పడితే కుప్పలు తెప్పలు పడకపోతే ఉరువెలే. ఇలా వుంది ఈసారి వానల పరిస్థితి. అన్నమయ్య, అనంతపురం జిల్లాల్లో ఎక్కువ ప్రాంతాల్లో వానల్లేనట్లే. చాలా వరకు విత్తనాలు విత్తలేదు. తెలుగు రాష్ట్రాల్లో ఉత్తరానికి పోయ్యే కొద్దీ వర్షాలు ఎక్కువవుతూ వచ్చినాయి. అదీ గ్యాపులు గ్యాపులుగా, గోదావరి పరీవాహక ప్రాంతంలో వరదలు, వర్షాలు-వర్షాభావ పరిస్థితులు కూడా విపరీతంగా ఉన్నాయి. వర్షాలెక్కువయిన చోట కూడా బెట్టపరిస్థితులు ఎక్కువ కాలముంటున్నాయి. ఇలాంటి పరిస్థితులలో సెప్టెంబరు (పుబ్బ, ఉత్తర, హస్త తొలిరోజులు)లో చేయవలసిన వివిధ వ్యవసాయ కార్యక్రమాలను గురించి…

1. వరి : వర్షాకాలపు వరి పంట తెలుగు రాష్ట్రాల్లో వేర్వేరు థల్లో ఉంది. రోహిణి కార్తెలో, మే జూన్‌ నెలల్లో నారుపోసి నాటి, పైరు పెరుగుదల థనుండి, ఇంకా నారు పోయకుండా, పొలంలో విత్తకుండా ఉన్నవారు కూడా ఉన్నారు. నారు పోయని వారు, నేరుగా ప్రధాన పొలంలో వెదజల్లే పద్ధతిలో విత్తండి, లేక డ్రమ్‌ సీడర్‌ ద్వారా విత్తండి. ఎదిగిన నారు సిద్ధంగా ఉన్న వారు వెంటనే ప్రధాన పొలంలో నాటే ప్రయత్నం చేయండి. ముందు నాటిన వరిలో పైపాటి ఎరువులు వేయుట, సస్యరక్షణ, కలుపు నివారణ, ఈ నెలలో చేయాల్సుంటుంది. సస్యరక్షణ చర్యల్లో ముఖ్యంగా కాండము తొలుచు పురుగు, దోమ, బాక్టీరియా ఎండాకు తెగులు, మానిపండు తెగులు వంటి వాటిని గమనించి, ఎప్పటికప్పుడు తగిన సస్యరక్షణ చర్యలు చేపట్టాలి. సెప్టెంబరు నెల వర్షాకాలానికి, చలి కాలానికి మధ్యలో ఉన్నందున, ఈ నెలలో విత్తే రకాలు, రెండు కాలాలలో పండేవైతేనే అధిక దిగుబడినిస్తాయి. ఒక కాలంలో మాత్రమే పండే రకాలు తక్కువ దిగుబడినిస్తాయి.

ప్రపంచ మార్కెట్లో మంచి గిరాకీ ఉన్న సాంబమషూరి (బి.పి.టి.-5204)ని అత్యల్ప వర్షపాత మండలం (ఉమ్మడి కర్నూలు – అంనంతపురం జిల్లాల్లో) ఈ నెలలో విత్తడానికి సిఫారసు చేయబడినది. ఇప్పుడు విత్తితే 140-145 రోజుల్లో పంటే చేతికొస్తుంది. దిగుబడి 2.5 ట/ఎ. అదే విధంగా ప్రఖ్యాతిగాంచిన తెలంగాణ సోన కూడ ఈ నెలలో విత్తితే దిగుబడి 2.6-2.8 ట/ఎ ఇస్తుంది. దీనిమీద కాండం తొలుచుపురుగు ఎక్కువగా ఆసిస్తుంది. కాబట్టి, తగిన సస్యరక్షణ చర్యలు చేపట్టాలి.       లేకపోతే దిగుబడి బాగా తగ్గుతుంది. ఇవిగాక ఈ నెలలో విత్తడానికి ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు, నెల్లూరు సోన (ఎన్‌.ఎల్‌.ఆర్‌-3041), నంద్యాల సోనా (ఎన్‌.డి.ఎల్‌.ఆర్‌-7), సస్య (బి.పి.టి-2411).

తెలంగాణాకు : కూనారంరైస్‌-1 (కె.ఎన్‌.ఎమ్‌-733), తెలంగాణ వరి-2 (డబ్ల్యు.జి.ఎల్‌.-677), తెలంగాణ వరి-3 (జె.జి.ఎల్‌- 21078), సన్న బియ్యానికి ప్రపంచమంతా షార్టేజి ఉంది. సన్న బియ్యాన్ని ప్రభుత్వాలు ప్రోత్సహించాలి. వీటి ఎగుమతిని ఫ్రీగా అనుమతించాలి. రైతు సంఘాల ద్వారా ఎగుమతులు జరిపితే రైతులకు ఎక్కువ మేలు జరుగుతుంది.

2. ప్రత్తి : క్రితం పంట ధరలు అంత ఆశాజనకంగా లేనందున ప్రత్తిపై రైతులకు మోజు తగ్గింది. విస్తీర్ణం తగ్గింది. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని ఉమ్మడి అనంతపురం, కర్నూలు జిల్లాల్లోని పశ్చిమ (హింగారి) ప్రాంతంలో తప్ప మిగతా రెండు తెలుగు రాష్ట్రాల్లో ప్రత్తి విత్తడం పూర్తి అయింది. దేశవాళీ రకాలను సెప్టెంబరు 15 వరకు విత్తవచ్చు. 

మంచి దేశవాళి రకం : శ్రీనంది : ఇది 160 రోజులపంట. 8-9 క్వి/ఎ ప్రత్తి దిగుబడి. పింజ పొడవు 22 మి.మీ. 20 నెంబరు నూలు వడకవచ్చు. అనువైన అమెరికన్‌ రకాలు : నరసింహ : 10-11క్విఎ. లాం-603:10-12 క్విఎ, లాం-604: 10-12 క్వి/ఎ. 

వర్షాకాలంలో మే చివరి నుండి, ఆగస్టు వరకు విత్తిన ప్రత్తి పంటలో అంతరకృషి, కలుపు నివారణ విత్తిన 60-70 రోజుల్లో పై పాటి ఎరువులు వేయుట విత్తిన 100 రోజుల్లో పూర్తి చేయాలి. సస్యరక్షణ చర్యలు కూడా అవసరాన్ని బట్టి చేయాలి. వర్షాలు లేక బెట్ట పరిస్థితులేర్పడితే నీటి లభ్యతను బట్టి తడులు ఇస్తే దిగుబడి పెరుగుతుంది. అధిక వర్షాలొచ్చిన చోట అధిక నీటిని వెంట వెంటనే వెళ్ళిపోయ్యేటట్లు గట్లు తెగ్గొట్టాలి. పంట త్వరగా కోలుకొనేందుకు పైపాటి ఎరువులు, సస్యరక్షణ మందులు మామూలుగా వాడే దానికంటే ఎక్కువగా వాడాలి.

3. మిరప : మిరప ధరలు గరిష్ఠ స్థాయిలో ఇప్పటి వరకు ఉన్నాయి. వర్షాకాలపు పంట చేతికొచ్చేదాకా ధరలధికంగా ఉంటాయి.  వర్షాకాలం మొదట్లో నాటిన పంట పచ్చికాయ దిగుబడి సెప్టెంబరులో చేతికొస్తుంది. ధరలు తగ్గుముఖం పట్టవచ్చు. కారం ఎక్కువగా ఉండే కాయల ధరలు అధికంగా ఉంటున్నాయి. అనుకూలమైన రకాలు.

కాశీ అభ : ఘాటు ఎక్కువ. ఆకుమచ్చ, ఆకు ముడత, రసం పీల్చే పురుగులను తట్టుకుంటుంది. ఎగుమతికి అనుకూలం. పచ్చిమిర్చికి అనుకూలం. ఈ రకం ఎక్కువ ప్రాచుర్యం పొందుతున్నది. 

ఇతర రకాలు : ఎల్‌.సి.ఏ-625, ఎల్‌.సి.ఏ-620, ఎల్‌.సి.ఏ-436, ఎల్‌.సి.ఏ-424 అనే పబ్లిక్‌ రకాలు. 

పలు ప్రైవేట్‌ రకాలు కూడా మార్కెట్లో అందుబాటులో ఉన్నాయి. ఆయా ప్రాంతానికి అనువైన రకాలనెంచుకోవాలి. 6 వారాల వయసుగలనారును ప్రధాన పొలంలో ఈ నెలలో నాటవచ్చు. 

4. బెంగుళూరు మిర్చి / కూర మిరప : ఈ మిర్చి కూడా సెప్టెంబరులో నాటి అధిక దిగుబడి పొందవచ్చు. ఈ పంటను ముఖ్యంగా పాలీ హౌస్‌లలో, నెట్‌హౌస్‌లలో, ఎక్కువ దిగుబడి పొందే వీలున్నందున పండిస్తున్నారు. హైబ్రిడ్‌తో ఎకరాకు 40 టన్నుల దాకా బెంగుళూరు మిర్చి దిగుబడి సాధిస్తున్నారు. ఎరుపు, పసుపు రకాలు ఆకుపచ్చ రకాలకంటే అధిక ధర పలుకుతాయి. 

5. టమాట : ఆగస్టు కడవారంలో టమాట ధరలు కిలో పదిరూపాయలకు పడిపోయినాయి. విస్తీర్ణం పెరగడం, పొడి వాతావరణం అధిక దిగుబడికి దారి తీసినాయి. అధిక దిగుబడితో ధరలు ఢమాల్‌మంటున్నాయి. వర్షాకాలంలో సెప్టెంబరు కడదాకా వానలు వచ్చే అవకాశముంది. విపరీత వర్షాలు, మేఘావృత వాతావరణం, వరదలు వంటి పరిణామాలొస్తే దిగుబడి తగ్గి ధరలు పెరిగే అవకాశముంది. ఇప్పటి నుండి డిశంబరు వరకు టమాట ధరలు ఒడిదుడుకులుగాను తర్వాత తక్కువగాను ఉండే అవకాశముంది.

6. క్యాబేజి : ఈ పంటలో స్వల్పకాలిక రకాలను ఆగస్టు రెండవ పక్షం నుండి సెప్టెంబరు కడవరకు నాటవచ్చు. మంచిరకం : ప్రైడ్‌ ఆఫ్‌ ఇండియా. గడ్డ 1.5-2.0 కిలోలుంటుంది. 60-80 రోజుల్లో గడ్డ కోత కొస్తుంది. 

మధ్యకాలిక రకాలను సెప్టెంబరులో నారుపోసి 5 వారాల నారును నాటుకోవాలి. ప్రాచుర్యంలోని హైబ్రిడ్‌లు: సోనా, అవంతి, శ్వేత.

మిద్దెతోటలలో ఈ నెలలో పెంచడానికనువైన రకాలు : ప్రైడ్‌ ఆఫ్‌ ఇండియా, గోల్డెన్‌ ఏకర్‌. 

7. కాలిఫ్లవర్‌ : ఈ పంటను సెప్టెంబరు నుండి నవంబరు వరకు నాటవచ్చు. సెప్టెంబరులో నాటడానికనుకూలమైన రకాలు / హైబ్రిడ్‌ : పూసా హైబ్రిడ్‌; ఇందాంఎర్లీ, అరవింద్‌, త్రిష మొ|| మిద్దె తోటల్లో పెంచడానికి అనుకూలమైనవి. పూస సింథటిక్‌, పూసా హిమజ్యోతి, సుహాసిని. 

8. జొన్న : కిలో జొన్న పిండి హైదరాబాదులో రిటైల్‌గా రూ. 90 అమ్ముతున్నారు. క్వాలిటీ జొన్నలకు మంచి ధర వస్తున్నది. సెప్టెంబరులో మాఘీ జొన్నను విత్తే అలవాటు ఉమ్మడి కర్నూలు, కడప, ఖమ్మం, నల్గొండ జిల్లాల్లో ఉన్నది. అత్యధిక దిగుబడినిచ్చే మాఘీజొన్న రకాలు: ఎన్‌.టి.జె-5 : 18-20 క్వి/ఎ గింజ దిగుబడి. 95-100 రోజులు. పొట్టిజొన్న గింజ, చొప్ప నాణ్యంగా ఉంటాయి. అత్యధిక దిగుబడినిస్తున్న రకంగా పేరొందినది. మాఘీ పంటకు మాత్రమే సిఫారసు చేయబడినది. తెల్లగింజ.

ఎన్‌.టి.జె-4 : గింజ దిగుబడి 13-15 క్వి/ఎ. 90-98 రోజులు. మాఘీ, రబీ కాలాల్లో సాగు చేయవచ్చు. తెల్లగింజ. 

కిన్నెర (ఎం.జె-278) : మాఘీకి అనుకూలం. గింజ దిగుబడి 13-15 క్వి/ఎ. 100-115 రోజులు. తెల్లగింజ.

ఎన్‌.టిజె.-3 : 12-14 క్వి/ఎ గింజ దిగుబడి. మాఘీ, రబీ కాలాలకు అనుకూలం.

ఎమ్‌ 35-1 : మాఘీ, రబీ కాలాలకనుకూలం. ముత్యాల్లాంటి తెల్లగింజ. అత్యంత ధర పలుకుతుంది. దిగుబడి తక్కువ. 10-12 క్వి/ఎ. 115-120 రోజుల పంట.

ఎన్‌-15 : పచ్చజొన్న; గింజ దిగుబడి 10-13 క్వి/ఎ 115-120 రోజులు. మాఘీ, రబీ కాలాలకు అనుకూలం.

9. ఉలవలు : సెప్టెంబరు-అక్టోబరు నెలల్లో విత్తుటకు అనుకూలం. అత్యధిక దిగుబడినిచ్చే రకాలు : క్రీడ హర్ష (సి.ఆర్‌.హెచ్‌.జి-19): గింజ దిగుబడి : 6.0-7.7 క్వి/ఎ. గోధుమ రంగు గింజ. ఆంత్రాక్నోస్‌ మరియు బూడిద తెగుళ్ళను తట్టుకుంటుంది. 85-95 రోజుల పంట.

క్రీడ వర్థన్‌ (సి.ఆర్‌.హెచ్‌.జి-22) : నలుపు గింజ, గింజ దిగుబడి : 6.0-7.5 క్వి/ఎ. బూడిద, పల్లాకు, ఆంత్రాక్నోస్‌ తెగుళ్ళను తట్టుకుంటుంది. 

10. కంది : చలికాలపు కందిని సెప్టెంబరు 15 నుండి అక్టోబరు 15 వరకు విత్తాలి. నిదానించి విత్తితే దిగుబడి బాగా తగ్గిపోతుంది. చలికాలంలో పండించి అనుభవమున్న వాళ్ళతోనే మంచి దిగుబడులొస్తాయి. అనుభవము లేకపోతే, తొలుత తక్కువ విస్తీర్ణంలో పంటబెట్టి, అనుభవమొచ్చాక రాబోయే సంవత్సరాలలో ఎక్కువ విస్తీర్ణంలో పంట చేపట్టవచ్చు.

11. అనుములు / అనపకాయలు : ఆగస్టు నుండి నవంబరు వరకు (సెప్టెంబరులో కూడా) ఈ పంటను విత్తి మంచి దిగుబడులు పొందవచ్చు. పచ్చిగింజలకు మంచి గిరాకీ ఉంటుంది. పొట్టు తీసిన గింజలు పితికి పప్పుగా బాగా ప్రాచుర్యం.

13. క్యారెట్‌ : ఆగస్టు నుండి నవంబరు వరకు ప్రతి 15 రోజులకొకసారి విత్తి ఎక్కువ కాలం మార్కెట్‌కు సప్లయి చెయ్యవచ్చు. అనుకూలమైన రకాలు : పూసాయమదగ్ని, పూసాకేసర్‌, చాన్‌టెనీ.

అనుకూలమైన హైబ్రిడ్లు : ఖరుడ, న్యూఖరుడ. మిద్దె తోటలకు : ఇంపెరటర్‌, ఎర్లీనంటేస్‌ మొ||

14. బీట్‌రూట్‌ : ఇది చౌడు భూముల్లో కూడా పండుతుంది. సెప్టెంబరులో విత్తవచ్చు. ఆగస్టు నుండి నవంబరు వరకు కూడా విత్తవచ్చు. అనుకూలమైన రకాలు : డెట్రాయిట్‌ డార్క్‌రెడ్‌, క్రిమ్సన్‌ గ్లోబ్‌, ఎర్లీ వండర్‌ మొ||

15. వెల్లుల్లి : పాయలను సెప్టెంబరు రెండవ పక్షం నుండి అక్టోబరు నెల పూర్తిగా నాటుకోవచ్చు. మంచి రకాలు : యమునా సఫేడ్‌ అగ్రిపౌండ్‌ వైట్‌

16. సిరిధాన్యాలు : ఆరోగ్య కారణాలరీత్యా వీటికి ప్రాముఖ్యత పెరుగుతున్నది. ధరలు కూడా బజార్లో ఎక్కువగానే ఉన్నాయి. పంట దిగుబడి తక్కువయినందున ఎకరాల లెక్కన చూస్తే రైతుకు ఆదాయం తక్కువగా ఉన్నది. నీటి తడులతో పంట పెట్టి, సేంద్రియ పద్ధతులు పాటిస్తే ఆరోగ్యకరమైన పంటను, కొద్ది ఎక్కువగా ఉత్పత్తి చేయవచ్చు. పంట మొదలు పెట్టినప్పటి నుండి, వినియోగదారులకు తెలియపరచడం ద్వారా మంచి ధరలకు అమ్ముకునే అవకాశముంది. 

వీటి వినియోగాన్ని త్రివిధ దళాలలో ప్రోత్సహించినట్లయితే ఆరోగ్యవంతమైన వారితో రక్షణ వ్యవస్థను పటిష్ఠ పరచవచ్చు

17. పొద చిక్కుడు : సెప్టెంబరు నెలలో విత్తడానికనుకూలం. అనుకూలమైన రకాలు : కొంకణ్‌ భూషన్‌, అర్క విజయ, అర్కజయ మొ||

18. అలసందలు / బొబ్బెర్లు : పచ్చిరొట్టగా, పచ్చిమేతగా, పచ్చి కాయలను, గింజలను, కాయగూరగా, ఎండిన గింజలను పప్పుధాన్యంగా ఉపయోగించవచ్చు. ఈ నెలలో ఈ పంటను విత్తి మంచి దిగుబడులు సాధించవచ్చు. మంచిరకం : వి-240.

19. గులాబి పూలు : సెప్టెంబరు అక్టోబరు మాసాలు గులాబి అంట్లు నాటడానికి అత్యంత అనుకూలం వీలయిన వాల్లు ఈ నెలలోనే  నాటండి. వీలు లేకపోతే జూన్‌ నుండి జవనరి వరకు ఏ నెలలోనైనా నాటండి.

20. చామంతి : ఆగస్టు-సెప్టెంబరు నెలలు నాటుటకు అనుకూలం. 

21. గ్లాడియోలస్‌ : వీటి దుంపలు నాటడానికి అక్టోబరు అత్యంత అనుకూలం. నాణ్యమైన పూలను పొందవచ్చు. అక్టోబరు అనుకూలం కానివారు జూన్‌ నుండి నవంబరు వరకు సెప్టెంబరులో కూడా నాటవచ్చు. 

ఆటోమాటిక్‌ ఎగుమతి విధానం : వ్యవసాయ పంటలకు ఒక ఎగుమతి విధానం నిర్ణయించాలి. మన రైతులు బాగుపడే విధంగా ఎగుమతి విధానం ఉండాలి. ప్రతి పంట ధర ఎంతకు పడిపోతే ఎగుమతులు ఫ్రీగా జరుపుకునేటట్లు ఓపెన్‌ పర్మిషన్‌ ఇవ్వాలి. అనేది నిర్ణయించాలి. దీనివలన రైతులు, ఉత్పత్తిదారులు కొంత ఊరట పొందడానికి వీలవుతుంది. 

రైతు ప్రజా సంఘాలను వ్యవసాయోత్పత్తుల ఎగుమతి వ్యాపారంలో ప్రోత్సహిస్తే అతిదారుణంగా టమాటా మాదిరి పంటల ధరలు పడిపోకుండా కాపాడే దానికి వీలవుతుంది. అన్ని పంటలకు అత్యధిక, అత్యల్పబేస్‌ రేట్లను నిర్ణయిస్తే, దానిమీద ఎగుమతి, దిగుమతి విధాన నిర్ణయాలు సులభమవుతాయి.

ఈ విధాన నిర్ణయాలలో మన రైతులు బాగుపడే విధంగా నిర్ణయాలు తీసుకుంటే ఆ ప్రభుత్వాలకు మంచి ప్రజాదరణ ఉంటుంది. ఓట్లు ఎక్కువగా వచ్చే అవకాశం ఉంది.

పంటలపైన, రైతు ప్రజా సంఘాలపైన అధిక వివరాలకు 9494408619కు ఫోను చేసి సంప్రదించవచ్చు.