పాడి పరిశ్రమలో విజయవంతంగా రాణించాలన్నా, నిలకడగా లాభాలు ఆర్జించాలన్నా మేత ఖర్చును తగ్గించుకోవడం అత్యంత ప్రధానమైన అంశం. సాధారణంగా ఒక పాడి ఆవు లేదా గేదె రోజువారీ ఖర్చులలో దాదాపు 60 నుండి 70 శాతం భాగం దాణా మరియు పశుగ్రాసానికే ఖర్చవుతుంది. ఈ ఆర్థిక భారాన్ని తగ్గించి, పశువులకు ఏడాది పొడవునా పోషకాలతో కూడిన నాణ్యమైన పచ్చిమేతను అందించడంలో హైబ్రిడ్ నేపియర్ గడ్డి ఒక అద్భుతమైన వరంగా నిలుస్తుంది. సజ్జ (Pearl Millet / Bajra) మరియు నేపియర్ గడ్డి (Elephant Grass) జాతులను సంకరీకరణం చేయడం ద్వారా అభివృద్ధి చేసిన అద్భుతమైన, అత్యధిక దిగుబడినిచ్చే బహువార్షిక పశుగ్రాసమే ఈ హైబ్రిడ్ నేపియర్ బజ్రా గడ్డి. కింగ్ గ్రాస్, ఎలిఫెంట్ గ్రాస్ దీనిని తెలుగులో సజ్జ సంకర గడ్డి, లేదా గంటలగడ్డి అని పిలుస్తారు. ఈ పంట వేడి, తేమతో కూడిన వాతావరణంలో తగినంత వర్షపాతం లేదా నీటి పారుదల సౌకర్యం ఉన్నప్పుడు అత్యంత అద్భుతంగా పెరుగుతుంది. ఇది దాదాపు అన్ని రకాల నేలలకు అనుకూలించినప్పటికీ, నీరు నిలవని, మంచి సారవంతమైన బంకమట్టి లేదా ఒండ్రు నేలలు దీని సాగుకు అత్యంత అనువైనవిగా పరిగణించబడతాయి. ముఖ్యంగా నత్రజని ఎరువుల యాజమాన్యానికి ఈ పంట అద్భుతంగా స్పందిస్తూ, ఎక్కువ పిలకలు మరియు ఆకుల పెరుగుదలతో పాటు మొత్తం పశుగ్రాస దిగుబడిని గణనీయంగా పెంచుకుంటుంది. కేవలం పశుగ్రాసంగానే కాకుండా, గడ్డికి ఇతర పారిశ్రామిక మరియు పర్యావరణ ఉపయోగాలు కూడా ఉన్నాయి. దీనిలో ఉండే అధిక సెల్యులోజ్ కారణంగా దీనిని ఇథనాల్, బ్యూటానాల్ మరియు మిథేన్ వంటి జీవ ఇంధనాల (Biofuel) మరియు బయోఎనర్జీ ఉత్పత్తుల తయారీకి వాడుకునే సంభావ్యత ఉంది. అంతేకాకుండా, ఇది ఒక అద్భుతమైన ఫైటోరెమిడియేషన్ (Phytoremediator) జాతిగా గుర్తించబడింది. ఇది నేలలో పేరుకుపోయిన భార లోహాలు మరియు కొన్ని రకాల రసాయన కాలుష్య కారకాలను సమర్థవంతంగా గ్రహించి, కలుషితమైన నేలలను శుద్ధి చేయడంలో పశువుల రంగానికి మరియు పర్యావరణానికి ఎంతగానో దోహదపడుతుంది.
సాధారణంగా భారతదేశంలో ఈ గడ్డిని మార్చి మధ్య నుండి ఆగస్టు చివరి వరకు నాటుతారు. అయితే గరిష్ట పచ్చిగ్రాస దిగుబడి మరియు ఎక్కువ కోతలు సాధించడానికి మార్చి మధ్యలోనే నాటడం పూర్తి చేయడం ఉత్తమం. ఇలా ముందుగా నాటడం వల్ల వేసవి తీవ్ర ఉష్ణోగ్రతలు రాకముందే పంట స్థిరపడి, సుదీర్ఘమైన, ఉత్పాదక పెరుగుదల కాలాన్ని కలిగి ఉంటుంది. ఆలస్యంగా నాటితే పెరుగుదల కాలం తగ్గి, నవంబర్ నాటికి కేవలం ఒక కోత మాత్రమే సాధ్యమవుతుంది. ఆ తర్వాత శీతాకాలపు తక్కువ ఉష్ణోగ్రతల కారణంగా పంట సుప్తచేతనావస్థ (dormant phase) లోకి ప్రవేశించి పెరుగుదల నిలిచిపోతుంది. నాటిన సుమారు మూడు నెలల తర్వాత, పంట తగినంత ఎత్తుకు వృద్ధి చెందినప్పుడు (సుమారు ఒక మీటర్) మొదటి కోతకు సిద్ధమవుతుంది. ఆపై వాతావరణం, నేల సారం, నీటి లభ్యతను బట్టి ప్రతి 45-50 రోజుల విరామంలో తదుపరి కోతలు చేపట్టవచ్చు. పశువులకు కనీస పోషక అవసరాలను (maintenance ration) అందించడమే పచ్చిగ్రాస సాగు యొక్క ప్రాథమిక లక్ష్యం. ఒకవేళ పంటను చాలా ఆలస్యంగా కోస్తే, అందులో పీచు మరియు లిగ్నిన్ శాతం పెరిగి జీర్ణశక్తితో పాటు పశుగ్రాస నాణ్యత, మాంసకృత్తుల (crude protein) స్థాయిలు తగ్గిపోతాయి. అందువల్ల, సరైన పోషక విలువలు మరియు రుచి సమతుల్యత కోసం పంటను సుమారు 1 మీటర్ ఎత్తులో లేదా సిఫార్సు చేసిన కోత వ్యవధిలో కోయడం ఎంతో ముఖ్యం. ఆవులు, గేదెలు, గొర్రెలు మరియు మేకలకు పచ్చిగ్రాసంగా ఉపయోగపడటంతో పాటు, కట్-అండ్-క్యారీ పద్ధతి, సైలేజ్ మరియు హే తయారీ, మృత్తిక పరిరక్షణ మరియు ఫాడర్ బ్యాంకుల ఏర్పాటు ద్వారా ఏడాది పొడవునా పశుగ్రాస కొరతను అధిగమించడానికి ఇది ఎంతగానో ఉపయోగపడుతుంది.
హైబ్రిడ్ నేపియర్ రకాలైన APBN 1, CO-4 మరియు CO-5 లు వాటి అసాధారణ పచ్చిగ్రాస దిగుబడికి విస్తృతంగా గుర్తింపు పొందినప్పటికీ, ఈ పశుగ్రాసం యొక్క అసలు పోషక విలువ మరియు జీర్ణశక్తి అనేది అది కోసే దశ మరియు ఎత్తుపై పూర్తిగా ఆధారపడి ఉంటాయి. పంటను చాలా ఆలస్యంగా కోస్తే, అందులో పీచు (fiber) మరియు లిగ్నిన్ (lignin) శాతం పెరిగి, జీర్ణశక్తితో పాటు క్రూడ్ ప్రోటీన్ స్థాయిలు తగ్గిపోతాయి. దీనికి విరుద్ధంగా, సరైన పెరుగుదల దశలో అనగా సాధారణంగా 1 మీటర్ ఎత్తులో లేదా సిఫార్సు చేసిన కోత వ్యవధిలో (50-60) కోయడం వల్ల దిగుబడికి మరియు పోషక నాణ్యతకు మధ్య సరైన సమతుల్యత లభిస్తుంది; ఇది ముఖ్యంగా క్రూడ్ ప్రోటీన్ పరిమాణాన్ని, మేత రుచిని (palatability) మరియు పశువులు తినే శాతాన్ని మెరుగుపరుస్తుంది.అందువల్ల, సకాలంలో నాటడం, సమతుల్య ఎరువుల యాజమాన్యం మరియు సరైన కోత వ్యవధులను పాటించడం ద్వారా, హైబ్రిడ్ నేపియర్ గడ్డి స్థిరమైన పశుగ్రాస ఉత్పాదక వ్యవస్థలలో అత్యంత ఉత్పాదకత కలిగిన, పోషక సమర్ధవంతమైన మరియు నమ్మకమైన పచ్చిగ్రాస పంటగా ఉపయోగపడుతుంది. ఇందులో 8–12% ముడి మాంసకృత్తులు, 25-35% ముడి పీచు మరియు 55–60% జీర్ణమయ్యే పోషకాలు (TDN) ఉంటాయి. సమృద్ధిగా లభించే కాల్షియం, పశువులలో పాల ఉత్పత్తిని, ఎదుగుదలను మరియు పునరుత్పత్తిని మెరుగుపరుస్తుంది. దీని రసభరిత స్వభావం మరియు మంచి రుచి కారణంగా పశువులు దీనిని ఇష్టంగా తింటాయి.
ప్రాముఖ్యత మరియు ఉపయోగాలు
హైబ్రిడ్ నేపియర్ గడ్డిని ప్రధానంగా ఆవులు, గేదెలు, గొర్రెలు మరియు మేకలకు పచ్చిమేతగా సాగు చేస్తారు. దీని అధిక గడ్డి దిగుబడి క్రింది వాటికి ఎంతో అనుకూలమైనదిగా చేస్తుంది:
- పచ్చిగ్రాస ఉత్పత్తి
- సైలేజ్ (పాతర గడ్డి) మరియు హే (ఎండుగ్రాసం) తయారీ
- కట్-అండ్-క్యారీ (కోసి మేపడం) పద్దతి
- మృత్తిక పరిరక్షణ మరియు నేల కోత నివారణ
- ఫాడర్ బ్యాంకులు (గ్రాస నిధి) మరియు ఏడాది పొడవునా పశుగ్రాస సరఫరా
ఏడాది పొడవునా బహుళ కోతలను ఇచ్చే దీని సామర్థ్యం పశువులకు నిరంతర మరియు నమ్మకమైన పచ్చిగ్రాస సరఫరాను నిశ్చయపరుస్తుంది. దీర్ఘకాలిక లేదా రుతుసంబంధ పశుగ్రాస కొరతను ఎదుర్కొనే ప్రాంతాలలో ఈ గుణం పశువులకు ఎంతో లాభదాయకంగా ఉంటుంది.భూమి తక్కువగా ఉండి సాంద్ర పద్ధతిలో (కొట్టాలలో వేసి మేపడం) ప్రాధాన్యత ఇచ్చే చిన్నకారు రైతులకు కోసి మేపే (cut-and-carry) పద్ధతి అత్యంత అనువైనది. ఈ విధానంలో కోసిన గడ్డిని పశువులు కాండం వదలకుండా పూర్తిగా తినేలా చేయడానికి చాపింగ్ (ముక్కలుగా కత్తిరించడం) చేయాలి. అలాగే, కోసిన ముక్కలను కొన్ని గంటల పాటు ఎండలో ఆరబెట్టడం (wilting) ద్వారా అధిక తేమ తగ్గి, రుచి పెరగడమే కాకుండా పశువులలో జీర్ణక్రియ మరియు స్వచ్చంద మేత వినియోగం మెరుగవుతాయి. ఈ పద్ధతిలో సాధారణంగా ప్రతి 6 నుండి 8 వారాల వ్యవధిలో కోతలు చేపడతారు. అయితే వేడి మరియు తేమతో కూడిన తీరప్రాంతాలలో సరైన నీరు, ఎరువుల యాజమాన్యం ఉంటే ప్రతి 4 వారాలకే వేగంగా కోతకు వస్తుంది. ఒకవేళ పొడి వాతావరణం లేదా నీటి ఎద్దడి ఉంటే పంట ఉత్పాదకత దెబ్బతినకుండా 2 నెలల వరకు వ్యవధి ఇవ్వడం మంచిది.
నియంత్రిత పద్ధతిలో పచ్చికబయళ్ల నిర్వహణ (Pasture utilization) కోసం కూడా ఈ గడ్డిని విజయవంతంగా ఉపయోగించవచ్చు. పశువులు అధిక పోషక విలువలు కలిగిన లేత ఆకులు, చిగుర్లను సమర్థవంతంగా తినేలా ప్రతి 6 నుండి 9 వారాల వ్యవధిలో నియంత్రిత పద్ధతిలో మేపడం (controlled grazing) చేయాలి. మేపిన తర్వాత నేలపై సుమారు 90 సెంటీమీటర్ల ఎత్తు వరకు పంట మోడులను (residual height) ఉంచడం వల్ల తిరిగి వేగంగా పెరగడానికి మరియు కాండం గట్టిపడకుండా ఆకులు రావడానికి సహాయపడుతుంది. నిరంతర ఉత్పాదకత కోసం ప్రతి కోత లేదా మేపిన ప్రతి చక్రం తర్వాత ఎరువులు వేయడం మరియు ముదిరిన నిరుపయోగ కాండాలను ఎప్పటికప్పుడు తొలగించడం ద్వారా పచ్చికబయళ్ల నాణ్యతను స్థిరంగా ఉంచవచ్చు.
అధిక పచ్చిగ్రాస దిగుబడి కారణంగా ఈ గడ్డి ఎండుగడ్డి (Hay) మరియు పాతర గడ్డి (Silage) తయారీకి సైతం ఎంతో అనుకూలమైనది. నాణ్యమైన ఎండుగడ్డి కోసం గడ్డి 1.5–2.0 మీటర్ల ఎత్తులో, పిలకకు 4-6 ఆకులు ఉన్నప్పుడే కోయాలి. దీనివల్ల కాండం లేతగా ఉండి జీర్ణశక్తి బాగుంటుంది. కోసిన తర్వాత సహజ సూర్యరశ్మిలో లేదా మెకానికల్ డ్రైయర్ల ద్వారా సమానంగా ఎండబెట్టడం వల్ల బూజు పట్టకుండా నిల్వ చేసుకోవచ్చు. మరోవైపు, సైలేజ్ తయారీలో ఈ గడ్డిలో ఉండే అధిక తేమ మరియు తక్కువ కార్బోహైడ్రేట్ల (WSC) వల్ల కిణ్వ ప్రక్రియలో కొన్ని సవాళ్లు ఎదురవుతాయి. దీనిని అధిగమించడానికి గడ్డిని సైలేజ్ చేసే ముందు కాసేపు ఆరబెట్టడం మరియు మొలాసిస్ (బెల్లం పాకం) లేదా మైక్రోబియల్ ఇనాక్యులెంట్స్ వంటి సైలేజ్ సంకలనాలను చేర్చడం ద్వారా కిణ్వ ప్రక్రియను పెంపొందించి, నాణ్యమైన సైలేజ్ ను ఏడాది పొడవునా నిల్వ చేసుకోవచ్చు.
సాగు పద్ధతులు
హైబ్రిడ్ నేపియర్ గడ్డి (Pennisetum purpureum x Pennisetum glaucum) అనేది భారతదేశంలో CO-3, CO-4, CO-5 మరియు సూపర్ నేపియర్ వంటి రకాలతో ఉష్ణమండల, ఉప-ఉష్ణమండల వాతావరణ పరిస్థితులలో విస్తృతంగా సాగవుతోంది. ఇది ప్రాథమికంగా వేడి, తేమతో కూడిన వాతావరణంలో వృద్ధి చెందే ఉష్ణమండల జాతి. ఈ పంట 25-35 డిగ్రీల సెల్సియస్ ఉష్ణోగ్రతల మధ్య ఉత్తమంగా పెరుగుతుంది. ఇది మంచు తదితర తీవ్ర చలి పరిస్థితులను అస్సలు తట్టుకోలేదు; ముఖ్యంగా ఉష్ణోగ్రతలు 15 °C కంటే తగ్గినప్పుడు దీని పెరుగుదల గణనీయంగా మందగిస్తుంది. దీనికి పెరుగుదల కాలంలో సమానంగా విస్తరించిన సుమారు 800–1500 మి.మీ వార్షిక వర్షపాతం అవసరమవగా, పొడి వాతావరణ పరిస్థితులలో అనుబంధ నీటి పారుదలకు ఈ పంట చాలా అద్భుతంగా స్పందిస్తుంది. వేగవంతమైన పెరుగుదలకు తగినంత నేల తేమ అవసరమైనప్పటికీ, ఈ పంట నీటి నిల్వను అస్సలు తట్టుకోలేదు, కాబట్టి సరైన నీటి పారుదల వసతి కల్పించడం ఎంతో కీలకం. నిరంతర సూర్యరశ్మి పిలకల సంఖ్యను, పచ్చిగ్రాస దిగుబడిని పెంచుతుంది; నీడ ఉన్నచోట దీని ఉత్పాదకత గణనీయంగా తగ్గుతుంది. పెరిగిన దశలో మొక్కలు పొడవుగా, రసభరితమైన కాండాలతో దట్టమైన ఆకులను కలిగి ఉండటం వల్ల అధిక గాలి వేగం ఉన్నప్పుడు పంట పడిపోయే ప్రమాదం ఉంది. కాబట్టి మధ్యస్థ గాలులు ఉండే ప్రాంతాలు లేదా గాలిని నిరోధించే చెట్లు ఉన్న పొలాలు దీని సాగుకు అనుకూలంగా ఉంటాయి.
మంచు ప్రభావం తక్కువగా ఉండి, వేడి వాతావరణం ఉన్నంతవరకు ఇది సముద్ర మట్టానికి సుమారు 2000 మీటర్ల ఎత్తు వరకు బాగా పెరుగుతుంది. అయితే, 2000 మీటర్ల కంటే ఎక్కువ ఎత్తు ఉన్న ప్రాంతాలలో చల్లని ఉష్ణోగ్రతల వల్ల మొక్క ఎదుగుదల, పిలకలు పెట్టే సామర్థ్యం తగ్గి దిగుబడి క్షీణిస్తుంది. ఉత్తర భారతదేశంలో (పంజాబ్, హర్యానా, ఉత్తరప్రదేశ్, రాజస్థాన్ వంటి రాష్ట్రాలలో) శీతాకాలపు నెలల్లో (డిసెంబర్-జనవరి) సంభవించే మంచు, సుదీర్ఘ చలి పరిస్థితులు నేపియర్ గడ్డికి తీవ్ర నష్టం కలిగిస్తాయి. ఉష్ణోగ్రతలు 10 °Cకంటే తగ్గితే పంట పెరుగుదల పూర్తిగా మందగించి, ఆకులు మాడిపోవడం, కణజాల నష్టం మరియు పైభాగాలు ఎండిపోవడం జరుగుతుంది. తీవ్రమైన చలి వల్ల పిలకలు పాక్షికంగా చనిపోయి, శీతాకాలంలో పశుగ్రాస లభ్యత తగ్గుతుంది. నేల రకాల విషయానికి వస్తే, హైబ్రిడ్ నేపియర్ ఇసుక లోమ్ (sandy loam) నుండి ఒండ్రు నేలల వరకు విస్తృత శ్రేణి నేలల్లో పెరుగుతుంది. అయినప్పటికీ, సేంద్రీయ కర్బనం అధికంగా ఉండి, నీరు నిలవని, సారవంతమైన లోమ్ నేలలు అధిక దిగుబడికి అత్యంత అనువైనవి. ఇది 5.0–8.0 ( 5.5–7.5) pH పరిధిలో బాగా పెరుగుతుంది మరియు స్వల్ప ఆమ్ల లేదా మధ్యస్థ క్షార/ఉప్పు నేలలను తట్టుకోగలదు. కానీ అధిక ఉప్పు, తీవ్ర క్షార లేదా నీరు నిలిచే చౌడు నేలలు దీని సాగు కోసం పనికిరావు.
నేపియర్ గడ్డి సాగులో భాగంగా నాటడానికి ఒక నెల ముందు పొలంలో హెక్టారుకు 20–25 టన్నుల బాగా కుళ్లిన పశువుల ఎరువు వేసి, రెక్కల నాగలితో దున్ని చదును చేయడం ద్వారా మట్టిని మెత్తటి పదునుకు తీసుకురావాలి; ఆ తర్వాత నేల మట్టానికి సుమారు 20 సెం.మీ ఎత్తులో, 90–100 సెం.మీ దూరంలో బోదెలు మరియు కాలువలు ఏర్పాటు చేసుకోవాలి. నేపియర్ గింజలు చాలా చిన్నవిగా మరియు తక్కువ మొలక సామర్థ్యం కలిగి ఉండటం వల్ల వాటిని ప్రజననానికే వాడతారు కాబట్టి,. వాణిజ్య సాగు కోసం దీనిని కాండం ముక్కలు (setts) లేదా వేర్లతో కూడిన పిలకల ద్వారా శాఖీయంగా ప్రవర్ధనం చేస్తారు. కాండం ముక్కలను నేరుగా నాటడం కంటే, మొదట నర్సరీలో పిలకలను పెంచి ఆపై ప్రధాన పొలంలో నాటడం (transplanting) ద్వారా పొలమంతటా ఏకరీతి పంటను సాధించవచ్చు, కానీ ఈ పద్ధతికి శ్రమ మరియు ఖర్చు ఎక్కువ అవుతుంది. మునుపటి పంట యొక్క వేర్లతో కూడిన మోడులను (rooted stubbles) విడదీసి కూడా నాటవచ్చు, అయితే వీటికి పిలకల బలానికి కొద్దిగా ఎక్కువ నత్రజని అవసరమవుతుంది. అత్యంత ప్రాచుర్యం పొందిన, సులువైన పద్ధతి కాండం ముక్కలను ఉపయోగించడమే.
తెలంగాణలో వేడి వాతావరణం ప్రారంభమయ్యే మార్చి-ఏప్రిల్ నెలల్లో మరియు నైరుతి రుతుపవనాల రాకతో జూలై-ఆగస్టు నెలల్లో నాటడం మంచిది. ఈ సమయంలో 25-35 celsius అనుకూల ఉష్ణోగ్రతలు వేగంగా మొలకెత్తడానికి సహాయపడతాయి. దక్షిణ మరియు తీరప్రాంతాలలో, ఏడాది పొడవునా వాతావరణం వేడిగా ఉండటం వల్ల, తీవ్రమైన కరవు లేదా అధిక నీటి ముంపు లేని ఏ సమయంలోనైనా దీనిని నాటవచ్చు. నాటడానికి బాగా పెరిగిన మూడు కన్నులు/మొగ్గలు ఉన్న ఆరోగ్యకరమైన కాండం ముక్కలను ఎంచుకోవాలి. ప్రతి ముక్క పొడవు సుమారు 20–30 సెం.మీ ఉండాలి. సాధారణంగా వరుసల మధ్య 90-100 సెం.మీ మరియు వరుసలో మొక్కల మధ్య 50-60 సెం.మీ దూరం ఉండేలా బోదెలపై నాటాలి. ఇది అంతరకృషి పనులకు (కలుపు తీత, ఎరువులు వేయడం, నీటి పారుదల) వీలుగా ఉంటుంది. నేపియర్ కాండం ముక్కలను నేల ఉపరితలానికి సుమారు 45డిగ్రీల కోణంలో నాటాలి, దీనివల్ల 1-2 కన్నులు మట్టిలోపల వేర్లు రావడానికి మరియు 1-2 కన్నులు పైకి చిగురించడానికి వీలుంటుంది. ఇది నిలువుగా నాటడం కంటే ముక్కలు కుళ్లిపోకుండా కాపాడుతుంది. వేర్ల పిలకలను మాత్రం నిలువుగా నాటాలి. ఒక ఎకరానికి సుమారు 10,000 నుండి 12,500 కాండం ముక్కలు అవసరమవుతాయి. వీటిని సిద్ధం చేసిన కాలువలలో 7-8 సెం.మీ లోతులో నాటాలి.
పంట నాటిన మొదటి 45-60 రోజులు నేపియర్ గడ్డి నెమ్మదిగా పెరుగుతుంది కాబట్టి కలుపు పోటీని తట్టుకోలేదు. ఈ దశలో కలుపు నివారణ సరిగ్గా లేకుంటే దిగుబడి తగ్గుతుంది. కాబట్టి కలుపుని నివారించాలి. గుంటక తోలడం, చేతి కలుపు తీయడం మరియు మొదళ్లకు మట్టిని తోయడం ద్వారా వేర్లకు గాలి ఆది, పిలకలు వేగంగా వస్తాయి. మట్టిని తోయడం వల్ల మొక్కలు పడిపోకుండా యాంత్రిక మద్దతు లభిస్తుంది. ఆచ్ఛాదనం (Mulching) ఆకులు అలములు కప్పడం) ద్వారా కూడా తేమను కాపాడి కలుపును అణచవచ్చు. తెగుళ్లు మరియు వ్యాధుల యాజమాన్యం విషయానికి వస్తే, కాండం తొలిచే పురుగు, చెదపురుగులు మరియు మిడతలు కాండం, వేర్లు మరియు ఆకులను దెబ్బతీస్తాయి. వీటిని లోతు దుక్కులు మరియు అవసరమైతే వేప ఆధారిత జీవ పద్ధతుల ద్వారా నివారించవచ్చు. ఆకుమచ్చ తెగులు, తుప్పు తెగులు మరియు కాటుక తెగులు వంటి వ్యాధులను నివారించడానికి ఆరోగ్యకరమైన కాండపు ముక్కలను వాడాలి మరియు వ్యాధి సోకిన భాగాలను వెంటనే తొలగించాలి. హైబ్రిడ్ నేపియర్ గడ్డి నాటిన సుమారు 3 నెలల (80-90 రోజులు) తర్వాత మొదటి కోతకు సిద్ధమవుతుంది. తదుపరి కోతలను మొక్కల పెరుగుదలను బట్టి ప్రతి 45–55 రోజుల వ్యవధిలో చేపట్టవచ్చు. సగటున ఏడాదికి 5 నుండి 7 కోతలు పొందవచ్చు. సాధారణంగా హెక్టారుకు సగటున 2500–3500 క్వింటాళ్ల పచ్చిగ్రాస దిగుబడి వస్తుంది, అయితే సరైన యాజమాన్య పద్ధతులు మరియు ఎరువులు వాడితే 4000 క్వింటాళ్ల/హెక్టారు వరకు దిగుబడి సాధించవచ్చని పరిశోధనా ఫలితాలు వెల్లడించాయి. కోతను ఎల్లప్పుడూ నేలకు దగ్గరగా కోయాలి, ఇది తదుపరి మోడుల పెరుగుదలకు మరియు ఎక్కువ పిలకలు రావడానికి సహాయపడుతుంది. ముదిరిన గడ్డి పీచుగా మారిపోతుంది కాబట్టి లేత రసభరిత దశలోనే కోయాలి. స్థిరమైన ఉత్పాదకత కోసం నేపియర్ గడ్డిని ఒకే పొలంలో 5–6 సంవత్సరాల వరకు ఉంచవచ్చు, ఆ తర్వాత దాని స్థానంలో వేరే పంటను మార్చాలి.
నేపియర్ గడ్డిలో కరిగే మరియు కరుగని రెండు రూపాల ఆక్సలేట్లు ఉంటాయి, ఇవి ముఖ్యంగా లేతగా,వేగంగా పెరుగుతున్న మొక్కలలో మరియు అధిక నత్రజని ఎరువులు వేసి పెంచిన వాటిలో ఎక్కువగా కేంద్రీకృతమై ఉంటాయి. ఈ సమ్మేళనాలు జీర్ణవ్యవస్థలో క్యాల్షియంతో బంధాన్ని ఏర్పరుచుకుని, శరీరం శోషించుకోలేని కరుగని క్యాల్షియం ఆక్సలేట్గా మారతాయి,
తద్వారా మొత్తం ఖనిజాల సమతుల్యతను దెబ్బతీస్తాయి (Nasution et al., 2025). అధికంగా ఆక్సలేట్లను తీసుకునే జంతు రక్తంలో క్యాల్షియం స్థాయిలు తగ్గడం (మిల్క్ ఫీవర్/పాల జ్వరం వలె),ఎముకలు బలహీనపడటం, ఎదుగుదల లోపించడం మరియు తీవ్రమైన సందర్భాలలో స్పటికాలు పేరుకుపోవడం వల్ల మూత్రపిండాలు దెబ్బతినడం వంటివి సంభవించవచ్చు. లేత మొక్కలు, అధికనత్రజని ఎరువుల వాడకం మరియు కరవు పరిస్థితులు ఉన్నప్పుడు ఈ ప్రమాదం అత్యధికంగా ఉంటుంది.
హైబ్రిడ్ నేపియర్ గడ్డిలో ఆక్సలేట్ శాతాన్ని తగ్గించడానికి వివిధ రకాల సమర్థవంతమైన యాజమాన్యవ్యూహాలను అనుసరించవచ్చు. మొదటగా, పంటను సరియైన వయస్సులో, అంటే 45 నుండి 60 రోజుల మధ్య సరైన పెరుగుదల దశలో కోయడం ద్వారా ఆక్సలేట్ మరియు టానిన్ సాంద్రతలను అదుపులో ఉంచవచ్చు, ఎందుకంటే చాలా లేత మొక్కలలో ఈ యాంటీ- న్యూట్రిషనల్ కారకాలు ఎక్కువగా కేంద్రీకృతమై ఉంటాయి. కోసిన పశుగ్రాసాన్ని వాడబెట్టడం (wilting) మరియు ఎండబెట్టడం (sun-drying) వంటి పద్ధతులకు గురిచేయడం ద్వారా అందులోని కరిగే ఆక్సలేట్లను, హైడ్రోజన్ సయనైడ్ (HCN) ను గణనీయంగా తగ్గించవచ్చు. దీనితో పాటు, కిణ్వ ప్రక్రియ ద్వారా సైలేజ్ చేయడం (Ensiling) వల్ల ఆక్సలేట్ టానిన్లు మరియు ఫైటేట్ స్థాయిలు సమర్థవంతంగా తగ్గడమే కాకుండా పశుగ్రాసం యొక్క రుచి, జీర్ణశక్తి కూడా మెరుగుపడతాయి. పొలంలోఅధిక నత్రజని ఎరువులు వేయడం వల్ల ఆక్సలేట్ సాంద్రతలు పెరుగుతాయి కాబట్టి, సమతుల్య ఎరువుల వాడకం ద్వారా తగినంత పొటాషియం మరియు భాస్వరం అందిస్తూ ప్రతిపోషక కారకాలు( అనేవి ఆహారంలో సహజంగా ఉండే రసాయన పదార్థాలు. ఇవి శరీరానికి అవసరమైన పోషకాలను జీర్ణం చేయడం, శోషించుకోవడం లేదా వినియోగించుకోవడాన్ని అడ్డుకుంటాయి. అందువల్ల ఆహారంలోని పోషక విలువ తగ్గుతుంది. ) పేరుకుపోవడాన్ని అదుపులో ఉంచాలి. పశువులకు మేతగా ఇచ్చేటప్పుడు సున్నం లేదా ఖనిజ మిశ్రమాల వంటి క్యాల్షియం వనరులను ఆహారంలో చేర్చడం ద్వారా ఆక్సలేట్ సంబంధిత లోపాలను అధిగమించవచ్చు. అలాగే, నేపియర్ గడ్డిని లూసర్న్, అలసందలు లేదా మునగ వంటిపప్పుధాన్యాల పశుగ్రాసాలతో కలిపి ఇవ్వడం వల్ల ఆక్సలేట్ వంటి ప్రతిపోషక కారకా ల సాంద్రత తగ్గడమే కాకుండా, పశుగ్రాసంలో ప్రొటీన్ మరియు ఖనిజాల శాతం పెరిగి పశువులకుమేలైన పోషకాలు అందుతాయి.
సి. హెచ్. రామకృష్ణ కె. సుష్మ, సి. హెచ్. శివప్రసాద్, పి. అమరేశ్వరి, మరియు టి. రఘునందన్
పశుగణ క్షేత్ర సముదాయ, పశువైద్య కళాశాల
పీవీ నరసింహారావు తెలంగాణ పశువైద్య విశ్వవిద్యాలయం. ph: 7989269600
