ప్రపంచ వ్యవసాయంలో భారతదేశం ఆహార ధాన్యాలు, నూనెగింజలు మరియు చెరుకు ఉత్పత్తిలో కీలకపాత్ర పోషిస్తుంది. వివిధ విభిన్న వ్యవసాయ వాతావరణ పంటలు దేశం మండలాల్లో అనేక రకాలు నలుమూలల్లో పండిస్తున్నారు. ఈ పంటల నుండి ప్రధాన ఆర్థిక ఉత్పత్తుల వినియోగం కోసం కోతానంతరం దాదాపు 500 మిలియన్‌ టన్నులు ఒక సంవత్సరానికి పంట అవశేషాలు భారతదేశంలో లభ్యమవుతున్నాయి. స్థానిక అవసరాలైన పశువుల మేత, వంట చెరకు మరియు సేంద్రియ ఎరువులుగా వాడిన తర్వాత కూడా దాదాపు 30% పంట అవశేషాలు మిగులు ఉంటుంది. అంటే సంవత్సరానికి 234 మిలియన్‌ టన్నులు మిగులు ఉంటుందని చాలామంది రైతులు ఎంతో విలువైన పంట అవశేషాలను తగులబెట్టి తర్వాత పంటకు నేలని తయారు చేస్తున్నారు. ముఖ్యంగా వరి, ప్రత్తి, మొక్కజొన్న, చెరకు మరియు వేరుశనగ లాంటి పంట వ్యర్థాలు ప్రపంచ వ్యాప్తంగా పంట వ్యర్థాలను తగలబెట్టటంలో చైనా, భారత్‌, అమెరికా మరియు ఆఫ్రికా దేశాలు అగ్ర స్థానంలో నిలుస్తున్నాయి. కేవలం వరి, గోధుమ మరియు చెరకు పంటల వ్యర్థాలు తగలబెట్టటంలో 82% వాటా కలిగి ఉన్నాయి.
పంట అవశేషాలను తగలబెట్టుటకు ముఖ్య కారణాలు:
- వరిని కంబైన్డ్‌ హార్వెస్టర్‌తో కోత కోసినప్పుడు వెలువడిన అవశేషాలు ఏరుట కష్టంగా ఉండడం
- పశు సంపద తగ్గిపోవడం
- పంట వ్యర్థాలు కుళ్ళడానికి 15-20 రోజుల సమయం వృధా కావడం
- వేగంగా కలుపు మరియు చీడపీడల నివారణ జరగడం
- వ్యర్థాల యాజమాన్యానికి అధిక ఖర్చు కావడం
పంట అవశేషాలను తగలబెట్టడం వలన కలిగే నష్టాలు
- వాతావరణ కాలుష్య కారకాలు అయిన విషవాయువులు ముఖ్యంగా మీథేన్‌ మరియు కార్బన్‌డయాక్సైడ్‌ వెలువడటం.
- వాతావరణ మార్పులు జరగడం
- నేలలో పోషకాల క్షీణత అనగా ఒక టన్ను పంట వ్యర్థాలు తగలబెట్టడం వలన 5.5 కిలోల నత్రజని, 2.3 కిలోల భాస్వరము, 25 కిలోల పొటాష్‌, 1.2 కిలోల గంధకము మరియు 400 కిలోల సేంద్రీయ కర్బనం నష్టపోవడం జరుగుతుంది.
- నేలలోని పోషక లభ్యతకు అనుకూలించే ఉపయోగకరమైన సూక్ష్మజీవులు చనిపోతున్నాయి.
- విలువైన పశుగ్రాసాల నష్టం జరుగుతుంది.
- మానవుల ఊపిరితిత్తులకు సమస్యలు కలిగించే క్యాన్సర్‌ కారకాలు విడుదలవుతున్నాయి.
పంట అవశేషాలు సుస్థిర యాజమాన్యం
- స్వల్పకాలిక వరి రకాలను ఎన్నుకోవడం ద్వారా త్వరగా కోతలు చేపట్టి పంట వ్యర్థాలను నేలలో కలియదున్నుకోవాలి.
- పంట మార్పిడి చేయడంతో పంట అవశేషాలు యాజమాన్యం సలువుగా ఉంటుంది.
- పంట అవశేషాలను సైలేజ్‌గా పశుగ్రాసాలుగా వాడుకోవడం
- పంట అవశేషాలను వివిధ రకాల జీవుల సమ్మేళనంతో (వేస్ట్‌ డికంపోజర్‌) కంపోస్టింగ్‌ పద్ధతిలో వాడుకోవడం ద్వారా నేల భౌతిక మరియు రసాయన లక్షణాలు మెరుగపడడమే కాకుండా భూసారం మరియు నీరు నిలుపుకునే శక్తి పెరుగుతుంది.
- వరి, గోధుమ, పొద్దు తిరుగుడు మరియు మొక్కజొన్న వంటి పంటల వ్యర్థాలను, విద్యుత్‌ ఉత్పత్తి పరిశ్రమకు ముడి సరుకుగా వాడుతున్నారు.
- వరి, మొక్కజొన్న, జొన్న మరియు సజ్జ వంటి పంటల నుండి వెలువడిన అవశేషాలను మల్చింగ్‌గా వాడవచ్చు.
- వరి అవశేషాలను పుట్టగొడుగుల పరిశ్రమకు వాడడం జరుగుతుంది.
- మొక్కజొన్న, జొన్న వ్యర్థాలను జీవ ఇంధనం తయారీకి వాడుతున్నారు.
- ప్రత్తి, చెరుకు పంటల అవశేషాలతో పేపర్‌ తయారు చేస్తున్నారు.
- ప్యాకింగ్‌ పదార్థాలుగా పంట అవశేషాలు వాడడం
- వరి కోత యంత్రాలకు, వరిగడ్డిని చిన్న చిన్న ముక్కలుగా చేసే పరికరాన్ని అమర్చుకోవడం ద్వారా పంట అవశేషాలు నేలలో త్వరగా విచ్ఛిన్నం కావడానికి వీలుగా ఉంటుంది.
- వరిగడ్డిని చుట్టలుగా చుట్టే యంత్రంను వాడడం.
- పత్తి పంటను తీసుకున్న తర్వాత షెడ్డర్‌ యంత్రంతో చిన్న ముక్కలుగా చేసి నేలలో కలియదున్నడం.
- వరి పంట తర్వాత దున్నకుండా మొక్కజొన్న పంటను జీరో టిల్లేజ్‌ పద్ధతిలో సాగు చేయడం.
- పత్తి, కంది కట్టెలను బయోచార్‌ రూపంలో కాలబెట్టి పంటలకు వాడటం.
- పంట వ్యర్థాలను బయోగ్యాస్‌ ప్లాంట్‌ ద్వారా బయోగ్యాస్‌ తయారీకి వినియోగించడం.
- పంట అవశేషాలను వర్మీకంపోస్ట్‌గా తయారు చేసి కేవలం 45 రోజుల్లో పంటలకు ఎరువుగా అందించడం.
- హ్యాపీ సీడర్‌ పరికరంతో తరువాత పంటను సాళ్లల్లో పెట్టుకోవడం ద్వారా పంట అవశేషాలు నేలలో ఉన్నప్పటికీ మొకల శాతం దెబ్బతినకుండా ఉంటుంది.
- మల్చర్‌ అనే పరికరంతో వరి, మొక్కజొన్న, ప్రొద్దుతిరుగుడు మరియు పొగాకు పంట అవశేషాలను మల్చింగ్‌ కొరకు వాడుకోవడం
- రోటోవేటర్‌ను ఉపయోగించి వేసవిలో మిగిలిన పంట వ్యర్థాలను భూమిలో కలియ దున్నడం.
ఈ విధంగా ఎంతో విలువైన పంట అవశేషాలు తగలబెట్టకుండా వ్యవసాయంతో పటు వివిధ పరిశ్రమలకు ముడి సరుకుగా వాడుతూ సద్వినియోగం చేయడం ద్వారా వృధాగా పోయే వాటిని సంపదగా మార్చి వ్యవసాయాన్ని లాభసాటిగా మార్చుకోవచ్చని రైతు సోదరులు గమనించాలి.
డా. టి. వినోద్‌ కుమార్‌, వ్యవసాయ విస్తరణ విభాగ శాస్త్రవేత్త,
బి. నవ్య, గృహ విజ్ఞాన శాస్త్రవేత్త, డా|| ఎ. శ్రీనివాస్‌, ప్రోగ్రామ్‌ కో-ఆర్డినేటర్‌ అండ్‌ హెడ్‌, కెవికె, శ్రీ కొండా లక్ష్మణ్‌ తెంగాణ ఉద్యాన విశ్వవిద్యాలయం, రామ్‌గిర్‌ ఖిల్లా, పెద్దపల్లి.
