telangana

19 Aug, 2026

రైతునేస్తం0 commentsAugust 19, 2026agri news

భోపాల్ పోర్టబుల్ బయోచార్ యూనిట్ తో బయోచార్ తయారీ

భారతీయ వ్యవసాయ పరిశోధనా మండలి (ICAR) ఆధ్వర్యంలోని కేంద్ర వ్యవసాయ ఇంజనీరింగ్ సంస్థ (ICAR-CIAE), భోపాల్ శాస్త్రవేత్తలు పంట అవశేషాలను బయోచార్‌గా మార్చేందుకు చిన్న స్థాయి మరియు పైలట్ స్థాయి బయోచార్ యూనిట్లను అభివృద్ధి చేశారు. పైలట్ ప్లాంట్‌లో ఒక్క సారి సుమారు 300 కిలోల పంట అవశేషాలను ప్రాసెస్ చేసే సామర్థ్యం ఉంది. ఇందులో బయోమాస్‌ను ఇంధనంగా ఉపయోగించి రియాక్టర్‌ను పరోక్షంగా వేడి చేస్తారు. బ్లోయర్ సహాయంతో దహన ప్రక్రియను కొనసాగిస్తారు. ఫర్నేస్‌ను అగ్నినిరోధక ఇటుకలతో నిర్మించగా, ఉష్ణోగ్రత సుమారు 350°C వరకు చేరుతుంది. ఈ విధానంలో సుమారు 33% బయోచార్ లభిస్తుంది. ఈ యూనిట్ ధర సుమారు రూ. 2.0-2.5 లక్షలు.

ఈ సాంకేతికత ద్వారా పంట అవశేషాలను బహిరంగంగా కాల్చకుండా నాణ్యమైన బయోచార్‌గా మార్చి, నేల సేంద్రియ కార్బన్‌ను పెంచడంతో పాటు గాలి కాలుష్యాన్ని తగ్గించవచ్చు. రైతు ఉత్పత్తిదారుల సంఘాలు (FPOలు), కస్టమ్ హైరింగ్ కేంద్రాలు మరియు గ్రామీణ వ్యవసాయ సేవా కేంద్రాల ద్వారా ఈ యూనిట్ల వినియోగాన్ని విస్తరించడం ద్వారా స్థిరమైన, వాతావరణ అనుకూల వ్యవసాయాన్ని ప్రోత్సహించవచ్చు.

డా వి మురళి, (సీనియర్ శాస్త్రవేత్త), జి. డయానా (రిసెర్చ్ స్కాలర్), జి . రాధిక (రిసెర్చ్ స్కాలర్), డా ఆనిత కుమారి (ప్రధాన శాస్త్రవేత్త), కూరగాయల పరిశోధన స్థానం, శ్రీ కొండ లక్ష్మణ్ తెలంగాణ ఉద్యాన విశ్వవిద్యాలయం, రాజేంద్రనగర్, హైదరాబాద్ -500030 సెల్: 6304749921

19 Aug, 2026

రైతునేస్తం0 commentsAugust 19, 2026agri news

పేనుబంక, పచ్చ దోమ నివారణకు పొగాకు కషాయం

పంటపొలాల చుట్టూ ప్రకృతిలో దొరికే వివిధ రకాల ఆకులను ఉడకపెట్టడం ద్వారా కషాయాలను తయారు చేస్తారు. ఇది మన సంప్రదాయ వ్యవసాయంలో భాగం. ఆకులను ఉడకపెట్టడం వలన అందులో ఉండే మూల పదార్థాలు పూర్తి స్థాయిలో ద్రావణంలో చేరి కషాయం ఎంతో శక్తివంతంగా ఉంటుంది. పంటల సస్యరక్షణలో ఈ కషాయాలు అనాదిగా రైతులకు తెలిసినవే. ఇందులో ముఖ్యంగా పొగాకు కషాయం రైతులకు వివిధ పంటలలో పురుగుల నియంత్రణ కొరకు ఉపయోగపడుతుంది.

పొగాకులో “నికోటిన్” మూలపదార్థంగా ఉండడం వలన ఇది పురుగులను స్పర్శ చర్య ద్వారా నియంత్రించడంలో ఉపయోగపడుతుంది.
పొగాకు కషాయం పంటలలో వచ్చే పేనుబంక, పచ్చ దోమ, తెల్లదోమ నివారణకు ఉపయోగపడుతుంది.

కావలసిన పదార్ధాలు
పొగాకు రద్దు : 1 కిలో (చిన్నచిన్న ఆకులు, కాడలు మొ॥)
సబ్బు పొడి : 100 గ్రాములు (లేదా)
కుంకుడు కాయలు : 500 గ్రాములు

తయారు చేసే విధానం

పొగాకు రద్దును 10 లీటర్ల నీటిలో అరగంట నుండి గంట సేపు బాగా ఉడక బెట్టాలి. ఈ విధంగా ఉడకబెట్టిన ద్రావణం సుమారు 5 లీ. వరకు ఉంటుంది.
కషాయాన్ని ఒక కర్రతో కలియబెడుతూ ఉండాలి.
కషాయాన్ని బాగా చల్లార్చి, పలుచని గుడ్డతో వడపోయాలి.
కషాయానికి 100 గ్రాముల సబ్బుపొడినిగానీ లేదా అరకిలో కుంకుడుకాయల రసాన్ని కానీ కలపాలి.
పై కషాయానికి 100 లీటర్ల నీటిని చేర్చి, ఒక ఎకరా పొలంలో సాయంత్రం వేళ పిచికారీ చేయాలి.

జాగ్రత్తలు:

పొగాకు కషాయం తయారు చేసేటపుడు ముక్కుకు గుడ్డ కట్టుకోవాలి.
పొగాకు కషాయం పిచికారి చేసేటపుడు వంటిపై పూర్తిగా బట్టలు ధరించాలి.
పంట కాలంలో ఒకటి, రెండు సార్లు మాత్రమే అవసరాన్ని బట్టి పంటపై పిచికారీ చేయాలి.
ఎక్కువ సార్లు పిచికారీ చేసిన ఎడ… పంటలను ఆశించి వుండే రైతుమిత్ర పురుగులు చనిపోయే ప్రమాదం ఉంది.
తయారు చేసిన ద్రావణాన్ని వెంటనే ఉపయోగించాలి. కషాయాన్ని నిల్వ ఉంచరాదు.

19 Aug, 2026

రైతునేస్తం0 commentsAugust 19, 2026agri news, Uncategorized

పశువైద్యులకు దైవసేవ చేసే అపూర్వ అవకాశంగోసేవతో పాటు కుటుంబానికి శ్రీవారి దర్శన భాగ్యం – నా అనుభవం

పశువైద్యులుగా మనకు లభించిన విద్య, అనుభవం, నైపుణ్యాలను మూగజీవుల ఆరోగ్యం కోసం ఉపయోగించడం ఒక గొప్ప బాధ్యత. అదే సేవను కలియుగ ప్రత్యక్ష దైవం శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామివారి సన్నిధిలో గోసేవగా అందించే అవకాశం లభిస్తే, అది ఒక వృత్తిపరమైన అనుభవం మాత్రమే కాదు—జీవితాంతం గుర్తుండిపోయే ఆధ్యాత్మిక అనుభూతి.

తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానములు (TTD) ఆధ్వర్యంలో నిర్వహిస్తున్న “శ్రీవారి వైద్య సేవ (Sri Vari Vaidya Seva)” పశువైద్యులకు అలాంటి అపూర్వమైన అవకాశాన్ని కల్పిస్తోంది.

శ్రీవారి సన్నిధిలో పశుసేవ – ఒక గొప్ప భాగ్యం

శ్రీవారి వైద్య సేవ ద్వారా పశువైద్యులు TTD ఆధ్వర్యంలోని గోశాలల్లో పశువులకు వైద్య సేవలు అందించే అవకాశం పొందుతున్నారు.
పశువైద్య వృత్తిలో మనం ప్రతిరోజూ పశువులకు చికిత్స చేస్తూనే ఉంటాం. అయితే, తిరుమల శ్రీవారి సన్నిధిలో, గోమాతలకు సేవ చేయడం మన వృత్తికి ఒక ప్రత్యేకమైన ఆధ్యాత్మిక పరిమళాన్ని అందిస్తుంది.
“గోసేవ – గోవింద సేవ” అనే భావనతో పనిచేస్తూ, గోమాత ఆరోగ్య పరిరక్షణలో మన వంతు పాత్ర పోషించడం ఎంతో సంతృప్తిని కలిగిస్తుంది. శ్రీవారి వైద్య సేవకు ప్రొఫైల్ నమోదు
ఈ సేవలో పాల్గొనాలనుకునే అర్హత కలిగిన పశువైద్యులు ముందుగా TTD వెబ్‌సైట్/యాప్ ద్వారా తమ ప్రొఫైల్ రిజిస్ట్రేషన్ పూర్తి చేయాలి.
సాధారణంగా అవసరమైన వివరాలు/పత్రాలలో:
✅ పాస్‌పోర్ట్ సైజ్ ఫోటో
✅ UG Degree Certificate
✅ PG Degree / PG Diploma Certificate
✅ VCI Registration Card
✅ Biodata / CV ఉంటే అదనంగా
వంటి పత్రాలను సమర్పించాల్సి ఉంటుంది.

ముఖ్యమైన విషయం
ఈ సేవకు అవసరమైన అర్హతలను ముందుగానే పరిశీలించుకోవడం చాలా ముఖ్యం. ముఖ్యంగా PG Degree లేదా PG Diploma అర్హత, సంబంధిత రిజిస్ట్రేషన్ తదితర TTD నిబంధనలకు అనుగుణంగా ఉండాలి.
ప్రొఫైల్ నమోదు అనంతరం గోశాల డైరెక్టర్ అనుమతి పొందిన తరువాతే సేవా స్లాట్‌ను బుక్ చేసుకునే ప్రక్రియ కొనసాగుతుంది.

నా శ్రీవారి వైద్య సేవ అనుభవం

ఇటీవల నాకు కూడా శ్రీవారి వైద్య సేవలో పాల్గొనే అవకాశం లభించింది.
ముందుగా ప్రొఫైల్ రిజిస్ట్రేషన్ పూర్తి చేసి, ఆగస్టు 3వ తేదీ నుండి 10వ తేదీ వరకు శ్రీవారి వైద్య సేవలో పాల్గొనడం జరిగింది.
ఈ సేవా కాలంలో నాతో పాటు డా. జి. శ్రీనివాసులు రెడ్డి గారు, సహాయ సంచాలకులు, పశుసంవర్ధక శాఖ, వైఎస్ఆర్ కడప జిల్లా కూడా పాల్గొని, కలిసి సేవలందించడం మరింత ప్రత్యేకమైన అనుభూతిని ఇచ్చింది.
ఒకే ప్రాంతానికి చెందిన ఇద్దరు పశువైద్య అధికారులు కలిసి, తమ వృత్తిపరమైన అనుభవాన్ని ఉపయోగించి శ్రీవారి గోసంరక్షణ కార్యక్రమంలో సేవ చేయడం మాకు ఎంతో ఆనందాన్ని, గర్వాన్ని కలిగించింది.

శ్రీ వేంకటేశ్వర గోసంరక్షణశాలలో సేవ

శ్రీవారి వైద్య సేవలో భాగంగా శ్రీ వేంకటేశ్వర గోసంరక్షణశాలలో పశువుల ఆరోగ్య పరిస్థితులను పరిశీలించి, అవసరమైన వైద్య సేవలు అందించే అవకాశం లభించింది.
గోశాలలో పశువుల నిర్వహణ, పరిశుభ్రత, మేత, పశువైద్య సేవలు, జాతుల సంరక్షణ తదితర అంశాలను దగ్గరగా పరిశీలించాను.
అక్కడ:
🐄 గిర్
🐄 సాహివాల్
🐄 కంక్రేజ్
🐄 రెడ్ సింధీ
🐄 ఒంగోలు
🐄 పుంగనూరు
వంటి అనేక విలువైన దేశీయ గో జాతులను చూడగలిగాము.
జాతుల వారీగా ప్రత్యేక షెడ్లు ఏర్పాటు చేసి నిర్వహించడం, పాలిచ్చే పశువులు, గర్భిణీ పశువులు, పొడి పశువులు, దూడలకు ప్రత్యేక నిర్వహణ చేయడం ఎంతో అభినందనీయం.

వసతి మరియు భోజన సదుపాయాలు

శ్రీవారి వైద్య సేవలో పాల్గొనే పశువైద్యులకు TTD కల్పిస్తున్న సదుపాయాలు కూడా ఎంతో సౌకర్యవంతంగా ఉన్నాయి.
మాకు వేదిక్ విశ్వవిద్యాలయంలోని వశిష్ఠ అతిథి గృహంలో వసతి ఏర్పాటు చేశారు.
అదేవిధంగా పద్మావతి వసతి గృహంలో టిఫిన్, భోజనం, డిన్నర్ వంటి ఆహార సదుపాయాలను కూడా ఏర్పాటు చేశారు.
సేవ చేయడానికి వచ్చిన వైద్యులకు వసతి, భోజనం వంటి ప్రాథమిక అవసరాల గురించి ఆందోళన లేకుండా, సేవపై పూర్తి దృష్టి పెట్టేలా ఈ ఏర్పాట్లు ఎంతో ఉపయోగపడ్డాయి.
అంతేకాకుండా గోశాల మరియు వసతి గృహాల మధ్య రాకపోకల కోసం ఒక కారును కూడా TTD ఏర్పాటు చేసింది.
ఈ రవాణా సదుపాయం వల్ల ప్రతిరోజూ నిర్ణీత సమయానికి గోశాలకు చేరుకోవడం, సేవ పూర్తయిన తరువాత వసతి గృహానికి తిరిగి రావడం ఎంతో సౌకర్యవంతంగా జరిగింది.
TTD అందించిన ఈ సదుపాయాలు సేవలో పాల్గొన్న వైద్యులకు ఎంతో సహాయకరంగా నిలిచాయి.

వైద్య సేవలో పొందిన అనుభవం
శ్రీవారి వైద్య సేవలో భాగంగా వివిధ రకాల పశువైద్య కేసులను పరిశీలించి చికిత్స అందించే అవకాశం లభించింది.
ముఖ్యంగా:
🔹 గర్భ నిర్ధారణ (Pregnancy Diagnosis – PD)
🔹 మావి నిలిచిపోవడం (Retained Placenta)
🔹 గర్భాశయ వాపు / గర్భాశయ ఇన్ఫెక్షన్ (Endometritis)
🔹 పునరుత్పత్తి సంబంధిత సమస్యలు
🔹 మళ్లీ మళ్లీ గర్భం దాల్చకపోవడం (Repeat Breeding)
🔹 కాళ్లు మరియు కీళ్లకు సంబంధించిన సమస్యలు
🔹 గాయాలకు చికిత్స మరియు నిర్వహణ
🔹 వ్యాధి నివారణ మరియు ఆరోగ్య పరిరక్షణ చర్యలు
🔹 గాలికుంటు వ్యాధి (FMD) టీకాలు
🔹 నులిపురుగుల నివారణ / నులిపురుగుల మందులివ్వడం (Deworming)
🔹 పోషకాహార లోపాలు మరియు సంబంధిత సమస్యలు
వంటి అంశాలలో సేవలందించగలిగాము.

కొన్ని రిటెయిన్‌డ్ ప్లాసెంటా మరియు ఎండోమెట్రైటిస్ కేసుల్లో అవసరమైన చికిత్స, గర్భాశయానికి తగిన విధంగా చికిత్సా చర్యలు మరియు సహాయక చికిత్స అందించడం జరిగింది.

అదేవిధంగా డ్రై మరియు మిల్క్ జంతువులలో Pregnancy Diagnosis (PD) నిర్వహించి, పునరుత్పత్తి స్థితిని అంచనా వేయడం జరిగింది.

గాలికుంటు వ్యాధి టీకాలు కూడా పశువులకు అందించే కార్యక్రమంలో పాల్గొనడం జరిగింది.
ఇలాంటి కేసుల ద్వారా పశువైద్య సేవను అందించడంతో పాటు, ఒక పెద్ద స్థాయి గోశాలలో జరుగుతున్న శాస్త్రీయ పశు నిర్వహణను ప్రత్యక్షంగా తెలుసుకునే అవకాశం లభించింది.

శాస్త్రీయ మేత నిర్వహణ – ఒక మంచి అనుభవం

గోశాలలో మేత నిర్వహణ కూడా క్రమబద్ధంగా ఉంది.
పాలిచ్చే పశువులకు ఉత్పత్తి అవసరాలకు అనుగుణంగా కాన్సంట్రేట్ ఫీడ్ అందించడం, పొడి మేతను అందించడం, మధ్యాహ్నం సూపర్ నేపియర్ పచ్చిమేత ఇవ్వడం గమనించాము.
చాఫ్ కట్టర్ ఉపయోగించి పచ్చిమేతను తరిగి అందించడం వల్ల మేత వృథా తగ్గడం, పశువులు సులభంగా మేత తీసుకోవడం వంటి ప్రయోజనాలు కనిపించాయి.
అదేవిధంగా దేశీయ గో జాతుల సంరక్షణకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వడం ఎంతో ఆకట్టుకుంది.

గోశాలతో పాటు ఆలయ ఏనుగుల సంరక్షణ

ఈ సేవలో భాగంగా తిరుచానూరు గోశాల మరియు అమ్మవారి ఆలయానికి చెందిన ఏనుగులను కూడా పరిశీలించే అవకాశం లభించింది.
ఏనుగుల నిర్వహణ, షెడ్ల పరిశుభ్రత, పాదాల ఆరోగ్యం వంటి అంశాలను పరిశీలించడం జరిగింది.
ఏనుగుల పాదాల వద్ద గాయం/సమస్య కనిపించిన సందర్భంలో అవసరమైన చికిత్సా సలహాలు మరియు నిర్వహణ సూచనలు ఇవ్వడం జరిగింది.
గోమాతలతో పాటు ఆలయ ఏనుగులకు కూడా ఆరోగ్య పరిరక్షణ అందించడం ద్వారా ఈ సేవ మరింత విస్తృతమైన పశుసేవగా అనిపించింది.
ఈ సేవలో నాకు మరో ప్రత్యేకమైన అనుభూతి డా. జి. శ్రీనివాసులు రెడ్డి గారు, సహాయ సంచాలకులు, పశుసంవర్ధక శాఖ, వైఎస్ఆర్ కడప జిల్లాతో కలిసి సేవ చేయడం.
ఇద్దరం కలిసి గోశాలలోని పశువుల ఆరోగ్య పరిస్థితులను పరిశీలించి, అవసరమైన వైద్య సేవలను అందించాము.
వృత్తిపరమైన అనుభవాలను పంచుకుంటూ, వివిధ కేసులపై చర్చించుకుంటూ, గోశాల నిర్వహణను పరిశీలిస్తూ గడిపిన ఈ రోజులు మాకు ఎంతో విలువైన అనుభవాన్ని అందించాయి.
శ్రీవారి సన్నిధిలో ఇద్దరు పశువైద్యులు కలిసి గోసేవ చేయడం మా వృత్తి జీవితంలో ఒక మధురమైన జ్ఞాపకంగా నిలిచిపోతుంది.

పశుసేవతో పాటు కుటుంబానికి శ్రీవారి దర్శన భాగ్యం

శ్రీవారి వైద్య సేవలో నాకు అత్యంత ఆనందాన్ని కలిగించిన అంశాలలో ఒకటి కుటుంబ సభ్యులకు కూడా తిరుమల శ్రీవారి దర్శనం పొందే అవకాశం.
పశువైద్యునిగా మనం ఎప్పుడూ విధుల్లో నిమగ్నమై ఉంటాం. కుటుంబంతో కలిసి తిరుమల వెళ్లి స్వామివారి దర్శనం చేసుకోవాలనే కోరిక ఉన్నప్పటికీ, వృత్తిపరమైన బాధ్యతలు, సమయాభావం వంటి కారణాల వల్ల అనేక సందర్భాల్లో అది సాధ్యం కాదు.
అలాంటి సమయంలో శ్రీవారి వైద్య సేవ ఒక అద్భుతమైన అవకాశాన్ని కల్పిస్తుంది.

నేను శ్రీవారి సన్నిధిలో గోసేవ చేస్తుంటే…
నా కుటుంబ సభ్యులు శ్రీవారి దర్శనం చేసుకుని ఆనందాన్ని పొందడం…
ఈ అనుభూతి మాటల్లో చెప్పలేనిది.
ఒక పశువైద్యునికి సేవా సంతృప్తి, కుటుంబ సభ్యులకు శ్రీవారి దర్శన ఆనందం—రెండూ ఒకేసారి లభించడం ఈ కార్యక్రమం ప్రత్యేకత.

Break Darshan – ఒక ప్రత్యేకమైన అవకాశం
సేవా కాలాన్ని పూర్తిచేసిన పశువైద్యులకు TTD నిబంధనలకు అనుగుణంగా Break Darshan అవకాశం కల్పించడం ఈ సేవలో మరో ప్రత్యేకత.
సేవలో పాల్గొనే ముందు తాజా TTD నిబంధనలు, అర్హతలు, దర్శన విధానం, ఛార్జీలు మరియు కుటుంబ సభ్యులకు వర్తించే నియమాలను తప్పనిసరిగా అధికారికంగా నిర్ధారించుకోవాలి.
కానీ ఆ అవకాశం లభించినప్పుడు, పశుసేవ అనంతరం కుటుంబంతో కలిసి శ్రీవారి దర్శనం చేసుకోవడం నిజంగా ఒక మరపురాని అనుభూతి.

TTDకి హృదయపూర్వక కృతజ్ఞతలు
పశువైద్యులకు సేవ చేసే అవకాశం కల్పించడమే కాకుండా, వసతి, భోజనం, రవాణా వంటి సదుపాయాలను ఏర్పాటు చేసి, వైద్యులు ఎలాంటి ఇబ్బంది లేకుండా సేవ చేయడానికి అనుకూలమైన వాతావరణాన్ని కల్పించిన తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానముల యాజమాన్యానికి హృదయపూర్వక కృతజ్ఞతలు.

ముఖ్యంగా గోశాల డైరెక్టర్, పశువైద్య అధికారులు, వెటర్నరీ అసిస్టెంట్లు, అటెండర్లు మరియు సిబ్బంది అందరూ ఎంతో సహకారంతో పనిచేయడం అభినందనీయం.
వారి సమన్వయం, పశువుల పట్ల శ్రద్ధ, గోశాల పరిశుభ్రత మరియు నిర్వహణ తీరు ఎంతో ఆకట్టుకున్నాయి.

ప్రతి పశువైద్యుడు ఒక్కసారైనా ఈ సేవలో పాల్గొనాలి
నా అనుభవం ఆధారంగా, అర్హత కలిగిన ప్రతి పశువైద్య మిత్రుడు తన జీవితంలో కనీసం ఒక్కసారైనా శ్రీవారి వైద్య సేవలో పాల్గొనాలని హృదయపూర్వకంగా కోరుకుంటున్నాను.
ఇది కేవలం ఒక సేవా కార్యక్రమం కాదు.
ఇది—
🐄 గోసేవ
🩺 వైద్య సేవ
🙏 దైవ సేవ
👨‍👩‍👧‍👦 కుటుంబ ఆనందం
🌺 శ్రీవారి దర్శన భాగ్యం
📚 వృత్తిపరమైన అనుభవం
అన్నీ కలిసిన ఒక అపూర్వమైన అనుభవం.
పశువైద్యునిగా మనం సంపాదించిన జ్ఞానాన్ని ఒక మూగజీవి ఆరోగ్యానికి ఉపయోగించడం గొప్ప విషయం. అదే జ్ఞానాన్ని శ్రీవారి సన్నిధిలో గోమాతల సేవకు వినియోగించే అవకాశం రావడం మరింత గొప్ప అదృష్టం.

ముగింపుగా…
శ్రీవారి వైద్య సేవ అనేది కేవలం పశువైద్య సేవ కాదు…
ఇది పశుసేవతో ప్రారంభమై, దైవసేవగా మారే పవిత్రమైన ప్రయాణం.
మన చేతులతో గోమాతకు వైద్యం అందిస్తూ…
మన హృదయంతో శ్రీవారిని స్మరిస్తూ…
మన కుటుంబ సభ్యులతో కలిసి తిరుమల క్షేత్రంలో ఆధ్యాత్మిక ఆనందాన్ని ఆస్వాదిస్తూ…
“గోవిందా… గోవిందా…” అని పలకడం—
ఒక పశువైద్యుని జీవితంలో నిజంగా మరచిపోలేని అనుభూతి.
పశువులకు మన వైద్యం – శ్రీవారికి మన సేవ – కుటుంబానికి శ్రీవారి దర్శనం.
ఈ మూడు కలిసిన చోటే శ్రీవారి వైద్య సేవ యొక్క అసలైన గొప్పతనం.
🌺 గోసేవ – గోవింద సేవ 🌺
🩺 పశుసేవ – పరమ సేవ 🩺
🙏 శ్రీవారి సన్నిధిలో సేవ – అపూర్వమైన భాగ్యం 🙏
🌺 గోవింద… గోవింద… 🌺
🙏 ఓం నమో వేంకటేశాయ 🙏

– డా. జి. రాంబాబు

19 Aug, 2026

రైతునేస్తం0 commentsAugust 19, 2026agri news

ఔషధ మొక్క… చామంతిపూలు

కలెండ్యులా ఒక తక్కువ కాలం జీవించే, సువాసన గల బహువార్షిక హెర్బల్ మొక్క. 80 సెం.మీ. ఎత్తు పెరుగుతుంది. నిటారుగా పెరిగే కొమ్మలు కలిగి ఉంటుంది. ఆకులు కోడిగుడ్డు ఆకారంబల్లెం ఆకారంలో, 5-17 సెం.మీ. పొడవుండి, రెండువైపులా నూగు కలిగి ఉంటాయి. పూలు సంవత్సరం పొడవునా ఏర్పడతాయి. ఇన్‌ఫ్లోరెసెన్స్ పసుపు రంగులో ఉంటుంది. పూగుత్తి 4-7 సెంమీ. వ్యాసం కలిగి ఉంటుంది. కాయలు ముళ్ళు కలిగి ఉండి వంగిన ఏకిన్.

సాధారణ నామం : కలెండ్యులా శాస్త్రీయ నామం : కలెండ్యులా అఫిసినాలిస్ కుటుంబం: కాంపోజిటె

ఉపయోగాలు : ఔషధరంగంలో …

కలెండ్యులాని గొంతునొప్పి, నోటివాపు చికిత్సలో ఉపయోగిస్తారు. క్యాన్సర్, కడుపులోని డుయోడినల్ అల్సర్స్ చికిత్సలో ఉపయోగిస్తారు.
నొప్పులు తగ్గడానికి కలెండ్యులా పేస్టుని చర్మంపై పూస్తారు. గాయాలు, కాలిపుండ్లు మానడానికి ఉపయోగిస్తారు.
కలెండ్యులా టింక్చర్లు, ఆయింట్‌మెంట్లను కాలిన ప్రదేశాలు, గాయాలు, తెగినచోట త్వరగా మానడానికి ఉపయోగిస్తారు. ఇవి గాయమున్న చోటికి రక్తాన్ని ప్రసరింపజేసి చర్మం కొత్త కణాలేర్పరుచుకోవడానికి దోహదపడతాయి. పిల్లల్లో చెవి ఇన్‌ఫెక్షన్స్ మానడానికి కలెండ్యులా చుక్కలను చెవిలో వేస్తారు. డెర్మటైటిస్ నివారణలో ఉపయోగిస్తారు.

వ్యవసాయరంగంలో

కల్యెండ్యులా ఇథనాల్ ద్రావణం (30 మైక్రోమీటర్లు/మి.లీ.) లోని రసాయనాలు తామర పురుగులు, త్రిప్స్‌టబాసిపై అత్యధిక విషచర్యను ప్రదర్శించాయి. (నజ్‌మిజాడే, అతని అనుచరులు, 2013).
క్యలెండ్యులా ద్రావణం పిచికారి చేసిన ట్రీట్‌మెంట్‌లో వెస్టర్న్‌ఫ్లవర్ త్రిప్స్ పిల్ల పురుగులు అరికట్టబడ్డాయి (రజావి అండ్ అహ్మరి, 2016) కిచెన్ గార్డెన్‌లో ఆకులు తినే పురుగులను, ఆస్పరాగస్ బీటిల్స్, టమాట కొమ్ము పురుగులను నివారించడానికి పురుగు మందు తయారు చేసుకుని వాడవచ్చు.

పురుగు మందు తయారు చేసే విధానం :

ఒక కప్పు (225 గ్రా.) కలెండ్యులా ఆకులను నూరి 500 మి.లీ. నీటితో కలపాలి. 24 గంటలు నానబెట్టాలి. పలుచని గుడ్డ ద్వారా వడపోయాలి. దీనికి 1.5 లీ. నీటిని కలిపి తర్వాత 5 మి.లీ. (1/4 చెంచా) లిక్విడ్‌సోప్ కలిపి మొక్కలపై పిచికారి చేయాలి.
కలెండ్యులా ఆకులు, పూల ద్రావణాలు స్పోడోప్టెరా లిటూర పోషక ఫిజియాలజీని మార్పు చేసి చంపుతాయి. అందువలన కలెండ్యులా ద్రావణాన్ని వృక్ష సంబంధ పురుగు మందుగా ఉపయోగించవచ్చు. (మెథిని, ఆమె అనుచరులు, 2012).
కలెండ్యులా ఇథనాల్ ద్రావణం ఆల్బినో ఎలుక, రాటస్ నార్‌జికస్‌పై అధిక విషప్రభావాన్ని చూపింది (అబూహషెమ్, 2012).
కలెండ్యులా మొక్క పైభాగాల ద్రావణం క్యాబేజి బటర్‌ఫ్లెå, పొటాటో బీటిల్ పై యాంటిఫీడెంట్ చర్యను ప్రదర్శించింది (వార్ౙినియాక్, 2002).
కలెండ్యులా మొక్కలో సెస్కిటెర్పిన్లు, ఫ్లావనాయిడ్స్, ట్రైటెర్పినాయిడ్ సపోనిన్±్స, ట్రైటెర్పిన్ ఆల్కహాల్స్ ఉంటాయి (అహ్మద్, అతని అనుచరులు, 1993).
కలెండ్యులా ద్రావణాలు స్పోడోప్టెరా లిటూర పెరుగుదల, ఫిజియాలజీపై అనేక ప్రభావాలను చూపుతాయి. అధిక గాఢత వద్ద లార్వాల పెరుగుదల, ఆహారం తీసుకోవడం తగ్గుతుంది. బహుశ టెర్పిన్లు లార్వాలు తిన్న ఆహారం జీర్ణమయి, గ్రహించకుండా జోక్యం కలిగించుకుని ఉంటాయి (మెథిని, ఆమె అనుచరులు, 2009).

రైతునేస్తం ప్రచురణ ‘ఔషధ వేదం’ పుస్తకం కొరకు ఫోన్: 9676797777కు సంప్రదించండి.

18 Aug, 2026

రైతునేస్తం0 commentsAugust 18, 2026agri news

ఇక్రిశాట్ పోర్టబుల్ బయోచార్ యూనిట్ తో బయోచార్ తయారీ

వ్యవసాయ వ్యర్థాల నిర్వహణకు తక్కువ ఖర్చుతో కూడిన పరిష్కారంగా అంతర్జాతీయ మెట్ట పరిశోదన కేంద్రం శాస్త్రవేత్తలు, చిన్న రైతుల కోసం సులభంగా తరలించగల పోర్టబుల్ బయోచార్ యూనిట్ ను అభివృద్ధి చేశారు. ఈ యూనిట్‌ను నేరుగా పొలంలోనే ఉపయోగించవచ్చు. పంట అవశేషాలను ఒకచోట చేర్చి బహిరంగంగా కాల్చే బదులు, నియంత్రిత ఆక్సిజన్ పరిస్థితుల్లో పైరోలిసిస్ ప్రక్రియ ద్వారా నాణ్యమైన బయోచార్‌గా మార్చవచ్చు. ఈ సాంకేతికత తక్కువ ఖర్చుతో పనిచేయడమే కాకుండా, చిన్న రైతులు, రైతు ఉత్పత్తిదారుల సంఘాలు, స్వయం సహాయక సంఘాలు సులభంగా వినియోగించేలా రూపొందించబడింది.

ఈ యూనిట్‌లో తయారైన బయోచార్ నాణ్యత ప్రయోగశాలలో తయారైన బయోచార్‌కు సమానంగా ఉన్నట్లు పరిశోధనల్లో నిర్ధారించబడింది. బయోచార్‌లో స్థిర కార్బన్ శాతం అధికంగా ఉండటం వల్ల నేలలో సేంద్రియ కార్బన్ పెరుగుతుంది, నీటి నిల్వ సామర్థ్యం మెరుగుపడుతుంది, నేల ఆరోగ్యం బలపడుతుంది. అదే సమయంలో పంట అవశేషాల దహనం తగ్గి, గాలి కాలుష్యం మరియు హరితగృహ వాయువుల ఉద్గారాలు తగ్గుతాయి. ఈ వికేంద్రీకృత సాంకేతికత ద్వారా పంట అవశేషాలను “వ్యర్థం నుంచి విలువైన వనరుగా ” మార్చి, స్థిరమైన వ్యవసాయం మరియు వాతావరణ అనుకూల వ్యవసాయానికి తోడ్పడవచ్చని శాస్త్రవేత్తలు సూచిస్తున్నారు.

18 Aug, 2026

రైతునేస్తం0 commentsAugust 18, 2026agri news

ఇ.ఎం. ఉత్పత్తులు

హరియాలి : దీనిని కంపోస్టు తయారీలో ఉపయోగిస్తారు. క్షేత్ర వ్యర్థాలు, ఆవుపేడ, పందిపెంట, కోళ్ళ చెత్త, వ్యర్థాలు, కొబ్బరిపీచు, ఘనసేంద్రియ వ్యర్థాలనుపయోగించి 45-50 రోజుల్లో కంపోస్టు తయారు చేయవచ్చు. అన్ని రకాల ఆహార పంటలు, కూరగాయల సాగులో ఉపయోగించవచ్చు.
బొకాషి: బొకాషి అంటే పులిసిన ఎరువు. దీనిని భూమిలో వేస్తే పంట అవశేషాలు, దుబ్బులు చివికిపోవడానికి సహాయపడుతుంది.

మోతాదు : ఎకరానికి 15-20 కిలోలు అన్ని రకాల ఆహార పంటలు, కూరగాయల సాగులో ఉపయోగించవచ్చు.

టెర్మిన్ : దీనిని సేంద్రియ పురుగు వికర్షిణిగా ఉపయోగించవచ్చు. 3-4 మి.లీ. టెర్మిన్ లీటరు నీటికి కలిపి పంటలపై 10-12 రోజుల వ్యవధిలో పిచికారి చేసి రసం పీల్చే పురుగులు, శిలీంద్ర తెగుళ్ళు, బాక్టీరియా తెగుళ్ళను నివారించవచ్చు.
ప్రైమో :

దీనిని మొక్కల పెరుగుదల వృద్ధి చేయడానికుపయోగిస్తారు.
కూరగాయల పంటలలో 3-5 మి.లీ. ఒక లీటరు నీటికి చొప్పున కలిపి 7-10 రోజుల వ్యవధిలో పిచికారి చేయాలి.
ఉత్పత్తుల దిగుబడి, నాణ్యత పెరుగుతాయి.
పూత, పిందె రాలుట తగ్గుతుంది.

ఇ.యం. రిచ్ : సేంద్రియ ఎరువు, భూసారవృద్ధికి తోడ్పడుతుంది.
ఇ.యం. పవర్ : సేంద్రియ ఎరువు.

18 Aug, 2026

రైతునేస్తం0 commentsAugust 18, 2026agri news

పాడి పరిశ్రమకు కల్పతరువు: హైబ్రిడ్ ‘నేపియర్ బజ్రా గడ్డి ‘ సాగు!

పాడి పరిశ్రమలో విజయవంతంగా రాణించాలన్నా, నిలకడగా లాభాలు ఆర్జించాలన్నా మేత ఖర్చును తగ్గించుకోవడం అత్యంత ప్రధానమైన అంశం. సాధారణంగా ఒక పాడి ఆవు లేదా గేదె రోజువారీ ఖర్చులలో దాదాపు 60 నుండి 70 శాతం భాగం దాణా మరియు పశుగ్రాసానికే ఖర్చవుతుంది. ఈ ఆర్థిక భారాన్ని తగ్గించి, పశువులకు ఏడాది పొడవునా పోషకాలతో కూడిన నాణ్యమైన పచ్చిమేతను అందించడంలో హైబ్రిడ్ నేపియర్ గడ్డి ఒక అద్భుతమైన వరంగా నిలుస్తుంది. సజ్జ (Pearl Millet / Bajra) మరియు నేపియర్ గడ్డి (Elephant Grass) జాతులను సంకరీకరణం చేయడం ద్వారా అభివృద్ధి చేసిన అద్భుతమైన, అత్యధిక దిగుబడినిచ్చే బహువార్షిక పశుగ్రాసమే ఈ హైబ్రిడ్ నేపియర్ బజ్రా గడ్డి. కింగ్ గ్రాస్, ఎలిఫెంట్ గ్రాస్ దీనిని తెలుగులో సజ్జ సంకర గడ్డి, లేదా గంటలగడ్డి అని పిలుస్తారు. ఈ పంట వేడి, తేమతో కూడిన వాతావరణంలో తగినంత వర్షపాతం లేదా నీటి పారుదల సౌకర్యం ఉన్నప్పుడు అత్యంత అద్భుతంగా పెరుగుతుంది. ఇది దాదాపు అన్ని రకాల నేలలకు అనుకూలించినప్పటికీ, నీరు నిలవని, మంచి సారవంతమైన బంకమట్టి లేదా ఒండ్రు నేలలు దీని సాగుకు అత్యంత అనువైనవిగా పరిగణించబడతాయి. ముఖ్యంగా నత్రజని ఎరువుల యాజమాన్యానికి ఈ పంట అద్భుతంగా స్పందిస్తూ, ఎక్కువ పిలకలు మరియు ఆకుల పెరుగుదలతో పాటు మొత్తం పశుగ్రాస దిగుబడిని గణనీయంగా పెంచుకుంటుంది. కేవలం పశుగ్రాసంగానే కాకుండా, గడ్డికి ఇతర పారిశ్రామిక మరియు పర్యావరణ ఉపయోగాలు కూడా ఉన్నాయి. దీనిలో ఉండే అధిక సెల్యులోజ్ కారణంగా దీనిని ఇథనాల్, బ్యూటానాల్ మరియు మిథేన్ వంటి జీవ ఇంధనాల (Biofuel) మరియు బయోఎనర్జీ ఉత్పత్తుల తయారీకి వాడుకునే సంభావ్యత ఉంది. అంతేకాకుండా, ఇది ఒక అద్భుతమైన ఫైటోరెమిడియేషన్ (Phytoremediator) జాతిగా గుర్తించబడింది. ఇది నేలలో పేరుకుపోయిన భార లోహాలు మరియు కొన్ని రకాల రసాయన కాలుష్య కారకాలను సమర్థవంతంగా గ్రహించి, కలుషితమైన నేలలను శుద్ధి చేయడంలో పశువుల రంగానికి మరియు పర్యావరణానికి ఎంతగానో దోహదపడుతుంది.

సాధారణంగా భారతదేశంలో ఈ గడ్డిని మార్చి మధ్య నుండి ఆగస్టు చివరి వరకు నాటుతారు. అయితే గరిష్ట పచ్చిగ్రాస దిగుబడి మరియు ఎక్కువ కోతలు సాధించడానికి మార్చి మధ్యలోనే నాటడం పూర్తి చేయడం ఉత్తమం. ఇలా ముందుగా నాటడం వల్ల వేసవి తీవ్ర ఉష్ణోగ్రతలు రాకముందే పంట స్థిరపడి, సుదీర్ఘమైన, ఉత్పాదక పెరుగుదల కాలాన్ని కలిగి ఉంటుంది. ఆలస్యంగా నాటితే పెరుగుదల కాలం తగ్గి, నవంబర్ నాటికి కేవలం ఒక కోత మాత్రమే సాధ్యమవుతుంది. ఆ తర్వాత శీతాకాలపు తక్కువ ఉష్ణోగ్రతల కారణంగా పంట సుప్తచేతనావస్థ (dormant phase) లోకి ప్రవేశించి పెరుగుదల నిలిచిపోతుంది. నాటిన సుమారు మూడు నెలల తర్వాత, పంట తగినంత ఎత్తుకు వృద్ధి చెందినప్పుడు (సుమారు ఒక మీటర్) మొదటి కోతకు సిద్ధమవుతుంది. ఆపై వాతావరణం, నేల సారం, నీటి లభ్యతను బట్టి ప్రతి 45-50 రోజుల విరామంలో తదుపరి కోతలు చేపట్టవచ్చు. పశువులకు కనీస పోషక అవసరాలను (maintenance ration) అందించడమే పచ్చిగ్రాస సాగు యొక్క ప్రాథమిక లక్ష్యం. ఒకవేళ పంటను చాలా ఆలస్యంగా కోస్తే, అందులో పీచు మరియు లిగ్నిన్ శాతం పెరిగి జీర్ణశక్తితో పాటు పశుగ్రాస నాణ్యత, మాంసకృత్తుల (crude protein) స్థాయిలు తగ్గిపోతాయి. అందువల్ల, సరైన పోషక విలువలు మరియు రుచి సమతుల్యత కోసం పంటను సుమారు 1 మీటర్ ఎత్తులో లేదా సిఫార్సు చేసిన కోత వ్యవధిలో కోయడం ఎంతో ముఖ్యం. ఆవులు, గేదెలు, గొర్రెలు మరియు మేకలకు పచ్చిగ్రాసంగా ఉపయోగపడటంతో పాటు, కట్-అండ్-క్యారీ పద్ధతి, సైలేజ్ మరియు హే తయారీ, మృత్తిక పరిరక్షణ మరియు ఫాడర్ బ్యాంకుల ఏర్పాటు ద్వారా ఏడాది పొడవునా పశుగ్రాస కొరతను అధిగమించడానికి ఇది ఎంతగానో ఉపయోగపడుతుంది.

హైబ్రిడ్ నేపియర్ రకాలైన APBN 1, CO-4 మరియు CO-5 లు వాటి అసాధారణ పచ్చిగ్రాస దిగుబడికి విస్తృతంగా గుర్తింపు పొందినప్పటికీ, ఈ పశుగ్రాసం యొక్క అసలు పోషక విలువ మరియు జీర్ణశక్తి అనేది అది కోసే దశ మరియు ఎత్తుపై పూర్తిగా ఆధారపడి ఉంటాయి. పంటను చాలా ఆలస్యంగా కోస్తే, అందులో పీచు (fiber) మరియు లిగ్నిన్ (lignin) శాతం పెరిగి, జీర్ణశక్తితో పాటు క్రూడ్ ప్రోటీన్ స్థాయిలు తగ్గిపోతాయి. దీనికి విరుద్ధంగా, సరైన పెరుగుదల దశలో అనగా సాధారణంగా 1 మీటర్ ఎత్తులో లేదా సిఫార్సు చేసిన కోత వ్యవధిలో (50-60) కోయడం వల్ల దిగుబడికి మరియు పోషక నాణ్యతకు మధ్య సరైన సమతుల్యత లభిస్తుంది; ఇది ముఖ్యంగా క్రూడ్ ప్రోటీన్ పరిమాణాన్ని, మేత రుచిని (palatability) మరియు పశువులు తినే శాతాన్ని మెరుగుపరుస్తుంది.అందువల్ల, సకాలంలో నాటడం, సమతుల్య ఎరువుల యాజమాన్యం మరియు సరైన కోత వ్యవధులను పాటించడం ద్వారా, హైబ్రిడ్ నేపియర్ గడ్డి స్థిరమైన పశుగ్రాస ఉత్పాదక వ్యవస్థలలో అత్యంత ఉత్పాదకత కలిగిన, పోషక సమర్ధవంతమైన మరియు నమ్మకమైన పచ్చిగ్రాస పంటగా ఉపయోగపడుతుంది. ఇందులో 8–12% ముడి మాంసకృత్తులు, 25-35% ముడి పీచు మరియు 55–60% జీర్ణమయ్యే పోషకాలు (TDN) ఉంటాయి. సమృద్ధిగా లభించే కాల్షియం, పశువులలో పాల ఉత్పత్తిని, ఎదుగుదలను మరియు పునరుత్పత్తిని మెరుగుపరుస్తుంది. దీని రసభరిత స్వభావం మరియు మంచి రుచి కారణంగా పశువులు దీనిని ఇష్టంగా తింటాయి.

ప్రాముఖ్యత మరియు ఉపయోగాలు
హైబ్రిడ్ నేపియర్ గడ్డిని ప్రధానంగా ఆవులు, గేదెలు, గొర్రెలు మరియు మేకలకు పచ్చిమేతగా సాగు చేస్తారు. దీని అధిక గడ్డి దిగుబడి క్రింది వాటికి ఎంతో అనుకూలమైనదిగా చేస్తుంది:

పచ్చిగ్రాస ఉత్పత్తి
సైలేజ్ (పాతర గడ్డి) మరియు హే (ఎండుగ్రాసం) తయారీ
కట్-అండ్-క్యారీ (కోసి మేపడం) పద్దతి
మృత్తిక పరిరక్షణ మరియు నేల కోత నివారణ
ఫాడర్ బ్యాంకులు (గ్రాస నిధి) మరియు ఏడాది పొడవునా పశుగ్రాస సరఫరా

ఏడాది పొడవునా బహుళ కోతలను ఇచ్చే దీని సామర్థ్యం పశువులకు నిరంతర మరియు నమ్మకమైన పచ్చిగ్రాస సరఫరాను నిశ్చయపరుస్తుంది. దీర్ఘకాలిక లేదా రుతుసంబంధ పశుగ్రాస కొరతను ఎదుర్కొనే ప్రాంతాలలో ఈ గుణం పశువులకు ఎంతో లాభదాయకంగా ఉంటుంది.భూమి తక్కువగా ఉండి సాంద్ర పద్ధతిలో (కొట్టాలలో వేసి మేపడం) ప్రాధాన్యత ఇచ్చే చిన్నకారు రైతులకు కోసి మేపే (cut-and-carry) పద్ధతి అత్యంత అనువైనది. ఈ విధానంలో కోసిన గడ్డిని పశువులు కాండం వదలకుండా పూర్తిగా తినేలా చేయడానికి చాపింగ్ (ముక్కలుగా కత్తిరించడం) చేయాలి. అలాగే, కోసిన ముక్కలను కొన్ని గంటల పాటు ఎండలో ఆరబెట్టడం (wilting) ద్వారా అధిక తేమ తగ్గి, రుచి పెరగడమే కాకుండా పశువులలో జీర్ణక్రియ మరియు స్వచ్చంద మేత వినియోగం మెరుగవుతాయి. ఈ పద్ధతిలో సాధారణంగా ప్రతి 6 నుండి 8 వారాల వ్యవధిలో కోతలు చేపడతారు. అయితే వేడి మరియు తేమతో కూడిన తీరప్రాంతాలలో సరైన నీరు, ఎరువుల యాజమాన్యం ఉంటే ప్రతి 4 వారాలకే వేగంగా కోతకు వస్తుంది. ఒకవేళ పొడి వాతావరణం లేదా నీటి ఎద్దడి ఉంటే పంట ఉత్పాదకత దెబ్బతినకుండా 2 నెలల వరకు వ్యవధి ఇవ్వడం మంచిది.

నియంత్రిత పద్ధతిలో పచ్చికబయళ్ల నిర్వహణ (Pasture utilization) కోసం కూడా ఈ గడ్డిని విజయవంతంగా ఉపయోగించవచ్చు. పశువులు అధిక పోషక విలువలు కలిగిన లేత ఆకులు, చిగుర్లను సమర్థవంతంగా తినేలా ప్రతి 6 నుండి 9 వారాల వ్యవధిలో నియంత్రిత పద్ధతిలో మేపడం (controlled grazing) చేయాలి. మేపిన తర్వాత నేలపై సుమారు 90 సెంటీమీటర్ల ఎత్తు వరకు పంట మోడులను (residual height) ఉంచడం వల్ల తిరిగి వేగంగా పెరగడానికి మరియు కాండం గట్టిపడకుండా ఆకులు రావడానికి సహాయపడుతుంది. నిరంతర ఉత్పాదకత కోసం ప్రతి కోత లేదా మేపిన ప్రతి చక్రం తర్వాత ఎరువులు వేయడం మరియు ముదిరిన నిరుపయోగ కాండాలను ఎప్పటికప్పుడు తొలగించడం ద్వారా పచ్చికబయళ్ల నాణ్యతను స్థిరంగా ఉంచవచ్చు.
అధిక పచ్చిగ్రాస దిగుబడి కారణంగా ఈ గడ్డి ఎండుగడ్డి (Hay) మరియు పాతర గడ్డి (Silage) తయారీకి సైతం ఎంతో అనుకూలమైనది. నాణ్యమైన ఎండుగడ్డి కోసం గడ్డి 1.5–2.0 మీటర్ల ఎత్తులో, పిలకకు 4-6 ఆకులు ఉన్నప్పుడే కోయాలి. దీనివల్ల కాండం లేతగా ఉండి జీర్ణశక్తి బాగుంటుంది. కోసిన తర్వాత సహజ సూర్యరశ్మిలో లేదా మెకానికల్ డ్రైయర్ల ద్వారా సమానంగా ఎండబెట్టడం వల్ల బూజు పట్టకుండా నిల్వ చేసుకోవచ్చు. మరోవైపు, సైలేజ్ తయారీలో ఈ గడ్డిలో ఉండే అధిక తేమ మరియు తక్కువ కార్బోహైడ్రేట్ల (WSC) వల్ల కిణ్వ ప్రక్రియలో కొన్ని సవాళ్లు ఎదురవుతాయి. దీనిని అధిగమించడానికి గడ్డిని సైలేజ్ చేసే ముందు కాసేపు ఆరబెట్టడం మరియు మొలాసిస్ (బెల్లం పాకం) లేదా మైక్రోబియల్ ఇనాక్యులెంట్స్ వంటి సైలేజ్ సంకలనాలను చేర్చడం ద్వారా కిణ్వ ప్రక్రియను పెంపొందించి, నాణ్యమైన సైలేజ్ ను ఏడాది పొడవునా నిల్వ చేసుకోవచ్చు.

సాగు పద్ధతులు
హైబ్రిడ్ నేపియర్ గడ్డి (Pennisetum purpureum x Pennisetum glaucum) అనేది భారతదేశంలో CO-3, CO-4, CO-5 మరియు సూపర్ నేపియర్ వంటి రకాలతో ఉష్ణమండల, ఉప-ఉష్ణమండల వాతావరణ పరిస్థితులలో విస్తృతంగా సాగవుతోంది. ఇది ప్రాథమికంగా వేడి, తేమతో కూడిన వాతావరణంలో వృద్ధి చెందే ఉష్ణమండల జాతి. ఈ పంట 25-35 డిగ్రీల సెల్సియస్ ఉష్ణోగ్రతల మధ్య ఉత్తమంగా పెరుగుతుంది. ఇది మంచు తదితర తీవ్ర చలి పరిస్థితులను అస్సలు తట్టుకోలేదు; ముఖ్యంగా ఉష్ణోగ్రతలు 15 °C కంటే తగ్గినప్పుడు దీని పెరుగుదల గణనీయంగా మందగిస్తుంది. దీనికి పెరుగుదల కాలంలో సమానంగా విస్తరించిన సుమారు 800–1500 మి.మీ వార్షిక వర్షపాతం అవసరమవగా, పొడి వాతావరణ పరిస్థితులలో అనుబంధ నీటి పారుదలకు ఈ పంట చాలా అద్భుతంగా స్పందిస్తుంది. వేగవంతమైన పెరుగుదలకు తగినంత నేల తేమ అవసరమైనప్పటికీ, ఈ పంట నీటి నిల్వను అస్సలు తట్టుకోలేదు, కాబట్టి సరైన నీటి పారుదల వసతి కల్పించడం ఎంతో కీలకం. నిరంతర సూర్యరశ్మి పిలకల సంఖ్యను, పచ్చిగ్రాస దిగుబడిని పెంచుతుంది; నీడ ఉన్నచోట దీని ఉత్పాదకత గణనీయంగా తగ్గుతుంది. పెరిగిన దశలో మొక్కలు పొడవుగా, రసభరితమైన కాండాలతో దట్టమైన ఆకులను కలిగి ఉండటం వల్ల అధిక గాలి వేగం ఉన్నప్పుడు పంట పడిపోయే ప్రమాదం ఉంది. కాబట్టి మధ్యస్థ గాలులు ఉండే ప్రాంతాలు లేదా గాలిని నిరోధించే చెట్లు ఉన్న పొలాలు దీని సాగుకు అనుకూలంగా ఉంటాయి.
మంచు ప్రభావం తక్కువగా ఉండి, వేడి వాతావరణం ఉన్నంతవరకు ఇది సముద్ర మట్టానికి సుమారు 2000 మీటర్ల ఎత్తు వరకు బాగా పెరుగుతుంది. అయితే, 2000 మీటర్ల కంటే ఎక్కువ ఎత్తు ఉన్న ప్రాంతాలలో చల్లని ఉష్ణోగ్రతల వల్ల మొక్క ఎదుగుదల, పిలకలు పెట్టే సామర్థ్యం తగ్గి దిగుబడి క్షీణిస్తుంది. ఉత్తర భారతదేశంలో (పంజాబ్, హర్యానా, ఉత్తరప్రదేశ్, రాజస్థాన్ వంటి రాష్ట్రాలలో) శీతాకాలపు నెలల్లో (డిసెంబర్-జనవరి) సంభవించే మంచు, సుదీర్ఘ చలి పరిస్థితులు నేపియర్ గడ్డికి తీవ్ర నష్టం కలిగిస్తాయి. ఉష్ణోగ్రతలు 10 °Cకంటే తగ్గితే పంట పెరుగుదల పూర్తిగా మందగించి, ఆకులు మాడిపోవడం, కణజాల నష్టం మరియు పైభాగాలు ఎండిపోవడం జరుగుతుంది. తీవ్రమైన చలి వల్ల పిలకలు పాక్షికంగా చనిపోయి, శీతాకాలంలో పశుగ్రాస లభ్యత తగ్గుతుంది. నేల రకాల విషయానికి వస్తే, హైబ్రిడ్ నేపియర్ ఇసుక లోమ్ (sandy loam) నుండి ఒండ్రు నేలల వరకు విస్తృత శ్రేణి నేలల్లో పెరుగుతుంది. అయినప్పటికీ, సేంద్రీయ కర్బనం అధికంగా ఉండి, నీరు నిలవని, సారవంతమైన లోమ్ నేలలు అధిక దిగుబడికి అత్యంత అనువైనవి. ఇది 5.0–8.0 ( 5.5–7.5) pH పరిధిలో బాగా పెరుగుతుంది మరియు స్వల్ప ఆమ్ల లేదా మధ్యస్థ క్షార/ఉప్పు నేలలను తట్టుకోగలదు. కానీ అధిక ఉప్పు, తీవ్ర క్షార లేదా నీరు నిలిచే చౌడు నేలలు దీని సాగు కోసం పనికిరావు.

నేపియర్ గడ్డి సాగులో భాగంగా నాటడానికి ఒక నెల ముందు పొలంలో హెక్టారుకు 20–25 టన్నుల బాగా కుళ్లిన పశువుల ఎరువు వేసి, రెక్కల నాగలితో దున్ని చదును చేయడం ద్వారా మట్టిని మెత్తటి పదునుకు తీసుకురావాలి; ఆ తర్వాత నేల మట్టానికి సుమారు 20 సెం.మీ ఎత్తులో, 90–100 సెం.మీ దూరంలో బోదెలు మరియు కాలువలు ఏర్పాటు చేసుకోవాలి. నేపియర్ గింజలు చాలా చిన్నవిగా మరియు తక్కువ మొలక సామర్థ్యం కలిగి ఉండటం వల్ల వాటిని ప్రజననానికే వాడతారు కాబట్టి,. వాణిజ్య సాగు కోసం దీనిని కాండం ముక్కలు (setts) లేదా వేర్లతో కూడిన పిలకల ద్వారా శాఖీయంగా ప్రవర్ధనం చేస్తారు. కాండం ముక్కలను నేరుగా నాటడం కంటే, మొదట నర్సరీలో పిలకలను పెంచి ఆపై ప్రధాన పొలంలో నాటడం (transplanting) ద్వారా పొలమంతటా ఏకరీతి పంటను సాధించవచ్చు, కానీ ఈ పద్ధతికి శ్రమ మరియు ఖర్చు ఎక్కువ అవుతుంది. మునుపటి పంట యొక్క వేర్లతో కూడిన మోడులను (rooted stubbles) విడదీసి కూడా నాటవచ్చు, అయితే వీటికి పిలకల బలానికి కొద్దిగా ఎక్కువ నత్రజని అవసరమవుతుంది. అత్యంత ప్రాచుర్యం పొందిన, సులువైన పద్ధతి కాండం ముక్కలను ఉపయోగించడమే.

తెలంగాణలో వేడి వాతావరణం ప్రారంభమయ్యే మార్చి-ఏప్రిల్ నెలల్లో మరియు నైరుతి రుతుపవనాల రాకతో జూలై-ఆగస్టు నెలల్లో నాటడం మంచిది. ఈ సమయంలో 25-35 celsius అనుకూల ఉష్ణోగ్రతలు వేగంగా మొలకెత్తడానికి సహాయపడతాయి. దక్షిణ మరియు తీరప్రాంతాలలో, ఏడాది పొడవునా వాతావరణం వేడిగా ఉండటం వల్ల, తీవ్రమైన కరవు లేదా అధిక నీటి ముంపు లేని ఏ సమయంలోనైనా దీనిని నాటవచ్చు. నాటడానికి బాగా పెరిగిన మూడు కన్నులు/మొగ్గలు ఉన్న ఆరోగ్యకరమైన కాండం ముక్కలను ఎంచుకోవాలి. ప్రతి ముక్క పొడవు సుమారు 20–30 సెం.మీ ఉండాలి. సాధారణంగా వరుసల మధ్య 90-100 సెం.మీ మరియు వరుసలో మొక్కల మధ్య 50-60 సెం.మీ దూరం ఉండేలా బోదెలపై నాటాలి. ఇది అంతరకృషి పనులకు (కలుపు తీత, ఎరువులు వేయడం, నీటి పారుదల) వీలుగా ఉంటుంది. నేపియర్ కాండం ముక్కలను నేల ఉపరితలానికి సుమారు 45డిగ్రీల కోణంలో నాటాలి, దీనివల్ల 1-2 కన్నులు మట్టిలోపల వేర్లు రావడానికి మరియు 1-2 కన్నులు పైకి చిగురించడానికి వీలుంటుంది. ఇది నిలువుగా నాటడం కంటే ముక్కలు కుళ్లిపోకుండా కాపాడుతుంది. వేర్ల పిలకలను మాత్రం నిలువుగా నాటాలి. ఒక ఎకరానికి సుమారు 10,000 నుండి 12,500 కాండం ముక్కలు అవసరమవుతాయి. వీటిని సిద్ధం చేసిన కాలువలలో 7-8 సెం.మీ లోతులో నాటాలి.

పంట నాటిన మొదటి 45-60 రోజులు నేపియర్ గడ్డి నెమ్మదిగా పెరుగుతుంది కాబట్టి కలుపు పోటీని తట్టుకోలేదు. ఈ దశలో కలుపు నివారణ సరిగ్గా లేకుంటే దిగుబడి తగ్గుతుంది. కాబట్టి కలుపుని నివారించాలి. గుంటక తోలడం, చేతి కలుపు తీయడం మరియు మొదళ్లకు మట్టిని తోయడం ద్వారా వేర్లకు గాలి ఆది, పిలకలు వేగంగా వస్తాయి. మట్టిని తోయడం వల్ల మొక్కలు పడిపోకుండా యాంత్రిక మద్దతు లభిస్తుంది. ఆచ్ఛాదనం (Mulching) ఆకులు అలములు కప్పడం) ద్వారా కూడా తేమను కాపాడి కలుపును అణచవచ్చు. తెగుళ్లు మరియు వ్యాధుల యాజమాన్యం విషయానికి వస్తే, కాండం తొలిచే పురుగు, చెదపురుగులు మరియు మిడతలు కాండం, వేర్లు మరియు ఆకులను దెబ్బతీస్తాయి. వీటిని లోతు దుక్కులు మరియు అవసరమైతే వేప ఆధారిత జీవ పద్ధతుల ద్వారా నివారించవచ్చు. ఆకుమచ్చ తెగులు, తుప్పు తెగులు మరియు కాటుక తెగులు వంటి వ్యాధులను నివారించడానికి ఆరోగ్యకరమైన కాండపు ముక్కలను వాడాలి మరియు వ్యాధి సోకిన భాగాలను వెంటనే తొలగించాలి. హైబ్రిడ్ నేపియర్ గడ్డి నాటిన సుమారు 3 నెలల (80-90 రోజులు) తర్వాత మొదటి కోతకు సిద్ధమవుతుంది. తదుపరి కోతలను మొక్కల పెరుగుదలను బట్టి ప్రతి 45–55 రోజుల వ్యవధిలో చేపట్టవచ్చు. సగటున ఏడాదికి 5 నుండి 7 కోతలు పొందవచ్చు. సాధారణంగా హెక్టారుకు సగటున 2500–3500 క్వింటాళ్ల పచ్చిగ్రాస దిగుబడి వస్తుంది, అయితే సరైన యాజమాన్య పద్ధతులు మరియు ఎరువులు వాడితే 4000 క్వింటాళ్ల/హెక్టారు వరకు దిగుబడి సాధించవచ్చని పరిశోధనా ఫలితాలు వెల్లడించాయి. కోతను ఎల్లప్పుడూ నేలకు దగ్గరగా కోయాలి, ఇది తదుపరి మోడుల పెరుగుదలకు మరియు ఎక్కువ పిలకలు రావడానికి సహాయపడుతుంది. ముదిరిన గడ్డి పీచుగా మారిపోతుంది కాబట్టి లేత రసభరిత దశలోనే కోయాలి. స్థిరమైన ఉత్పాదకత కోసం నేపియర్ గడ్డిని ఒకే పొలంలో 5–6 సంవత్సరాల వరకు ఉంచవచ్చు, ఆ తర్వాత దాని స్థానంలో వేరే పంటను మార్చాలి.

నేపియర్ గడ్డిలో కరిగే మరియు కరుగని రెండు రూపాల ఆక్సలేట్లు ఉంటాయి, ఇవి ముఖ్యంగా లేతగా,వేగంగా పెరుగుతున్న మొక్కలలో మరియు అధిక నత్రజని ఎరువులు వేసి పెంచిన వాటిలో ఎక్కువగా కేంద్రీకృతమై ఉంటాయి. ఈ సమ్మేళనాలు జీర్ణవ్యవస్థలో క్యాల్షియంతో బంధాన్ని ఏర్పరుచుకుని, శరీరం శోషించుకోలేని కరుగని క్యాల్షియం ఆక్సలేట్గా మారతాయి,

తద్వారా మొత్తం ఖనిజాల సమతుల్యతను దెబ్బతీస్తాయి (Nasution et al., 2025). అధికంగా ఆక్సలేట్లను తీసుకునే జంతు రక్తంలో క్యాల్షియం స్థాయిలు తగ్గడం (మిల్క్ ఫీవర్/పాల జ్వరం వలె),ఎముకలు బలహీనపడటం, ఎదుగుదల లోపించడం మరియు తీవ్రమైన సందర్భాలలో స్పటికాలు పేరుకుపోవడం వల్ల మూత్రపిండాలు దెబ్బతినడం వంటివి సంభవించవచ్చు. లేత మొక్కలు, అధికనత్రజని ఎరువుల వాడకం మరియు కరవు పరిస్థితులు ఉన్నప్పుడు ఈ ప్రమాదం అత్యధికంగా ఉంటుంది.

హైబ్రిడ్ నేపియర్ గడ్డిలో ఆక్సలేట్ శాతాన్ని తగ్గించడానికి వివిధ రకాల సమర్థవంతమైన యాజమాన్యవ్యూహాలను అనుసరించవచ్చు. మొదటగా, పంటను సరియైన వయస్సులో, అంటే 45 నుండి 60 రోజుల మధ్య సరైన పెరుగుదల దశలో కోయడం ద్వారా ఆక్సలేట్ మరియు టానిన్ సాంద్రతలను అదుపులో ఉంచవచ్చు, ఎందుకంటే చాలా లేత మొక్కలలో ఈ యాంటీ- న్యూట్రిషనల్ కారకాలు ఎక్కువగా కేంద్రీకృతమై ఉంటాయి. కోసిన పశుగ్రాసాన్ని వాడబెట్టడం (wilting) మరియు ఎండబెట్టడం (sun-drying) వంటి పద్ధతులకు గురిచేయడం ద్వారా అందులోని కరిగే ఆక్సలేట్లను, హైడ్రోజన్ సయనైడ్ (HCN) ను గణనీయంగా తగ్గించవచ్చు. దీనితో పాటు, కిణ్వ ప్రక్రియ ద్వారా సైలేజ్ చేయడం (Ensiling) వల్ల ఆక్సలేట్ టానిన్లు మరియు ఫైటేట్ స్థాయిలు సమర్థవంతంగా తగ్గడమే కాకుండా పశుగ్రాసం యొక్క రుచి, జీర్ణశక్తి కూడా మెరుగుపడతాయి. పొలంలోఅధిక నత్రజని ఎరువులు వేయడం వల్ల ఆక్సలేట్ సాంద్రతలు పెరుగుతాయి కాబట్టి, సమతుల్య ఎరువుల వాడకం ద్వారా తగినంత పొటాషియం మరియు భాస్వరం అందిస్తూ ప్రతిపోషక కారకాలు( అనేవి ఆహారంలో సహజంగా ఉండే రసాయన పదార్థాలు. ఇవి శరీరానికి అవసరమైన పోషకాలను జీర్ణం చేయడం, శోషించుకోవడం లేదా వినియోగించుకోవడాన్ని అడ్డుకుంటాయి. అందువల్ల ఆహారంలోని పోషక విలువ తగ్గుతుంది. ) పేరుకుపోవడాన్ని అదుపులో ఉంచాలి. పశువులకు మేతగా ఇచ్చేటప్పుడు సున్నం లేదా ఖనిజ మిశ్రమాల వంటి క్యాల్షియం వనరులను ఆహారంలో చేర్చడం ద్వారా ఆక్సలేట్ సంబంధిత లోపాలను అధిగమించవచ్చు. అలాగే, నేపియర్ గడ్డిని లూసర్న్, అలసందలు లేదా మునగ వంటిపప్పుధాన్యాల పశుగ్రాసాలతో కలిపి ఇవ్వడం వల్ల ఆక్సలేట్ వంటి ప్రతిపోషక కారకా ల సాంద్రత తగ్గడమే కాకుండా, పశుగ్రాసంలో ప్రొటీన్ మరియు ఖనిజాల శాతం పెరిగి పశువులకుమేలైన పోషకాలు అందుతాయి.

సి. హెచ్. రామకృష్ణ కె. సుష్మ, సి. హెచ్. శివప్రసాద్, పి. అమరేశ్వరి, మరియు టి. రఘునందన్
పశుగణ క్షేత్ర సముదాయ, పశువైద్య కళాశాల
పీవీ నరసింహారావు తెలంగాణ పశువైద్య విశ్వవిద్యాలయం. ph: 7989269600

18 Aug, 2026

రైతునేస్తం0 commentsAugust 18, 2026agri news

పశుగ్రాసంగా మునగ సాగులో మెలకువలు

మునగ (మొరింగా ఒలిఫెరా L.), దీనిని సాధారణంగా డ్రమ్ స్టిక్ ట్రీ అని పిలుస్తారు, ఇది భారత ఉపఖండంలో ఉద్భవించి ఉష్ణమండల ప్రాంతాలలో విస్తృతంగా సాగు చేయబడుతుంది. ఇది మానవ ఆహారం, పశుగ్రాసం, ఔషధ గుణాలు, రంగుల తయారీ, మరియు నీటి శుద్ధీకరణ వంటి అనేక ప్రయోజనాలను అందిస్తుంది. ఈ చెట్టు కరువును, భిన్న ఉష్ణోగ్రతలను తట్టుకుంటుంది, వివిధ రకాల నేలల్లో పెరుగుతుంది మరియు వేగంగా, శక్తివంతంగా వృద్ధి చెందుతుంది. మునగ ఆకులలో అధిక ప్రోటీన్ (20% కంటే ఎక్కువ క్రూడ్ ప్రోటీన్) మరియు అనేక అవసరమైన అమైనో ఆమ్లాలు ఉంటాయి. ఇది బీటా-కెరోటిన్, విటమిన్ సి, కాల్షియం, మెగ్నీషియం, ఇనుము వంటి ఖనిజాలను కలిగి ఉంటుంది. అలాగే, దీనికి యాంటీఆక్సిడెంట్ మరియు యాంటీమైక్రోబియల్ గుణాలు ఉన్నాయి, ఇవి E.coli, S. aureus, P. aeruginosa, B. cereus వంటి ఫంగల్ జాతులకు వ్యతిరేకంగా పనిచేస్తాయి. ఈ అద్భుతమైన గుణాల కారణంగా మునగ ను ‘మిరాకిల్ ట్రీ’ అని పిలుస్తారు.
పశుగ్రాసం కోసం పండించే ఇతర పంటలతో పోలిస్తే, అధిక పచ్చి ఆకు దిగుబడిలో మునగ అగ్రస్థానంలో నిలుస్తుంది. దీని ప్రత్యేకత ఏమిటంటే, ఒక్కసారి నాటుకుంటే చాలు, దాదాపు 8 నుండి 10 ఏళ్ల వరకు నిరంతరాయంగా దిగుబడిని ఇస్తుంది. రైతులు తమ సౌలభ్యాన్ని బట్టి మునగను పొలం గట్ల వెంట కంచెలుగా, హెర్ట్లుగా లేదా అనేక కోతలకు వచ్చే పశుగ్రాసంగా సాగు చేసుకోవచ్చు. ఇది పాడి రైతులకు అత్యంత లాభదాయకమైన మార్గం. కేంద్ర మేకల పరిశోధన స్థానం (Central Institute for Research on Goats – CIRG), మధురా(UP) వారి పరిశోధనల ప్రకారం, ఒక హెక్టారు భూమిలో మునగ సాగు ద్వారా కింది సూచించబడిన పోషకాలను పొందవచ్చు:

పచ్చి ఆకు దిగుబడి: 650 టన్నులు (ఇది 130 టన్నుల ఎండిన గ్రాసానికి సమానం).
స్వచ్చమైన ప్రోటీన్: * 17.5 టన్నులు.
క్రొవ్వులు (Lipids): 7 టన్నులు (వీటిలో 65% ఒమేగా-3 ఫ్యాటీ యాసిడ్లు).
ఫెర్మెంటబుల్ షుగర్స్: 10 టన్నులు
స్టార్చ్: సుమారు 8 టన్నులు
హెమిసెల్యులోజ్ మరియు సెల్యులోజ్: సుమారు 45 టన్నులు

మునగ ఆకులు మరియు లేత కాండాల్లోని ఈ అద్భుతమైన లక్షణాలే, వాటిని పశువుల పోషణలో అత్యంత తక్కువ ఖర్చుతో కూడిన మరియు ఆకర్షణీయమైన ఆహార వనరుగా మార్చాయి. అత్యధిక ప్రోటీన్ జీర్ణశక్తి మునగ ఆకులలో ఉన్న ప్రోటీన్ 92% వరకు జీర్ణమయ్యే స్వభావం కలిగి ఉంటుంది. ఇది కొబ్బరి పిండి, పత్తి చెక్క (cotton seed cake), పల్లి చెక్క (groundnut cake) వంటి సాంప్రదాయ ప్రోటీన్ పదార్థాల కంటే చాలా ఎక్కువ. అధిక జీర్ణశక్తి అంటే పశువులు మునగ నుండి ఎక్కువ పోషకాలను సమర్థవంతంగా గ్రహించగలవు, తద్వారా వాటి ఆరోగ్యం మరియు ఉత్పాదకత మెరుగుపడతాయి.

మునగ (మోరింగా)ను పశుగ్రాసంగా సాగు చేయడం లాభదాయకం. అయితే, మంచి దిగుబడి, పోషక విలువలు పొందాలంటే కొన్ని ముఖ్యమైన మెలకువలు పాటించాలి.

మునగ రకాలు
పశుగ్రాసం కోసం ప్రత్యేకంగా అభివృద్ధి చేయబడిన రకాలలో P.K.M-1 మరియు P.K.M-2 ముఖ్యమైనవి. తమిళనాడు వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయం (TNAU) అభివృద్ధి చేసిన ఈ రకాలు అధిక కాయ దిగుబడితో పాటు పశుగ్రాసంగా అత్యంత అనుకూలమైనవి. తెలంగాణకు చెందిన కొన్ని స్థానిక రకాలను కూడా శాస్త్రవేత్తలు పరీక్షించి, అవి కూడా పశుగ్రాసం కోసం అనుకూలమని నిర్ధారించారు.

నాటు విధానం
మునగను ప్రధానంగా రెండు విధాలుగా పెంచవచ్చు. విత్తనాల ద్వారా నాటడం పశుగ్రాసం కోసం ఉత్తమం, ఎందుకంటే దగ్గరగా నాటడం అవసరం. విత్తనాలను నేరుగా పొలంలో నాటవచ్చు లేదా నర్సరీలో పాలీబ్యాగ్ లో పెంచి, ఆ తర్వాత నాటవచ్చు. విత్తనాలు శుభ్రంగా, రోగరహితంగా, జీవశక్తితో ఉండాలి; ఒక సంవత్సరం కంటే ఎక్కువ నిల్వ చేస్తే వాటి మొల కెత్తే శక్తి తగ్గుతుంది. ఒక కిలోలో సుమారు 4000 విత్తనాలు ఉంటాయి. నాటే ముందు 10-12 గంటలు నీటిలో నానబెట్టాలి. P.K.M-1 విత్తనాలు కోయంబత్తూరులోని TNAU నుండి కిలో రూ.3000 ధరకు లభిస్తాయి. విత్తనాలను 2 సెం.మీ. లోతులో నాటాలి; లోతుగా నాటితే మొలకెత్తే రేటు తగ్గుతుంది. ఒక గుంటలో ఒకటి లేదా రెండు విత్తనాలు నాటవచ్చు, బలహీనమైన మొక్కను తొలగించాలి. విత్తనాలు 12-15 రోజులలో మొలకెత్తుతాయి. ఒక హెక్టారుకు 40 కిలోల విత్తనాలు అవసరం. కొమ్మలు నాటడం ద్వారా పెంచిన మొక్కలకు లోతైన వేరు వ్యవస్థ ఉండదు, కాబట్టి అవి గాలి, కరువు, చెదల దాడులకు గురయ్యే అవకాశం ఉంది.
భూమి తయారీ, నాటు దూరం మరియు కాలం: నీరు నిలిచిపోని సమతల భూమి మునగ సాగుకు అనుకూలం. భూమిని లోతుగా దున్ని చదును చేయాలి. కొండ ప్రాంతాల్లో వాలుకు వ్యతిరేకంగా టెర్రస్ లపై నాటాలి. నీటిపారుదల మరియు ఎరువులతో భూమిని తడిగా ఉంచాలి. భూమి పరీక్ష ఆధారంగా ఎరువు మోతాదు నిర్ణయించాలి. కేంద్ర మేకల పరిశోధన స్థానం (CIRG), మధురా సిఫార్సు చేసిన నాటు దూరం 30 సెం.మీ. × 30 సెం.మీ. (వరుస నుండి వరుస, మొక్క నుండి మొక్కకు). ఈ దూరంతో ఒక హెక్టారుకు సుమారు 1.11 లక్షల మొక్కలు సరిపోతాయి. విత్తనాలను జూన్-జులైలో వర్షాకాలం ప్రారంభంలో నాటవచ్చు. నీటిపారుదల సౌకర్యం ఉంటే, సమశీతోష్ణ వాతావరణంలో ఏడాదిలో ఏ సమయంలోనైనా నాటవచ్చు.

నీటిపారుదల, ఎరువులు మరియు కలుపు నియంత్రణ: వర్షాకాలంలో నాటితే నీటిపారుదల లేకుండా మొలకెత్తి పెరుగుతుంది. గడ్డలాంటి వేరు 20 రోజులలో అభివృద్ధి చెంది కరువును తట్టుకుంటుంది. సరైన వృద్ధి కోసం క్రమం తప్పకుండా నీటిపారుదల అవసరం. నీటిని ఆదా చేయడానికి మరియు అధిక దిగుబడి కోసం డ్రిప్ ఇరిగేషన్ సిఫార్సు చేయబడింది. ఉత్తర భారతదేశంలో శీతాకాలంలో (డిసెంబర్ 15 – మార్చి 15) ఆకులు రాలిపోతాయి కాబట్టి నీటిపారుదల అవసరం లేదు. ఉష్ణోగ్రత 25°C కంటే తక్కువగా ఉంటే 30-40 రోజుల వ్యవధిలో, 40°C పైన ఉంటే ప్రతి 20 రోజులకు ఉపరితల నీటిపారుదల సిఫార్సు చేయబడుతుంది. నాటే సమయంలో హెక్టారుకు 10 టన్నుల కంపోస్ట్/పశువుల పేడ (FYM) భూమిలో వేయాలి. ప్రతి సంవత్సరం FYM జోడించడం సిఫార్సు చేయబడింది. భూమి పరీక్ష ఆధారంగా పోషకాలను అందించాలి. మునగ సాగులో ప్రారంభ దశలో కలుపు మొక్కలు పెరుగుతాయి, దీనిని 1-2 సార్లు కలుపు తీయడం ద్వారా నియంత్రించవచ్చు. దగ్గరగా నాటడం వల్ల తర్వాత కలుపు పెరుగుదల పరిమితం అవుతుంది. కలుపు నాశినులు సిఫార్సు చేయబడవు. మునగ చాలా తెగుళ్లు మరియు రోగాలకు నిరోధకత కలిగి ఉంటుంది. పశుగ్రాసం కోసం సాగు చేస్తే, గొంగళి పురుగు ప్రధాన చీడగా ఉంటుంది, దీనిని స్థానికంగా అగ్నితో నియంత్రించవచ్చు. పశువుల నుండి రక్షణ కోసం కంచె లేదా జీవకంచె అవసరం.

కోత మరియు దిగుబడి
మొదటి కోత నాటిన 90 రోజుల తర్వాత, ఆ తర్వాత ప్రతి 45 రోజులకు ఒకసారి చేయవచ్చు. ఉత్తర భారతదేశంలో శీతాకాలంలో (డిసెంబర్ 15 – మార్చి 15) కోత చేయరు. సంవత్సరానికి 6-8 కోతలు సాధ్యం. ఒకసారి నాటిన మొక్క 8-10 సంవత్సరాల పాటు పచ్చిగ్రాసాన్ని ఇస్తుంది. కోత సమయంలో ఆకులు మరియు కాండాలను 30 సెం.మీ. ఎత్తులో కత్తిరించి, చాఫ్ కట్టర్ తో చిన్న ముక్కలుగా కోసి, ఎండబెట్టి పశుగ్రాసంగా ఉపయోగిస్తారు. ఉత్తర భారతదేశంలో సంవత్సరానికి 6 కోతల ద్వారా 650 టన్నులు/హెక్టారు ఆకుపచ్చ బయోమాస్ లభిస్తుంది. దక్షిణ భారతదేశంలో ఎక్కువ కోతలతో దిగుబడి మరింత పెరుగుతుంది.

మేకల కోసం మునగ పచ్చిగ్రాసం మరియు గుళికల దాణా
మేకల కోసం మునగ పచ్చిగ్రాసాన్ని 6-8 కోతల ద్వారా సేకరించి, సంరక్షించి ఏడాది పొడవునా ఆహారంగా ఇవ్వవచ్చు. మునగ లేత కొమ్మలను 1 అంగుళం ముక్కలుగా చాఫ్ కట్టర్తో కోసి, సూర్యరశ్మిలో 7-8 గంటలు ఎండబెట్టాలి. మునగలోని యాంటీఫంగల్ గుణం 3-4 రోజుల వరకు ఫంగస్ పెరగకుండా చేస్తుంది. ఆవశ్యకతను బట్టి మునగ ను ఎండబెట్టి, గుళికల (pellets) రూపంలో తయారుచేయవచ్చు. ఇది నిల్వ చేయడానికి సులభం, రవాణా సౌకర్యవంతం మరియు పశువులకు సమతుల్య దాణాగా ఉపయోగపడుతుంది. కేంద్ర మేకల పరిశోధన స్థానం (CIRG), మధురా పరిశోధనల ప్రకారం 30 కిలోల బరువు సాధించడానికి ఒక మేకకు రోజుకు 1.5-2 కిలోల మునగ గుళికలు (pellets) ఆదర్శవంతమని తేలింది. ఈ గుళికల దాణా ఇతర దాణా లేదా పచ్చిగ్రాసం అవసరం లేకుండానే సరిపోతుంది. ఒక కిలో గుళికల ధర రూ.4.5-5 అయితే, రోజుకు ఒక మేకకు రూ.9-10 ఖర్చు అవుతుంది, ఇది సాంప్రదాయ దాణా (రూ.15) కంటే తక్కువ. ఒక హెక్టారు మునగ సాగుతో 150 సిరోహీ లేదా 200 బర్బేరి మేకలను పోషించవచ్చు. మునగ దాణాతో FCR (Feed Conversion Ratio) 8.76:1 (ఇతర దాణాతో 11.1:1) గా ఉంది, ఇది దాణా ఖర్చులో 25% తగ్గింపు మరియు పాల దిగుబడిలో 20% పెరుగుదలకు దారితీస్తుంది. మునగ పశుగ్రాసంగా ఆర్థికంగా లాభదాయకం మరియు పోషకాహార దృష్ట్యా అత్యుత్తమం. CIRG, మధురా సిఫార్సుల ఆధారంగా, మునగ సాగు మరియు దాణా తయారీ రైతులకు లాభసాటి మార్గం. PKM-1, PKM-2 రకాలతో దగ్గరగా నాటడం, డ్రిప్ పద్ధతి, సరైన ఎరువులు మరియు కోత విధానాలతో మునగ మేకల/ జీవాలు పెంపకంలో విప్లవాత్మక మార్పులను తీసుకువస్తుంది. ఇది పశువుల దాణా ఖర్చులను తగ్గించి, వాటి ఆరోగ్యం మరియు ఉత్పాదకతను పెంచే ఒక ఆశాజనకమైన పశుగ్రాస పంట.

సి. హెచ్ రామకృష్ణ కె. సుష్మ, సి. హెచ్. శివప్రసాద్, పి. అమరేశ్వరి, మరియు టి. రఘునందన్
పశుగణ క్షేత్ర సముదాయ, పశువైద్య కళాశాల
పీవీ నరసింహారావు తెలంగాణ పశువైద్య విశ్వవిద్యాలయం
ph: 7989269600

18 Aug, 2026

రైతునేస్తం0 commentsAugust 18, 2026agri news

వరి ధాన్యం మిల్లింగ్ – నాణ్యతపై ప్రభావం

ధాన్యం పైన ఊక పొర, లోపల గోధుమరంగు పొరలు గల తెల్లటి బియ్యాన్ని కలిగి ఉంటుంది. ధాన్యంలో 20 శాతం ఊక, 80 శాతం దంపుడు బియ్యం ఉంటాయి. రబ్బరు రోల్ షెల్లర్ ధాన్యం నుంచి ఊక వేరుచేసిన తర్వాత దంపుడు బియ్యం వస్తుంది. దీనిని పాలిష్ చేయడం ద్వారా గోధుమరంగు పొరలను (తౌడు) తొలగించి తెల్లటి బియ్యాన్ని పొందవచ్చు వడ్ల శారీరక లక్షణాలను పట్టికలో చూడవచ్చు.

వడ్ల శారీరక లక్షణాలు:
శారీరక లక్షణం శాతం
వరి (ధాన్యం) 100
ఊక 20
దంపుడు బియ్యం 80
గోధుమ రంగు పొరలు (తౌడు ) 8-10
తెల్లటి బియ్యం 70-72

ధాన్యం మిల్లింగ్ చేసే పద్ధతిని గమనిస్తే:
ధాన్యం (100 కిలోలు)
⬇️
షెల్లింగ్ ➔ ఊక (20 కి.)
⬇️
దంపుడు బియ్యం (80 కి.)
⬇️
పాలీషింగ్ ➔ తవుడు (8-10 కి.)
⬇️
తెల్లటి బియ్యం (70-72 కి.)

వడ్ల నాణ్యతను నిర్ణయించు లక్షణాలు:
1) వడ్లలో తేమ శాతం
2) స్వచ్ఛత శాతం
3) వరి రకం
4) రంగు మారిన ధాన్యం
5) పగిలిన ధాన్యం
6) అపరిపక్వ ధాన్యం

వడ్ల నాణ్యత లక్షణాలను వాతావరణ పరిస్థితులు, పంట ఉత్పత్తి పద్దతులు, మట్టి పరిస్థితులు, పంట కోత పద్ధతులు, పంట కోత అనంతర నిల్వ పరిస్థితులు ప్రభావితం చేస్తాయి.

వడ్లలో తేమ శాతం:
వడ్లలో తేమ బియ్యం నాణ్యతపై తీవ్ర ప్రభావం చూపుతుంది. మిల్లింగ్ లో అత్యధిక బియ్యం దిగుబడి పొందడా నికి సరైన తేమ అవసరం. సాధార ణంగా 12-14 శాతం తేమ గల వడ్లను మిల్లింగ్ చేసినప్పుడు ఎక్కువ బియ్యం, తక్కువ నూకలు పొంద వచ్చు. అధిక తేమ గల ధాన్యం మిల్లింగ్ సమయంలో ఒత్తిడిని తట్టు కోదు. తక్కువ తేమగల ధాన్యం పెళుసుగా ఉండటం వల్ల విరిగిపోయి బియ్యం ఉత్పత్తి తగ్గి, నూకల ఉత్పత్తి పెరుగుతుంది.

స్వచ్ఛత శాతం:
రాళ్లు, కలుపు విత్తనాలు, మట్టి, గడ్డి మొదలైన మలినాలు సాధార ణంగా ధాన్యం కోత సమయంలో లేదా ఆరబెట్టే ప్రదేశంలో కలుస్తాయి. శుభ్రం చేసిన ధాన్యం బియ్యం నాణ్యతను పెంచుతుంది మిల్లింగ్ అరుగుదలను తగ్గిస్తుంది.

వరి రకం: ధాన్యం పరిమాణం (పొడవు, వెడల్పు) బట్టి షెల్లర్ లో రబ్బరు రోలర్ల మధ్య దూరాన్ని సరిచేసుకో వాలి. ధాన్యం రకాన్ని బట్టి వాటి పరిమాణం మారుతుంది. వివిధరకాల ధాన్యాన్ని కలిపి మిల్లింగ్ చేయడం వల్ల షెల్లర్ ని సరిచేసుకోవడం కష్టమవుతుంది. దీనివల్ల బియ్యం ఉత్పత్తి తెల్లదనం తగ్గుతాయి.

రంగుమారిన ధాన్యం: ధాన్యాన్ని తడి వాతావరణంలో ఎక్కువ సమయం ఉంచడం వల్ల పసుపు రంగుకు మారుతాయి. సాధారణంగా కోత సమయంలో వర్షాలవల్ల ధాన్యం రంగు మారుతుంది. రంగు మారిన ధాన్యం మిల్లింగ్ ద్వారా వచ్చిన బియ్యo దాని ఆకర్షణీయమైన తెల్లదనాన్ని కోల్పోతుంది. తడిచిన ధాన్యాన్ని వెంటనే డ్రయ్య ర్లో ఎండబెట్టటం ద్వారా ధాన్యం రంగుమారడాన్ని నివారించవచ్చు.

పగిలిన ధాన్యం:
ధాన్యాన్ని నిలకడలేని ఉష్ణోగ్రత, తేమ పరిస్థితుల్లో నిల్వచేయడం వల్ల బియ్యం లో పగుళ్ళు అభివృద్ధి చెందుతాయి. పగిలిన బియ్యం ఉన్న దాన్యాన్ని చేయడం ద్వారా బియ్యం దిగుబడి తగ్గుతుంది.

అపకరిపక్వ ధాన్యం:
ధాన్యo నమూనాలో అపరిపక్వ ధాన్యం శాతం మిల్లింగ్ పై ప్రభావం చూపు తుంది. అపరిపక్వ ధాన్యం చాలా సన్నటి, మరీ తెల్లటి బియ్యాన్ని కలిగి ఉంటుంది. ధాన్యం నమూనాలో అపరిపక్వ శాతం పెరిగేకొద్ది బియ్యం ఉత్పత్తి తగ్గుతుంది. ధాన్యాన్ని 20-24 శాతం తేమ ఉన్నప్పుడు పూత వచ్చిన 30 రోజుల తర్వాత కోత కోయాలి. పంట కోయడంలో అలస్యం జరిగితే కోసేటప్పుడు గింజలు పొలంలో రాలిపోయే ప్రమాదముంది.

బియ్యం నాణ్యత నిర్ణయించు అంశాలు:
బియ్యం నాణ్యత నిర్ణయించు లక్షణాలు తెలుసుకుందాం.
ధాన్యo =వడ్లు (ఊక పొర కలిగిన బియ్యం)
దంపుడు బియ్యం = ఊక తొలగించిన ధాన్యం
ఊక, తవుడును తొలగించిన ధాన్యం = మిల్లిoగ్ చేసిన బియ్యం (తెల్ల బియ్యం)

మిల్లింగ్ శాతం:
మిల్లింగ్ శాతం గోధుమరంగు గల దంపుడు బియ్యం బాహ్య పొరలను (తవుడు) తొలగించటాన్ని సూచిస్తుంది. మిల్లింగ్ శాతం బియ్యం రంగును, ఉడికే లక్షణాలను ప్రభావితం చేస్తుంది. దంపుడు బియ్యం ఉడకడానికి తెల్లటి బియ్యం కన్నా ఎక్కువసమయం పడుతుంది. తక్కువ నీటిని గ్రహిస్తుంది. 5-6 శాతం మిల్లింగ్ చేసిన బియ్యంలో పోషకవిలువలు ఎక్కువగా ఉంటాయి. కాని మార్కెట్లో లభించే తెల్లబియ్యం 10 శాతం కన్నా ఎక్కువగా మిల్లింగ్ చేసినవే.

నూకలు లేని బియ్యం:
సాధారణంగా మార్కెట్లో నూకల ధరలు బియ్యం ధరలో సగం కన్నా తక్కువగా ఉంటాయి నూకలు లేని బియ్యానికి మార్కెట్ లో ధర ఎక్కువగా పలుకుతుంది. 75-80 శాతం పొడవు కలిగిన బియ్యాన్ని నూకలు లేని బియ్యంగా పరిగణిస్తారు.

తెల్లదనం:
బియ్యం తెల్లదనం దంపుడు బియ్యాన్ని పాలిష్ చేసే తీవ్రతపై ఆధారపడి ఉంటుంది. మిల్లింగ్ శాతం పెరిగేకొద్ది బియ్యం తెల్లదనం కూడా పెరుగు తుంది. పాలిషింగ్ లో దంపుడు బియ్యం గోధుమరంగు పొరలు (తవుడు) తొలగిస్తారు.

బియ్యం నాణ్యత నిర్ణయించుట:
బియ్యం పొడవు/ వెడల్పు నిష్పత్తి ద్వారా నాణ్యతను నిర్ణయించవచ్చు.
కింది పట్టికలో దంపుడు బియ్యం తెల్లటి బియ్యం, తవుడు పోషక విలువ లను చూడవచ్చు. ధాన్యాన్ని మిల్లింగ్ చేయడం ద్వారా దాని పోషక విలువలు తగ్గినప్పటికీ నిల్వచేసే సమయం పెరుగుతుంది. రైతులు ధాన్యాన్ని 18-25 తేమ శాతం వద్ద కోత కోసి 12-14 శాతం తేమ శాతం వరకు ఎండబెట్టి ధాన్యాన్ని సరైన ఉష్ణోగ్రత, గాలిలో తేమ శాతం వద్ద నిల్వచేసి మిల్లింగ్ చేయడం ద్వారా అధిక బియ్యం దిగుబడులు పోoడవచ్చు.

బియ్యం నాణ్యత (ఐ.ఎస్.ఓ వర్గీకరణ)
ఆకారం పొడవు/ వెడల్పు-నిష్పత్తి
సన్న బియ్యం 3 కన్నా అధికం
మధ్యస్థ బియ్యం 2.1-3
బోల్డ్ బియ్యం (దొడ్డు బియ్యం) 1.1-2
రౌండ్ బియ్యం 1 కన్నా తక్కువ

-N. స్వప్న, Ch. ప్రగతి కుమారి, వి. శ్రీ రమ్య, కె.శ్రవంతి, భానుశ్రీ, Dr. వి.అనిత
వ్యవసాయ కళాశాల, పాలెం.

18 Aug, 2026

రైతునేస్తం0 commentsAugust 18, 2026agri news

ఇ.యం. టెక్నాలజీ

బొకాషి : కావలసిన పదార్థాలు : 100 కి. వరి లేక గోధుమ తవుడు – 10 కి. ఎండిన ఆవుపేడ పాడి – 10 కి. వేరుశనగ పిండి – 5 కి. ఎండు చేప పొడి – 2 కి. బెల్లం – 12-14 లీ. నీరు – 1 లీ. ఎ.ఇ.యం. – 200 లీ. ప్లాస్టిక్ క్యాన్.

తయారీ విధానం : పైన పేర్కొన్న పదార్థాలను బాగా కలిపి ప్లాస్టిక్ క్యాన్‌లో వేసి గాలి చొరబడకుండా మూత బిగించి 8-10 రోజులు చల్లని, చీకటి ప్రదేశాలలో పులియ బెట్టాలి. చల్లగా ఉన్న సమయంలో ఒక చ.మీ. కి 100 గ్రా. చొప్పున బొకషి ఎరువుని ఇతర సేంద్రియ ఎరువులతో కలిపి భూమిపై చల్లాలి. ఒక ఎకరానికి 400 కి. బొకాషి అవసరం.

ఇ.యం. 5
కావలసిన పదార్థాలు : 600 మి.లీ. నీరు; 100 మి.లీ. బెల్లం ద్రావణం; 100 మి.లీ. యాక్టివేటెడ్ ఇ.యం.; 100 మి.లీ. బ్రాంది / రమ్ 100 మి.లీ. సహజ వినెగర్.

తయారీ విధానం : పై పదార్థాలన్నింటినీ 1 లీ. సిసాలో నింపి బాగా కలిపి చల్లని, చీకటి ప్రదేశంలో 8-10 రోజులు పులియబెట్టాలి. బాగా తయారయిన ఇ.యం.-5 తీయని, పుల్లని వాసన వస్తుంది. గ్యాస్ ఉత్పత్తి ఆగినపుడు ఇ.యం. ఉపయోగించడానికి సిద్ధంగా ఉంటుంది. శిలీంద్రం తెగుళ్ళు, వైరస్ తెగుళ్ళు, పురుగుల నివారణకు 1 మి.లీ. ఇ.యం. 5ని 1 లీ. నీటిలో కలిపి పంటపై 3-4 సార్లు పిచికారి చేయాలి.

Recent Posts