కోళ్ల పరిశ్రమ తక్కువ సమయంలో అధిక మాంసం మరియు గుడ్లను ఉత్పత్తి చేసే సామర్థ్యం కలిగి ఉండటం వల్ల ప్రపంచ ఆహార వ్యవస్థలో ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తోంది. అయితే ఆధునిక కోళ్లు అధిక ఉత్పాదకత కలిగి ఉండటం వల్ల వాతావరణ మార్పులకు, ముఖ్యంగా అధిక ఉష్ణోగ్రతలకు ఎక్కువగా సున్నితంగా ఉంటాయి.
ఎల్ నినో –దక్షిణ ఆసిలేషన్ (ENSO) అనేది ప్రపంచ వాతావరణంలో మార్పులకు కారణమయ్యే ముఖ్యమైన సముద్ర–వాతావరణ పరిస్థితి. ఎల్ నినో ప్రభావంతో కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఉష్ణోగ్రతలు పెరగడం, వర్షపాతం మారడం వంటి పరిస్థితులు ఏర్పడవచ్చు. ప్రతి ఎల్ నినో సంవత్సరంలో అన్ని ప్రాంతాల్లో ఒకే విధమైన ప్రభావం ఉండదు. స్థానిక వాతావరణం, రుతుపవనాలు మరియు ఇతర పరిస్థితులు ప్రభావాన్ని నిర్ణయిస్తాయి.
అధిక ఉష్ణోగ్రత మరియు తేమ ఉన్నప్పుడు కోళ్లు ఉష్ణ ఒత్తిడికి (Heat Stress) గురవుతాయి.
ఉష్ణ ఒత్తిడి వల్ల కోళ్లలో వచ్చే మార్పులు
కోళ్లలో చెమట గ్రంథులు లేకపోవడం, అధిక జీవక్రియ మరియు వేగవంతమైన పెరుగుదల కారణంగా వేడి పరిస్థితులను తట్టుకునే సామర్థ్యం తక్కువగా ఉంటుంది.
వేడి ఒత్తిడి సమయంలో:
• మేత తీసుకోవడం తగ్గుతుంది.
• నీటి అవసరం పెరుగుతుంది.
• పాంటింగ్ (నోటి ద్వారా వేగంగా శ్వాస తీసుకోవడం) పెరుగుతుంది.
• శరీరంలోని ఆమ్ల–క్షార సమతుల్యత మారుతుంది.
• రోగనిరోధక శక్తి తగ్గుతుంది.
• పేగు ఆరోగ్యం దెబ్బతింటుంది.
బ్రాయిలర్ కోళ్లలో:
• శరీర బరువు పెరుగుదల తగ్గుతుంది.
• ఫీడ్ కన్వర్షన్ రేషియో (FCR) పెరుగుతుంది.(BAD SIGN)
లేయర్ కోళ్లలో:
• గుడ్ల ఉత్పత్తి తగ్గుతుంది.
• గుడ్ల బరువు తగ్గుతుంది.
• పెంకు నాణ్యత తగ్గుతుంది.
నివారణ చర్యలు
- షెడ్ నిర్వహణ మరియు ఉష్ణోగ్రత నియంత్రణ
కోళ్లు శరీర ఉష్ణోగ్రతను స్థిరంగా ఉంచుకునే జీవులు. అధిక వేడి సమయంలో శరీరాన్ని చల్లబరచడానికి ఎక్కువ శక్తిని ఉపయోగిస్తాయి.
అనుకూల ఉష్ణోగ్రత:
• బ్రాయిలర్ మరియు లేయర్ కోళ్లకు: 18°C–24°C
• కోడిపిల్లలకు మొదటి వారంలో: 32°C–35°C
• తరువాత ప్రతి వారం క్రమంగా ఉష్ణోగ్రత తగ్గించాలి.
27°C కంటే ఎక్కువ ఉష్ణోగ్రత వచ్చినప్పుడు:
• మేత తీసుకోవడం తగ్గుతుంది.
• బరువు పెరుగుదల తగ్గుతుంది.
• గుడ్ల ఉత్పత్తి తగ్గుతుంది.
రైతులు చేయవలసినవి:
• షెడ్లో మంచి గాలి ప్రసరణ ఉండాలి.
• ఫ్యాన్లు సక్రమంగా పనిచేసేలా చూడాలి.
• పైకప్పుకు తెలుపు రంగు వేయడం లేదా రిఫ్లెక్టివ్ కోటింగ్ ఉపయోగించడం మంచిది.
• అవసరమైతే కూలింగ్ ప్యాడ్లు, స్ప్రింక్లర్లు ఉపయోగించాలి.
2 . తేమ శాతం (Humidity) నియంత్రణ
షెడ్లో ఉష్ణోగ్రతతో పాటు తేమ కూడా ముఖ్యమైనది.
అనుకూల తేమ శాతం: 50–70%
• తేమ తక్కువగా ఉంటే దుమ్ము పెరిగి శ్వాసకోశ సమస్యలు వస్తాయి.
• తేమ ఎక్కువగా ఉంటే శరీరం నుంచి వేడి బయటకు పోదు.
• తడి లిట్టర్ వల్ల అమ్మోనియా పెరిగి వ్యాధులు వచ్చే అవకాశం ఉంటుంది.
- గాలి నాణ్యత మరియు వెంటిలేషన్
మంచి గాలి ప్రసరణ కోళ్ల ఆరోగ్యానికి అవసరం.
• అమ్మోనియా (NH₃): 10–20 ppm కంటే తక్కువగా ఉండాలి.
• కార్బన్ డయాక్సైడ్ (CO₂): 3000 ppm కంటే తక్కువగా ఉండాలి.
వేసవిలో:
• టన్నెల్ వెంటిలేషన్ ఉపయోగించాలి.
• షెడ్లో గాలి నిలిచిపోకుండా చూడాలి.
• చిన్న పిల్లలపై నేరుగా బలమైన గాలి తగలకుండా జాగ్రత్త పడాలి.
- దాణా నిర్వహణ
వేడి సమయంలో కోళ్లు తక్కువగా మేత తీసుకుంటాయి. కాబట్టి దాణా నాణ్యత చాలా ముఖ్యం.
దాణాలో తప్పనిసరిగా ఉండాల్సినవి:
• శక్తి (Energy)
• మాంసకృత్తులు (Protein)
• అమినో ఆమ్లాలు
• కాల్షియం
• ఫాస్ఫరస్
• ఖనిజ లవణాలు
• విటమిన్లు
• యాంటీ ఆక్సిడెంట్లు
కొంతమేరకు కొవ్వును శక్తి వనరుగా ఉపయోగించడం వల్ల శరీరంలో వేడి ఉత్పత్తి తగ్గుతుంది.
- నీటి నిర్వహణ
వేడి సమయంలో నీరు కోళ్లకు అత్యంత అవసరం.
రైతులు:
• ఎల్లప్పుడూ శుభ్రమైన చల్లటి నీరు అందుబాటులో ఉంచాలి.
• నీటి ట్యాంకులను ఎండ నుంచి రక్షించాలి.
• పైపులు మరియు డ్రింకర్లను శుభ్రంగా ఉంచాలి.
• నిపుల్ డ్రింకర్లలో నీటి ప్రవాహాన్ని పరిశీలించాలి.
• ఎలక్ట్రోలైట్స్ వాడినప్పుడు పైపులు మూసుకుపోకుండా జాగ్రత్త పడాలి.
• నీటి నాణ్యతను (pH, సూక్ష్మజీవులు) పరీక్షించాలి. - దాణా పదార్థాల నిల్వ మరియు ఖర్చు నియంత్రణ
ఎల్నినో కారణంగా పంట దిగుబడి తగ్గితే మొక్కజొన్న, సోయాబీన్ వంటి దాణా పదార్థాల ధరలు పెరగవచ్చు.
కాబట్టి:
• అవసరమైన దాణా పదార్థాలను ముందుగానే నిల్వ చేసుకోవాలి.
• ఒకే సరఫరాదారుపై ఆధారపడకూడదు.
• బఫర్ స్టాక్ ఉంచుకోవాలి.
• దాణాలో తేమ మరియు నాణ్యతను పరీక్షించాలి.
• పొడి, గాలి ప్రసరణ ఉన్న ప్రదేశంలో నిల్వ చేయాలి.
• నేలపై కాకుండా ప్యాలెట్లపై (PALLOT) నిల్వ చేయాలి. - ప్రత్యామ్నాయ దాణా పదార్థాల వినియోగం
ధరలు పెరిగినప్పుడు స్థానికంగా లభించే ప్రత్యామ్నాయ పదార్థాలను ఉపయోగించవచ్చు.
ఉదాహరణలు:
• బియ్యం నూక
• తౌడు
• జొన్నలు
• సజ్జలు
• DDGS
అయితే వీటిని నిపుణుల సూచన మేరకు సరైన మోతాదులో మాత్రమే ఉపయోగించాలి. - మైకోటాక్సిన్ నియంత్రణ
తేమ ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు దాణాలో బూజు మరియు మైకోటాక్సిన్లు ఏర్పడే అవకాశం ఉంటుంది.
నివారణ:
• దాణాను పొడి ప్రదేశంలో నిల్వ చేయాలి.
• బస్తాలను నేలకు లేదా గోడలకు ఆనించి పెట్టకూడదు.
• బూజు వాసన ఉన్న దాణాను ఉపయోగించకూడదు.
• అవసరమైతే మైకోటాక్సిన్ పరీక్ష చేయించాలి. - బయోసెక్యూరిటీ మరియు వ్యాధి నియంత్రణ
వ్యాధులను నివారించడానికి బయోసెక్యూరిటీ చర్యలు తప్పనిసరి.
ముఖ్యమైన చర్యలు:
• సరైన సమయంలో టీకాలు వేయించాలి.
• అవసరమైతే సీరం టెస్టింగ్ చేయించాలి.
• ఫారంలో పరిశుభ్రత పాటించాలి.
• అనవసర వ్యక్తుల ప్రవేశాన్ని నియంత్రించాలి.
• షెడ్ చుట్టూ పురుగుల నియంత్రణ చేయాలి.
• రెండు బ్యాచ్ల మధ్య షెడ్ను పూర్తిగా శుభ్రపరచాలి.
• కనీసం 15 రోజులు షెడ్ ఖాళీగా ఉంచడం మంచిది.
• చనిపోయిన కోళ్లను శాస్త్రీయ పద్ధతిలో తొలగించాలి.
• ఎలుకలు, అడవి పక్షులు ఫారంలోకి రాకుండా చూడాలి.
ఎల్ నినో పరిస్థితుల్లో ఫోర్స్డ్ మోల్టింగ్ (Forced Molting) సమయంలో రైతులు తీసుకోవాల్సిన జాగ్రత్తలు
• ఎల్ నినో లేదా అధిక ఉష్ణోగ్రతల సమయంలో దాణా ఖర్చులు పెరగడం, గుడ్ల నాణ్యత తగ్గడం వంటి కారణాలతో కొంతమంది రైతులు ఫోర్స్డ్ మోల్టింగ్ విధానాన్ని అనుసరిస్తారు.
• ఫోర్స్డ్ మోల్టింగ్ సమయంలో కోళ్ల గుడ్ల ఉత్పత్తిని తాత్కాలికంగా నిలిపివేసి, తరువాత మళ్లీ సాధారణ ఉత్పత్తి దశకు తీసుకువస్తారు.
• ఈ సమయంలో సరైన పోషక నిర్వహణ లేకపోతే, తిరిగి గుడ్ల ఉత్పత్తి ప్రారంభమైనప్పుడు గుడ్ల పెంకు నాణ్యత తగ్గే అవకాశం ఉంటుంది.
• ముఖ్యంగా మోల్టింగ్ సమయంలో కాల్షియం సరైన స్థాయిలో అందకపోతే, తరువాతి దశలో గుడ్ల పెంకులు పలుచగా మారడం, విరిగే గుడ్ల సంఖ్య పెరగడం జరుగుతుంది.
• కాబట్టి ఫోర్స్డ్ మోల్టింగ్ సమయంలో కూడా కోళ్ల శరీర అవసరాలకు అనుగుణంగా కాల్షియం మరియు ఇతర ఖనిజ లవణాల సమతుల్యతను తప్పనిసరిగా పాటించాలి.
• మోల్టింగ్ అనంతరం తిరిగి గుడ్ల ఉత్పత్తి ప్రారంభించే సమయంలో మంచి నాణ్యమైన దాణా, సరైన కాల్షియం, ఫాస్ఫరస్ మరియు విటమిన్ D₃ అందించడం ద్వారా గుడ్ల పెంకు నాణ్యతను మెరుగుపరచవచ్చు.
• ఫోర్స్డ్ మోల్టింగ్ను శాస్త్రీయ పద్ధతిలో మాత్రమే నిర్వహించి, నిపుణుల సలహా మేరకు పోషక నిర్వహణ చేపట్టడం మంచిది.
ఎలక్ట్రోలైట్స్ వినియోగం సమయంలో రైతులు తీసుకోవాల్సిన జాగ్రత్తలు
• వేడి ఒత్తిడి (Heat Stress) సమయంలో కోళ్లలో నీటి లోపం మరియు శరీరంలోని ఎలక్ట్రోలైట్ సమతుల్యతను కాపాడేందుకు రైతులు ఎలక్ట్రోలైట్స్ను నీటిలో కలిపి ఇస్తారు.
• అయితే ఎలక్ట్రోలైట్స్ను అవసరానికి మించి అధిక మోతాదులో ఉపయోగించినప్పుడు, వాటిలోని లవణాల సాంద్రత పెరిగి డ్రింకర్ లైన్లు మరియు నిపుల్ డ్రింకర్లు (Nipple Drinkers) మూసుకుపోయే అవకాశం ఉంటుంది.
• నిపుల్స్ బ్లాక్ అయినప్పుడు నీరు అందుబాటులో ఉన్నప్పటికీ కోళ్లకు తగినంత నీరు అందక డీహైడ్రేషన్ (నీటి లోపం), ఉష్ణ ఒత్తిడి తీవ్రత పెరగడం మరియు మరణాలు సంభవించే ప్రమాదం ఉంటుంది.
• కాబట్టి రైతులు:
o ఎలక్ట్రోలైట్స్ ను ఎల్లప్పుడూ సూచించిన మోతాదులో మాత్రమే ఉపయోగించాలి.
o నిపుల్ డ్రింకర్లలో నీటి ప్రవాహాన్ని క్రమం తప్పకుండా తనిఖీ చేయాలి.
o డ్రింకర్ లైన్లను తరచుగా శుభ్రపరచాలి.
o నీటి సరఫరాలో ఏవైనా ఆటంకాలు ఉంటే వెంటనే సరిచేయాలి.
• సరైన నీటి నిర్వహణ మరియు నిపుల్ డ్రింకర్ల పర్యవేక్షణ ద్వారా వేడి ఒత్తిడి సమయంలో కోళ్ల ఆరోగ్యాన్ని కాపాడుకోవచ్చు.
రైతులకు చివరి సూచనలు
ఎల్ నినో మరియు వేడి పరిస్థితుల్లో కోళ్ల ఉత్పత్తిని కాపాడుకోవడానికి:
✅ వాతావరణ పరిస్థితులను ముందుగానే అంచనా వేయాలి.
✅ షెడ్లో సరైన గాలి ప్రసరణ కల్పించాలి.
✅ ఎల్లప్పుడూ శుభ్రమైన నీరు అందించాలి.
✅ నాణ్యమైన సమతుల్య దాణా ఇవ్వాలి.
✅ బయోసెక్యూరిటీ నియమాలు తప్పనిసరిగా పాటించాలి.
✅ వ్యాధులు రాకముందే నివారణ చర్యలు తీసుకోవాలి.
శాస్త్రీయ యాజమాన్య పద్ధతులు పాటించడం ద్వారా ఎల్నినో మరియు వేడి ఒత్తిడి ప్రభావాన్ని తగ్గించి, కోళ్ల ఆరోగ్యం మరియు ఉత్పాదకతను కాపాడుకోవచ్చు.
డా కే నాగరాజ కుమారి, సీనియర్ శాస్త్రవేత్త, డా కే ఆనందరావు, ప్రధాన శాస్త్రవేత్త
గేదెల పరిశోధన స్థానం, వెంకట రామన్నగూడెం-534102,
శ్రీ వెంకటేశ్వర పశు వైద్య విశ్వవిద్యాలయం, పశ్చిమగోదావరి జిల్లా, ఆంధ్రప్రదేశ్.
Ph: 9848916904
