పాడి పశువుల పోషణలో మాంసకృత్తుల ప్రాముఖ్యత – ప్రతి రైతు తెలుసుకోవాల్సిన విషయాలు
పరిచయం
మన దేశంలో పాడి పశువుల పెంపకం రైతులకు ముఖ్యమైన జీవనాధారం. పాలు ప్రతిరోజూ ఆదాయాన్ని అందించే పశుసంపద ఉత్పత్తి. అయితే పశువులను పెంచుతున్న ప్రతి రైతు ఎదుర్కొనే ముఖ్యమైన సమస్య పాల దిగుబడి తక్కువగా ఉండటం, దాణా ఖర్చులు పెరగడం, పశువులు ఆశించిన స్థాయిలో పాలు ఇవ్వకపోవడం.
చాలామంది రైతులు పశువులకు ఎక్కువ పచ్చిమేత, ఎండుమేత, దాణా వేస్తే పాల దిగుబడి పెరుగుతుందని భావిస్తారు. కానీ పశువుల పాల ఉత్పత్తి కేవలం మేత పరిమాణంపై మాత్రమే ఆధారపడదు. మేతలో శక్తినిచ్చే పోషకాలు, మాంసకృత్తులు (ప్రోటీన్), ఖనిజ లవణాలు, విటమిన్లు సరైన నిష్పత్తిలో ఉండాలి.
వీటిలో ప్రోటీన్ పశువుల శరీర నిర్మాణానికి, జీర్ణక్రియకు, పాల ఉత్పత్తికి అవసరమైన ముఖ్యమైన పోషకం. పశువులకు సరిపడా ప్రోటీన్ అందకపోతే పాల దిగుబడి తగ్గవచ్చు. అందువల్ల ప్రోటీన్ ప్రాముఖ్యతను ప్రతి పాడి రైతు తెలుసుకోవాలి.
- ప్రోటీన్ అంటే ఏమిటి?
ప్రోటీన్‌ను తెలుగులో మాంసకృత్తులు అంటారు. మనుషులకు శరీర బలం, కండరాల పెరుగుదల, కణజాలాల మరమ్మత్తులకు ప్రోటీన్ ఎంత అవసరమో, పశువులకు కూడా అంతే అవసరం.
ప్రోటీన్ అనేది అనేక అమైనో ఆమ్లాలతో తయారవుతుంది. ఇవి శరీరంలోని కణజాలాల నిర్మాణం, కండరాల నిర్వహణ, ఎంజైములు, హార్మోన్ల తయారీ వంటి అనేక పనులకు ఉపయోగపడతాయి.
పాలిచ్చే ఆవులు, గేదెలలో ప్రోటీన్ అవసరం మరింత ముఖ్యమైనది. ఎందుకంటే అవి పాల ద్వారా ప్రతిరోజూ శరీరంలోని పోషకాలను బయటకు విడుదల చేస్తుంటాయి. వాటిని తిరిగి భర్తీ చేయడానికి సమతుల్యమైన ఆహారం అవసరం.
- పశువుల పొట్టలో ప్రోటీన్ ఎలా ఉపయోగపడుతుంది?
పశువులకు ప్రత్యేకమైన జీర్ణవ్యవస్థ ఉంటుంది. ముఖ్యంగా వాటి రుమెన్ (పూర్వ జీర్ణాశయం)లో కోట్లాది సూక్ష్మజీవులు నివసిస్తాయి. ఈ సూక్ష్మజీవులు పచ్చిమేత, ఎండుమేత వంటి ఆహారాన్ని జీర్ణం చేయడంలో కీలకపాత్ర పోషిస్తాయి.
మేతలోని ప్రోటీన్‌లో కొంత భాగాన్ని రుమెన్ సూక్ష్మజీవులు వినియోగిస్తాయి. వాటి పెరుగుదలకు తగిన నత్రజని, శక్తి అవసరం. సూక్ష్మజీవులు పెరిగి, తరువాత జీర్ణమయ్యే సమయంలో వాటి శరీరంలోని ప్రోటీన్ పశువుకు అమైనో ఆమ్లాలను అందిస్తుంది. దీనిని సూక్ష్మజీవుల ప్రోటీన్ (Microbial Protein) అంటారు.
మేతలోని కొంత ప్రోటీన్ రుమెన్‌లో విచ్ఛిన్నం కాకుండా చిన్న ప్రేగులకు చేరి జీర్ణమవుతుంది. దీనిని రుమెన్‌లో విచ్ఛిన్నం కాని ప్రోటీన్ (Rumen Undegradable Protein – RUP) అంటారు.
ఈ రెండు మార్గాల ద్వారా పశువుకు అవసరమైన అమైనో ఆమ్లాలు అందుతాయి. అందువల్ల కేవలం మేతలో ప్రోటీన్ శాతం ఎక్కువగా ఉండటం మాత్రమే కాకుండా, అది ఎంతవరకు జీర్ణమవుతుంది, పశువుకు ఎంత ఉపయోగపడుతుంది అనేవి కూడా ముఖ్యమైనవి.
- పాల దిగుబడి పెరగడానికి ప్రోటీన్ ఎలా తోడ్పడుతుంది?
మొదటిది: పాలలోని ప్రోటీన్ తయారీకి అవసరం
పాలలో కేసీన్ (Casein), వే ప్రోటీన్లు (Whey Proteins) ఉంటాయి. ఇవి పాలలోని ముఖ్యమైన ప్రోటీన్లు. వీటి తయారీకి పశువు శరీరానికి తగిన అమైనో ఆమ్లాలు అందాలి.
మేతలో ప్రోటీన్ లోపం ఉన్నప్పుడు పాలలోని ప్రోటీన్ తయారీకి అవసరమైన పోషకాలు తగ్గవచ్చు. సరైన ప్రోటీన్ పోషణ అందించడం వల్ల పాల ఉత్పత్తి సామర్థ్యాన్ని మెరుగుపరచవచ్చు.
రెండవది: మేత జీర్ణక్రియకు సహాయపడుతుంది
పశువులు తినే గడ్డి, పంట అవశేషాల్లోని పీచు పదార్థాలను జీర్ణం చేయడంలో రుమెన్ సూక్ష్మజీవులు ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తాయి. వీటి పెరుగుదలకు తగినంత ప్రోటీన్, నత్రజని, శక్తి అవసరం.
ప్రోటీన్ లోపం వల్ల సూక్ష్మజీవుల కార్యకలాపాలు తగ్గితే పీచు పదార్థాల జీర్ణక్రియ దెబ్బతినవచ్చు. సరైన పోషణతో మేత వినియోగ సామర్థ్యం మెరుగుపడుతుంది.
మూడవది: పాలిచ్చే పశువుల శరీర బలాన్ని కాపాడుతుంది
పాలు ఎక్కువగా ఇచ్చే పశువులకు పోషకాల అవసరం ఎక్కువగా ఉంటుంది. ముఖ్యంగా ఈనిన తరువాత పాల ఉత్పత్తి పెరుగుతున్న సమయంలో అవసరమైన పోషకాలు అందకపోతే శరీరంలోని నిల్వ పోషకాలను వినియోగించుకోవాల్సి వస్తుంది.
తగినంత ప్రోటీన్ అందించడం వల్ల కండరాల నిర్వహణ, శరీర కణజాలాల మరమ్మతు, సాధారణ శరీర విధులకు మద్దతు లభిస్తుంది.
నాలుగవది: పాల ఉత్పత్తి సామర్థ్యానికి తోడ్పడుతుంది
ప్రోటీన్ లోపం ఉన్న పశువులకు సమతుల్య దాణా అందించినప్పుడు పాల దిగుబడి మెరుగుపడే అవకాశం ఉంటుంది. అయితే పశువుకు ఇప్పటికే సరిపడా ప్రోటీన్ అందుతున్నట్లయితే, అదనంగా ప్రోటీన్ ఇవ్వడం వల్ల తప్పనిసరిగా పాల దిగుబడి పెరుగుతుందని చెప్పలేం.
పాల ఉత్పత్తి పెరగాలంటే శక్తి, ప్రోటీన్, పచ్చిమేత, నీరు, ఖనిజ లవణాలు అన్నీ సమతుల్యంగా అందాలి.
- ప్రోటీన్ ఎక్కువగా లభించే దాణా పదార్థాలు
రైతులు తమ ప్రాంతంలో లభించే పదార్థాలను ఉపయోగించి పశువులకు సమతుల్యమైన దాణా అందించవచ్చు.
వేరుశనగ చెక్క లేదా పిండి: పశువుల దాణాలో ఉపయోగించే మంచి ప్రోటీన్ వనరులలో ఇది ఒకటి. అయితే నాణ్యత, నిల్వ పరిస్థితులను పరిశీలించాలి.
సోయాబీన్ మీల్: ప్రోటీన్ సమృద్ధిగా ఉండే దాణా పదార్థం. పశువుల అవసరాలకు అనుగుణంగా సమతుల్య దాణాలో ఉపయోగించవచ్చు.
పత్తి గింజల చెక్క: ప్రోటీన్‌తో పాటు ఇతర పోషకాలను కూడా అందిస్తుంది. అయితే దాని నాణ్యత, ప్రాసెసింగ్, పశువు వయస్సు, జాతి వంటి అంశాలను పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి.
పొద్దుతిరుగుడు గింజల చెక్క: పశువుల దాణాలో ఉపయోగించే మరో ప్రోటీన్ వనరు. ఇందులోని పోషక విలువలు ప్రాసెసింగ్‌ను బట్టి మారుతాయి.
పప్పుజాతి పచ్చిమేత: లూసర్న్, అలసంద, కౌపీ వంటి పప్పుజాతి మేత పంటలు ప్రోటీన్‌ను అందిస్తాయి. వీటిని ఇతర మేత పదార్థాలతో కలిపి అందించడం మంచిది.
సమతుల్య వాణిజ్య పశుదాణా: పశువు పాల దిగుబడి, శరీర బరువు, దాణా అవసరాలను బట్టి నాణ్యమైన పశుదాణాను ఎంపిక చేసుకోవాలి.
ఏ దాణా పదార్థమైనా బూజు పట్టినది, కుళ్లినది లేదా కలుషితమైనది కాకూడదు. ముఖ్యంగా నూనె గింజల చెక్కలను తేమలో నిల్వ చేయడం వల్ల బూజు పెరిగే ప్రమాదం ఉంటుంది.
- ప్రోటీన్‌తో పాటు శక్తి ఎందుకు అవసరం?
ఇది రైతులు తప్పనిసరిగా గుర్తుంచుకోవాల్సిన విషయం.
పశువుల శరీరానికి పని చేయడానికి, మేతను జీర్ణం చేయడానికి, పాల తయారీకి శక్తి అవసరం. పిండి పదార్థాలు, పీచు పదార్థాల నుంచి లభించే శక్తి ఈ అవసరాలకు తోడ్పడుతుంది.
మేతలో ప్రోటీన్ ఎక్కువగా ఉన్నప్పటికీ, శక్తి సరిపోకపోతే పశువు ఆ ప్రోటీన్‌ను సమర్థవంతంగా వినియోగించుకోలేకపోవచ్చు. మరోవైపు, శక్తి ఎక్కువగా ఉండి ప్రోటీన్ తక్కువగా ఉంటే కూడా ఉత్పత్తి సామర్థ్యం దెబ్బతినవచ్చు.
అందువల్ల పశువులకు పచ్చిమేత, ఎండుమేత, సమతుల్య దాణా సరైన మోతాదుల్లో అందించాలి. కేవలం ప్రోటీన్ పదార్థాలనే ఎక్కువగా వేయడం సరైన పద్ధతి కాదు.
- ప్రోటీన్ లోపాన్ని ఎలా గుర్తించాలి?
ప్రోటీన్ లోపం ఉన్నప్పుడు పశువుల్లో పాల దిగుబడి తగ్గడం, శరీర బరువు తగ్గడం, కండరాలు క్షీణించడం, ఎదుగుదల మందగించడం వంటి సమస్యలు కనిపించవచ్చు. అయితే ఇవే లక్షణాలు ఇతర పోషకాల లోపాలు, పరాన్నజీవులు, దీర్ఘకాలిక వ్యాధులు లేదా తక్కువ మేత తీసుకోవడం వల్ల కూడా రావచ్చు.
కాబట్టి పాల దిగుబడి తగ్గిన వెంటనే ప్రోటీన్ లోపమే కారణమని నిర్ణయించకూడదు. పశువు ఆరోగ్యం, మేత తీసుకునే పరిమాణం, పేడ స్థితి, శరీర బరువు, పాల ఉత్పత్తి వివరాలను పరిశీలించాలి. అవసరమైతే పశువైద్యుడి సలహా తీసుకోవాలి.
- పశువులకు ప్రోటీన్ ఎంత ఇవ్వాలి?
ప్రతి పశువుకు ఒకే మోతాదులో ప్రోటీన్ ఇవ్వడం సరైన పద్ధతి కాదు. దాని అవసరం ఈ అంశాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది:
• పశువు ఆవు లేదా గేదె అనే విషయం, దాని జాతి, శరీర బరువు.
• రోజుకు ఇచ్చే పాల పరిమాణం, పాలలోని కొవ్వు మరియు ఇతర ఘన పదార్థాల శాతం.
• పశువు ఈనిన తరువాత ఎన్ని రోజులకు ఉంది, గర్భధారణ స్థితి.
• పచ్చిమేత, ఎండుమేత, దాణా నాణ్యత మరియు పరిమాణం.
• పశువు ఆరోగ్య పరిస్థితి, శరీర స్థితి.
ఉదాహరణకు, రోజుకు 5 లీటర్ల పాలు ఇచ్చే పశువు, 15 లీటర్ల పాలు ఇచ్చే పశువు పోషక అవసరాలు ఒకేలా ఉండవు. అధిక పాల దిగుబడి ఉన్న పశువులకు సాధారణంగా ఎక్కువ పోషకాలు అవసరమవుతాయి.
దాణా ప్రణాళికను రూపొందించేటప్పుడు మొత్తం ఆహారంలో ఉన్న ప్రోటీన్, శక్తి, పీచు పదార్థాలు, ఖనిజాలు వంటి అంశాలను పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి. ప్రోటీన్ శాతాన్ని మాత్రమే చూసి దాణా నిర్ణయించకూడదు.
- ప్రోటీన్ ఎక్కువగా ఇస్తే పాలు తప్పనిసరిగా పెరుగుతాయా?
లేదు. ఇది రైతులు తెలుసుకోవాల్సిన ముఖ్యమైన విషయం.
పశువుకు అవసరమైన ప్రోటీన్ ఇప్పటికే అందుతున్నప్పుడు మరింత ప్రోటీన్ ఇవ్వడం వల్ల పాల దిగుబడి తప్పనిసరిగా పెరగదు. అదనపు ప్రోటీన్ శరీరంలో వినియోగించబడటానికి బదులుగా విచ్ఛిన్నమై, దాని నత్రజని భాగం ప్రధానంగా మూత్రం ద్వారా బయటకు వెళ్లవచ్చు. దీనివల్ల దాణా ఖర్చు పెరిగే అవకాశం ఉంది.
కాబట్టి పాల దిగుబడి పెంచడానికి ఖరీదైన ప్రోటీన్ దాణాను మాత్రమే ఎక్కువగా ఇవ్వడం కంటే, అందుబాటులో ఉన్న మేత పదార్థాలను శాస్త్రీయంగా ఉపయోగించి సమతుల్య దాణా అందించడం ఉత్తమం.
పాడి పశువుల పెంపకంలో అధిక పాల దిగుబడితో పాటు లాభదాయకత కూడా ముఖ్యమైనది. ప్రోటీన్ పాల తయారీకి, రుమెన్ సూక్ష్మజీవుల పెరుగుదలకు, మేత జీర్ణక్రియకు, శరీర కణజాలాల నిర్వహణకు తోడ్పడుతుంది. అయితే పాల ఉత్పత్తి అనేది ఒక్క ప్రోటీన్‌పై ఆధారపడదు. శక్తి, మేత నాణ్యత, నీరు, ఖనిజ లవణాలు, పశువు ఆరోగ్యం, జన్యు సామర్థ్యం, సరైన యాజమాన్యం అన్నీ కలిసి ప్రభావం చూపుతాయి.
రైతులు తమ పశువుల అవసరాలకు తగిన సమతుల్య దాణాను అందిస్తే, పోషకాహార లోపాలను తగ్గించి, పాల ఉత్పత్తి సామర్థ్యాన్ని మెరుగుపరచడంతో పాటు దాణా ఖర్చులను సమర్థవంతంగా నిర్వహించవచ్చు.
జి. రాంబాబు, పశువైద్యాధికారి, కడప. Ph: 9494588885
