకిన్‌రిన్నోల, 2013).

రైతునేస్తం ప్రచురణ ‘ఔషధ వేదం’ పుస్తకం కొరకు ఫోన్: 9676797777కు సంప్రదించండి.

Read More

వండని వంట… చలివిడి

కావాల్సిన పదార్థాలు

  • బియ్యం * బెల్లం * కొబ్బరి తురుము * యాలక్కాయలు – నాలుగు (అన్నీ బియ్యానికి తగినంతగా).

తయారుచేయు విధానం: బియ్యాన్ని రెండు గంటలు నానబెట్టి శుభ్రంగా కడుక్కోవాలి. నీళ్లు లేకుండా అయిన తర్వాత, మిక్సీలో వేసి పిండి పట్టుకోవాలి. దానిలోనే బెల్లం, యాలక్కాయలు వేసి కలిసే వరకు తిప్పుకోవాలి. తర్వాత కొబ్బరి తురుము వేసి, మళ్లీ ఒకసారి తిప్పుకుంటే చలివిడి సిద్ధం! (చలిమిడి అని కూడా అంటారు)

  • మెహర్ శాంతి కర్రి, అర్తమూరు, తూర్పుగోదావరి జిల్లా, ఆంధ్రప్రదేశ్

రైతునేస్తం ప్రచురణ ‘వండని వంటలు’ పుస్తకం కొరకు ఫోన్: 9676797777కు సంప్రదించండి.

Read More

ఆవు దూడకు ఊదర బొడ్డు (UMBILICAL HERNIA)

కొన్ని దూడలకు పొట్ట దిగువ భాగాన బొడ్డు చుట్టూ కండ పూడనందు వల్ల, బొడ్డు దగ్గర రంధ్రంగా వుండి, దానిగుండా ప్రేగులు బొడ్డు తిత్తిలోకి చేరి వుంటాయి.

ఇది బొడ్డువాపువలే భ్రమింపజేస్తుంది. నిర్ధారణకు రెండు వ్రేళ్ళతో బొడ్డు భాగంలో నొక్కితే, లోపలకు చిన్న రంధ్రం ద్వారా వ్రేళ్ళు వెళ్ళినట్లయితే, అది ఊదర బొడ్డుగా నిర్ధారించవచ్చును.

పశువైద్య నిపుణునికి చూపించాలి. బొడ్డు వాపు (UMBILICAL ABSCESS) వ్యాధిగా పొరబడే అవకాశం వుంది.

పరిష్కారాలు:
ఆయుర్వేదం: క్రింది వాటిలో ఏదైనా ఒక విధానం

గృహవైద్యం

  1. పసుపు, వెన్నపూస మిశ్రమాన్ని బొడ్డుపై రాచి గట్టిగా గుడ్డ కట్టాలి.
  2. బొడ్డును లోపలకు నెట్టిన తరువాత, ఒక అడుగు వెడల్పు గల గుడ్డను 3,4 మడతలు మడిచి, బొడ్డుపై నుండి నడుముకు బిగించి ముడి వేయాలి. దాని వల్ల బొడ్డులోనికి జారిన ప్రేగులు పొట్టలోకి నెట్టేయబడి, కాల క్రమేణా ఆ రంధ్రం పూడిపోవడానికి దోహదపడుతుంది.

అల్లోపతి: ఈ విధంగా చేసిన తరువాత కూడా ప్రేగులు బొడ్డులోకి జారివున్నట్లయితే, నిపుణులచే శస్త్రచికిత్స ద్వారా సరిచేయించవచ్చు.

రైతునేస్తం ప్రచురణ ‘గో-సంజీవని’ పుస్తకం కొరకు సంప్రదించండి: 96 76 79 77 77కు సంప్రదించండి.

Read More

వండని వంట… చింతకాయ నిలువ తొక్కు

కావాల్సిన పదార్థాలు

  • చింతకాయలు
  • పచ్చి మిరపకాయలు
  • మెంతులు * జీలకర్ర
  • ఉప్పు * పసుపు
  • ఎల్లిపాయలు
    (చింతకాయల పరిమాణాన్ని బట్టి సుమారుగా రుచికి సరిపడా మిగతా పదార్ధాలను వాడాలి)

తయారుచేయు విధానం: చింతకాయలను కడిగి ఆరిన తరువాత, చింతకాయలు, మిరపకాయలు, ఎల్లిపాయలు కొద్దికొద్దిగా రోట్లో వేసి దంచుకోవాలి. మెంతులు, జీలకర్రను పొడి చేసికొని దంచి ఉంచిన చింతకాయల మిశ్రమంలో మెంతి పొడి, జీలకర్ర పొడి పసుపు, ఉప్పు వేసి మళ్ళీ కొంచెం కొంచెం రోట్లో వేసి దంచుకోవాలి. ఒకటి రెండు రోజుల తరువాత, తొక్కులో ఏమైనా చింతగింజలు ఉంటే ఏరి పారెయ్యాలి. (పచ్చి మిరపకాయలకు బదులుగా పండు మిరపకాయలను కూడా వాడవచ్చు)
అంతే! సింపుల్ చింతకాయ తొక్కు రెడీ.

ఈ చింతకాయ తొక్కును అంబలిలో వేసుకొని తాగుతూ ఉంటే చాలా రుచిగా ఉంటుంది. చాలా కాలం నిల్వ ఉంటుంది.
అన్ని రకాల పచ్చళ్ళలో నూనె పోసి నిల్వ చేస్తారు కానీ, చింతకాయ పచ్చడిలో నూనె పొయ్యకుండా నిల్వ చేస్తారు!

  • కర్నాటి శశికళ, బడంగ్‌పేట్, హైదరాబాద్, తెలంగాణ

రైతునేస్తం ప్రచురణ ‘వండని వంటలు’ పుస్తకం కొరకు ఫోన్: 9676797777కు సంప్రదించండి.

Read More

జున్నుపాలు – ప్రత్యేకత

గోవు ఈనిన తరువాత 2, 3 రోజుల వరకు తయారయ్యే పాలు జున్ను పాలు. సాధారణ పాలకంటే జున్ను పాలలో ఎన్నో రెట్లు అధిక పోషక విలువలు గల పదార్థాలు వుంటాయి.

వ్యాధి నిరోధక శక్తిని కలిగించే యాంటీబాడీలు ఎక్కువ మొత్తంలో వుంటాయి. విటమిన్లు, ఖనిజ లవణాలు అధికంగా వుంటాయి.
జున్ను పాలు పుష్కలంగా త్రాగిన దూడలు మంచి ఆరోగ్యంతో వుండి, బాగా ఎదుగుతాయి. జున్నుపాలు మంచి విరేచనకారిగా పనిచేస్తాయి.

గోవు ఈనిన వెంటనే, అనగా అరగంట లోపుగా దూడకు జున్నుపాలు త్రాగించాలి. మాయ వేసినా, వేయకపోయినా, ఈనిన అరగంటకు దూడకు జున్నుపాలు త్రాగించడం చాలా ముఖ్యమైన విషయం. ఈ పాలు చాలా వ్యాధులు రాకుండా దూడను కాపాడతాయి. జీర్ణకోశ వ్యవస్థను సక్రమంగా వుంచుతాయి.

దూడకు రోజుకు 3 లీటర్ల జున్నుపాలు త్రాగించాలి. అంటే తడవకు 1 లీటరు చొప్పున 8 గంటల వ్యవధిలో, రోజుకు 3 పర్యాయాలుగా 3 రోజులు త్రాగించాలి. అంతకుమించి తల్లి దగ్గర పాలు వుంటే, వాటిని పూర్తిగా పిండెయ్యాలి. జున్నుపాలు ఎక్కువైతే తెల్లగా పారుతుంది. తక్కువైతే రేణం గట్టిగా వేసి, దూడ నీరసిస్తుంది.

ఆవు యొక్క నాలుగు చన్నుల నుండి దూడ పాలు త్రాగేటట్లు దగ్గరుండి కుడపాలి.
పాలు త్రాగిన తరువాత, దూడ నాలుక మీద కొద్దిగా ఉప్పు, బెల్లం రాయాలి. దూడకు త్రాగించే పాలు జున్ను పాలైనా, తరువాత మామలు పాలైనా, దూడ శరీర బరువులో 10% కంటే మించరాదు.

జున్నుపాలకు ప్రత్యామ్నాయం
దూడకు అవసరమైనన్ని జున్నుపాలు, తల్లి ఉత్పత్తి చేయలేని పరిస్థితులలో, పాత్రలను బహు జాగ్రత్తగా వేడి నీటిలో శుభ్రం చేసి, అరలీటరు వేడిపాలలో పావులీటరు గోరువెచ్చని నీరు కలిపి, రెండు కోడిగ్రుడ్ల పచ్చి సొన, 15 మి.లీ. అవిసెనూనె, 2 మి.లీ. ఆముదం కలిపి, జున్నుపాలకు ప్రత్యామ్నాయంగా, దూడ పుట్టిన 3 రోజుల వరకు త్రాగించవచ్చు. 4వ రోజు నుండి సాధారణ పాలు త్రాగించవచ్చు.

రైతునేస్తం ప్రచురణ ‘గో-సంజీవని’ పుస్తకం కొరకు సంప్రదించండి: 96 76 79 77 77కు సంప్రదించండి.

Read More

ఔషధ మొక్క…..కచోరము

సాధారణ నామం
తెల్లపసుపు / జెడోమరి

శాస్త్రీయ నామం
కర్కుమా జిడోమారియా

కుటుంబం: జింజిబెరేసి²

కచోరము ఒక హెర్బల్ బహువార్షిక మొక్క. ఇది భూమిలో ఉన్న దుంప నుండి నిటారుగా ఉన్న 75 సెం.మీ. పొడవున్న సూడోకాండాల మొద్దులను ఉత్పత్తి చేస్తుంది. ప్రతి సూడోకాండం 5 ఆకులను ఉత్పత్తి చేస్తుంది. ఆకు 35 సెం.మీ. పొడవు, 13 సెం.మీ. వెడల్పు కలిగి ఉంటుంది. దీనిని అలంకరణ మొక్కగాను, కొన్నిసార్లు వాణిజ్యపరంగా సుగంధ ద్రవ్యంగా, ఔషధ మొక్కగా పెంచుతారు. పూవులు పసుపు రంగులో మెరుస్తుంటాయి. ఆకులు కోడిగుడ్డు ఆకారంలో 1 నుండి 2 అ. పొడవుంటాయి. కాయలు ముక్కోణాకారంలో ఉంటాయి. గింజలు అండాకారం లేదా బల్లెం ఆకారంలో ఉంటాయి.

ఉపయోగాలు : ఔషధరంగంలో …

  • కచోరం పేస్టుని వాపు, గాయాలు, చర్మ వ్యాధులు, నొప్పి నివారణలో ఉపయోగిస్తారు. శరీర ఉత్ప్రేరకంగా పని చేసి రక్తాన్ని శుద్ధి చేస్తుంది.
  • శ్వాస సంబంధిత వ్యాధులను సమర్ధవంతంగా నివారిస్తుంది. జీర్ణశక్తిని, కాలేయ పరిస్థితిని మెరుగుపరచి శరీర ఉష్ణోగ్రతను సాధారణ స్థితిలో ఉంచుతుంది. కచోరాన్ని పొడి రూపంలో తీసుకుంటే రుతుస్రవాన్ని క్రమబద్ధీకరిస్తుంది.
  • మూత్ర సంబంధ సమస్యలకు, మూత్రకోశ వ్యాధులకు మొక్క రసాన్ని త్రాగిస్తారు. పేగు అల్సర్ వత్తిడి తగ్గించడానికి ఉపయోగిస్తుంది.
  • దగ్గు, జలుబు, వాంతులు తగ్గించడానికి ఉపయోగిస్తారు. పొత్తికడుపు నొప్పి, కీళ్ళ నొప్పులకు ఉపశమనం కల్గిస్తుంది.
  • త్రాచుపాము విషానికి విరుగుడుగా పనిచేస్తుంది. భారతదేశంలో ఈ మొక్కని తాజాగా వండి తినడానికి లేదా పచ్ౘ్ళ్ళు తయారీలో ఉపయోగిస్తారు. పేస్టుగా నూరి కూరలలో ఉపయోగిస్తారు.

వ్యవసాయరంగంలో…

  • కచోరం మొక్క వివిధ భాగాలనుపయోగించి తయారు చేసిన ద్రావణం వేరుశనగ పంటనాశించే పేనుబంక, ఎఫిన్‌గాసిపిని గణనీయంగా అధిక సంఖ్యలో (56-90%) చంపింది. క్యాబేజి పంటనాశించే డైమండ్ బ్యాక్‌మాత్, ప్లూటెల్లా క్ౙెåలోస్టెల్లా పై కీటకనాశక చర్యను ప్రదర్శించింది. తక్కువ ప్యూపాలు ఏర్పడ్డాయి. తక్కువ పెద్ద పురుగులు ప్యూపాల నుండి వెలువడ్డాయి. యాంటిఫీడెంట్ చర్యను కూడా ప్రదర్శించింది (హెవేజ్, అతని అనుచరులు, 1997).
  • కచోరం వోలటైల్ ఆయిల్ (2000 పిపియం) కొల్లెటోట్రైకం ఫాల్కేటం పెరుగుదలను పూర్తిగా అరికట్టింది. చెరకు పంటనాశించే చెదపురుగు, ఒడొంటోటెర్మస్ ఒబెసస్‌పై కూడా మంచి కీటకనాశన చర్యను ప్రదర్శించింది. (గుర్దీప్‌సింగ్, అతని అనుచరులు, 2002)
  • అటవీ తోటలలో కచోరం మొక్కలను కమ్మర్షియల్‌గా పెంచి వోలటైల్ ఆయిల్‌ని డిస్టిలేషన్ ద్వారా పొందవచ్చు. (పట్టనసెరీ అండ్ పన్ బూన్‌మీ, 2016).
  • కచోరం ద్రావణం త్రాగించి పాడి ఆవుల రూమెన్ ద్రవంలో అత్యధిక రూమెన్ బాక్టీరియల్ అసిటిక్ యాసిడ్, ప్రోపియానిక్ యాసిడ్, బ్యుటిరిక్ యాసిడ్, అతి తక్కువ భార లోహాలను నమోదు చేశారు (నూర్డిన్, సుశాన్టి, 2015).
  • కచోరం ద్రావణాలు మానవులలో రొమ్ము క్యాన్సర్ కణాలు వృద్ధి చెందడాన్ని అరికడతాయి (మార్టిన్, అతని అనుచరులు, 2002).
  • కచోరం అనేక రకాల సూక్ష్మజీవులపై యాంటి మైక్రోబియల్ చర్యను ప్రదర్శించింది. దీనిని ఆహార పరిశ్రమలో ఆహార సంరక్షణకు ఉపయోగించవచ్చు. (వొరవుత్తు కుంచాయ్, 2007).

రైతునేస్తం ప్రచురణ ‘ఔషధ వేదం’ పుస్తకం కొరకు ఫోన్: 9676797777కు సంప్రదించండి.

Read More

ఆవుల్లో కవల దూడలు (TWINS) పుట్టుట

కవల దూడలు చాలా అరుదుగా పుడతాయి. గర్భకోశద్వారం గుండా రెండు దూడలు ఒకే పర్యాయం రాలేక, ఈనటం కష్టమవుతుంది. ఒక దూడ జన్మించిన తరువాత కొంత సమయానికి, మరల ప్రసవ వేదన ప్రారంభమై మరొక దూడ జన్మించు సందర్భాలలో, ఈనటం కష్టం అవదు. గర్భద్వారంలో దూడలు యిరుక్కున్న సందర్భాలలో, పశువైద్యనిపుణులను సంప్రదిస్తే, వారు దూడల స్థానాలను సరిచేసి గాని, శస్త్రచికిత్స చేసి గాని, దూడలను బయటకు తీస్తారు.

రెండు దూడలు మగవైనా, రెండు దూడలు ఆడవైనా సమస్య వుండదు.

ఒక మగ, ఒక ఆడ దూడ కలిసి (FREEMARTIN) పుడితే, మగదూడకు ఏ సమస్యా వుండదు. కాని ఆడ దూడలో గర్భకోశ సంబంధిత అవయవాలు అభివృద్ధి చెందక, పునరుత్పత్తి సామర్థ్యం వుండదు. ఇది చాలా వాటిల్లో జరుగుతుంది.

రైతునేస్తం ప్రచురణ ‘గో-సంజీవని’ పుస్తకం కొరకు సంప్రదించండి: 96 76 79 77 77కు సంప్రదించండి.

Read More

ఔషధ మొక్క…. పసుపు

సాధారణ నామం : టర్మరిక్ శాస్త్రీయ నామం : కర్కుమాలాంగా కుటుంబం: జింజి బరేసి

వ్యవసాయరంగంలో

  • పసుపు తాజారసం, నీటి ద్రావణం, ఎసెన్షియల్ ఆయిల్ పంటలనాశించే పురుగులపై కీటకనాశక చర్య, దోమలపై వికర్షక చర్య కలిగి ఉన్నాయి. పసుపు సహజ పురుగుమందుగా అనేక పంటలనాశించే పురుగుల నివారణకు రసాయన పురుగు మందులకు ప్రత్యామ్నాయంగా ఉపయోగడపడుతుంది. (డయాలస్, 2011).
  • పసుపు, అల్లం ద్రావణాలు నిల్వ ధాన్యంలో ఆశించే రెడ్‌ఫ్లోర్‌బీటిల్, ట్రైబోలియం కాస్టానియం లార్వా, ప్యూపా, పెద్ద పురుగుల విడుదలను గణనీయంగా తగ్గించాయి. గింజల బరువు నష్టాన్ని కూడా తగ్గించాయి. కాని ఈ రెండింటిలో అల్లం ద్రావణం బాగా పని చేసింది. ఈ రెండు ద్రావణాలను సమగ్ర సస్యరక్షణ పథకాలలో సమర్ధవంతమైన వస్తువులుగా ఉపయోగించవచ్చు. (సజ్జాద్ ఆలి, అతని అనుచరులు, 2014).
  • పసుపు, అల్లం ప్రపంచ వ్యాప్తంగా ముఖ్య సుగంధ ద్రవ్య పంటలు. ఇవి రెండు నిల్వ ధాన్యాలను ట్రైబోలియం క్యాస్టానియం ఆశించి నష్టం కలిగించకుండా కాపాడతాయి. ఇవి తమ ఫ్యూమిగెంట్ చర్య ద్వారా పురుగులను నివారిస్తాయి (రవీంద్రన్, 2007; లీ, అతని అనుచరులు). కాంటాక్ట్ ఇన్‌సెక్టిసైడ్స్ (బబ్రౌచ్, అతని అనుచరులు, 2010; గార్సికా, అతని అనుచరులు) యాంటీఫీడెంట్స్ లేదా వికర్షకాలుగా (గార్సిన్, అతని అనుచరులు, 2005), పురుగుల జీవిత కాలాన్ని, పెరుగుదల, పునరుత్పత్తిని కూడా నష్టపరుస్తాయి (హో, అతని అనుచరులు, 1996; రహ్మత్, అతని అనుచరులు, 2006).
  • పసుపు ద్రావణం (20%) ట్రైబోలియం కాస్టానియం అత్యధిక పురుగుల మరణాన్ని అతి తక్కువ లార్వాల విడుదల, అతి తక్కువ ప్యూపాల విడుదల, అతి తక్కువ పెద్ద పురుగుల విడుదలను నమోదు చేసింది (సజ్జాద్ ఆలి, అతని అనుచరులు, 2014).
  • పసుపు ద్రావణం ట్రైబోలియం కాస్టానియం ఒరైజీఫిలస్ సురిమెన్సిస్, క్రిప్టోలెస్టెస్ ఫెర్రుజినియస్, సైటోఫిలస్ ఒరైజె, కార్సిరా సిఫలోనికలపై వికర్షక చర్యను ప్రదర్శించింది (చందర్, అతని అనుచరులు, 2000).
  • పసుపు ఆకు ద్రావణాలలోని ఎసెన్షియల్ ఆయిల్ రైజోపెర్తాడామినికపై కాంటాక్ట్ యాక్షన్ చర్యను ప్రదర్శించింది. ట్రైబోలియం కాస్టానియం గుడ్లు పెట్టడాన్ని, గుడ్లు పొదగడాన్ని తగ్గించింది (త్రిపాఠి, అతని అనుచరులు, 2002).
  • పసుపుపొడిలోని రసాయనాలు ట్రైబోలియం కాస్టానియంపై బలమైన వికర్షక చర్యను ప్రదర్శించాయి. (సు, అతని అనుచరులు, 1981).
  • పసుపు పొడి, దానిలోని రసాయనాలు క్యాబేజీ లూపర్, ట్రైకోప్లూసియాని 3వ దశ లర్వాలను 10-20% చంపాయి. పసుపు పొడికి పైపరానిల్ బ్యుటాక్సైడ్ కలిపితే 90-97% లార్వాలు చనిపోయాయి (లావరెస్, అతని అనుచరులు, 2016).
  • పసుపుదుంప పొడి ఉత్పత్తుల నిల్వలో ఆశించే సైటోపిలస్ గ్రానేరియస్, రైజోపెర్తా డామినికలను సమర్ధవంతంగా నివారించింది (జిలాని అండ్ సు, 1983).
  • పసుపు పొడి (20 గ్రా. /కి.) { ఆవాల నూనె (4 మి.లీ. /కి.) సైటోఫిలస్ ఒరైజె పెద్ద పురుగుల విడుదలను అరికట్టి మరబట్టిన బియ్యాన్ని కాపాడింది (చాందర్, అతని అనుచరులు, 1991).
  • ఫ్లైయాష్ { పసుపుపొడి 10% మిశ్రమం వరి పంటనాశించే నఫలాక్రాసిస్ ఇన్సాలిటస్, ఆక్ౙియానిటిడ్యుల; వంగపంటనాశించే ఎపిలాక్న విజింటియోపంక్టేట, ఎఫిస్ గాసిపి, యురెంటియస్ హిస్ట్రిసెల్లస్, కాక్సియోహిస్టిక్స్ ఇన్సోలిటస్, బెండ పంటనాశించే ఆమ్రాస్కా దేవస్తాన్స్, టెట్రానికస్ నియోకాలెడోనికస్, డిస్టెర్కస్ సింగ్యులేటస్, ఆక్సికారెనసయ లినిపెన్సిస్, అనోమిస్ఫల్లేవ, స్పోడోప్టెరా లిటూర, ఈరియాస్ విట్టెల్లాలను 80% చంపింది (శంకరి అండ్ నారాయణసామి, 2007).
  • పసుపు దుంపపొడి నిల్వ ధాన్యంలో ఆశించే రైజోపెర్తా డామినికని సమర్ధవంతంగా అరికట్టింది. ప్రత్యేకంగా పసుపుపొడి (0.5%) 63.2% పెద్ద పురుగుల విడుదలను నివారించింది. పసుపుపొడి (14 గ్రా.) { నూనె 6 మి.లీ.) మిల్లాడించిన బియ్యంలో ఈ పురుగులను 100% చంపాయి (చందర్, అతని అనుచరులు, 2003).
  • పసుపు దుంప ద్రావణాలు ట్రైబోలియం కాస్టానియంని సమర్ధవంతంగా అరికట్టాయి. పెట్రోలియం ఈథర్ ద్రావణం అసిటోన్ మరియు ఇథనాల్ ద్రావణం కన్నా అధిక సమర్థవంతంగా పనిచేశాయి (జిలాని అండ్ సు, 1983).
  • పసుపు దుంప అసిటోన్ ద్రావణం జ్యూట్ ఫ్యాబ్రిక్ నాశించే ట్రైబోలియం కాస్టానియంని తక్కువ మోతాదులో 3 నెలల వరకు అత్యధిక సమర్థవంతంగా వికర్షక చర్య ద్వారా నివారించింది. (చందర్, అతని అనుచరులు, 1992, 1994). పసుపు ద్రావణం ట్రైబోలియం కాస్టానియం, ఒరైజెఫిలస్ సునామెన్సిస్, క్రిస్టోలెస్టెస్ పెర్రుజెనియస్, సైటోఫిలస్ ఒరైజె, కార్సిరా సెఫలోనికపై 3 నెలల వరకు వికర్షక చర్యను ప్రదర్శించింది (చందర్, అతని అనుచరులు, 2000).
  • గోధుమ గింజలనాశించే రైజెపెర్తా డామినిక పెద్ద పురుగులను పసుపు దుంప పెట్రోలియం ఈథర్ ద్రావణం 90.8% నివారించింది. పెట్రోలియం ఈథర్ ద్రావణం (4%) సైటోఫిలస్ ఒరైజెని పూర్తిగా అరికట్టింది. అసిటోన్ ద్రావణం 85% పురుగులనరికట్టింది. పెట్రోలియం ఈథర్ ద్రావణం రైజోపెర్తా డామినికా పెద్ద పురుగులపై 98.3% వికర్షక చర్యను ప్రదర్శించింది (మాటర్, అతని అనుచరులు, 2008).
  • పసుపు దుంప, పైభాగాల క్లోరోఫాం ద్రావణాలు ట్రైబోలియం కాస్టానియం పెద్ద పురుగులపై బలమైన వికర్షక చర్యను ప్రదర్శించాయి. కాని పై భాగాల ద్రావణం దుంప ద్రావణం కన్నా తక్కువ వికర్షక చర్యను ప్రదర్శించింది (అబిడ, అతని అనుచరులు, 2010).
  • పసుపు ఎసెన్షియల్ ఆయిల్ ట్రైబోలియం కాస్టానియంపై వికర్షక చర్యను ప్రదర్శించింది (జిలాని, అతని అనుచరులు, 1988). పసుపు ఎసెన్షియల్ ఆయిల్ రైజెపెర్తా డామినికా పెద్ద పురుగులను వికర్షించింది (జిలాని అండ్ సెగుక్సేనా, 1990).
  • పసుపు దుంప ఎసెన్షియల్ ఆయిల్ (1%) కార్డమమ్ ఎఫిడ్ (పెంటలోనియా నైగ్రోనర్వోసా)ని సమర్థవంతంగా నివారించింది (సాజు, అతని అనుచరులు, 1998).
  • పసుపు ఆకుల నుండి వేరు చేసిన ఎసెన్షియల్ ఆయిల్ నిల్వ ధాన్యంలో ఆశించే బీటిల్స్, రైజోపెర్తా డామినితో, సైటోపిలస్ ఒరైజే, ట్రైబోలియం కాస్టానియంపై కాంటాక్ట్, ఫ్యూమిగేషన్ విష చర్యలను ప్రదర్శించింది. రైజోపెర్తా డామినికాపై కాంటాక్ట్ చర్యను ప్రదర్శించింది. సైటోఫిలస్ ఒరైజెపెద్దపురుగులపై ఫ్యూమిగేషన్ చర్యను ప్రదర్శించింది. ట్రైబోలియం కాస్టానియం గుడ్లు పెట్టడాన్ని, గుడ్లు పొదగడాన్ని నిరోధించింది (త్రిపాఠి, అతని అనుచరులు, 2002).
  • పసుపు పొడి నుండి వేరు చేసిన రెండు మిశ్రమాలు, ఆర్‌టర్మరోన్, టర్మరోన్ ట్రైబోలియం కాస్టానియంపై బలమైన వికర్షక చర్యను ప్రదర్శించింది (సు, అతని అనుచరులు, 1982).
  • పసుపు దుంపల ఎసెన్షియల్ నుండి వేరు చేసిన ఆర్‌టర్మరోన్ ఈడిస్ ఈజిప్టి లార్వాలపై కీటకనాశక చర్యను ప్రదర్శించింది (రోల్, అతని అనుచరులు, 1998).
  • ఆర్‌టర్మరోన్ (1000 పిపియం) సుడిదోమ (నీలపర్వత ల్యూజెన్స్) పెద్ద పురుగులను, ప్లూటెల్లా క్ౙెåలోస్టిల్లా లార్వాలను 100% చంపింది. మైజస్ పెర్సికె పెద్ద ఆడపురుగులు, స్పోడోప్టెరా లిటూర లార్వాలను ఆర్‌టర్మరోన్ (2000 పిపియం) సమర్ధవంతంగా నివారించింది (లీ. అతని అనుచరులు, 2001).
  • పసుపు దుంప నుండి వేరు చేసిన పదార్థాలను బోట్రైటిస్ సినరియా, ఎరిసిఫె గ్రామినిస్, ఫైటోఫ్తోరా ఇన్‌ఫెస్టాన్స్, పక్సినియా రీకాండిటా, పైరిక్యులేరియా ఒరైజె, రైజోక్టోనియా సొలానిల పై పరీక్షించారు (కిమ్, అతని అనుచరులు, 2003). హెక్సేన్ ద్రావణం (1000 మి.గ్రా / లీ.) ఎరిసిఫెగ్రామినిస్, ఫైటోఫ్తొరా ఇన్‌ఫెస్టాన్స్, రైజోక్టోనియాసొలానిపై ఫంగిసైడల్ చర్యను ప్రదర్శించింది. ఇథైల్ ఎసిటేట్ ద్రావణం బోట్రైటిస్ సినరియా, ఫైటోఫ్తోరా ఇన్ఫెస్టాన్స్, పక్సినియా రికాండిట, రైజోక్టోనియా సొలనిపై ఫంగిసైడల్ చర్యను ప్రదర్శించింది. ఇథైల్ అసిటేట్ ఫ్రాక్షన్ నుండి వేరు చేసిన కర్కుమిన్ (9500 మి.గ్రా./లీ.) ఫైటోఫ్తోరా ఇన్‌ఫెస్టాన్స్, పక్సినియా రికాండిటా, రైజోక్టోనియా సొలానిలను 100, 100, 63% నివారించింది.
  • పసుపు దుంపల మిథనాల్ ద్రావణం మిరప పంటలో ఆంత్రాక్నోస్ (కొల్లెటోట్రైకం కోకాయిడెస్) తెగులుని సమర్థవంతంగా నివారించింది. (చో, అతని అనుచరులు, 2006).
  • పసుపు దుంప మిథనాల్ ద్రావణంలో గుర్తింపబడిన కర్కుమిన్, డిమిథాక్సికర్కుమిన్, బిస్‌డిమిథాక్సికర్కుమిన్ కొల్లెటోట్రైకం కోకాడెస్, కొల్లెటోట్రైకం గ్లియోస్పోరియాయిడెస్, కొల్లెటోట్రైకం ఆక్యుటేటం శిలీంద్ర పెరుగుదలను సమర్ధవంతంగా అరికట్టాయి.
  • పసుపు ఎసెన్షియల్ ఆయిల్ నుండి వేరు చేసిన రెండు ఫ్రాక్షన్లు ఆస్పర్ౙిల్లస్ ఫ్లేవస్, ఆస్పర్ౙిల్లస్ పారసైటికస్, ఫ్యుజేరియం మొనిలిఫార్మె, పెనిసిలియం డిజిటేటం పై యాంటిఫంగల్ చర్యను ప్రదర్శించాయి (జయప్రకాష, అతని అనుచరులు, 2001).
  • పసుపు ఆకుల నుండి వేరు చేసిన ఎసెన్షియల్ ఆయిల్, ఫ్యుజేరియం ఆక్సిస్పోరం డయాంతి, ఆల్టర్నేరియా డయాంతి (కార్నేషన్‌ని ఆశించే శిలీంద్రాలు), ఫ్యుజేరియం ఆక్సిస్పోరం గ్లాడియోలి, కర్వులేరియా ట్రైఫోలిగ్లాడియోలి (గ్లాడియోలస్‌ని ఆశించే శిలింద్రాలు)పై మంచి యాంటిఫంగల్ చర్యను ప్రదర్శించింది (బాబు, అతని అనుచరులు, 2007).
  • పసుపు దుంపల నుండి వేరు చేసిన ఎసెన్షియల్ ఆయిల్ నిల్వ ధాన్యంలో ఆశించి నష్టం కలిగించే 7 శిలీంద్రాలపై శిలీంద్రనాశక చర్యను ప్రదర్శించాయి. వీటిలో ముఖ్యమైనవి ఆస్పర్ౙిల్లస్ ఫ్లేవస్, ఫ్యుజేరియం సెమిటెక్టం, కొల్లెటోట్రైకం గ్లియోస్పోరియాయిడెస్, కొల్లెటోట్రైకం మ్యూసే (దింగ్రా, అతని అనుచరులు, 2007).
  • 20 గ్రా. పసుపు దుంప పొడిని 1కి. గింజలకు కలిపి నిల్వ ధాన్యంలో ఆశించే పురుగుల నుండి కాపాడవచ్చు.
  • పసుపు ఎసెన్షియల్ ఆయిల్ నిల్వ ధాన్యంలో ఆశించే సైటోఫిలస్ ఒరైజే, రైజోపెర్తా డామినికాపై కీటకనాశక చర్యను ప్రదర్శించింది (గంగ్వార్ అండ్ తివారి, 2017).
  • పసుపు హెక్సేన్ ద్రావణం రెటిక్యులిటెర్మెస్ ప్లాలిపెస్‌పై టెర్మిటిసైడల్ చర్యను ప్రదర్శించింది (రాజె, అతని అనుచరులు, 2015).
  • పసుపు ద్రావణం రైస్‌వీవిల్, సైటోఫిలస్ జియామెయిస్‌పై మధ్యమ వికర్షక చర్యను ప్రదర్శించింది (ఇషీ, అతని అనుచరులు, 2010).
  • పసుపు నీటి ద్రావణం సుడిదోమ (నీలపర్వత లూజెన్స్), ఆకుపచ్చ దీపపు పురుగులు (నెషోటెటిక్స్ స్పీ.), డైమండ్ బ్యాక్‌మాత్ (ఫ్లూటెల్లా క్ౙెåలాస్టెల్లా), ఆసియన్ కార్న్‌బోరర్ (ఆస్ట్రినియా ఫర్నాలిస్)పై కాంటాక్ట్ మరియు ఓవిసైడల్ విష చర్యలను ప్రదర్శించింది. (మొరాల్లోరీజీసస్, అతని అనుచరులు, 1993).
  • దక్షిణ భారతదేశంలోని వయనాడ్ జిల్లాలో రైతులు అత్యధికంగా ఉపయోగించే జీవపురుగు మందు మొక్కల ఇన్ఫర్మెంట్ కన్సెన్సన్ ఫాక్టర్ (ఐసియఫ్) ఈ క్రింది విధంగా ఉంది. వేప (1.00), వెల్లుల్లి (0.97), పొగాకు (0.94), అల్లం (0.71), కానుగ (0.64), పసుపు (0.64) (జాన్ అండ్ సుజన, 2014).
  • ప్రత్తిలో పంటనాశించే రసం పీల్చే పురుగులు, దీపపు పురుగులు (ఆమ్రాస్కారేవస్తాన్స్), తామర పురుగులు (త్రిప్స్‌లబాసి), తెల్లదోమ (బెమిసియా టబాసి)ల నివారణకు పెప్పర్‌మింట్ (మెంతా పైపరేట), పసుపు (కర్కుమ లాంగా), మిరప (క్యాప్సికం ఆన్యుయమ్), అల్లం (జింజిబెర్ అఫిసినాలిస్), జిల్లేడు (కలోట్రాపిస్ ప్రాసెర), కాకర (మోమార్డికా చారాంటియా), గోరింట (లాసోనియా ఇనర్మిస్)ల ప్రభావాన్ని క్షేత్ర ప్రయోగాలలో పరీక్షించారు. అన్ని మొక్కలు ప్రత్తి పంటనాశించే జాసిడ్స్, త్రిప్స్, తెల్లదోమల సంఖ్యను సమర్ధవంతంగా తగ్గించాయి. వీటిలో అల్లం అత్యంత సమర్ధవంతంగా 83.3% జాసిడ్స్‌ని చంపింది. మిరప 78.3%, కాకర 68.2% జాసిడ్స్‌ని చంపాయి అత్యధిక దిగుబడులు అల్లం (2304.4 కి./హె.), మిరప (2082.2 కి./హె.) కాకర (2000 కి.హె.)లో నమోదయ్యాయి (అసిఫ్, అతని అనుచరులు, 2016).
  • పసుపు, వేప, వెల్లుల్లి ఇథనాల్ ద్రావణాలు మాగుడు తెగులు కారక శిలీంద్రం పిథియం అఫానిడెర్మేటం శిలీంద్ర పెరుగుదలను అరికట్టాయి (పర్వీన్ అండ్ శర్మ, 2014; డన, అతని అనుచరులు, 2010; సింగ్, అతని అనుచరులు, 2010).
    రైతునేస్తం ప్రచురణ ‘ఔషధ వేదం’ పుస్తకం కొరకు ఫోన్: 9676797777కు సంప్రదించండి.

Read More

ఎల్నినో ప్రభావ సమయంలో ఆవులు మరియు గేదెల సంరక్షణపాల ఉత్పత్తి, ఆరోగ్యం మరియు పశుగ్రాస భద్రత కోసం ముందస్తు చర్యలు

పరిచయం
ఆవులు, గేదెలు రైతు కుటుంబాలకు పాలు, పేడ మరియు ఆదాయాన్ని అందించే ముఖ్యమైన పశుసంపద. ఎల్నినో ప్రభావంతో కొన్ని ప్రాంతాల్లో వర్షపాతం తగ్గడం, వర్షాలు ఆలస్యమవడం, ఉష్ణోగ్రతలు పెరగడం వంటి పరిస్థితులు ఏర్పడవచ్చు. దీనివల్ల పచ్చిమేత, ఎండుమేత మరియు తాగునీటి లభ్యత తగ్గే అవకాశం ఉంది. ఎల్నినో ఉన్న ప్రతి సంవత్సరం తప్పనిసరిగా కరువు వస్తుందని కాదు; స్థానిక వాతావరణ సూచనలను అనుసరించి ముందస్తు ప్రణాళిక చేసుకోవాలి.

వేడి ఒత్తిడిని గుర్తించడం
అధిక ఉష్ణోగ్రతల వల్ల ఆవులు, గేదెలలో వేడి ఒత్తిడి (Heat Stress) ఏర్పడుతుంది. వేగంగా శ్వాసించడం, నోరు తెరిచి ఊపిరి పీల్చడం, ఎక్కువగా చెమట పట్టడం, నీరు ఎక్కువగా తాగడం, మేత తీసుకోవడం తగ్గడం, నీరసం మరియు పాల దిగుబడి తగ్గడం వంటి లక్షణాలు కనిపించవచ్చు. దీర్ఘకాలిక వేడి ఒత్తిడి పునరుత్పత్తి సామర్థ్యాన్ని కూడా ప్రభావితం చేయవచ్చు. తీవ్రమైన లక్షణాలు కనిపిస్తే పశువైద్యుడిని సంప్రదించాలి.

షెడ్, నీడ మరియు గాలి ప్రసరణ
షెడ్లో గాలి సులభంగా ప్రసరించేలా పక్కభాగాలను తెరిచి ఉంచాలి. సాధ్యమైనంతవరకు షెడ్ పొడవు తూర్పు–పడమర దిశలో ఉండేలా నిర్మించాలి. పైకప్పు వేడిని తగ్గించేలా ఉండాలి; అవసరమైతే నీడ వలలు, ఫ్యాన్లు లేదా స్ప్రింక్లర్లు ఉపయోగించవచ్చు. సాధారణ మార్గదర్శకంగా ఒక్క పెద్ద పశువుకు 3.5–4.0 చదరపు మీటర్ల కప్పబడిన స్థలం, 7–8 చదరపు మీటర్ల ఓపెన్ యార్డ్, మేత తొట్టి వద్ద 60–75 సెం.మీ. స్థలం కేటాయించాలి. నేలపై నీరు నిల్వ ఉండకుండా డ్రైనేజీ ఏర్పాటు చేయాలి.

నీటి నిర్వహణ
శుభ్రమైన తాగునీరు ఎల్లప్పుడూ అందుబాటులో ఉంచాలి. వేడి సమయంలో పాలిచ్చే పశువులకు నీటి అవసరం పెరుగుతుంది. కాబట్టి నీటి తొట్లను తరచుగా పరిశీలించి, శుభ్రం చేయాలి. సాధ్యమైనంతవరకు తొట్ల ను నీడలో ఉంచాలి. నీటి వృథాను నివారిస్తూ బోర్లు, బావులు మరియు ఇతర నీటి వనరులను ముందుగానే గుర్తించాలి.
 
ఆవులు మరియు గేదెల సంరక్షణ – మేత, పోషణ, ఆరోగ్యం
ఎల్నినో మరియు వర్షాభావ పరిస్థితుల్లో పాటించాల్సిన యాజమాన్య పద్ధతులు

పశుగ్రాసాన్ని ముందుగానే నిల్వ చేయడం
వర్షాలు తగ్గే అవకాశం ఉన్నప్పుడు కనీసం 2–3 నెలలకు సరిపడా ఎండుమేతను పొడి ప్రదేశంలో నిల్వ చేసుకోవాలి. వరి గడ్డి, జొన్న కట్ట, మొక్కజొన్న కాండం, వేరుశెనగ కట్ట వంటి స్థానిక వనరులను సురక్షితంగా వినియోగించవచ్చు. మంచి పచ్చిమేత లభించినప్పుడు మొక్కజొన్న, జొన్న, సజ్జ లేదా నేపియర్ను సరైన దశలో కోసి సైలేజ్గా నిల్వ చేసుకోవాలి.

సైలేజ్ తయారీ మరియు మేత నాణ్యత
పచ్చిమొక్కజొన్న, జొన్న, సజ్జ లేదా నేపియర్ను తగిన దశలో కోసి 1–2 అంగుళాల ముక్కలుగా తరగాలి. తరిగిన మేతను సైలేజ్ బాగ్ లేదా గోతిలో పొరలుగా వేసి బాగా కుదించి గాలి చొరబడకుండా మూసివేయాలి. సుమారు 30–45 రోజుల తర్వాత సైలేజ్ సిద్ధమవుతుంది. మంచి సైలేజ్కు పుల్లటి వాసన ఉంటుంది; బూజు, కుళ్లు లేదా అసహజ వాసన ఉన్న మేతను పశువులకు ఇవ్వకూడదు. మేత కొరత ఉన్నప్పుడు నిల్వలను ప్రణాళికాబద్ధంగా వినియోగించాలి.

సమతుల్య దాణా మరియు ఖనిజ మిశ్రమం
మేత నాణ్యత తగ్గినప్పుడు పశువు వయస్సు, బరువు, పాల దిగుబడి మరియు శరీర స్థితికి అనుగుణంగా దాణాను సమతుల్యం చేయాలి. పశువైద్యుడు లేదా పశుసంవర్ధక నిపుణుల సూచన మేరకు ప్రాంతానికి అనువైన ఖనిజ మిశ్రమం, ఉప్పు మరియు ఇతర పోషకాలను అందించాలి. యూరియా చికిత్స చేసిన ఎండుమేతను శిక్షణ పొందిన నిపుణుల మార్గదర్శకత్వంలో మాత్రమే ఉపయోగించాలి. యూరియాను నేరుగా పశువులకు తినిపించకూడదు. బూజు పట్టిన లేదా కలుషితమైన మేతను పూర్తిగా నివారించాలి.

మేత అందించే సమయం
వేడి ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు పశువులు మేత తినడం తగ్గించవచ్చు. అందువల్ల ఉదయం తొందరగా, సాయంత్రం లేదా రాత్రి వేళల్లో మేతను ఎక్కువగా అందించడం మంచిది. మధ్యాహ్నం సమయంలో నీడ, విశ్రాంతి మరియు తాగునీరు అందుబాటులో ఉంచాలి. పాలిచ్చే, గర్భిణీ మరియు బలహీనమైన పశువులకు ప్రత్యేక శ్రద్ధ అవసరం.

ఆవులు మరియు గేదెల సంరక్షణ – ఆరోగ్య పరిరక్షణ
వ్యాధుల నివారణ, అత్యవసర చర్యలు మరియు రైతులకు ముఖ్య సూచనలు

ఆరోగ్య సంరక్షణ మరియు వ్యాధి నివారణ
పశువుల ఆరోగ్యాన్ని ప్రతిరోజూ గమనించాలి. స్థానిక పశువైద్య శాఖ సూచనల ప్రకారం టీకాలు వేయించాలి; నులిపురుగుల నివారణ, టిక్ నియంత్రణ మరియు షెడ్ పరిశుభ్రతను పాటించాలి. నీటి తొట్లు, మేత తొట్లు శుభ్రంగా ఉంచాలి. కొత్తగా తీసుకొచ్చిన పశువులను కొంతకాలం వేరుగా ఉంచి ఆరోగ్యాన్ని గమనించడం మంచిది.

అనారోగ్య సూచనలు కనిపిస్తే
మేత తినకపోవడం, నీరు తాగకపోవడం, జ్వరం, దగ్గు, విరేచనాలు, అధిక లాలాజలం, శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది, నడవలేకపోవడం, చర్మంపై అసాధారణ గాయాలు లేదా పాల ఉత్పత్తి అకస్మాత్తుగా తగ్గడం వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తే వెంటనే పశువైద్యుడిని సంప్రదించాలి. అనారోగ్య పశువును అవసరమైతే ఇతర పశువుల నుంచి వేరు ఉంచాలి. స్వయంగా యాంటీబయాటిక్స్ లేదా ఇతర మందులు ఇవ్వకూడదు.

రైతులు ముందుగా సిద్ధం చేసుకోవాల్సినవి
కనీసం 2–3 నెలలకు సరిపడా ఎండుమేత, అవసరమైన సైలేజ్, ఖనిజ మిశ్రమం, ఉప్పు, శుభ్రపరిచే సామగ్రి మరియు పశువైద్యుని సంప్రదింపు వివరాలు సిద్ధంగా ఉంచాలి. గ్రామస్థాయిలో రైతులు కలిసి మేత బ్యాంకు ఏర్పాటు చేసుకుంటే కొరత సమయంలో ఉపయోగపడుతుంది. అందుబాటులో ఉన్న మేత మరియు నీటికి అనుగుణంగా పశువుల నిర్వహణ ప్రణాళిక చేసుకోవాలి.

ముగింపు – రైతులకు సందేశం
ఎల్నినో ప్రభావాన్ని పూర్తిగా నివారించడం మన చేతుల్లో లేకపోయినా, ముందస్తు మేత నిల్వ, శుభ్రమైన నీరు, నీడ, గాలి ప్రసరణ, సమతుల్య దాణా మరియు ఆరోగ్య పర్యవేక్షణ ద్వారా నష్టాన్ని తగ్గించవచ్చు. వాతావరణ సూచనలను గమనిస్తూ స్థానిక పశుసంవర్ధక శాఖ సలహాలను పాటించాలి. “మేతను ముందే నిల్వ చేయండి – నీటిని పొదుపు చేయండి – పశువుల ఆరోగ్యాన్ని కాపాడండి.”

Read More

నోరూరించే వీధి రుచులు – వెంటాడే ప్రజారోగ్య సమస్యలు: ఓ సమగ్ర విశ్లేషణ

సాయంత్రం కాగానే వీధి మూలల్లో ఘుమఘుమలాడే మిర్చి బజ్జీలు, నోరూరించే పానీపూరీలు, వేడి వేడి ఫ్రైడ్ రైస్, చల్లని ఫ్రూట్ జ్యూస్‌లు.. ఇవి చూడగానే ఎవరికైనా నోరు ఊరాల్సిందే. నేటి ఉరుకుల పరుగుల జీవితంలో, ఉద్యోగుల నుండి విద్యార్థుల వరకు అందరికీ "స్ట్రీట్ ఫుడ్" (వీధి ఆహారం) అనేది దైనందిన జీవితంలో ఒక విడదీయరాని భాగంగా మారిపోయింది. తక్కువ ధరకు దొరకడం, త్వరగా లభించడం, ఇంటి భోజనం కంటే భిన్నమైన రుచిని అందించడం దీనికి ప్రధాన కారణాలు.


అయితే, నాలుకకు రుచినిచ్చే ఈ ఆహారం మన జీర్ణాశయానికి, దీర్ఘకాలంలో మన ప్రాణాలకు ఎంత మేర భద్రతను ఇస్తుందనేది ప్రస్తుత సమాజంలో ఒక అతిపెద్ద ప్రశ్న. ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) నివేదికల ప్రకారం, కలుషిత ఆహారం వల్ల ప్రతి సంవత్సరం లక్షలాది మంది తీవ్ర అనారోగ్యాల బారిన పడుతున్నారు. ఈ నేపథ్యంలో స్ట్రీట్ ఫుడ్స్ అంటే ఏమిటి? వాటిలోని రకాలు, పొంచి ఉన్న ఆరోగ్య ముప్పు, నియంత్రణ చర్యలు, మరియు ఆహార భద్రతా ప్రమాణాల గురించి ప్రతి ఒక్కరూ తెలుసుకోవాల్సిన అవసరం ఎంతైనా ఉంది.

నోరూరించే వీధి ఆహారం: చాట్ తయారీ. Source: Leisa Tyler / LightRocket via Getty Images

వీధి ఆహారం (Street Food) అంటే?
వీధి ఆహారం అనగా రోడ్ల పక్కన, బహిరంగ ప్రదేశాల్లో, మార్కెట్లలో లేదా సంతలలో తాత్కాలిక బండ్లు, స్టాళ్లు, లేదా మొబైల్ వ్యాన్ల ద్వారా తయారు చేసి విక్రయించే తక్షణ వినియోగ ఆహారం లేదా పానీయాలు. ఇవి స్థానిక సంస్కృతిని, రుచులను ప్రతిబింబిస్తాయి. భారతదేశం లాంటి అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలలో వీధి ఆహార రంగం లక్షలాది మందికి ఉపాధి కల్పించే అతిపెద్ద అసంఘటిత రంగం.

వీధి ఆహారాల లో రకాలు (Types of Street Foods)
వీధి ఆహారాలను వాటి తయారీ విధానం, పదార్థాలను బట్టి ప్రధానంగా ఐదు రకాలుగా వర్గీకరించవచ్చు:

  1. నూనెలో వేయించిన ఆహార పదార్థాలు (Deep Fried Snacks): నూనెలో డీప్ ఫ్రై చేసే మిర్చి బజ్జీలు, పునుగులు, సమోసాలు, పకోడీలు, వడలు. ఇవి తెలుగు రాష్ట్రాల్లో అత్యంత ప్రజాదరణ పొందినవి.
  2. చాట్ మరియు స్నాక్స్ (Chaat Items): పానీపూరి, భేల్ పూరి, ఆలు టిక్కి, పావ్ బాజీ మొదలైనవి. వీటిలో పచ్చి కూరగాయలు, నీరు, పుల్లటి సాస్‌లు ఎక్కువగా వాడతారు.
  3. ఫాస్ట్ ఫుడ్స్ / ఇండో-చైనీస్ (Fast Foods): గోబీ మంచూరియా, ఎగ్ ఫ్రైడ్ రైస్, నూడుల్స్, మోమోస్, కబాబ్స్. ఇవి అధిక ఉష్ణోగ్రత వద్ద త్వరగా వండబడే పదార్థాలు.
  4. పానీయాలు (Beverages & Juices): చెరకు రసం, నిమ్మ సోడా, తాజా పండ్ల రసాలు, మజ్జిగ, రోజ్ మిల్క్, మరియు ఐస్ గోలాలు.
  5. సంప్రదాయ భోజనం/టిఫిన్స్ (Traditional Tiffins/Meals): రోడ్డు పక్కన బండ్లపై లభించే ఇడ్లీ, దోశ, పూరీ మరియు మధ్యాహ్న భోజనం (Meals on wheels).

ప్రజారోగ్యానికి పొంచి ఉన్న ముప్పు
వీధి ఆహారాల తయారీలో సరైన ప్రమాణాలు పాటించకపోవడం వల్ల ప్రజారోగ్యం తీవ్ర ప్రమాదంలో పడుతోంది. వీటి వల్ల కలిగే ముప్పును శాస్త్రీయంగా మూడు రకాలుగా విభజించవచ్చు:

  1. సూక్ష్మజీవుల ద్వారా వ్యాపించే ఇన్ఫెక్షన్లు
    • నీటి కాలుష్యం: స్ట్రీట్ ఫుడ్స్‌లో అతిపెద్ద విలన్ కలుషిత నీరు. పానీపూరి నీళ్లు, జ్యూస్‌లలో వాడే ఐస్ తయారీకి వాడే నీరు సురక్షితమైనది కాకపోతే సాల్మొనెల్లా (Salmonella), ఈ-కోలి (E.coli) లాంటి బ్యాక్టీరియాలు వృద్ధి చెందుతాయి. దీనివల్ల టైఫాయిడ్, కలరా, హెపటైటిస్ ఎ (కామెర్లు), మరియు తీవ్రమైన డయేరియా వస్తాయి.

• వ్యక్తిగత పరిశుభ్రత లేమి: వంట చేసే వారు, వడ్డించే వారు చేతులు శుభ్రంగా కడుక్కోకపోవడం, దగ్గడం, తుమ్మడం వల్ల నేరుగా వ్యాధికారక క్రిములు ఆహారంలోకి చేరుతాయి.

• అపరిశుభ్రమైన పరిసరాలు: మురుగు కాలువల పక్కన, చెత్త కుప్పల సమీపంలో బండ్లు ఉండటం వల్ల ఈగలు, బొద్దింకలు, ఎలుకల ద్వారా ప్రాణాంతక వ్యాధులు ప్రబలుతాయి.

  1. రసాయన ప్రమాదాలు మరియు కల్తీ
  • నూనెల పునర్వినియోగం (Reheating of Oil):* ఒకసారి వాడిన నూనెను పదే పదే మరిగించడం వల్ల అందులో ‘టోటల్ పోలార్ కాంపౌండ్స్’ (Total Polar Compounds – TPC) స్థాయిలు పెరుగుతాయి. ఇది ట్రాన్స్ ఫ్యాట్స్ (Trans fats) మరియు అక్రిలమైడ్ (Acrylamide) అనే క్యాన్సర్ కారకాలను ఉత్పత్తి చేస్తుంది. ఇది గుండెపోటుకు ప్రధాన కారణం.

కలుషిత ఆహారం వల్ల కలిగే ఫుడ్ పాయిజనింగ్ మరియు జీర్ణాశయ సమస్యలు

• కృత్రిమ రంగులు, రసాయనాలు: ఆహారం ఆకర్షణీయంగా కనిపించడానికి రోడమైన్ బి (Rhodamine B – కాటన్ క్యాండీ, మంచూరియాలో వాడే ఎర్ర రంగు), మెటానిల్ ఎల్లో వంటి నిషేధిత రంగులు వాడుతున్నారు. ఇవి కాలేయం, కిడ్నీలను దెబ్బతీస్తాయి. రుచి కోసం అజినోమోటో (Monosodium Glutamate – MSG) మోతాదుకు మించి వాడటం వల్ల నాడీ వ్యవస్థపై ప్రభావం పడుతుంది.

  1. భౌతిక ప్రమాదాలు (Physical Hazards)
    తయారీ సమయంలో అజాగ్రత్త వల్ల ఆహారంలో వెంట్రుకలు, ఇనుప పీచు ముక్కలు (పాత్రలు తోమేవి), రాళ్లు, ప్లాస్టిక్ ముక్కలు కలవడం వల్ల గొంతులో, పేగుల్లో గాయాలు అయ్యే ప్రమాదం ఉంది.

నియంత్రణ చర్యలు – పరిష్కార మార్గాలు
వీధి ఆహారాన్ని పూర్తిగా నిషేధించడం సాధ్యం కాదు, సరైనది కూడా కాదు. కానీ, కొన్ని పటిష్టమైన నియంత్రణ చర్యల ద్వారా దీనిని సురక్షితంగా మార్చవచ్చు.

• మున్సిపల్ అధికారుల పాత్ర: ప్రతి నగరంలో ఫుడ్ వెండింగ్ జోన్లను (Dedicated Vending Zones) ఏర్పాటు చేయాలి. ఆ ప్రాంతాల్లో సురక్షితమైన తాగునీరు, డ్రైనేజీ వ్యవస్థ, మరియు చెత్త కుప్పతొట్లను మున్సిపాలిటీలు అందించాలి.

• వ్యాపారులకు శిక్షణ: ఆహార భద్రత, వ్యక్తిగత పరిశుభ్రత, సరైన ఉష్ణోగ్రత వద్ద ఆహారాన్ని నిల్వ చేయడం (ఉదాహరణకు, పచ్చి మాంసాన్ని ఫ్రిజ్‌లో ఉంచడం) వంటి అంశాలపై వ్యాపారులకు ఉచిత శిక్షణ శిబిరాలు నిర్వహించాలి.

• మొబైల్ ఫుడ్ టెస్టింగ్ వ్యాన్లు: ఆహార భద్రతా అధికారులు తరచుగా ఆకస్మిక తనిఖీలు చేయాలి. ‘ఫుడ్ సేఫ్టీ ఆన్ వీల్స్’ (Food Safety on Wheels) ద్వారా అక్కడికక్కడే నూనె నాణ్యత, నీటి స్వచ్ఛతను పరీక్షించాలి.

ఆహార భద్రతా ప్రమాణాలు మరియు చట్టాలు (Food Safety Standards & Regulations)
భారతదేశంలో ఆహార భద్రతను పర్యవేక్షించే అత్యున్నత సంస్థ ‘FSSAI’ (Food Safety and Standards Authority of India). స్ట్రీట్ ఫుడ్స్ కు సంబంధించి FSSAI విధించిన స్పష్టమైన ప్రమాణాలు ఇవి:

  1. రిజిస్ట్రేషన్ తప్పనిసరి: ప్రతి వీధి ఆహార వ్యాపారి కచ్చితంగా FSSAI వద్ద రిజిస్ట్రేషన్ చేసుకొని, ఆ సర్టిఫికెట్‌ను బండిపై వినియోగదారులకు కనిపించేలా ప్రదర్శించాలి.
  2. మార్గదర్శకాలు (Schedule 4 of FSS Act):
  • వంట చేసే ప్రాంతం పరిశుభ్రంగా ఉండాలి. బండికి రూఫ్ (కప్పు) ఉండాలి.
  • వడ్డించేవారు కచ్చితంగా గ్లౌజులు, తలకు క్యాప్, ఆప్రాన్ ధరించాలి.
  • వాడే నూనెలో TPC (Total Polar Compounds) స్థాయి 25% మించకూడదు. మించితే ఆ నూనెను పారబోయాలి లేదా బయోడీజిల్ తయారీకి పంపాలి (RUCO ఇనిషియేటివ్).
  • ప్లేట్లను కడగడానికి ప్రతిరోజూ శుభ్రమైన నీటిని మార్చాలి. న్యూస్ పేపర్లపై ఆహారాన్ని వడ్డించకూడదు (పేపర్ ఇంక్ విషపూరితం).
  1. పరిశుభ్రమైన స్ట్రీట్ ఫుడ్ హబ్ (Clean Street Food Hub): స్థానిక అధికారుల సమన్వయంతో పరిశుభ్రమైన ఆహార వీధులను గుర్తించి, వారికి సర్టిఫికేషన్ ఇచ్చే కార్యక్రమాన్ని FSSAI దేశవ్యాప్తంగా అమలు చేస్తోంది.

వినియోగదారులుగా మనం తీసుకోవాల్సిన జాగ్రత్తలు
ఆరోగ్యం మన చేతుల్లోనే ఉంది. కేవలం వాసన, రుచికి ఆకర్షితులు కాకుండా కింది జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి:

గౌజులు ధరించి పరిశుభ్రంగా పానీపూరి తయారీ.

  • పరిశీలన ముఖ్యం: బండి ఎక్కడ ఉంది? చెత్తకుప్ప పక్కన ఉందా? వ్యాపారి చేతి గోళ్లు శుభ్రంగా ఉన్నాయా? తలకు క్యాప్ ఉందా? లేదా అనేది గమనించాకే ఆర్డర్ ఇవ్వండి.

• వేడి వేడి ఆహారమే మేలు: కళ్ల ముందే వండిన, పొగలు కక్కుతున్న వేడి ఆహారంలో బ్యాక్టీరియా చనిపోతుంది. కాబట్టి ముందుగా వండి చల్లబడిపోయిన పదార్థాలను, ఈగలు వాలుతున్న స్వీట్లను, ఓపెన్‌గా ఉన్న జ్యూస్‌లను నివారించండి.

• నీటి స్వచ్ఛత: పానీపూరి, జ్యూస్ ల వద్ద వాడే నీరు మినరల్ వాటరో కాదో నిర్ధారించుకోండి. వీలైతే మీ సొంత వాటర్ బాటిల్ వెంట తీసుకెళ్లండి.

• రంగులను రిజెక్ట్ చేయండి: కంటికి మిరుమిట్లు గొలిపేంత ఎర్రగా ఉండే మంచూరియా, ఆరెంజ్ రంగులో ఉండే జ్యూస్‌లు, స్వీట్లు తినకండి. సహజమైన రంగులో ఉన్నవాటినే ఎంచుకోండి.

• ప్లేట్ల పరిశుభ్రత: ప్లాస్టిక్ కవర్లు వేసిన ప్లేట్లలో వేడి ఆహారం తినడం క్యాన్సర్ కారకం. అరటి ఆకు లేదా మందపాటి ఫుడ్ గ్రేడ్ పేపర్ ప్లేట్లను వాడే చోట తినండి.

ముగింపు:
“వీధి ఆహారం అనారోగ్యకరం” అని పూర్తిగా ముద్ర వేయలేం. పరిశుభ్రత పాటిస్తే, అది ఫైవ్ స్టార్ హోటల్ భోజనమంత రుచికరమైనది, సురక్షితమైనది. ఆహార భద్రతా చట్టాలను ప్రభుత్వాలు కఠినంగా అమలు చేయడంతో పాటు, వినియోగదారులలో అవగాహన పెరిగినప్పుడు మాత్రమే మార్పు వస్తుంది. అపరిశుభ్రంగా ఉన్న బండ్ల వద్ద తినడం మానేసిన రోజు, వ్యాపారులు వారంతటవారే పరిశుభ్రతను పాటించడం మొదలుపెడతారు. రుచిని ఆస్వాదిద్దాం.. అదే సమయంలో మన అమూల్యమైన ఆరోగ్యాన్ని కాపాడుకుందాం!

  • ఎస్. శ్యామ్, జెడ్. నవీన్, బి. నాగేశ్వర రెడ్డి
    Ph: 8801879793, 8309793719
Read More