8 Oct, 2026
రైతునేస్తం0 commentsOctober 8, 2026agri news

విరిగిన బియ్యం… కలుపుకు కొత్త అడ్డుకట్టా?రైతు పొలంలో లభించే వనరుతో కొత్త ఆలోచన

“కలుపు మొక్కలకు మందు అవసరమేనా? మన వంటింటి ధాన్యంలోనే ఒక ప్రత్యామ్నాయం దాగి ఉందా?”
వ్యవసాయంలో కలుపు మొక్కలు రైతులకు కనిపించని పోటీదారులు. పంట మొలకెత్తిన కొద్ది రోజులకే కలుపు మొక్కలు పొలంలో విస్తరించి, పంటతో నీరు, పోషకాలు, సూర్యకాంతి మరియు స్థలానికి పోటీ పడతాయి. కలుపును సరైన సమయంలో నియంత్రించకపోతే పంట ఎదుగుదల మందగించి, దిగుబడి తగ్గే అవకాశం ఉంది.
సాంప్రదాయంగా రైతులు చేతి కలుపు, అంతరకృషి, యాంత్రిక కలుపు నివారణ మరియు రసాయనిక కలుపు మందులను ఉపయోగిస్తున్నారు. అయితే పెరుగుతున్న కూలీల ఖర్చు, కలుపు మందుల ధర, కలుపు మందులకు నిరోధకత పెరగడం, నేల ఆరోగ్యం మరియు పర్యావరణంపై ప్రభావం వంటి అంశాల కారణంగా ప్రత్యామ్నాయ కలుపు నియంత్రణ పద్ధతులపై ఆసక్తి పెరుగుతోంది.

ఈ నేపథ్యంలో విరిగిన బియ్యాన్ని (Broken Rice) నేలపై మల్చింగ్ పదార్థంగా ఉపయోగించి కలుపు మొలకలను తగ్గించే ఆలోచన ఆసక్తికరమైన వ్యవసాయ పద్ధతిగా నిలుస్తోంది.

విరిగిన బియ్యం… కలుపుకు అడ్డుకట్టా?
వరి మిల్లింగ్ సమయంలో మొత్తం బియ్యంతో పాటు కొంత భాగం విరిగిన బియ్యంగా లభిస్తుంది. సాధారణంగా ఇది తక్కువ విలువ కలిగిన ఉత్పత్తిగా పరిగణించబడుతుంది. అయితే దీనిని వ్యవసాయంలో ఒక వనరుగా ఉపయోగించవచ్చా అనే ఆలోచన ఇప్పుడు ఆసక్తిని కలిగిస్తోంది.

విరిగిన బియ్యాన్ని పంట వరుసల మధ్య నేల ఉపరితలంపై సమానంగా పలుచని పొరగా చల్లితే, అది ఒక రకమైన సేంద్రియ మల్చింగ్ (Organic Mulching) పొరగా పనిచేసే అవకాశం ఉంది.

మల్చింగ్ వల్ల నేల ఉపరితలానికి సూర్యకాంతి నేరుగా చేరడం తగ్గుతుంది. దీంతో కొన్ని కలుపు విత్తనాల మొలక మరియు ప్రారంభ పెరుగుదల అణచివేయబడవచ్చు. అదే సమయంలో నేలలోని తేమ త్వరగా ఆవిరైపోకుండా కొంతమేర పరిరక్షించబడే అవకాశం ఉంది.

అయితే, విరిగిన బియ్యం అన్ని రకాల కలుపు మొక్కలను పూర్తిగా నియంత్రిస్తుందని భావించకూడదు. దీని ప్రభావం కలుపు జాతి, బియ్యం పరిమాణం, వేసిన పొర మందం, నేల తేమ, ఉష్ణోగ్రత మరియు పంట పరిస్థితులపై ఆధారపడి ఉంటుంది.

ఇది ఎలా పనిచేస్తుంది?
విరిగిన బియ్యం ద్వారా కలుపు నివారణలో ప్రధానంగా మూడు భౌతిక ప్రభావాలు ఉండవచ్చు.

  1. కాంతి తగ్గింపు
    కలుపు విత్తనాల్లో కొన్ని కాంతి లభ్యతకు స్పందించి మొలకెత్తుతాయి. నేలపై బియ్యం ముక్కల పొర ఏర్పడటం వల్ల విత్తనాలకు అందే కాంతి తగ్గుతుంది. ఫలితంగా కొన్ని కలుపు మొక్కల మొలక తగ్గే అవకాశం ఉంటుంది.
  2. భౌతిక అవరోధం
    మొలకెత్తిన కలుపు మొక్క నేల నుంచి పైకి రావడానికి ఒక నిర్దిష్ట భౌతిక శక్తి అవసరం. నేలపై ఏర్పడిన మల్చింగ్ పొర ఈ ప్రక్రియకు కొంత అవరోధంగా పనిచేయవచ్చు.
  3. నేల తేమ పరిరక్షణ
    సేంద్రియ మల్చింగ్ సాధారణంగా నేల ఉపరితలం నుంచి నీటి ఆవిరీభవనాన్ని తగ్గించడంలో సహాయపడుతుంది. విరిగిన బియ్యం కూడా ఒక పొరగా ఏర్పడితే నేల తేమను కొంతకాలం నిలుపుకోవడంలో సహాయపడే అవకాశం ఉంది.

బియ్యంలో ఉన్న రహస్యమేమిటి?
విరిగిన బియ్యంలో ప్రధానంగా కార్బోహైడ్రేట్లు, ముఖ్యంగా పిండి పదార్థం (starch), ఉంటాయి. నేలలో తేమ ఉన్నప్పుడు సూక్ష్మజీవులు ఈ సేంద్రియ పదార్థాన్ని విచ్ఛిన్నం చేయడం ప్రారంభిస్తాయి.

ఈ ప్రక్రియ నేలలోని సూక్ష్మజీవుల కార్యకలాపాలను ప్రభావితం చేయవచ్చు. కొన్ని సందర్భాల్లో సేంద్రియ పదార్థాల విచ్ఛిన్నం సమయంలో ఏర్పడే సూక్ష్మపర్యావరణ మార్పులు కలుపు విత్తనాల మొలకపై ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది.

అయితే దీనిని “బియ్యం సహజ కలుపు మందు” అని చెప్పడం శాస్త్రీయంగా సరైనది కాదు. కలుపు నివారణకు కారణమయ్యే ఖచ్చితమైన జీవరసాయన ప్రభావాలను నిర్ధారించడానికి నియంత్రిత ప్రయోగాలు అవసరం.
అందువల్ల విరిగిన బియ్యాన్ని ప్రస్తుతం సేంద్రియ మల్చింగ్ పదార్థంగా పరిశీలించడం మరింత సముచితం.

రైతులకు ఎందుకు ఆసక్తికరం?
తక్కువ విలువైన వనరుకు కొత్త ఉపయోగం
వరి మిల్లులలో లభించే విరిగిన బియ్యాన్ని సరైన విధంగా ఉపయోగిస్తే, ఒక ఉప ఉత్పత్తిని వ్యవసాయ అవసరానికి మళ్లించే అవకాశం ఉంటుంది.

కలుపు నియంత్రణ ఖర్చు తగ్గించే అవకాశం
చేతి కలుపు మరియు యాంత్రిక కలుపు నివారణకు అయ్యే ఖర్చును కొంతమేర తగ్గించడానికి ఇది సహాయపడవచ్చు. అయితే ఆర్థిక ప్రయోజనం ప్రాంతం, బియ్యం ధర మరియు అవసరమైన మోతాదుపై ఆధారపడి ఉంటుంది.

“కలుపు మొక్కలు పంటతో నీరు, పోషకాలు మరియు స్థలానికి పోటీ పడతాయి.”

నేల తేమ పరిరక్షణ
మల్చింగ్ వల్ల నేల తేమను నిలుపుకోవడం సాధ్యమైతే, నీటిపారుదల అవసరాన్ని కొంతమేర తగ్గించే అవకాశం ఉంది.

సేంద్రియ పదార్థం పునర్వినియోగం
బియ్యం నేలలో క్రమంగా విచ్ఛిన్నమవడంతో సేంద్రియ పదార్థం నేల వ్యవస్థలోకి తిరిగి చేరుతుంది.

పొలంలో ఎలా ప్రయోగించాలి?
ఈ పద్ధతిని రైతులు వెంటనే పెద్ద విస్తీర్ణంలో అమలు చేయకుండా ముందుగా చిన్న విస్తీర్ణంలో పరీక్షించడం మంచిది.

దశ 1: సరైన సమయం
పంట స్థాపన పూర్తయిన తరువాత, కలుపు మొలకెత్తే ప్రారంభ దశలో మల్చింగ్ చేయడం గురించి పరిశీలించవచ్చు. పంట విత్తనాలు లేదా చిన్న మొక్కలను పూర్తిగా కప్పివేయకుండా జాగ్రత్త అవసరం.

దశ 2: బియ్యం పరిమాణం
విరిగిన బియ్యాన్ని సమాన పరిమాణంలో చిన్న ముక్కలుగా ఉండే విధంగా ఉపయోగించడం వల్ల పొర సమానంగా ఏర్పడవచ్చు.

దశ 3: సమానంగా చల్లడం
బియ్యాన్ని నేలపై ఒకే చోట ఎక్కువగా పేరుకుపోకుండా, పంట వరుసల మధ్య సమానంగా చల్లాలి.

దశ 4: పోలిక చేయడం
ఒక చిన్న భాగాన్ని బియ్యం చల్లకుండా వదిలి, మిగిలిన భాగంలో బియ్యం మల్చింగ్ చేయడం ద్వారా రెండు ప్రాంతాల్లో కలుపు సంఖ్యను పోల్చాలి.

దశ 5: ఫలితాలను నమోదు చేయడం
రైతు లేదా పరిశోధకుడు క్రింది అంశాలను గమనించాలి:
• కలుపు మొక్కల సంఖ్య
• కలుపు మొక్కల పొడి బరువు
• నేల తేమ
• పంట ఎత్తు
• పంట జీవపదార్థం
• పంట దిగుబడి
• ఒక ఎకరాకు అయ్యే ఖర్చు
• కలుపు నియంత్రణకు అయ్యే మొత్తం వ్యయం

ఒక ప్రయోగం ఎలా ఉండాలి?
ఉదాహరణకు, ఒక రైతు ఒక ఎకరంలో ఈ పద్ధతిని పరీక్షించాలనుకుంటే, మొత్తం పొలాన్ని ఒకేసారి మార్చకుండా చిన్న పరీక్షా ప్రాంతాలను ఏర్పాటు చేయవచ్చు.
A – నియంత్రణ: ఎలాంటి బియ్యం మల్చింగ్ లేకుండా సాధారణ పద్ధతి
B – తక్కువ మోతాదు: విరిగిన బియ్యం పలుచని పొర
C – మధ్యస్థ మోతాదు: కొంచెం మందమైన పొర
D – ఎక్కువ మోతాదు: మందమైన పొర

ఈ నాలుగు ప్రాంతాల్లో కలుపు సాంద్రత, నేల తేమ మరియు పంట ఎదుగుదలను పోల్చితే రైతుకు తన పొలానికి సరిపోయే విధానం గురించి ప్రాథమిక సమాచారం లభిస్తుంది.

గమనిక: పై మోతాదులు కేవలం ప్రయోగ రూపకల్పనకు ఉదాహరణలు మాత్రమే. రైతులకు ఖచ్చితమైన ఎకరాకు మోతాదును శాస్త్రీయ క్షేత్ర పరిశోధన లేకుండా సిఫారసు చేయకూడదు.

“నేలపై ఏర్పడే సేంద్రియ పొర కలుపు మొలకలను అణచివేయడంలో సహాయపడే అవకాశం ఉంది.”

జాగ్రత్తలు తప్పనిసరి!
విరిగిన బియ్యం సేంద్రియ పదార్థం కాబట్టి దానిని అధిక మోతాదులో ఉపయోగించడం ఎల్లప్పుడూ మంచిదని చెప్పలేం.

అధికంగా చల్లితే:
• ఎలుకలు, పక్షులు లేదా ఇతర జీవులను ఆకర్షించే అవకాశం ఉంది.
• బియ్యం తేమతో కలిసినప్పుడు త్వరగా కుళ్లే అవకాశం ఉంది.
• సూక్ష్మజీవుల కార్యకలాపాలు పెరగవచ్చు.
• నేలలో పోషకాల లభ్యతపై తాత్కాలిక ప్రభావం ఉండవచ్చు.
• అధిక మందంతో పొర ఏర్పడితే పంట మొలక లేదా పంట ఎదుగుదలపై ప్రతికూల ప్రభావం ఉండే అవకాశం ఉంది.

అందువల్ల “ఎక్కువ బియ్యం = ఎక్కువ కలుపు నియంత్రణ” అనే సూత్రాన్ని అనుసరించకూడదు.

అన్ని పంటలకు సరిపోతుందా?
అవసరం లేదు.
విరిగిన బియ్యంతో మల్చింగ్ పద్ధతి వివిధ పంటలు మరియు నేలల్లో భిన్నంగా పనిచేయవచ్చు. వరి, మొక్కజొన్న, పత్తి, పప్పుధాన్యాలు మరియు కూరగాయ పంటల్లో వేర్వేరు ఫలితాలు రావచ్చు.
అలాగే, కలుపు జాతులు కూడా ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తాయి. చిన్న విత్తనాల కలుపు మొక్కలపై ఒక రకమైన ప్రభావం ఉండవచ్చు; బలమైన వేర్లు లేదా భూగర్భ కాండాలతో పెరిగే కలుపు మొక్కలపై ప్రభావం తక్కువగా ఉండవచ్చు.

అందువల్ల పంట–కలుపు–నేల పరిస్థితికి అనుగుణంగా ఈ పద్ధతిని పరిశీలించాలి.

సమగ్ర కలుపు నియంత్రణలో ఒక భాగంగా…
వ్యవసాయంలో ఒకే పద్ధతిపై ఆధారపడటం కంటే సమగ్ర కలుపు నియంత్రణ (Integrated Weed Management – IWM) మరింత ప్రభావవంతమైన విధానం.

విరిగిన బియ్యం మల్చింగ్ను అవసరాన్ని బట్టి:
సకాలంలో విత్తడం + సరైన పంట సాంద్రత + మల్చింగ్ + యాంత్రిక కలుపు నివారణ + అవసరమైనప్పుడు మాత్రమే కలుపు మందులు వంటి పద్ధతులతో కలిపి ఉపయోగించవచ్చు.
ఇలా చేయడం ద్వారా కలుపు నియంత్రణలో ఒకే రసాయనిక పద్ధతిపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించవచ్చు.

రైతు నుంచి పరిశోధనా క్షేత్రం వరకు
ఈ ఆలోచనను రైతు స్థాయిలో ఉపయోగకరమైన సాంకేతికతగా మార్చాలంటే శాస్త్రీయ పరిశోధన చాలా అవసరం.

పరిశోధకులు క్రింది అంశాలపై ప్రయోగాలు నిర్వహించాలి:
విరిగిన బియ్యం మోతాదు × కణ పరిమాణం × మల్చింగ్ సమయం × నేల తేమ × పంట రకం × కలుపు జాతి
ఈ అంశాల కలయికలో ప్రయోగాలు నిర్వహించి కలుపు నియంత్రణ శాతం, పంట దిగుబడి, నీటి వినియోగం, నేల ఆరోగ్యం మరియు ఆర్థిక లాభాలను అంచనా వేయాలి.

“వ్యవసాయంలో కొత్త ఉపయోగం కోసం పరిశీలిస్తున్న ఒక అందుబాటులో ఉన్న వనరు.”

అలాగే విరిగిన బియ్యాన్ని ఇతర సేంద్రియ మల్చింగ్ పదార్థాలు—పంట అవశేషాలు, గడ్డి, వరి పొట్టు మొదలైన వాటితో పోల్చడం ద్వారా దాని నిజమైన ప్రయోజనాన్ని అంచనా వేయవచ్చు.

చివరి మాట
వ్యవసాయంలో కొత్త సాంకేతికత అనేది ఎల్లప్పుడూ ఖరీదైన యంత్రం లేదా ఆధునిక రసాయనం మాత్రమే కాదు. మన చుట్టూ అందుబాటులో ఉన్న వనరులను తెలివిగా ఉపయోగించుకోవడం కూడా ఒక సాంకేతికతే.
విరిగిన బియ్యం కూడా అలాంటి ఒక వనరుగా మారవచ్చు. నేలపై సేంద్రియ మల్చింగ్ పొరగా ఉపయోగించడం ద్వారా కలుపు మొలకలను తగ్గించడం, నేల తేమను పరిరక్షించడం మరియు వ్యవసాయ ఉప ఉత్పత్తిని తిరిగి పొలంలో ఉపయోగించడం వంటి ప్రయోజనాలు లభించే అవకాశం ఉంది.

అయితే, దీనిని రైతులకు ఖచ్చితమైన కలుపు మందు లేదా నిర్ధారిత కలుపు నివారణ పద్ధతిగా ఇప్పుడే ప్రకటించకుండా, పరిశోధన ఆధారంగా పరీక్షించి, సరైన మోతాదు మరియు పంటకు అనుకూలమైన విధానాన్ని నిర్ధారించడం అవసరం.

“వ్యర్థం కాదు… వనరే!”
వరి మిల్లులో విలువ తక్కువగా కనిపించే విరిగిన బియ్యం, శాస్త్రీయంగా ఉపయోగిస్తే రైతు పొలంలో విలువైన సేంద్రియ వనరుగా మారే అవకాశం ఉంది.

డాక్టర్ వై. నందిని (అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్ మరియు విభాగాధిపతి, కావేరి యూనివర్సిటీ, హైదరాబాద్): 8686839559
డాక్టర్ ఆర్. సందీప్ కుమార్ (టీచింగ్ అసోసియేట్, PJTAU, హైదరాబాద్): 7396462208
డాక్టర్ టి. శ్రవణ్ (టీచింగ్ అసోసియేట్, PJTAU, జగిత్యాల): 7416344239
కె. అనిల్ కుమార్ (టీచింగ్ అసోసియేట్, PJTAU, సంగారెడ్డి): 9441579403

Read More
8 Oct, 2026
రైతునేస్తం0 commentsOctober 8, 2026agri news

బ్రహ్మి

బ్రహ్మి లేదా గోటుకోలా మొక్కలో ట్రైటెర్పినాయిడ్స్ అదికంగా ఉంటాయి. ముఖ్యంగా ఇందులో ఉండే ఆసియాటికోసైడ్స్ గాయాలు త్వరగా మానడానికి సహాయపడతాయి.

ఈ మొక్క చర్మ ఆరోగ్యాన్ని మెరుగుపరచడంతో పాటు యాంటీఆక్సీడెంట్ స్థాయిలను పెంచుతుంది. గాయపడిన ప్రాంతానికి రక్తప్రసరణ మెరుగుపడటానికి, కొత్త కణాలు మరియు కణజాలం ఏర్పడటానికి సహాయపడుతుంది. అలాగే సూక్ష్మజీవుల పెరుగుదలను అరికట్టడంలో కూడా ఇది ఉపయోగపడుతుంది.

బ్రహ్మి ఆకుల రసాన్ని చిన్న గాయాలు, కాలిన గాయాలు, మచ్చలు మరియు ఇతర చర్మ సమస్యలపై సంప్రదాయంగా లేపనంగా ఉపయోగిస్తారు. గాయపడిన లేదా కాలిన భాగంలో కొత్త కణాల ఏర్పాటుకు, కణజాల వృద్ధికి మరియు చర్మ దృఢత్వం పెరగడానికి ఇది సహాయపడుతుంది. దీనిలోని ఆసియాటికోసైడ్స్ సంధాన కణజాలం ఏర్పడటాన్ని ప్రోత్సహించి, యాంటీ ఆక్సిడెంట్ స్థాయిలను పెంచడంలో సహాయపడతాయి. అందువల్ల చిన్న గాయాలు, మచ్చలు, శస్త్రచికిత్స అనంతరం ఏర్పడే గాయాలు, కాలిన చర్మ గాయాలు మరియు వెరికోస్ అల్సర్లలో సహాయకంగా ఉపయోగించబడుతుంది.

బ్రహ్మీ ఆకులను శుభ్రంగా కడిగి తయారు చేసిన పసరును సంప్రదాయంగా గాయంపై లేపనంలా పూసి, గాజు గుడ్డతో కట్టు కడతారు. అయితే లోతైన గాయాలు, తీవ్రమైన కాలిన గాయాలు లేదా ఇన్ఫెక్షన్ ఉన్న గాయాలకు స్వయంగా ఆకు పసరు లేదా ఇతర పదార్థాలు ఉపయోగించకుండా వైద్యుల సలహా తీసుకోవాలి.

బ్రహ్మీ/గోటుకోలా ఆధారిత గుళికలు, క్రీములు మరియు ఆయింట్‌మెంట్లు కూడా అందుబాటులో ఉంటాయి. వీటిని వైద్యుల లేదా అర్హత కలిగిన ఆరోగ్య నిపుణుల సూచన మేరకు ఉపయోగించడం మంచిది.

బ్రహ్మీ/గోటుకోలా సాగు సాంకేతికతః

  1. అనుకూలమైన నేల
    సారవంతమైన, మంచి నీటి పారుదల కలిగిన ఇసుక-లోమి లేదా లోమి నేలలు అనుకూలం. నేలలో సేంద్రియ పదార్థం అధికంగా ఉండటం మంచిది. నీరు నిలిచిపోయే నేలలను నివారించాలి. సుమారు ఉదజని 5.5-7.0 మధ్య నేల అనుకూలంగా ఉంటుంది. తేమను నిలుపుకునే నేలలో మంచి పెరుగుదల ఉంటుంది.
  2. వాతావరణం:
    ఉష్ణమండల మరియు ఉపఉష్ణమండల వాతావరణం అనుకూలం.
  • సుమారు 20-30 డిగ్రీల సెంటీగ్రేడ్ ఉష్ణోగ్రత మంచి పెరుగుదలకు అనుకూలంగా ఉంటుంది.
  • అధిక తేమ మరియు మితమైన నీడలో కూడా బాగా పెరుగుతుంది.
  • నీటి లభ్యత ఉన్న ప్రాంతాల్లో ఏడాది పొడవునా సాగు చేయవచ్చు.
  1. నీటి పారుదలః
    బ్రహ్మీకి నేలలో తగినంత తేమ నిరంతరం ఉండటం అవసరం. వేసవిలో సాధారణంగా 3-5 రోజులకొకసారి, నేల పరిస్థతిని బట్టి నీరు ఇవ్వవచ్చు. డ్రిప్ లేదా స్ప్రింక్లర్ పద్ధతులను ఉపయోగించవచ్చు. నీరు నిలిచిపోకుండా జాగ్రత్త తీసుకోవాలి.
  2. ఎరువుల యాజమాన్యం:
    భూమిని సిద్ధం చేసేటప్పుడు బాగా కుళ్లిన పశువుల ఎరువు లేదా కంపోస్ట్ వేయాలి. సాధారణంగా హెక్టారుకు సుమారు 10-15 టన్నుల సేంద్రియ ఎరువు ఉపయోగించవచ్చు. నేల పరీక్ష ఆధారంగా నత్రజని, భాస్వరం, పొటాష్ ఎరువులను ఇవ్వడం మంచిది. సేంద్రియ సాగులో వర్మీకంపోస్ట్, జీవ ఎరువులను ఉపయోగించవచ్చు. సమతుల్య పోషక యాజమాన్యం పాటించాలి.
  3. కోత మరియు దిగుబడి:
    నాటిన తరువాత సుమారు 3-4 నెలలకు మొదటి కోత తీసుకోవచ్చు. నేలకు దగ్గరగా ఆకులు మరియు కొమ్మలను కోయాలి. తగిన నీరు, పోషకాలు అందిస్తే తదుపరి కోతలు కూడా తీసుకోవచ్చు. సాగు విధానం, నేల, వాతావరణం మరియు నిర్వహణను బట్టి సాధారణంగా హెక్టారుకు సుమారు 10-20 టన్నుల తాజా ఆకులు/హెర్బ్ లభించవచ్చు.
  4. విలువ ఆధారిత ఉత్పత్తులు:
    బ్రహ్మీ ఆకులను తాజా రూపంలో లేదా ఎండబెట్టి వివిధ ఉత్పత్తులుగా మార్చుకోవచ్చు.
    • బ్రహ్మీ ఆకుల పొడి
    • బ్రహ్మీ టీ
    • బ్రహ్మీ హెర్బల్ డ్రింక్
    • బ్రహ్మీ జ్యూస్/స్క్వాష్
    • బ్రహ్మీ ఎక్స్‌ట్రాక్ట్
    • బ్రహ్మీ క్యాప్సూల్స్ మరియు టాబ్లెట్లు
    • బ్రహ్మీ హెర్బల్ ఆయింట్‌మెంట్/క్రీమ్
    • బ్రహ్మీ సబ్బులు మరియు చర్మ సంరక్షణ ఉత్పత్తులు
    • హెర్బల్ హెయిర్ ఆయిల్
    • బ్రహ్మీ ఆధారిత న్యూట్రాస్యూటికల్ ఉత్పత్తులు
    విలువ జోడింపు ద్వారా తాజా ఆకులు కంటే నిల్వ కాలం పెంచడంతో పాటు రైతులకు అదనపు ఆదాయం పొందే అవకాశం ఉంటుంది. అయితే ఔషధంగా లేదా వ్యాధి చికిత్స కోసం విక్రయించే ఉత్పత్తులకు సంబంధిత నాణ్యత, భద్రత మరియు నియంత్రణ ప్రమాణాలను పాటించాలి.

డా. యం.ఆర్. భానుశ్రీ, డా. వి. జయశ్రీ, డా. యం. జగన్‌మోహన్‌రెడ్డి
వ్యవసాయ కళాశాల, పాలెం, నగర్ కర్నూల్ జిల్లా. ఫోన్ : 9618874445

Read More
7 Oct, 2026
రైతునేస్తం0 commentsOctober 7, 2026agri news

రైతు గిట్టుబాటు ధర పొందాలంటే అనుసరించవలసిన మార్గాలు

ఆరు కాలాలు కష్టపడి పంటలు పండించే రైతుకు ప్రకృతి వైపరీత్యాలు, ముఖ్యంగా వాతావరణ మార్పులతో ఏర్పడే ప్రతికూల పరిస్థితులు అనేక సవాళ్లను సృష్టిస్తున్నాయి. ప్రస్తుతం ఎల్‌నినో ప్రభావంతో వర్షపాతం లోపించడం, వర్షాలు అసమానంగా కురవడం, అధిక ఉష్ణోగ్రతలు, నేలలో తేమ తగ్గడం వంటి పరిస్థితులు వ్యవసాయంపై ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో వ్యవసాయం చాలా వరకు వర్షపాతం పరిస్థితులతో ముడిపడి ఉంది. రాష్ట్రంలో నైరుతి రుతుపవనాల వర్షపాతం సాధారణం కంటే 50.7 శాతం తక్కువగా ఉంది. రాష్ట్రంలోని 25 జిల్లాలు లోటు వర్షపాతాన్ని, 3 జిల్లాలు అధిక లోటు వర్షపాతాన్ని నమోదు చేశాయి. 2026–27 ఖరీఫ్‌ సీజన్‌లో రాష్ట్రంలో పంటల సాగు విస్తీర్ణం సుమారు 15 శాతం తగ్గినట్లు ప్రాథమిక అంచనాలు సూచిస్తున్నాయి.

ఎల్‌నినో అంటే తప్పనిసరిగా కరువు అని అర్థం కాదు. ప్రాంతీయ వర్షపాతం ఇతర వాతావరణ అంశాలపై కూడా ఆధారపడి ఉంటుంది. అందువల్ల ముందస్తు వాతావరణ సమాచారం, పంటల ప్రణాళిక, నీటి సంరక్షణ, పంట వైవిధ్యీకరణ, మార్కెట్ సమాచారాన్ని సమర్థంగా వినియోగించడం ద్వారా రైతులు ప్రతికూల పరిస్థితులను కొంతవరకు ఎదుర్కోవచ్చు. ఇలాంటి తరుణంలో ‘సంక్షోభం నుంచి శ్రేయస్సు వైపు’ ప్రయాణించాలంటే కొన్ని ముందస్తు చర్యలు తీసుకోవాలి. ‘అవసరమే ఆవిష్కరణలకు తల్లి’ కాబట్టి విపత్కర పరిస్థితుల్లో నూతన మార్గాలను అన్వేషించడంలో, పంట వైవిధ్యీకరణ, నీటి సంరక్షణ, వాతావరణ అనుకూల వ్యవసాయ పద్ధతులు మరియు విలువ జోడింపు వంటి చర్యలపై ప్రభుత్వాలు, వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయాలు, పరిశోధనా సంస్థలు రైతులకు అండగా ఉండాలి.

ప్రతి పంట ఉత్పత్తి వినియోగదారునికి ఏదో ఒక ఉపయోగాన్ని అందిస్తుంది. అయితే ఆ ఉపయోగ స్థాయి వస్తువు యొక్క రూపం, స్థలం, సమయం మరియు దానిని వినియోగదారునికి ఉపయోగకరంగా మార్చే ప్రక్రియపై ఆధారపడి ఉంటుంది. పంట ఉత్పత్తుల ఉపయోగ విలువను పెంపొందించడంలో ముఖ్యమైన మూడు మార్గాలు ఉన్నాయి. అవి:

  1. ఆకార లేదా రూప ఉపయోగం – పంట ఉత్పత్తి రూపాన్ని మార్చి అధిక విలువ కలిగిన ఉత్పత్తిగా మార్చడం.
  2. స్థల ఉపయోగం – ఉత్పత్తిని తక్కువ ధర ఉన్న ప్రాంతం నుంచి ఎక్కువ ధర లభించే మార్కెట్‌కు తరలించడం.
  3. కాల ఉపయోగం – పంటను వెంటనే విక్రయించకుండా, అవసరమైన సమయంలో లేదా ధర మెరుగ్గా ఉన్నప్పుడు విక్రయించడం.
    ప్రముఖంగా ఉత్పత్తి రంగం ఆకార ఉపయోగాన్ని సృష్టిస్తుంది. చాలా సందర్భాలలో ముడి పదార్థాలు (raw materials) తమ అసలు రూపంలో ఉపయోగకరంగా ఉండవు. అవి ప్రాసెసింగ్ లేదా తయారీ ప్రక్రియల ద్వారా వినియోగదారునికి సరిపడే రూపంలోకి మారతాయి. ఈ మార్పు వల్ల వస్తువుల విలువ పెరుగుతుంది. ఈ ఉపయోగం ద్వారా తయారీదారులు, కార్మికులు, పరిశ్రమల ఏర్పాటుకు దోహదం చేస్తుంది. ఉత్పత్తుల విలువలను పెంచే క్రమంలో వ్యవసాయ ఆధారిత పరిశ్రమలు స్థాపించబడి, ఉద్యోగ అవకాశాలు పెరుగుతాయి. ఈ పరిణామ క్రమంలో పల్లెలు మరియి పట్టణాల మధ్య ఉండే తక్కువ-ఎక్కువ అనే భేధభావం తగ్గుతుంది.ఇది ఆర్థిక అభివృద్ధికి, ఉపాధికి, మరియు వస్తువుల విలువ పెరుగుదలకు దోహదపడుతుంది. ఇక్కడ పరిగణనలోనికి తీసుకోవాల్సిన అంశం ఏమిటి అంటే, రూపం మార్చడం వలన రైతు పొందే ధర ఖచ్చితంగా రూపం మార్చడం కోసం అయ్యే ఖర్చు కంటే ఎక్కువగా ఉండాలి అన్నది జగమెరిగిన సత్యం. ఉధాహరణకు, మిరపకాయలను కారంగా మార్చడం ద్వారా గాని, బెల్లాన్ని వివిద రూపాలలో తయారు చేసి అమ్మడం ద్వారా 20% నుండి 25% అధికంగా లాభాలు ఆర్జించ వచ్చు అని వివిధ పరిశోదనా ఫలితాలు తెలియజేస్తున్నాయి. ప్రస్తుత తరుణం లో తడిచిన ధాన్యాన్ని ‘పారాబాయిల్డ్ రైస్’ లేక నూకల రూపం లో అమ్ముకుంటే రైతు కు లాభసాటి. ఆదే రకంగా వాస్తవిక పరిస్థితులను బట్టి రైతులు తాము పండిచే పంటలకు తగు చర్యలు తీసుకోవాలి. రెండవది, స్థల ఉపయోగం అనగా వస్తువును పండించిన చోటనే కాకుండా ఎక్కువ ధర పలికే ప్రదేశంకు తరలించి అమ్ముకోవడం. ఊదాహరణకు హిమాచల్ ప్రదేశ్లో పండిన ఆపిల్స్ను చెన్నై మార్కెట్లకు రవాణా చేయడం, తీరప్రాంతాలలో పట్టిన చేపలను వేరే ప్రాంతాలకు పంపడం, గ్రామాల నుండి పంటలను పట్టణ మార్కెట్లకు సరఫరా చేయడం మొదలగునవి. స్థాన ఉపయోగం ద్వారా రవాణా, రోడ్లు, రైల్వేలు, పోర్టులు, మార్కెట్ వ్యవస్థలు సృష్టించబడతాయి. ఇది ప్రాంతీయ అభివృద్ధి, వాణిజ్య విస్తరణ మరియు ధరల స్థిరీకరణకు దోహదపడుతుంది. ఇక్కడ పరిగణనలోనికి తీసుకోవాల్సిన అంశం ఏమిటి అంటే, స్థాన మార్పు ద్వారా రైతు పొందే ధర ఖచ్చితంగా రవాణాకు ఆయ్యే ఖర్చు కంటే ఎక్కువగా ఉండాలి. 07 మార్చి 2025 నుంచి నూకల (Broken Rice) ఎగుమతి విధానాన్ని కేంద్ర ప్రభుత్వం ‘నిషేధిత’ నుంచి ‘స్వేచ్ఛా’ విధానంగా మార్చింది. ఏందుకంటే పశువులదాణాగా చైనా మరియు మనుషులు తినడం కోసం ఆఫ్రికా దేశాలైన సెనెగల్, జిబౌటి మొదలగు దేశాలు దిగుమతులను అనుమతిస్తున్నాయి. ఈ అవకాశాన్ని అందిపుచ్చుకోవాలి. ఇంకొక అవకాశం ఏమిటంటే, ‘పారాబాయిల్డ్ రైస్’ పై కేంద్ర ప్రభుత్వం ఎగుమతుల సుంకాన్ని పూర్తిగా తొలగించినది. మూడవది, కాల ఉపయోగం, వినియోగదారునికి అవసరమైన సమయానికి వస్తువులను అందుబాటులో ఉంచినప్పుడు ఏర్పడే ఉపయోగం. ఎందుకు అంటే, వ్యవసాయ ఉత్పత్తులు సీజన్ వారీగా పండుతాయి, కానీ వాటి వినియోగం సంత్సరాంతం ఉంటుంది. ఉదాహరణకు ఫలాలను నిల్వ ఉంచి సీజన్ కాకపోయినప్పుడు విక్రయించడం. కాల ఉపయోగం వలన వేర్‌హౌస్‌లు, నిల్వ కేంద్రాలు, నిల్వ వాణిజ్య వ్యవస్థలు సృష్టించబడతాయి. ఇది సరఫరా-డిమాండ్ సమతుల్యాన్ని నిలబెట్టడంలో మరియు ధరలు నియంత్రించడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది.

రైతులు తమ యొక్క ఉత్పత్తులకు గిట్టుబాటు ధరలు ఎలా ఉంటాయో ముందస్తుగా తెలుసుకోవడానికి ప్రయత్నించాలి. ఆచార్య ఎన్. జి. రంగా వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయం, గుంటూరులో ప్రధాన వ్యవసాయ పంటల ముందస్తు ధరలను అంచనా వేయుటకు “వ్యవసాయ మార్కెట్ ఇంటెలిజెన్స్ కేంద్రం” 2018-19 సంవత్సరం లో స్థాపించబడింది. గత అనుభవంలో ఈ కేంద్రం అంచనా వేసిన ధరలు 90% వరకు వాస్తవానికి దగ్గరగా ఉన్నాయి మరింత సమాచారం కోసం https://angrau.ac.in/downloads/AMIC/PriceForecast సందర్శించవచ్చు. వీటిని దృష్టిలో పెట్టుకొని రైతు తమ ఉత్పత్తులకు ఆదాయ వ్యాయాల నిష్పత్తిని లెక్కించుకొని, వీటితో పాటు వివిధ మార్కెట్లలో తమ పంట ఉత్పత్తులకు ఎంత ధర ఉందో తెలుసుకొని దానికి అనుగుణoగా నిర్ణయం తీసుకోవాలి. నికి తోడు, రైతులు తమ ఉత్పత్తులను అదేవిదంగా అమ్మకుండా, దానికి విలువ జోడించినట్లయితే అధిక ధరలను పొందవచ్చు.

ఎల్‌నినో పరిస్థితుల్లో ప్రభుత్వ జోక్యం కూడా అవసరం
వ్యవసాయం నుండి ఉత్పత్తులు ‘సీజన్’ ఆధారంగా ఉంటాయి, కానీ వాటి యొక్క వినియోగం సంవత్సరం పొడవునా ఉంటుంది. అందుచేత గిరాకి మరియు సరఫరాల మద్య తారతమ్యాలు తక్కువగా ఉండాలి అంటే ‘ప్రభుత్వ జోక్యం’ అనేది తప్పనిసరి. ఏపంటలో ఆయిన ధరలు 20 శాతం కంటే ఎక్కువ పెరిగినప్పుడు ప్రభుత్వం నిల్వ ఉన్న సరుకులను మార్కెట్ లోకి అందుబాటులో ఉండేటట్లు చూడాలి. దీనికోసం ప్రత్యేకంగా ‘ధరల స్థిరీకరణ నిధి’ ఏర్పాటు చేయాలి. ఇప్పటి పరిస్థితులలో మన రాష్ట్ర ప్రభుత్వం మిగతా రాష్ట్రాల మాదిరిగా పంట ఉత్పత్తులలో నాణ్యత తగ్గినా కొనుగోలు చేయాలి.

వాతావరణ పరిస్థితులు రైతు నియంత్రణలో ఉండకపోవచ్చు. కానీ పంటను ఎలా ఉత్పత్తి చేయాలి, ఎప్పుడు విక్రయించాలి, ఎక్కడ విక్రయించాలి, ఏ రూపంలో విక్రయించాలి అనే నిర్ణయాల్లో కొంతవరకు రైతుకు అవకాశం ఉంటుంది. అందువల్ల ఎల్‌నినో వంటి వాతావరణ సవాళ్లను కేవలం ఉత్పత్తి నష్టంగా చూడకుండా, పంట ప్రణాళిక, నీటి నిర్వహణ, విలువ జోడింపు, మార్కెట్ ఎంపిక, నిల్వ మరియు సరైన సమయంలో విక్రయం వంటి అంశాలను సమగ్రంగా చూడాలి. వినియోగదారుడి సంతృప్తి అనేది ఎప్పటికైనా అంతిమ లక్ష్యం. ఆకార, స్థల మరియు కాల ఉపయోగాలు సమాజంలో వ్యవసాయ ఉత్పత్తులను వినియోగదారునికి సరైన రూపంలో, సరైన ప్రదేశంలో, సరైన సమయంలో అందించడంలో ముఖ్య పాత్ర పోషిస్తాయి. ఇవి కలిపి ఆర్థిక సమృద్ధిని మరియు వినియోగదారుని సంతోషాన్ని పెంచుతాయి. వీటన్నింటి సంగమమే “సరైన వస్తువు – సరైన రూపంలో – సరైన సమయానికి – సరైన వ్యక్తికి” చేరేలా చేస్తాయి. ఇవి ఆర్థిక వ్యవస్థను సమర్థవంతంగా నడపడానికి, రైతులు మరియు వినియోగదారుల మద్య సమతుల్యాన్ని నెలకొల్పడానికి మరియు సామాజిక సంక్షేమాన్ని పెంచడానికి దోహదపడతాయి.

డా. కె. జె. వి. కె. శిరీష, రీసెర్చ్ అసోసియేట్, డా. ఐ. వి. వై. రామారావు, ప్రధాన వ్యవసాయ ఆర్ధిక శాస్త్రవేత్త,
సాగు ఖర్చు విభాగం, ఆచార్య ఏన్. జీ. రంగా వ్యవసాయ విశ్వవిధ్యాలయం, లాం, గుంటూరు – 522 304
ఈమెయిల్: ivy.ramarao@angrau.ac.in, ఫోన్:9493660918.

Read More
7 Oct, 2026
రైతునేస్తం0 commentsOctober 7, 2026agri news

ఔషధ మొక్క… చెంగల్వ కోస్టు

సాధారణ నామం: ఎలిగెంట్ కాస్టన్, కేవుకంద, బోగచ్చిక దుంప, బేసికదుంప
శాస్త్రీయ నామం: కోస్టస్ స్పీసియోసస్
కుటుంబం: జింజిబెరేసి

ఇది అల్లం దుంప వంటి వేరుగల మొక్క. దుంప అల్లం కంటే పెద్దగా ఉంటుంది. కొమ్మలు సాధారణంగా వర్తులాకారపు వంపు కలిగి 1-2 మీ. ఎత్తు పెరుగుతాయి. కణుపుకు ఒకటి చొప్పున సామాన్య పత్రాలు దీర్ఘచతురస్రాకారములో ఉండి మెత్తని నూగు కలిగి ఉంటాయి. పుష్పాలు తెల్లగా, పెద్దవిగా కొమ్మచివర దట్టమైన గుత్తివలె ఏర్పడతాయి. రక్షక పత్రాలు ఎర్రగా ఆకర్షణీయంగా ఉంటాయి. ఫలాలు కూడా ఎర్రగా ఉంటాయి. దీనిని దుంపల ద్వారా వ్యాప్తి చేయవచ్చు.

ఉపయోగాలు : ఔషధరంగంలో …

  • దుంపలకు లేదా కొమ్ములకు ఔషధ గుణాలున్నాయి. ఈ దుంపల నుండి డయోస్ జెనిన్ అనే స్టిరాయిడ్ లభిస్తుంది.
  • విరేచనకారి, క్రిమిసంహారి, జీర్ణశక్తిని అభివృద్ది చేస్తుంది. జ్వరము, చర్మవ్యాధులు, ఉబ్బు కామెర్లకు ఉపయోగపడుతుంది. పాము కాటుకు విరుగుడుగా ఉపయోగిస్తారు. గర్భనిరోధక మందుల తయారీలో డయోస్‌జెనిన్ స్టిరాయిడ్ ఉపయోగపడుతుంది.

వ్యవసాయరంగంలో

  • చెంగల్వకోస్టుని విస్తృతంగా అలంకరణ మొక్కగా పెంచుతారు. చెంగల్వకోస్టు ద్రావణాలు (2500, 5000, 10000, 20000 పిపియం) ప్లూటెల్లా క్లైలోస్టెల్లా లార్వాలపై గణనీయమైన నివారణ చర్య చూపాయి. ఇథనాల్ ద్రావణం అత్యంత సమర్ధవంతంగా ప్లూటెల్లా క్ౙెåలోస్టెల్లా లార్వాలను నివారించింది. లార్వాలపై ద్రావణాల ప్రభావం ఈ క్రింది క్రమంలో ఉంది.
  • ఇథనాల్ & క్లోరోఫాం & బ్యూటనాల్ & నీరు (అశిష్ కుమార్, అతని అనుచరులు, 2016).
  • చెంగల్వకోస్టు ద్రావణం షిగెల్లా, స్టెఫైలోకోకస్ ఆరియస్, ఎస్కెరిచియా కోలి, క్లెబ్సియెల్లా న్యుమోనియే, సూడోమోనాస్, బాసిల్లస్ సబ్‌టైలిస్, సాల్మొనెల్లాపై గణనీయమైన యాంటిబాక్టీరియల్ చర్యను ప్రదర్శించాయి. చెంగల్వకోస్టు ద్రావణం నుండి వేరు చేసిన అవినోకోసైడఎ, ట్రెగోజెనిన్, సపోనిన్‌బి, సపోనిన్‌సి, బోట్రైటిస్ సినరియా, ఆల్టర్నేరియా టెన్యుస్సిమా, ఫ్యుజేరియంపై యాంటిఫంగల్ చర్యను ప్రదర్శించాయి (సింగ్, అతని అనుచరులు, 1992).
  • చెంగల్వకోస్టు ద్రావణం రెండు మచ్ౘ్ల ఎర్రనల్లి, టెట్రానైకస్ అర్టికె ఆడపురుగుల పునరుత్పత్తిని, పొదిగిన గుడ్ల శాతాన్ని, గుడ్లు పెద్ద పురుగుల దశకు చేరే శాతాన్ని, జీవిత చక్రంలో ప్రతిదశ సమయాన్ని సమర్ధవంతంగా అరికట్టింది. ఈ ద్రావణం 79.67% లార్వాలను అకారిసైడల్ చర్య ద్వారా చంపింది. గుడ్లు పొదిగే సమయాన్ని బాగా పెంచింది (ఇస్మాయిల్, 2017).
  • చెంగల్వ కోస్టు (కోస్టస్ స్పీసియోసా), కోస్టస్ లాసెరస్, కోస్టస్ గ్లోబోసస్ దుంపల నుండి వేరు చేసిన డయోస్‌జెనిన్ ప్లూటెల్లా క్లైలోస్టెల్లాపై తక్కువ స్పర్శ, ఓవిసైడల్ చర్యను ప్రదర్శించింది. కాని అధిక శక్తివంతమైన కీటకపెరుగుదల క్రమబద్ధీకరణ చర్య, అధిక గుడ్లు పెట్టకుండా నిరోధించే చర్యను ప్రదర్శించింది. లార్వా, ప్యూపాల రూపాలలో కూడా మార్పు తెచ్చింది. కాని ప్లూటెల్లా క్లైలోస్టెల్లా నాశించే పారసైటాయిడ్, కొటీసియా ప్లూటెల్లాకు ఎలాంటి హాని చేయలేదు (పిపిత్‌సంగ్‌చన్ అండ్ మొరాల్లోరెజెసస్, 2005).
  • చెంగల్వకోస్టు వేరు ద్రావణం డెంగ్యూ మరియు యెల్లో ఫీవర్ వాహకం ఈడెస్ ఈజిప్టిపై గణనీయమైన లార్విసైడల్ చర్యను ప్రదర్శించింది. అందువలన దీనిని డెంగ్యు మరియు యెల్లోఫీవర్ నివారణలో ఉపయోగించవచ్చు (అడెబాజొ, అతని అనుచరులు, 2012).
  • చెంగల్వకోస్టు దుంపను నలగ్గొట్టి పేస్టు చేసి దాని నుండి రసం పిండాలి. ఈ రసాన్ని నీటిలో కలిపి వరి చేలో పంటపై పిచికారి చేసి రైస్‌హిస్పా (తాటాకు తెగులు)ని నివారించవచ్చు. ఈ పద్ధతిని అస్సామ్‌లో కామ్‌రూప్ జిల్లాలోని అమ్‌టోలా గ్రామ రైతులు ఆచరిస్తున్నారు (హరేన్‌కల్టియా, 2003).
  • చెంగల్వకోస్టు ద్రావణం రెండు మచ్చల ఎర్రనల్లి టెట్రానైకస్ అర్టికెని అకారిసైడల్ చర్య ద్వారా నియంత్రించింది (ఇస్మాయిల్).

రైతునేస్తం ప్రచురణ ‘ఔషధ వేదం’ పుస్తకం కొరకు ఫోన్: 9676797777కు సంప్రదించండి.

Read More
7 Oct, 2026
రైతునేస్తం0 commentsOctober 7, 2026agri news

వండని వంట…. సొరకాయ తాండ్ర

కావాల్సిన పదార్థాలు

  • సొరకాయ * బెల్లం
  • ఎండు ద్రాక్ష * జీడిపప్పు
    (ఆసక్తిని బట్టి ఎన్ని రకాల ఎండు పండ్ల ముక్కలనైనా కలుపుకోవచ్చు)

తయారుచేయు విధానం: సొరకాయను నీళ్లతో శుభ్రం చేసి, ఆరనిచ్చి, ముక్కలుగా కోసుకుని, గింజలు తీసివేసి, చిన్న ముక్కలుగా కోసి, మిక్సీలో వేసి మెత్తగా నూరి, గుజ్జును శుభ్రమైన గుడ్డలో వేసి గట్టిగా పిండి, నీటిని వేరు చెయ్యాలి. ఎంతగా నీటిని పిండేస్తే, గుజ్జు అంత త్వరగా ఎండుతుంది.

సొరకాయ గుజ్జుకు సమానంగా బెల్లం తురుమును కలుపుకుని, మళ్ళీ మిక్సీలో వేసి కాస్తా తిప్పాలి. సొరకాయ బెల్లం గుజ్జును, వెడల్పాటి స్టీల్ ప్లేట్లో పలుచగా పరిచి ఎండబెట్టాలి. కొంత గట్టిపడిన తరువాత, కావాల్సిన ఆకారాలలో, పలుచగా, బిళ్లలుగా ఒత్తుకోవాలి. ఒత్తుకున్న బిళ్లలకు ఎండు ద్రాక్ష, జీడిపప్పు బద్దలను అద్దుకోవాలి. బిళ్లల మీద అలా అద్దడం వల్ల, ఆకర్షణీయంగా పిల్లలకు కనపడతాయి, రుచి, పోషకాలు కూడా పెరుగుతాయి.

సొర తాండ్రలో స్ధూల సూక్ష్మ పోషకాలు ఎన్నో ఉన్నాయి. బయటి వాతావరణంలో కూడా నెలల పాటు నిల్వ ఉంటాయి! పిల్లలు, వృద్దులు, ఏ వయసు వారైనా సరే, రోజుకు ఒక సొర తాండ్ర బిళ్ల తినవచ్చు. సొరకాయ తాండ్రను ఎండబెట్టేటప్పుడు, చీమలు పట్టకుండా జాగ్రత్త తీసుకోవాలి. (సొరకాయ నీళ్లను తాగవచ్చు, పొట్టుతో పచ్చడి చేసుకోవచ్చు)

జామ పండ్లు ఎక్కువ ఉత్పత్తి వచ్చినప్పుడు కూడా జామ తాండ్రను తయారు చేసుకోవచ్చు. కాకపోతే జామగుజ్జు నుంచి గింజలను వేరు చేసుకోవాలి.

జామ గుజ్జును జల్లెడలో వేసి చేత్తో రాస్తూ ఉంటే, గుజ్ౙు కిందికి జారి, గింజలు జాలి పైన మిగులుతాయి, గింజలను పారెయ్యాలి. మిగతా ప్రాసెస్ సేమ్ సేమ్.

రచన : తుమ్మేటి రఘోత్తమరెడ్డి

రైతునేస్తం ప్రచురణ ‘వండని వంటలు’ పుస్తకం కొరకు ఫోన్: 9676797777కు సంప్రదించండి.

Read More
6 Oct, 2026
రైతునేస్తం0 commentsOctober 6, 2026agri news

కాయతొలుచు పురుగు నివారణకు పచ్చిమిర్చి – వెల్లుల్లి ద్రావణం

పచ్చిమిర్చిలో ‘కాప్సిసిన’ అనే ఆల్కలాయిడ్ మరియు వెల్లుల్లిలో ‘అల్లెసిస’ అనే ఆల్కలాయిడ్‌లు ఉంటాయి. వీటి ప్రభావం వల్ల పురుగుకు స్పర్శ చర్య ద్వారా ‘తిమ్మిరి’ గుణాన్ని కలిగిస్తాయి. దీనివలన పురుగు మొక్క పై నుండి క్రిందపడి చనిపోతుంది.
శనగపచ్చ పురుగు, లద్దె పురుగు, దాసరి పురుగు, ఎర్రగొంగళి పురుగు (మూడవ దశ వరకు) నివారణకు ఈ ద్రావణాన్ని పత్తి, కంది, శనగ, వేరుశనగ, ఆముదం, వంగ, టమాట, మిరప పంటలలో రైతులు పురుగు ఉధృతిని బట్టి వాడవచ్చు.

కావలసిన పదార్థాలు :
పచ్చిమిర్చి : 3 కిలోలు
వెల్లుల్లి : అరకిలో
కిరోసిన్ : పావులీటరు (250 మి.లీ.)
సబ్బుపొడి : 100 గ్రా.

తయారు చేసే విధానం :

  • 3 కిలోల పచ్చిమిరప కాయలను కాడలు తీసి వాటిని మెత్తగా నూరి, దానిని 10 లీటర్ల నీటిలో ఒక రాత్రంతా బాగా నానబెట్టాలి.
  • అరకేజి వెల్లుల్లిపాయలను పొట్టుతీసి వాటిని బాగా నూరి 250 మి.లీ. కిరోసిన్‌లో ఒక రాత్రంతా నానబెట్టాలి.
  • మర్నాడు పచ్చిమిర్చి ద్రావణాన్ని ఒక పలుచని గుడ్డతో వడపోయాలి.
  • మిరప ద్రావణం, వెల్లుల్లి ద్రావణం, 100 గ్రాముల సబ్బుపొడి ద్రావణం, ఈ మూడింటిని బాగా కలిపి మిశ్రమాన్ని తయారు చేయాలి.
  • ఈ విధంగా తయారు చేసిన ద్రావణాన్ని 100 లీటర్ల నీటిలో కలిపి ఒక ఎకరా పొలంలో సాయంత్రం పూట పిచికారి చేయాలి.

ఉపయోగాలు: పచ్చిమిర్చి, వెల్లుల్లి ద్రావణాన్ని వంగలో వచ్చే కాయతొలుచు పురుగు నివారణకు, బెండ, టమాట పంటల నాశించే కాయతొలుచు పురుగుల నివారణకు, పత్తిలో వచ్చే కాయతొలుచు పురుగుల నియంత్రణకు వాడి మంచి ఫలితాలు సాధించవచ్చు.

జాగ్రత్తలు :

  • ఈ ద్రావణం చాలా శక్తివంతమైన క్రిమిసంహారకంగా పనిచేస్తుంది.
  • ఈ ద్రావణం పంటలపై పిచికారి చేసిన 4-5 రోజుల తర్వాత పశువుల పేడ, మూత్రం ద్రావణం పిచికారి చేయడం చాలా మంచిది. దీని వలన పంటలకు పోషకాలు లభించి ఆరోగ్యవంతంగా ఉంటాయి.
  • ఈ ద్రావణం తయారు చేయునపుడు ఒంటికి నూనె రాసుకోవటం అవసరం.
  • పచ్చిమిర్చి, వెల్లుల్లి ద్రావణం పంటలపై పిచికారి చేయునపుడు ఒంటిపై పూర్తిగా బట్టలు ధరించాలి.
  • పంట కాలంలో 1-2 సార్లు మాత్రమే ఈ ద్రావణాన్ని వాడాలి.
  • తయారు చేసిన ద్రావణాన్ని నిల్వ ఉంచరాదు.
    పచ్చిమిర్చికి ప్రత్యామ్నాయంగా ఎండుమిర్చిని కూడా ఉపయోగించవచ్చు.
Read More
5 Oct, 2026
రైతునేస్తం0 commentsOctober 5, 2026agri news

కిసాన్ సారథి-రైతుకు డిజిటల్ వ్యవసాయ సలహాల వారధి

పరిచయం:
ఆధునిక భారతదేశంలో వ్యవసాయం ప్రధాన వృత్తిగా కొనసాగుతున్న నేపథ్యంలో రైతులకు సరైన సమాచారం సరైన సమయంలో అందించడం అత్యంత అవసరం. ముఖ్యంగా ప్రస్తుత డిజిటల్ యుగంలో సమాచార సాంకేతికత వ్యవసాయ రంగంలో వేగంగా విస్తరిస్తూ, స్మార్ట్‌ఫోన్‌లు, ఇంటర్నెట్, మొబైల్ అప్లికేషన్లు, సామాజిక మాధ్యమాలు మరియు డిజిటల్ సేవలు రైతులకు వ్యవసాయ సమాచారాన్ని చేరవేయడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయి. అదే సమయంలో సామాజిక మాధ్యమాల్లో అప్రమాణిక వ్యవసాయ సమాచారం విస్తృతంగా ప్రచారం కావడం వల్ల రైతులు శాస్త్రీయ, విశ్వసనీయ సమాచారాన్ని పొందడం అత్యంత అవసరంగా మారింది. వాతావరణ మార్పులు, చీడ పీడల సమస్యలు, మేలైన యాజమాన్య పద్దతులు, పంటల ధరల హెచ్చుతగ్గులు, ఆధునిక సాంకేతికతల అవసరం వంటి అంశాల కారణంగా రైతులు నిపుణుల సలహాలను తరచుగా పొందాల్సి వస్తోంది. ఇటు వంటి పరిస్థితుల్లో రైతులకు సరైన సమాచారం, సరైన సమయంలో, సరైన భాషలో, అందించడం వ్యవసాయాభివృద్ధికి కీలకం. ఈ అవసరాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకొని భారతీయ వ్యవసాయ పరిశోధనా మండలి (ICAR) మరియు డిజిటల్ ఇండియా కార్పొరేషన్ సంయుక్తంగా “కిసాన్ సారథి” (Kisan Sarathi) అనే ఆధునిక డిజిటల్ వేదికను అభివృద్ధి చేశారు. ఇది మొబైల్ ఆధారిత వ్యవసాయ సలహా వ్యవస్థగా పనిచేస్తూ రైతులను నేరుగా వ్యవసాయ శాస్త్రవేత్తలు, విస్తరణ నిపుణులు మరియు కృషి విజ్ఞాన కేంద్రాలతో అనుసంధానిస్తుంది.

కిసాన్ సారథి గురించి:
కిసాన్ సారథి అనేది భారతీయ వ్యవసాయ పరిశోధనా మండలి (ICAR) రూపొందించిన వ్యవసాయ సమాచార ప్రసార మరియు సాంకేతిక డిజిటల్ వేదిక. ఇది ఇంటరాక్టివ్ ఇన్ఫర్మేషన్ డిసెమినేషన్ సిస్టమ్ (IIDS) సాంకేతికత ఆధారంగా, డిజిటల్ ఇండియా కార్పొరేషన్ (DIC), ఎలక్ట్రానిక్స్ మరియు సమాచార సాంకేతిక మంత్రిత్వ శాఖ (MeitY), భారత ప్రభుత్వం సహకారంతో జులై 16, 2021వ సంవత్సరంలో అభివృద్ధి చేయబడి, గౌరవ కేంద్ర వ్యవసాయ మరియు రైతు సంక్షేమ శాఖ మంత్రి శ్రీ నరేంద్ర సింగ్ తోమర్ గారి చేతులమీదుగా ప్రారంబించడం జరిగింది. ఇది “సరైన సమాచారం- సరైన సమయంలో రైతు మాతృ భాషలో” అందించాలనే లక్ష్యంతో రూపొందించబడింది. రైతులు తమ పంట, భూమి రకం, ప్రాంతం, సమస్యల వివరాలను నమోదు చేసుకుంటే, వాటి ఆధారంగా వ్యక్తిగతీకరించిన వ్యవసాయ సలహాలు అందుతాయి. ప్రస్తుతం ప్రతి జిల్లాలోని కృషి విజ్ఞాన కేంద్రాలు, రైతులను ఈ పోర్టల్ లో నమోదు చేసి, వారికి వ్యవసాయ, ఉద్యాన, పసుపోషణ, వాతావరణ, సలహాలు సూచనలు సంక్షిప్త సమాచారం (message) రూపం లో అందిస్తున్నారు. అయితే ఈ మెసేజ్ కేవలం 150 అక్షరాల్లో మాత్రమే అందించడం జరుగుతున్నది. రైతు తమ మొబైల్ ఫోన్ ద్వారా నేరుగా సంబందిత జిల్లా శాస్త్రవేత్తలతో ప్రత్యక్షంగా మాట్లాడేందుకు టోల్ ఫ్రీ నంబర్ 1800 123 2175 ను వినియోగించవచ్చు. పోర్టల్ సేవలే కాక ప్రస్తుతం కిసాన్ సారథి రైతు అప్లికేషన్ (APP) ను రూపొందించి రైతుకు అందుబాటులో వుంచారు.

కిసాన్ సారథి రైతు యాప్:
యాప్‌లో ఉన్న “Talk to Expert” సౌకర్యం ద్వారా రైతులు రెండు ప్రధాన సేవలను వినియోగించుకోవచ్చు:
• కిసాన్ కాల్ సెంటర్ (KCC) – టోల్ ఫ్రీ నంబర్ 1800 180 1551, ఉదయం 6 గంటల నుండి రాత్రి 10 గంటల వరకు అందుబాటులో ఉంటుంది.
• కిసాన్ సారథి సహాయ కేంద్రం – నంబర్ 14426, ఉదయం 9 గంటల నుండి సాయంత్రం 5 గంటల వరకు అందుబాటులో ఉంటుంది.

ఈ సేవల ద్వారా రైతులు పంటల సాగు, ఎరువుల వినియోగం, పురుగు, తెగుళ్ళ నివారణ, విత్తనాల ఎంపిక, పశుసంవర్ధక అంశాలు మరియు ప్రభుత్వ పథకాలపై నిపుణుల సలహాలను పొందవచ్చు.

సమస్య నమోదు: (Raise a problem):
యాప్‌లో ఉన్న “Raise a Problem” సౌకర్యం ద్వారా రైతులు తమ పంటకు సంబంధించిన సమస్యలను వ్రాత రూపంలో నమోదు చేయడంతో పాటు ఫోటో, వీడియో లేదా వాయిస్ సందేశాన్ని జతచేసి నిపుణులకు పంపవచ్చు. దీనివల్ల సమస్యను ఖచ్చితంగా విశ్లేషించి, రైతులకు వేగవంతమైన మరియు శాస్త్రీయ పరిష్కార సూచనలు అందించబడతాయి

చాటింగ్ సౌకర్యం: (Chat boat):
యాప్‌లో ఉన్న ‘భారత్ విస్తార్’ AI చాట్‌బాట్ సౌకర్యం ద్వారా రైతులు తమ వ్యవసాయ సందేహాలను తెలుగు సహా స్థానిక ఇతర 13 భాషల్లో అడిగి తక్షణమే సమాధానాలు పొందవచ్చు. పంటల సాగు, పురుగు నివారణ, ఎరువుల వినియోగం, ప్రభుత్వ పథకాలపై 24×7 సమాచారాన్ని అందిస్తుంది.

కిసాన్ సారథి యాప్ ముఖ్య లక్షణాలు:
కిసాన్ సారథి యాప్ రైతుల అవసరాలను దృష్టిలో ఉంచుకొని అనేక వినూత్న సౌకర్యాలతో రూపొందించబడింది. ఇందులోని ముఖ్య లక్షణాలు:
• నిపుణులతో ప్రత్యక్ష సంభాషణ (Talk to Expert): కిసాన్ కాల్ సెంటర్ (1800 180 1551) మరియు కిసాన్ సారథి హెల్ప్ లైన్ (14426) ద్వారా రైతులు వ్యవసాయ శాస్త్రవేత్తలతో నేరుగా మాట్లాడి తమ సందేహాలకు పరిష్కారం పొందవచ్చు.
• సమస్య నమోదు (Raise a Problem): పంటకు సంబంధించిన సమస్యలను వ్రాత రూపంలో నమోదు చేయడంతో పాటు ఫోటో, వీడియో లేదా వాయిస్ సందేశాన్ని జతచేసి నిపుణులకు పంపే సౌకర్యం.
• AI ఆధారిత చాట్‌బాట్ (భారత్ విస్తార్): తెలుగు సహా స్థానిక భాషల్లో రైతుల వ్యవసాయ సందేహాలకు 24×7 తక్షణ సమాధానాలు అందించే కృత్రిమ మేధ (AI) ఆధారిత చాట్‌బాట్.
• వ్యక్తిగతీకరించిన వ్యవసాయ సలహాలు: రైతు పంట, భూమి, ప్రాంతం మరియు సమస్యల ఆధారంగా ప్రత్యేక సిఫార్సులు.
• వాతావరణం మరియు అత్యవసర హెచ్చరికలు: ప్రాంతానికి అనుగుణంగా వాతావరణం, చీడపీడలు, ఇతర పశువుల వ్యాధులపై తక్షణ హెచ్చరికలు మరియు సూచనలు.
• స్థానిక భాషలో సేవలు: రైతులు తమ మాతృభాషలోనే సమాచారం మరియు సలహాలను పొందవచ్చు.
• ఎక్కడైనా-ఎప్పుడైనా సేవలు: స్మార్ట్ మొబైల్ ద్వారా ఇంటి వద్ద నుంచే లేదా పొలంలో నుంచే సేవలను వినియోగించుకునే అవకాశం.
• గత సలహాలు భద్రపరచడం: గతంలో పొందిన సలహాలను అవసరమైనప్పుడు తిరిగి పరిశీలించుకునే సౌకర్యం.

రైతులకు కలిగే ప్రయోజనాలు:
ప్రయోజనం
నిపుణుల సలహాలు: వివరణ – వ్యవసాయ శాస్త్రవేత్తలు మరియు కృషి విజ్ఞాన కేంద్రాల నిపుణులతో నేరుగా సంప్రదించే అవకాశం.
సమస్యలకు వేగవంతమైన పరిష్కారం: ఫోటో, వీడియో లేదా వాయిస్ ద్వారా సమస్యను పంపి త్వరితగతిన శాస్త్రీయ సూచనలు పొందవచ్చు.
AI ఆధారిత తక్షణ సమాచారం: భారత్ విస్తార్ AI చాట్‌బాట్ ద్వారా 24×7 వ్యవసాయ సమాచారాన్ని పొందవచ్చు.
సమయానుకూల హెచ్చరికలు: వాతావరణ మార్పులు, చీడపీడలు మరియు వ్యాధులపై ముందస్తు సమాచారం అందుతుంది.
ఉత్పాదకత పెరుగుదల: శాస్త్రీయ సూచనల అమలు ద్వారా దిగుబడి మరియు నాణ్యత మెరుగుపడుతుంది.
ఖర్చు తగ్గింపు: ఎరువులు, పురుగుమందులు మరియు ఇతర వ్యవసాయ ఇన్‌పుట్లను అవసరానికి అనుగుణంగా వినియోగించి ఖర్చు తగ్గించుకోవచ్చు.
స్థానిక భాషలో సేవలు: తెలుగు సహా స్థానిక భాషల్లో సులభంగా సమాచారం అందుబాటులో ఉంటుంది.
డిజిటల్ సాధికారత: రైతులు ఆధునిక సమాచార సాంకేతికతను వినియోగించి శాస్త్రీయ నిర్ణయాలు తీసుకునే సామర్థ్యాన్ని పెంపొందించుకుంటారు.

ముగింపు: వ్యవసాయ రంగం వేగంగా డిజిటలైజేషన్ వైపు అడుగులు వేస్తున్న ఈ సమయంలో కిసాన్ సారథి యాప్ రైతులకు విశ్వసనీయ డిజిటల్ సహచరుడిగా మారుతోంది. కిసాన్ సారథి యాప్ రైతులకు శాస్త్రీయ, విశ్వసనీయ మరియు సమయానుకూల వ్యవసాయ సమాచారాన్ని అందించే సమగ్ర డిజిటల్ వేదిక. నిపుణులతో ప్రత్యక్ష సంభాషణ, పంట సమస్యల నమోదు, AI ఆధారిత చాట్‌బాట్ వంటి సేవల ద్వారా రైతులు మెరుగైన వ్యవసాయ నిర్ణయాలు తీసుకొని ఉత్పాదకతను, ఆదాయాన్ని పెంచుకోవచ్చు. అందువల్ల ప్రతి రైతు కిసాన్ సారథి యాప్‌ను ఉపయోగించి డిజిటల్ వ్యవసాయ సేవల ప్రయోజనాలను సద్వినియోగం చేసుకోవాలి.

ఈడిగ రవి గౌడ్, విస్తరణ శాస్త్రవేత్త,
కృషి విజ్ఞాన కేంద్రం, యాగంటిపల్లె, నంద్యాల జిల్లా, ఆ.ప్ర.-518124
Ph: 9640230518

Read More
5 Oct, 2026
రైతునేస్తం0 commentsOctober 5, 2026agri news

వండని వంట… వంకాయ నిల్వ పచ్చడి

కావాల్సిన పదార్థాలు

  • ముదిరిన వంకాయలు – అర కిలో
  • చింతపండు – 150 గ్రా.
  • కారం పొడి – 150 గ్రా.
  • రాళ్ళ ఉప్పు – 150 గ్రా.
  • అవ పొడి – నాలుగు లేదా ఐదు టీ స్పూన్లు
  • మెంతి పొడి – ఒక టీ స్పూన్
  • ఎల్లిపాయ రెబ్బలు కొన్ని
  • పసుపు కొంచెం మరియు ఇంగువ కొంచెం

తయారుచేయు విధానం:
వంకాయలు మాములు సైజ్ ముక్కలుగా చేసుకోవాలి. దానిలోకి ఉప్పు, చింతపండు మరియు పసుపు చెప్పిన మోతాదులో కలిపి ఒక్క రోజు ఊర పెట్టుకోవాలి.

మరుసటి రోజు దానిని నుండి చింత పండుని వేరు చేసి, చింత పండుని మెత్తగా గ్రైండ్ చేసుకోవాలి.
తరువాత చింతపండు గుజ్ౙును, వంకాయ ముక్కలు, కారంపొడి, ఆవపొడి, మెంతిపొడి, ఇంగువ అన్ని బాగా కలపాలి

(గమనికః చింతపండుకు బదులుగా నిమ్మ రసం కూడా కలుపుకోవచ్చు, పండిన వంకాయలతో కూడా ఇలాగే నిల్వ పచ్చడి చెయ్యవచ్చు)

ఎల్లిపాయ రెబ్బలు దంచి వేసుకోవచ్చు లేదా అలాగే రెబ్బలుగా అయినా వేసుకోవచ్చు. వంకాయ పచ్చడి రెడీ.
కావాలి అనుకుంటే కొంచెం గానుగ నువ్వుల నూనె లేదా వేరుశెనగ నూనె పచ్చివి కలుపుకోవచ్చు. (వండని వంటలు కనుక, పచ్చి నూనె బాగానే ఉంటుంది, తాలింపు అవసరం లేదు)

వేడి అన్నంలో అయినా, సద్దన్నంలో అయినా వంకాయ పచ్చడి వేసుకొని తినవచ్చు.

  • రచన: ఆర్. నిర్మల, ఓల్డ్ అల్వాల్, హైదరాబాద్, తెలంగాణ

రైతునేస్తం ప్రచురణ ‘వండని వంటలు’ పుస్తకం కొరకు ఫోన్: 9676797777కు సంప్రదించండి.

Read More
5 Oct, 2026
రైతునేస్తం0 commentsOctober 5, 2026agri news

ఔషధ మొక్క…. కొత్తిమీర

కొతిమీర 50 సెం.మీ. ఎత్తు పెరిగే మెత్తని మొక్క. ఆకులు అనేక ఆకారాలలో ఉంటాయి. మొక్క మొదలు వద్ద ఆకులు వెడల్పుగా ఉండి అనేక భాగాలుగా ఉంటాయి. పూత వచ్చే కాండాలపై ఆకులు సన్నగా ఈకలులా ఉంటాయి. పూలు చిన్న అంబెల్‌పై ఏర్పడతాయి. తెలుపు లేదా లేత పింకు రంగులో ఉంటాయి. కాయ గుండ్రంగా 2-6 మి.మీ. పొడవు, 3-5 మి.మీ. వ్యాసం కలిగి ఉంటుంది.

సాధారణ నామం : కోరియాండర్ శాస్త్రీయ నామం : కోరియాండ్రం సెటైవం కుటుంబం: ఎపియేసి (అంబెల్లిఫెరే)

ఉపయోగాలు : ఔషధరంగంలో …

  • కొతిమీర బహుళ ఆరోగ్య ప్రయోజనాలు గల మొక్క. ఇది అద్భుతమైన ఆకలిని కలిగిస్తుంది. కడుపులో జీర్ణాశయంలో అనేక ఎంజైములు, జీర్ణ రసాలు స్రవించడానికి సహాయపడుతుంది. జీర్ణశక్తిని పెంచి విరేచనం సాఫీగా అయేలా చేస్తుంది. ఇది ఆహారంలో పీచు పదార్థం అందిస్తుంది. జీర్ణకోశంలో వాయువులను విడుదల చేస్తుంది. మలబద్దకం, మొల్లలు, కడుపునొప్పికి ప్రయోజనకారి. దగ్గు తగ్గించడానికి, నోటి దుర్వాసన పోగొట్టడానికి ఉపయోగపడుతుంది. ఒక అద్భుత యాంటిసెప్టిక్. కఫాన్ని తగ్గించి, జ్వరాన్ని పోగొట్టి చల్లదనాన్ని ఇస్తుంది.
  • కొతిమీరలో అనేక పోషక విలువలుండటం వలన దీనిని “ప్రపంచ అద్భుత హెర్బల్ మొక్క”గా పరిగణిస్తారు. ఇది అనేక పోషకాలు, యాంటిఆక్సిడెంట్లు, ఎసెన్షియల్ ఆయిల్స్, యాంటిసెప్టిక్, బాధనాశక, ఉత్తేజిత, శిలీంద్రనాశక లక్షణాలు కలిగి ఉంటుంది.
  • కొతిమీర విటమిన్ ఎ, విటమిన్ సి, విటమిన్ కె, ఎసెన్షియల్ ఆయిల్స్, ఆమ్లాలు సమృద్ధిగా కలిగి ఉంటుంది. ఆకులలో కాల్షియం, పొటాషియం, ఐరన్, మాంగనీస్, సోడియం ఉంటాయి.
  • 100 గ్రా. కొతిమీరలో 3.67 గ్రా. పిండిపదార్థాలు, 2.13 గ్రా. ప్రోటీన్లు, 0.52 గ్రా. కొవ్వు, 2.80 గ్రా. పీచు, 23 కి. క్యాలరీల శక్తి, 62 మైక్రోగ్రాముల ఫోలియేట్స్, 1.11 మి.గ్రా. నియాసిన్, 0.55 మి.గ్రా. పాంటోథీనిక్ యాసిడ్, 0.14 మి.గ్రా. పైరిడాక్సిన్, 0.16 మి.గ్రా. రైబోఫ్లేవిన్, 0.067 మి.గ్రా. థయామిన్, 6748 ఐయు విటమిన్ ఎ, 27 మి.గ్రా. విటమిన్ సి, 2.50 మి.గ్రా. విటమిన్ ఇ12, 310 మైక్రోగ్రాముల విటమిన్ కె ఉంటాయి.
  • కొతిమీర కొలెస్టరాల్‌ని తగ్గిస్తుంది. జీర్ణకోశ కదలికలు సాఫీగా ఉండేలా చేస్తుంది. డయాబెటిస్‌కి మంచిది. అల్ౙీమర్ వ్యాధిని తగ్గిస్తుంది. కీళ్ళ నొప్పులను నివారిస్తుంది. మూత్ర పిండాల ఆరోగ్యాన్ని కాపాడుతుంది. మూత్రనాళ వ్యాధులను నివారించి మూత్రం సాఫీగా పారేలా చేస్తుంది. మూత్ర పిండాలలో రాళ్ళు ఏర్పడకుండా చేస్తుంది.
  • కొతిమీరలో ఉన్న ఎసెన్షియల్ ఆయిల్ కీళ్ళ నొప్పుల వల్ల కలిగే శరీర వాపుని తగ్గిస్తుంది. మొటిమలను తొలగిస్తుంది. గ్యాస్ ఏర్పడటాన్ని తగ్గిస్తుంది. కండ్ల కలక చకిత్సకు అద్భుత ఔషధం కొతిమీరలో ఉండే బీటాకెరోటిన్, యాంటిఆక్పిడెంట్లు కంటి సంబంధిత సమస్యలను నివారిస్తాయి. నోటి పుండ్ల నివారణకు ఇంటిమందు. ఎముకలను బలపరుస్తుంది. జీర్ణ సంబంధ సమస్యలను నివారిస్తుంది. రుతు సమస్యలకు మహిళలు 5 గ్రా. కొత్తిమీర, ఒక చెంచా పంచదార అర లీటరు నీటిలో కలిపి మరగించిన కషాయాన్ని వడపోసి రోజుకి 3 సార్లు సేవించాలి. కేశ నష్టాన్ని తగ్గిస్తుంది. మలబద్ధకాన్ని పోగొడుతుంది. కోలన్ క్యాన్సర్‌ని నివారిస్తుంది.
  • కొతిమీర చట్నీ తయారు చేసి వడ్డించవచ్చు. పొడి చేసిన గింజలను కేకుల తయారీలో ఉపయోగించవచ్చు. గ్రైప్ వాటర్ తయారీలో ఉపయోగిస్తారు. కొతిమీర యాంటిసెప్టిక్, అనాల్ౙెసిక్, అఫ్రోడియాసిక్, యాంటిస్పాస్మోడిక్, డియోడరెంట్, ఫంగిసైడల్, స్టిమ్యుటెంట్, స్టమకిక్, యాంటి బయాటిక్ లక్షణాలను కలిగి ఉంటుంది. కొతిమీరలో ఎసెన్షియల్ ఆయిల్స్ ఉంటాయి. యాంటిక్యాన్సర్, యాంటిమైక్రోబియల్ లక్షణాలను కలిగి ఉంటుంది. రోగ నిరోధక శక్తిని పెంచుతుంది.

వ్యవసాయరంగంలో

  • కొతిమీర గింజలలోని ఎసెన్షియల్ ఆయిల్‌లో లినలూల్ (57.57%), జిరానిల్ అసిటేట్ (15.09) ఎక్కువగా ఉంటాయి. ఈ రసాయనాలు ట్రైబోలియం కాస్టానియం కంటే కొల్లసోబ్రూకస్ మాక్యులేటస్‌పై అధిక కీటకనాశక చర్యను ప్రదర్శించాయి. (ఖని, రహ్‌దారి, 2012).
  • టమాట పంటలో కొతిమీరని అంతరపంటగానే వేయడం వల్ల వివిధ రసం పీల్చే పురుగులు, తెల్లదోమ (బెమిసియా టబాసి), పేనుబంక (ఎఫిస్‌గాసిపి), జాసిడ్స్ (ఎంపోవాస్కాస్పీసీస్), తామర పురుగులు (త్రిప్స్ టబాసి), రెండు మచ్ౘ్ల ఎర్రనల్లి (టెట్రానైకస్ అర్టికె) సమర్ధవంతంగా, గణనీయంగా నివారించబడ్డాయి. ఈ పరిశోధనా ఫలితాలు ఆర్థిక పంటలతో ఆకర్షక మొక్కలను పెంచే పద్ధతిని సమగ్ర సస్యరక్షణ పథకాలలో ఒక భాగంగా సిఫారసు చేసి ఆర్థిక పంటలను పురుగుల బారి నుండి రక్షించవచ్చని వెల్లడించాయి (అబోషనాబ్, అతని అనుచరులు, 2017).
  • సహజ సుగంధపంటలైన పైపర్‌నైగ్రం, క్యూమినం సిమ్నియం, సిన్నమోమం వెరం, అల్లియం సెటైవం, కోరియాండ్రం సెటైనం, కర్కుమ, ఫీనిక్యులం వుల్గేర్, ట్రైగొనెల్లా ఫీనం గ్రీకం, సైజిగియం ఆరోమాటికం, క్యాప్సికం, జింజిబర్ అఫిసినాలిస్, మురయూ కోయినిగీ, బ్రాసికా నైగ్రా, సోడియం క్లోరైడ్‌లను కలిపిన మిశ్రమాన్ని పాటింగ్ మట్టితో కలిపి మొక్కలకు వేయాలి. ఈ జీవ పురుగు మందు వికర్షక చర్య, జీర్ణాశయంలో నిలిచిపోవడం, పక్షవాతం, ఊపిరాడకుండా చేయడం ద్వారా పురుగులను నివారిస్తాయి. ఈ జీవమందుని పొడిరూపంలో లేదా ద్రవరూపంలో పంటపై పిచికారి చేసి పురుగులను 48-72 గంటలలో నివారించవచ్చు. (గండిఐషాడోటి, 2012). ఈ జీవ పురుగు మందుని చ.మీ.కి. 100-500 గ్రా. చొప్పున వేయాలి.

జీవపురుగుమందులోని పదార్థాలు
మొక్క శాతం
పైపర్ నైగ్రమ్ 25.75
క్యుమినం సైమినం 15.45
సిన్నమోమం వెరమ్ 11.05 కోరియాండ్రం సెటైవం 12.80
కర్కుమ 7.44
ఫీనిక్యులం వుల్గేర్ 2.37
ట్రైగోనెల్లా ఫీనంగ్రీకం 3.65
సైజిగియం ఆరోమాటికం 2.58
క్యాప్సికం 1.38
జింజబర్ అఫిసినానిస్ 3.36
మురయా కోయినిగీ 1.60
బ్రాసికా నైగ్రా 0.03
సోడియం క్లోరైడ్ 0.17

  • కొతిమీర ఎసెన్షియల్ ఆయిల్ ఆల్టర్నేరియా టెన్యుయిస్, ఆస్పర్ౙిల్లస్ ఒరైజె, పెనిసిలియంక్రైసోజినం శిలీంద్రాలనరికట్టాయి (డోవిగిచ్, 1971)
  • జాన్‌కౌస్కా & జైట్కా (2016) క్యారట్ పంటలో కొతిమీర (కోరియాండ్రం సెటైవం), సమ్మర్ సావొరి (సాటురేజ హార్టెన్సిస్) అంతర పంటలప్రభావంపై అధ్యయనం చేశారు. అంతర పంటలు క్యారట్‌రస్ట్‌ఫ్లెå (సైలారోజే) వలన వేర్లకు కలిగే నష్టాన్ని గణనీయంగా తగ్గించాయి. అంతర పంటలు వేసిన క్యారట్ క్షేత్రంలో ఆకులపై సిల్లిడ్ (ట్రైయజా విరిడ్యులా), పేనుబంక, వేర్లపై నులిపురుగుల నష్టం గణనీయంగా తక్కువగా ఉంది. కొతిమీర, సావరి అంతర పంటలుగా వేయడం వలన క్యారట్ పంటలో ప్రయోజనకర కీటకాల సంఖ్య గణనీయంగా పెరిగింది. ప్రయోగాలు జరిపిన అన్ని సంవత్సరాలలో కొతిమీరని అంతర పంటగా వేసిన క్యారట్ క్షేత్రంలో బదనికలు అక్షింతల పురుగులు, సిర్పిడ్ ఈగల సంఖ్య అధికంగా ఉంది.
  • కొతిమీరలో ఉన్న లిమలూల్ (68.2%), పైనీన్ (5.5%), టెర్పినిన్ (5.5%) అనే ఎసెన్షియల్ ఆయిల్స్ నిల్వ ధాన్యంలో ఆశించే అకాంతోసెరిడస్ ఒబ్టెక్షన్‌పై ఫ్యూమిగెంట్ చర్యను ప్రదర్శించాయి (రిగ్నాల్ట్‌రోగర్, 1997).
  • కొతిమీర మొక్కలు పురుగుల సహజశత్రువులైన అల్లిక రెక్కల పురుగు (క్రైసోవా), అక్షింతల పురుగులు (కాక్సినెల్లిడ్స్), హోవర్ ఈగలు, పరాన్నజీవులైన చిన్న కందిరీగలను ఆకర్షిస్తాయి.
  • కాలీఫ్లవర్ పంటనాశించే డైమండ్ బ్యాక్‌మాత్, ప్లూటెల్లాకెå్ౙలోసెల్లా సమగ్ర సస్యరక్షణ పథకంలో కొతిమీరని కాలీఫ్లవర్‌లో అంతర పంటగా వేయడం ఒక పద్ధతి.

కాలీఫ్లవర్ పంటలో డైమండ్ బ్యాక్ మాత్ యాజమాన్యానికి సిఫారసు చేసిన సమగ్ర సస్యరక్షణ పథకం
క్ర.సం. ట్రీట్‌మెంట్ మోతాదు/ప్లాట్ ఎన్నిసార్లు ఉపయోగించాలి
1. కొతిమీరని అంతర పంటగా సాగు చేయడం అర కిలో విత్తనం ఒకసారి
2. రసాయన పురుగుమందు లోర్స్‌బాన్ (2%) పిచికారి 16 మి.లీ/8 లీ. 3 సార్లు
3. 2% వేపగింజల కషాయం పిచికారి 16 మి.లీ./8 లీ. 3 సార్లు
4. 2% వేపనూనె పిచికారి 16 మి.లీ./8 లీ. 3 సార్లు
5. జీవనియంత్రణట్రైకోగ్రామాకిలోనిస్ (పారసైటాయిడ్) ప్యూపాల కార్డు
(పర్వీన్, ఖాన్)

  • కొతిమీర గింజలలోని ఎసెన్షియల్ ఆయిల్ స్పోడోప్టెరా లిట్టొరాలిస్ 3వ దశ లార్వాలపై అత్యధిక ఫ్యూమిగెంట్ చర్యను ప్రదర్శించింది. (సౌగ్విర్, అతని అనుచరులు, 2013).
  • కూరగాయల సాగులో కొతిమీరను సహవాస పంటగా వేస్తే పేనుబంకను వికర్షిస్తుంది. ఎర్రనల్లి, పొటాటో బీటిల్స్ ఆశించకుండా చేస్తుంది.
    కొతిమీర సహజ శత్రువుల జీవిత కాలాన్ని పెంచుతుంది. అల్లిక రెక్కల పురుగు, హోవర్ ఈగ, ట్రైకోగ్రామా కిలోనిస్ పారసైటాయిడ్‌ని ఆకర్షిస్తుంది (టినాకా, 2014).
  • ఇర్వింగ్, అతని అనుచరులు (2014) కొత్తిమీర డాలికోగెనిడియా టస్మానికా సహజ శత్రువు జీవిత కాలాన్ని పెంచుతుందని నిరూపించారు.
  • కొతిమీర నుండి సృష్టించిన కొత్త సస్యరక్షణ ఎసెన్షియల్ ఆయిల్ ఉత్పత్తులు మూడు పేనుబంక జాతులు మాక్రోసైఫం రోజే, ఎఫిస్ నెరీ, ఎఫిస్ పోమి లపై గట్టి కీటకనాశక చర్యను ప్రదర్శించాయి (అటనసోప, 2017).
  • బెల్‌పెప్పర్‌లో అధిక నష్టం కలిగించే యూరోపియన్ కార్న్‌బోరర్, ఆస్ట్రినియా న్యూబిలాలిస్ సంరక్షణ జీవనియంత్రణకు అధ్యయనం జరిపారు. కొతిమీర, డిల్, బక్‌వీట్ అంతర పంటలను 3 బదనికలు చిన్నపైరేట్‌నల్లి (ఓరియస్ ఇన్సిడియోసస్), పింక్ మచ్చల అక్షింతల పురుగు (కోలియోయెగిల్లా మాక్యులేటస్), ఆకుపచ్చ అల్లిక రెక్కల పురుగు (క్రైసోపాస్పీ.)ని ఆకర్షించడానికి ఎంచుకున్నారు. వీటిని బెల్ పెప్పర్ ప్లాట్ల దక్షిణహద్దులో ఒకదాని తర్వాత ఒకటి 5వరుసల్లో నాటారు. బెల్ పెప్పర్ పంటలో కొతిమీర, డిల్‌ని కలిపి రెండు వరుసల్లో నాటారు. బక్ వీట్‌ని పంటలేని భూమిలో ఒక వరుసలో నాటారు.
  • పరిశోధనా ఫలితాలు అంతర పంటలు బెల్‌పెప్పర్‌ని తీవ్రంగా ఆశించే యూరోపియన్ కార్న్‌బోరర్‌ని సమర్ధవంతంగా నివారించాయని వెల్లడించాయి. అంతర పంటలు చిన్నపైరేట్ నల్లి, పింక్ మచ్చల అక్షింతల పురుగులు అధికంగా యూరోపియన్ కార్న్‌బోరర్ గుడ్లను తినడాన్ని ప్రోత్సహించాయి. (బికర్‌టన్, హోమిల్టన్, 2017).
  • ఫాబా చిక్కుడు రకాలలో కొతిమీరని అంతరపంటగా వేయడం వలన పేనుబంక పురుగులు, ఎఫిస్ క్రాక్సివొర గణనీయంగా తగ్గిపోయాయి. బదనికలు, గింజ దిగుబడులు గణనీయంగా పెరిగాయి. ప్లాట్ చుట్టూ కొతిమీర స్ట్రిప్ వేసిన 843 రకం ఫాబి చిక్కుడు ప్లాటులో అతి తక్కువ పేను బంక పురుగుల సంఖ్య నమోదైంది (రిజ్క్, 2011).
  • గ్రీన్‌హౌస్ టమాట సాగులో తెల్లదోమ, ట్రైఎల్యురాడెస్ వేపొరేరియంపై వికర్షక పంటలు తులసి, పుదిన, డిల్, వెల్లుల్లి, ఉల్లి, పార్ల్సీ, కొతిమీర ప్రభావంపై అధ్యయనం చేపట్టారు. ముందుగా వికర్షక పంటల విత్తనాలను చల్లి తర్వాత టమాట నారు మొక్కలను నాటారు. కొతిమీరపై అతి తక్కువ తెల్లదోమలు నమోదవడం వలన దీనిని అత్యుత్తమ వికర్షక మొక్కగా సిఫారసు చేశారు (తస్లి, అతని అనుచరులు, 2017).
  • కొతిమీర పురుగు వికర్షిణిగా పనిచేస్తుంది. కొతిమీర కషాయం తయారు చేయడానికి 200 గ్రా. ధనియాలను దంచి 1 లీ. నీటిలో కలిపి 10ని. మరిగించాలి. తర్వాత ఈ కషాయాన్ని 2 లీ. నీటిలో కలపాలి. ఉదయంవేళ ఈ కషాయాన్ని 2 లీ. నీటిలో కలిపి పురుగాశించిన మొక్క భాగాలపై పిచికారి చేసి ఎర్రనల్లిని నివారించవచ్చు. (పట్నాయక్, 2017).

రైతునేస్తం ప్రచురణ ‘ఔషధ వేదం’ పుస్తకం కొరకు ఫోన్: 9676797777కు సంప్రదించండి.

Read More
3 Oct, 2026
రైతునేస్తం0 commentsOctober 3, 2026agri news

కోళ్ల పరిశ్రమపై ఎల్ నినో ప్రభావం -నివారణ చర్యలు

కోళ్ల పరిశ్రమ తక్కువ సమయంలో అధిక మాంసం మరియు గుడ్లను ఉత్పత్తి చేసే సామర్థ్యం కలిగి ఉండటం వల్ల ప్రపంచ ఆహార వ్యవస్థలో ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తోంది. అయితే ఆధునిక కోళ్లు అధిక ఉత్పాదకత కలిగి ఉండటం వల్ల వాతావరణ మార్పులకు, ముఖ్యంగా అధిక ఉష్ణోగ్రతలకు ఎక్కువగా సున్నితంగా ఉంటాయి.

ఎల్ నినో –దక్షిణ ఆసిలేషన్ (ENSO) అనేది ప్రపంచ వాతావరణంలో మార్పులకు కారణమయ్యే ముఖ్యమైన సముద్ర–వాతావరణ పరిస్థితి. ఎల్ నినో ప్రభావంతో కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఉష్ణోగ్రతలు పెరగడం, వర్షపాతం మారడం వంటి పరిస్థితులు ఏర్పడవచ్చు. ప్రతి ఎల్ నినో సంవత్సరంలో అన్ని ప్రాంతాల్లో ఒకే విధమైన ప్రభావం ఉండదు. స్థానిక వాతావరణం, రుతుపవనాలు మరియు ఇతర పరిస్థితులు ప్రభావాన్ని నిర్ణయిస్తాయి.
అధిక ఉష్ణోగ్రత మరియు తేమ ఉన్నప్పుడు కోళ్లు ఉష్ణ ఒత్తిడికి (Heat Stress) గురవుతాయి.

ఉష్ణ ఒత్తిడి వల్ల కోళ్లలో వచ్చే మార్పులు
కోళ్లలో చెమట గ్రంథులు లేకపోవడం, అధిక జీవక్రియ మరియు వేగవంతమైన పెరుగుదల కారణంగా వేడి పరిస్థితులను తట్టుకునే సామర్థ్యం తక్కువగా ఉంటుంది.

వేడి ఒత్తిడి సమయంలో:
• మేత తీసుకోవడం తగ్గుతుంది.
• నీటి అవసరం పెరుగుతుంది.
• పాంటింగ్ (నోటి ద్వారా వేగంగా శ్వాస తీసుకోవడం) పెరుగుతుంది.
• శరీరంలోని ఆమ్ల–క్షార సమతుల్యత మారుతుంది.
• రోగనిరోధక శక్తి తగ్గుతుంది.
• పేగు ఆరోగ్యం దెబ్బతింటుంది.

బ్రాయిలర్ కోళ్లలో:
• శరీర బరువు పెరుగుదల తగ్గుతుంది.
• ఫీడ్ కన్వర్షన్ రేషియో (FCR) పెరుగుతుంది.(BAD SIGN)

లేయర్ కోళ్లలో:
• గుడ్ల ఉత్పత్తి తగ్గుతుంది.
• గుడ్ల బరువు తగ్గుతుంది.
• పెంకు నాణ్యత తగ్గుతుంది.

నివారణ చర్యలు

  1. షెడ్ నిర్వహణ మరియు ఉష్ణోగ్రత నియంత్రణ
    కోళ్లు శరీర ఉష్ణోగ్రతను స్థిరంగా ఉంచుకునే జీవులు. అధిక వేడి సమయంలో శరీరాన్ని చల్లబరచడానికి ఎక్కువ శక్తిని ఉపయోగిస్తాయి.

అనుకూల ఉష్ణోగ్రత:
• బ్రాయిలర్ మరియు లేయర్ కోళ్లకు: 18°C–24°C
• కోడిపిల్లలకు మొదటి వారంలో: 32°C–35°C
• తరువాత ప్రతి వారం క్రమంగా ఉష్ణోగ్రత తగ్గించాలి.

27°C కంటే ఎక్కువ ఉష్ణోగ్రత వచ్చినప్పుడు:
• మేత తీసుకోవడం తగ్గుతుంది.
• బరువు పెరుగుదల తగ్గుతుంది.
• గుడ్ల ఉత్పత్తి తగ్గుతుంది.

రైతులు చేయవలసినవి:
• షెడ్లో మంచి గాలి ప్రసరణ ఉండాలి.
• ఫ్యాన్లు సక్రమంగా పనిచేసేలా చూడాలి.
• పైకప్పుకు తెలుపు రంగు వేయడం లేదా రిఫ్లెక్టివ్ కోటింగ్ ఉపయోగించడం మంచిది.
• అవసరమైతే కూలింగ్ ప్యాడ్లు, స్ప్రింక్లర్లు ఉపయోగించాలి.

2 . తేమ శాతం (Humidity) నియంత్రణ
షెడ్లో ఉష్ణోగ్రతతో పాటు తేమ కూడా ముఖ్యమైనది.
అనుకూల తేమ శాతం: 50–70%
• తేమ తక్కువగా ఉంటే దుమ్ము పెరిగి శ్వాసకోశ సమస్యలు వస్తాయి.
• తేమ ఎక్కువగా ఉంటే శరీరం నుంచి వేడి బయటకు పోదు.
• తడి లిట్టర్ వల్ల అమ్మోనియా పెరిగి వ్యాధులు వచ్చే అవకాశం ఉంటుంది.

  1. గాలి నాణ్యత మరియు వెంటిలేషన్
    మంచి గాలి ప్రసరణ కోళ్ల ఆరోగ్యానికి అవసరం.
    • అమ్మోనియా (NH₃): 10–20 ppm కంటే తక్కువగా ఉండాలి.
    • కార్బన్ డయాక్సైడ్ (CO₂): 3000 ppm కంటే తక్కువగా ఉండాలి.

వేసవిలో:
• టన్నెల్ వెంటిలేషన్ ఉపయోగించాలి.
• షెడ్లో గాలి నిలిచిపోకుండా చూడాలి.
• చిన్న పిల్లలపై నేరుగా బలమైన గాలి తగలకుండా జాగ్రత్త పడాలి.

  • దాణా నిర్వహణ
    వేడి సమయంలో కోళ్లు తక్కువగా మేత తీసుకుంటాయి. కాబట్టి దాణా నాణ్యత చాలా ముఖ్యం.
    దాణాలో తప్పనిసరిగా ఉండాల్సినవి:
    • శక్తి (Energy)
    • మాంసకృత్తులు (Protein)
    • అమినో ఆమ్లాలు
    • కాల్షియం
    • ఫాస్ఫరస్
    • ఖనిజ లవణాలు
    • విటమిన్లు
    • యాంటీ ఆక్సిడెంట్లు
    కొంతమేరకు కొవ్వును శక్తి వనరుగా ఉపయోగించడం వల్ల శరీరంలో వేడి ఉత్పత్తి తగ్గుతుంది.
  1. నీటి నిర్వహణ
    వేడి సమయంలో నీరు కోళ్లకు అత్యంత అవసరం.
    రైతులు:
    • ఎల్లప్పుడూ శుభ్రమైన చల్లటి నీరు అందుబాటులో ఉంచాలి.
    • నీటి ట్యాంకులను ఎండ నుంచి రక్షించాలి.
    • పైపులు మరియు డ్రింకర్లను శుభ్రంగా ఉంచాలి.
    • నిపుల్ డ్రింకర్లలో నీటి ప్రవాహాన్ని పరిశీలించాలి.
    • ఎలక్ట్రోలైట్స్ వాడినప్పుడు పైపులు మూసుకుపోకుండా జాగ్రత్త పడాలి.
    • నీటి నాణ్యతను (pH, సూక్ష్మజీవులు) పరీక్షించాలి.
  2. దాణా పదార్థాల నిల్వ మరియు ఖర్చు నియంత్రణ
    ఎల్నినో కారణంగా పంట దిగుబడి తగ్గితే మొక్కజొన్న, సోయాబీన్ వంటి దాణా పదార్థాల ధరలు పెరగవచ్చు.
    కాబట్టి:
    • అవసరమైన దాణా పదార్థాలను ముందుగానే నిల్వ చేసుకోవాలి.
    • ఒకే సరఫరాదారుపై ఆధారపడకూడదు.
    • బఫర్ స్టాక్ ఉంచుకోవాలి.
    • దాణాలో తేమ మరియు నాణ్యతను పరీక్షించాలి.
    • పొడి, గాలి ప్రసరణ ఉన్న ప్రదేశంలో నిల్వ చేయాలి.
    • నేలపై కాకుండా ప్యాలెట్లపై (PALLOT) నిల్వ చేయాలి.
  3. ప్రత్యామ్నాయ దాణా పదార్థాల వినియోగం
    ధరలు పెరిగినప్పుడు స్థానికంగా లభించే ప్రత్యామ్నాయ పదార్థాలను ఉపయోగించవచ్చు.
    ఉదాహరణలు:
    • బియ్యం నూక
    • తౌడు
    • జొన్నలు
    • సజ్జలు
    • DDGS
    అయితే వీటిని నిపుణుల సూచన మేరకు సరైన మోతాదులో మాత్రమే ఉపయోగించాలి.
  4. మైకోటాక్సిన్ నియంత్రణ
    తేమ ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు దాణాలో బూజు మరియు మైకోటాక్సిన్లు ఏర్పడే అవకాశం ఉంటుంది.
    నివారణ:
    • దాణాను పొడి ప్రదేశంలో నిల్వ చేయాలి.
    • బస్తాలను నేలకు లేదా గోడలకు ఆనించి పెట్టకూడదు.
    • బూజు వాసన ఉన్న దాణాను ఉపయోగించకూడదు.
    • అవసరమైతే మైకోటాక్సిన్ పరీక్ష చేయించాలి.
  5. బయోసెక్యూరిటీ మరియు వ్యాధి నియంత్రణ
    వ్యాధులను నివారించడానికి బయోసెక్యూరిటీ చర్యలు తప్పనిసరి.

ముఖ్యమైన చర్యలు:
• సరైన సమయంలో టీకాలు వేయించాలి.
• అవసరమైతే సీరం టెస్టింగ్ చేయించాలి.
• ఫారంలో పరిశుభ్రత పాటించాలి.
• అనవసర వ్యక్తుల ప్రవేశాన్ని నియంత్రించాలి.
• షెడ్ చుట్టూ పురుగుల నియంత్రణ చేయాలి.
• రెండు బ్యాచ్ల మధ్య షెడ్ను పూర్తిగా శుభ్రపరచాలి.
• కనీసం 15 రోజులు షెడ్ ఖాళీగా ఉంచడం మంచిది.
• చనిపోయిన కోళ్లను శాస్త్రీయ పద్ధతిలో తొలగించాలి.
• ఎలుకలు, అడవి పక్షులు ఫారంలోకి రాకుండా చూడాలి.
ఎల్ నినో పరిస్థితుల్లో ఫోర్స్డ్ మోల్టింగ్ (Forced Molting) సమయంలో రైతులు తీసుకోవాల్సిన జాగ్రత్తలు
• ఎల్ నినో లేదా అధిక ఉష్ణోగ్రతల సమయంలో దాణా ఖర్చులు పెరగడం, గుడ్ల నాణ్యత తగ్గడం వంటి కారణాలతో కొంతమంది రైతులు ఫోర్స్డ్ మోల్టింగ్ విధానాన్ని అనుసరిస్తారు.
• ఫోర్స్డ్ మోల్టింగ్ సమయంలో కోళ్ల గుడ్ల ఉత్పత్తిని తాత్కాలికంగా నిలిపివేసి, తరువాత మళ్లీ సాధారణ ఉత్పత్తి దశకు తీసుకువస్తారు.
• ఈ సమయంలో సరైన పోషక నిర్వహణ లేకపోతే, తిరిగి గుడ్ల ఉత్పత్తి ప్రారంభమైనప్పుడు గుడ్ల పెంకు నాణ్యత తగ్గే అవకాశం ఉంటుంది.
• ముఖ్యంగా మోల్టింగ్ సమయంలో కాల్షియం సరైన స్థాయిలో అందకపోతే, తరువాతి దశలో గుడ్ల పెంకులు పలుచగా మారడం, విరిగే గుడ్ల సంఖ్య పెరగడం జరుగుతుంది.
• కాబట్టి ఫోర్స్డ్ మోల్టింగ్ సమయంలో కూడా కోళ్ల శరీర అవసరాలకు అనుగుణంగా కాల్షియం మరియు ఇతర ఖనిజ లవణాల సమతుల్యతను తప్పనిసరిగా పాటించాలి.
• మోల్టింగ్ అనంతరం తిరిగి గుడ్ల ఉత్పత్తి ప్రారంభించే సమయంలో మంచి నాణ్యమైన దాణా, సరైన కాల్షియం, ఫాస్ఫరస్ మరియు విటమిన్ D₃ అందించడం ద్వారా గుడ్ల పెంకు నాణ్యతను మెరుగుపరచవచ్చు.
• ఫోర్స్డ్ మోల్టింగ్ను శాస్త్రీయ పద్ధతిలో మాత్రమే నిర్వహించి, నిపుణుల సలహా మేరకు పోషక నిర్వహణ చేపట్టడం మంచిది.
ఎలక్ట్రోలైట్స్ వినియోగం సమయంలో రైతులు తీసుకోవాల్సిన జాగ్రత్తలు
• వేడి ఒత్తిడి (Heat Stress) సమయంలో కోళ్లలో నీటి లోపం మరియు శరీరంలోని ఎలక్ట్రోలైట్ సమతుల్యతను కాపాడేందుకు రైతులు ఎలక్ట్రోలైట్స్ను నీటిలో కలిపి ఇస్తారు.
• అయితే ఎలక్ట్రోలైట్స్ను అవసరానికి మించి అధిక మోతాదులో ఉపయోగించినప్పుడు, వాటిలోని లవణాల సాంద్రత పెరిగి డ్రింకర్ లైన్లు మరియు నిపుల్ డ్రింకర్లు (Nipple Drinkers) మూసుకుపోయే అవకాశం ఉంటుంది.
• నిపుల్స్ బ్లాక్ అయినప్పుడు నీరు అందుబాటులో ఉన్నప్పటికీ కోళ్లకు తగినంత నీరు అందక డీహైడ్రేషన్ (నీటి లోపం), ఉష్ణ ఒత్తిడి తీవ్రత పెరగడం మరియు మరణాలు సంభవించే ప్రమాదం ఉంటుంది.
• కాబట్టి రైతులు:
o ఎలక్ట్రోలైట్స్ ను ఎల్లప్పుడూ సూచించిన మోతాదులో మాత్రమే ఉపయోగించాలి.
o నిపుల్ డ్రింకర్లలో నీటి ప్రవాహాన్ని క్రమం తప్పకుండా తనిఖీ చేయాలి.
o డ్రింకర్ లైన్లను తరచుగా శుభ్రపరచాలి.
o నీటి సరఫరాలో ఏవైనా ఆటంకాలు ఉంటే వెంటనే సరిచేయాలి.
• సరైన నీటి నిర్వహణ మరియు నిపుల్ డ్రింకర్ల పర్యవేక్షణ ద్వారా వేడి ఒత్తిడి సమయంలో కోళ్ల ఆరోగ్యాన్ని కాపాడుకోవచ్చు.

రైతులకు చివరి సూచనలు
ఎల్ నినో మరియు వేడి పరిస్థితుల్లో కోళ్ల ఉత్పత్తిని కాపాడుకోవడానికి:
✅ వాతావరణ పరిస్థితులను ముందుగానే అంచనా వేయాలి.
✅ షెడ్లో సరైన గాలి ప్రసరణ కల్పించాలి.
✅ ఎల్లప్పుడూ శుభ్రమైన నీరు అందించాలి.
✅ నాణ్యమైన సమతుల్య దాణా ఇవ్వాలి.
✅ బయోసెక్యూరిటీ నియమాలు తప్పనిసరిగా పాటించాలి.
✅ వ్యాధులు రాకముందే నివారణ చర్యలు తీసుకోవాలి.

శాస్త్రీయ యాజమాన్య పద్ధతులు పాటించడం ద్వారా ఎల్నినో మరియు వేడి ఒత్తిడి ప్రభావాన్ని తగ్గించి, కోళ్ల ఆరోగ్యం మరియు ఉత్పాదకతను కాపాడుకోవచ్చు.

డా కే నాగరాజ కుమారి, సీనియర్ శాస్త్రవేత్త, డా కే ఆనందరావు, ప్రధాన శాస్త్రవేత్త
గేదెల పరిశోధన స్థానం, వెంకట రామన్నగూడెం-534102,
శ్రీ వెంకటేశ్వర పశు వైద్య విశ్వవిద్యాలయం, పశ్చిమగోదావరి జిల్లా, ఆంధ్రప్రదేశ్.
Ph: 9848916904

Read More