ఔషధ మొక్క… ఇరుగుడు చెట్టు

ఇరుగుడు చెట్టు ఒక మధ్యమ పరిమాణం నుండి పెద్ద పరిమాణంలో ఉండే ఒక ఆకులు రాల్చే చెట్టు. ఇది 30 మీ. ఎత్తు పెరుగుతుంది. చెట్టు క్యానపి విస్తృతంగా వ్యాపించి, పలుచగా ఉంటుంది. బెరడు పలుచగా, బూడిద రంగులో, నిలువైన సాళ్ళు కలిగి ఉంటాయి. పొడవాటి ప్రధాన వేరు కలిగి ఉంటుంది. ఆకులలో 3-5 చిన్న ఆకులు కలిగి ఉంటాయి. ఇవి ఒక దాని తర్వాత ఒకటిగా ఏర్పడతాయి. 2.5-3.6 సెం.మీ. వ్యాసం కలిగి వెడల్పాటి అండాకారంలో ఉంటాయి. పూలు 5-8 మి.మీ. పొడవు, తెల్లబారిన తెలుపు నుండి పాలిపోయిన పసుపు పచ్చ రంగులో ఉంటాయి. కాయలు 5-7 సెం.మీ. x 8-13 మి.మీ. పరిమాణంలో 14 గింజలు కలిగి ఉంటుంది. గింజలు 6-8 x 4-5 మి.మీ. పరిమాణంలో కిడ్నీ ఆకారంలో లేతగోధుమ రంగులో ఉంటాయి..

సాధారణ నామం : షిషం/ఇండియన్‌రోజ్‌వుడ్ శాస్త్రీయ నామం : డాల్బెర్ౙియాసిస్సూ కుటుంబం: ఫాబేసి

ఉపయోగాలు : ఔషధరంగంలో …

  • ఇరుగుడు చెట్టు అనేక భాగాలను సంప్రదాయకంగా అనేక వ్యాధుల చికిత్సలో ఉపయోగిస్తారు.
  • బెరడు, కొయ్య చేదు, వేడి, వగరుగా ఉండి లైంగికంగా ఉత్తేజితం, గర్భస్రావం, కఫహరం, కడుపులో ఏలిక పురుగుల నాశకం, జ్వరం తగ్గించే …క్షణాలు కలిగి ఉంటాయి. రక్తం ద్వారా సంక్రమించే వ్యాధులు, ల్యుకేమియా, డిసెంట్రిల నివారణలో ఉపయోగిస్తారు.
  • గనోరియా తీవ్ర దశలో ఉన్నప్పుడు ఆకుల కషాయాన్నిస్తారు. మూత్రంలో చీముని తొలగించడానికి, స్త్రీల బహిష్టు సమయంలో రక్త స్రావాన్ని తగ్గించడానికి ఉపయోగిస్తారు. శరీరంపై బొబ్బలు, మొటిమలను నయం చేయడానికి కూడా ఉపయోగిస్తారు.
  • కొయ్యపేస్టుని పుండు దురదని, కురుపుల్ని, వాంతులు తగ్గించడానికి ఉపయోగిస్తారు.
  • ప్రజావైద్యంలో దీనిని ఉత్తేజితంగా, మందుగా ఉపయోగిస్తారు. గనోరియాకు, చర్మ వ్యాధులకు మంచి మందు.
  • ఆయుర్వేదంలో కంటి జబ్బులను నయం చేయడానికి దీనినుపయోగిస్తారు.

వ్యవసాయరంగంలో

  • ఆకులు, లేతకాడలు, పచ్చి కాయలను పశువులకు మంచి మేతగా వేస్తారు.
  • ఇరుగుడు చెట్టు అనేక వాతావరణ, అటవీ వ్యవసాయ ప్రయోజనాలను కల్గిస్తుంది.
  • దీనిని గాలి నిరోధకంగా, షెల్టర్ బెల్ట్‌గా, మామిడి, టీ, కాఫీ తోటలలో అంతర పంటగా నీడనిచ్చే చెట్టుగా పెంచుతారు. దీని వేరు వ్యవస్థ నుండి పిలకలు వస్తాయి. దీనిని సాధారణంగా భూమి కోతను నివారించడానికి, నదీ ప్రవాహాల కట్టలపై భూమిని నిలకడగా ఉంచడానికి పెంచుతారు.
  • దీని వాసన నిచ్చే పూలు, నీడనిచ్చే కారణంగా దీనిని రోడ్ల ప్రక్కన, తోటలలో అలంకరణ మొక్కలుగా నాటుతారు.
  • ఇరుగుడు చెట్టు కాయలు ఇథనాల్ ద్రావణాలు మంచి నీటి నత్త భోంఫలారియా ఫీఫరీ గుడ్లపై మొల్లస్కిసైడ్ ప్రభావాన్ని చూపుతుంది.

రైతునేస్తం ప్రచురణ ‘ఔషధ వేదం’ పుస్తకం కొరకు ఫోన్: 9676797777కు సంప్రదించండి.

Read More

ఔషధమొక్క… మండూకబ్రహ్మి / మండూక్‌బ్రమ్మి

ఇది ఒక నేల మీద ప్రాకే ఔషధ మొక్క. మొక్క కణుపు నుండి వేర్లు ఏర్పడతాయి. ఆకులు మెరుస్తూ వుంటాయి. మూత్రపిండం ఆకారంలో ఉంటాయి. కాడ చిన్నదిగా, అండాకారంలో ఉంటుంది. పూలు తెల్లగా వుంటాయి. ఒక్కొక్క పూ గుచ్ఛంలో 3-6 పూలు ఏర్పాడతాయి. పూలు కాయలు ఏప్రిల్ – జూన్‌లో ఏర్పడతాయి.

సాధారణ నామం : సెంటెల్లా శాస్త్రీయ నామం : సెంటెల్లా ఆసియాటిక కుటుంబం: ఎపియేసి

ఉపయోగాలు : ఔషధరంగంలో …

  • సెంటెల్లా మొక్క మొత్తం విటమిన్ బి, సి, కెరోటినాయిడ్ అధికంగా కలిగి ఉంటుంది. ఈ మొక్కని అన్ని పురాతన ఆయుర్వేదగ్రంథాలలో పేర్కొన్నారు. మొత్తం మొక్కని ఔషధ ప్రయోజనాలకు ఉపయోగిస్తారు. దీనిని జ్ఞాపకశక్తి, స్పష్టత పెంచడానికి ఉపయోగిస్తారు.
  • సెంటెల్లా శరీరంలో రక్తప్రసరణను పెంచి, రక్తంలో తెల్లకణాలను వృద్ధి చేసి రక్తాన్ని శుద్ధి చేస్తుంది. సెంటెల్లా యవ్వనకాలాన్ని పొడిగిస్తుంది. మూత్రవర్ధక స్వభావం వల్ల డిసూరియా చికిత్సలో ఉపయోగిస్తారు. దీనిని హిస్టీరియా, నిద్రలేమి, ఆందోళన, మూర్ఛ రోగం చికిత్సలో ఉపయోగిస్తారు. దీనిని బోదకాలు చికిత్సలో కూడా ఉపయోగిస్తారు. దీని పేస్టుని బోదకాలుపై పూస్తారు. ఇది మూత్రకోశ సమస్యలలో కూడా ఉపయోగపడుతుంది.
  • చర్మ ఇన్‌ఫెక్షన్లు, చర్మవ్యాధులు, వాపులు, క్రానిక్ అల్సర్లు నయం చేయడానికి ఉపయోగపడుతుంది. సెంటెల్లా జలుబు, దగ్గు, ఆస్త్మా, బొంగురు గొంతుని నయం చేస్తుంది. దీనిని క్యాన్సర్ చికిత్సలో కూడా ఉపయోగిస్తారు. గాయాలను నయం చేయడంలో కూడా ఉపయోగపడుతుంది. శరీరంలో రోగనిరోధకశక్తిని పెంచుతుంది. అధిక రక్తపోటుని తగ్గిస్తుంది.
  • ఆర్థ్రెåటిస్, కీళ్ళ నొప్పులను తగ్గిస్తుంది. శరీరంలో కాలిన గాయాలను నయం చేసి, గాయాల వల్ల కలిగిన మచ్ౘ్లను లేదా అమ్మవారు సోకినపుడు ఏర్పడే మచ్ౘ్లను నయం చేస్తుంది. కాలేయం, మూత్రపిండాల జబ్బుల చికిత్సలో ఉపయోగిస్తారు. గ్యాస్ట్రో ఇంటస్టెåనల్ సమస్యల చికిత్సలో కూడా ఉపయోగిస్తారు. జ్వరం వలన పెరిగిన శరీర ఉష్ణోగ్రతను తగ్గిస్తుంది. మహిళల్లో వ్యంధ్యత్వాన్ని తగ్గిస్తుంది.

వ్యవసాయరంగంలో

  • సెంటెల్లా మలేరియా వాహకం, అనోఫెలిస్ స్టెఫెన్సి లార్వాలు, పెద్ద పురుగులపై నాశక చర్యలను ప్రదర్శించింది (సెంథిల్ కుమార్, అతని అనుచరులు, 2009).
  • సెంటెల్లా ఎసెన్షియల్ ఆయిల్ క్యూలెక్స్ క్వింక్విఫాసియేటస్ (దోమ వాహకం) లార్వాలాను నాశనం చేసింది (రాజ్‌కుమార్ అండ్ జెబనేశన్, 2005).
  • 1కి. సెంటెల్లా ఆకుల రసాన్ని 3 లీ. నీటిలో కలిపి పిచికారి చేసి మాగుడు తెగుళ్ళు, ఆకు ఎండు తెగులు, కాండం మరియు వేరుకుళ్ళు తెగుళ్ళు, ఎండుతెగుళ్ళు, ఎర్లిబ్లెåట్ తెగుళ్ళను కల్గించే ఫ్యుజేరియం, హెల్మింతోస్పోరియం ఆల్గర్నేరియా శిలీంద్రాలను నివారించవచ్చు.

రైతునేస్తం ప్రచురణ ‘ఔషధ వేదం’ పుస్తకం కొరకు ఫోన్: 9676797777కు సంప్రదించండి.

Read More

ఔషధ మొక్క…. జ్యోతిష్మతి

ఇది బహువార్షిక పొద. కొమ్మలు తీగలవలె సాగి 4-5 మీ. పొడవు వరకు పెరుగుతాయి. ఆకులు దళసరిగా, దంతాల వంటి పళ్లు కలిగి, ఒంటరిగా అమిరి ఉంటాయి. పూలు లేత ఆకుపచ్చ, పసుపు రంగులో కొమ్మల చివర క్రిందకు వేలాడుతూ ఉంటాయి. ఒక్కొక్క కాయలో 4-5 గింజలుండి, నారింజ ఎరుపు రంగు పొరతో కప్పబడి ఉంటాయి. గింజలు గోధుమ రంగులో ఉంటాయి. బాగా ఎండిన ఫలాలు చివరలో మూడుగా చీలి గింజలు వెదజల్లుతాయి. ఫిబ్రవరి-సెప్టెంబర్ మధ్యలో పుష్పించి ఫలిస్తుంది.

సాధారణ నామం : క్లయింబింగ్ స్టాఫ్‌ప్లాంట్ / మాల్‌కంగని / ఇంటలెక్స్ ట్రీ శాస్త్రీయ నామం : సెలాస్ట్రస్ పానిక్యులేటస్ కుటుంబం: సెలాస్ట్రేసి

ఉపయోగాలు : ఔషధరంగంలో …

  • ఆకులు, గింజలు, నూనె, చెక్క ఔషధగుణాలు కలిగి ఉంటాయి. గింజలలో చేదైన రెసిస్, టానిన్లు, సెలాస్ట్రిన్, పానిక్యులేటన్ అనే ఆల్కలాయిడ్లు ఉంటాయి. ఎరుపు – పసుపు రంగు గల సుగంధ తైలం లభిస్తుంది.
  • ఆకులు, బెరడు, గింజల నుండి లభించే తైలాన్ని జ్యోతిష్మతి తైలం అంటారు. దీనిని మతిస్థిమితం లేని వారికి బ్రెయిన్‌టానిక్ లాగా ఉపయోగిస్తారు. ఇది జ్ఞాపక శక్తిని పెంపొందిస్తుంది. బెరిబెరి వ్యాధిని నయం చేస్తుంది.
  • గింజల నూనెను శరీరానికి రాసుకుంటే దోమలు కుట్టవు. గింజలను ఆవుమూత్రంలో కలిపి దంచి లేపనం చేస్తే పుండ్లు, గజ్జి, తామర, వాపులు హరిస్తాయి. ఆకులు స్త్రీలలో ఋతుస్రావాన్ని నియంత్రిస్తాయి.

వ్యవసాయరంగంలో

  • సెలాస్ట్రేసి కుటుంబానికి చెందిన మొక్కలు బీటాడైహూడ్రోఅగారోఫ్యురాన్ సెస్క్విటెర్పిన్ పాలియెస్టర్స్ మరియు పిరిడిన్ ఆల్కలాయిడ్స్ కలిగి ఉంటాయి. వీటిలో కొన్ని యాంటి ఫీడెంట్, కీటకనాశక చర్యలను ప్రదర్శిస్తాయి(బ్రూనింగ్ అండ్ వాగ్నర్, 1978; యమాడ, అతని అనుచరులు, 1978, టు, 1991).
  • సెలాస్టస్ జీనస్‌కి చెందిన అనేక జాతులు యాంటిఫీడెంట్ మరియు కీటకనాశక లక్షణాలను కలిగి ఉంటాయి. సెలాస్టస్ యాన్‌గ్యులేటస్ ద్రావణాలు యాంటి ఫీడెంట్ మరియు గణనీయమైన కీటకనాశక చర్యలు కలిగి ఉంటాయి. సంప్రదాయకంగా వేరుబెరడు పొడిని చైనాలో మొక్కలను పురుగుల నష్టాల నుండి కాపాడటానికి ఉపయోగిస్తారు. ఈ వేరుపొడి కుకుంబర్ బీటిల్, ఆలకోఫొరా ఫెమొరాలిస్‌కైనెన్సిస్, క్రూసిఫెరస్ లీఫ్‌బీటిల్, కొలాఫెల్లస్ బేరింగి, విల్లో లీఫ్‌బీటిల్, ప్లాగియోడెరా వెర్సిక…ర్, క్యాబేజి సాఫ్లెå, అతాలియా ఫ్లాక్, హమవాయిమన్ బీట్‌వెబ్ వర్మ్, హైమెనియా రీకర్వాలిస్, ఇంపోర్టెడ్ క్యాబేజివర్మ్, పిమెరిస్ రాపే, టెంట్ క్యాటర్‌పిల్లర్, మలకోసోమ న్యూస్ట్రియాటేస్టేసియా, మైగ్రేటరిలోకస్ట్‌లు, లోకస్టా మైగ్రటోరియా, లోకస్టామైగ్రటోరియా మానిలెన్సిస్‌లపై చర్యలను ప్రదర్శించాయి. ఈ ద్రావణాలలో ఉన్న ఆంగ్యులాటిన్ ఎ, సెలాంగ్యులిన్స్ మరియు సెస్విటెర్పిన్స్ వల్ల జీవ చర్యలు సంభవిస్తాయి. సెలాంగ్యులిన్ వేరు బెరడు, గింజల నూనెలోని అతిముఖ్యమైన సమర్ధవంతమైన రసాయనం (చిము, 1989).
  • జికాయ్, అతని అనుచరులు సెలియాస్ట్రస్ యాన్‌గ్యులేటస్ నుండి 7 బలహీన ఆల్కలాయిడ్లను వేరు చేసి పియెరిస్ రాపే, ఆస్ట్రినా ఫర్మకాలిస్‌పై పరీక్షించి బలమైన యాంటిఫీడెంట్స్‌గా గుర్తించారు. వారు సెలాస్ట్రస్ యాంగ్యులేటస్ వేరు బెరడు నుండి వేరు చేసిన 4 సెస్క్విటెర్పిన్ ఆల్కలాయిడ్స్ నిర్మాణాన్ని రిపోర్టు చేశారు. ఇవి అనేక పురుగులపై బలమైన యాంటిఫీడెంట్ చర్యను ప్రదర్శించాయి.
  • మాఓటియన్, అతని అనుచరులు (1991) సెలాస్ట్రస్ యాంగ్యులేటస్ వేరు బెరడు నుండి కీటకనాశక సెస్క్విటెర్పిన్‌పోలియెస్టర;్ ఆంగ్యులాటిన్ ఎ ని వేరు చేశారు. ఈ సెస్క్విటెర్పిన్ ఆల్కలాయిడ్ మిశ్రమం ఆంగ్యులాటిన్ ఎ ని కలిగి ఉండి ఎఫిస్ గాసిపి, పియెరిస్ రాపేలపై కీటకనాశక మరియు యాంటిఫీడెంట్ ప్రభావాలను చూపాయి.
  • డగాంగ్, అతని అనుచరులు (1992) సెలాస్ట్రస్ యాంగ్యులేటస్ గింజల నుండి రెండు సెస్క్విటెర్పిన్స్ ఆంగ్యువాల్యుమాయిడ్ జి మరియు హెచ్‌ని వేరు చేశారు. వీటిలో యాంగ్యులాట్యుయాయిడ్ జి (100 పిపియం) ఆలకోఫొరా ఫెమొరాలిస్ మరియు ఫ్లూటెలా ్లక్ౙెåలోస్టెల్లా లపై యాంటిఫీడెంట్ చర్యను ప్రదర్శించింది.
  • సెలాస్ట్రస్ ఫ్లాజెల్లారిన్ నుంచి సెలాస్ట్రియన్ ఎ మరియు బి అనే రెండు క్రొత్త సెస్క్విటెర్పిన్ పాలిమర్ ఎస్టర్స్‌ని గుర్తించారు. వీటిలో సెలాస్ట్రిన్ ఎ (500 మి.గ్రా) మితిమా ఉపినె పై యాంటిఫీడెంట్ (93%) చర్యను ప్రదర్శించింది (దీప అండ్ బాయ్, 2010)

రైతునేస్తం ప్రచురణ ‘ఔషధ వేదం’ పుస్తకం కొరకు ఫోన్: 9676797777కు సంప్రదించండి.

Read More

ఔషధ మొక్క…. గుగ్గిలం / అండుగం చెట్టు

గుగ్గిలం ఒక మధ్య పరిమాణం నుండి పెద్ద పరిమాణం గల, తేలికగా విస్తరించే క్యానపి, కొద్దిగా వ్రేలాడే కొమ్మలు గల ఆకులు రాల్చే చెట్టు. సాధారణంగా దీని కాండం 3-5 మీ. పొడవుంటుంది. అడవులలో పెరిగేచెట్టు చుట్టుకొలత 1.2-1.8 మీ. ఎత్తు 9-15 మీ. ఉంటుంది. బెరడు చాలా పలుచగా, బూడిదఆకుపచ్చ, బూడిద లేదా ఎరుపు రంగులో ఉండి పలుచని, కాగితం లాంటి పొరలుగా విడిపోతుంది. ఆకులు ఒకదాని తర్వాత ఒకటిగా ఏర్పడతాయి. అవి 2.0-4.5 సెం.మీ. పొడవుండి కొమ్మల చివర్లలో గుంపులుగా ఏర్పడతాయి. చిన్న ఆకులు 1.7-3.1 సెం.మీ. పొడవుండి ఒకదానికొకటి ఎదురుగా ఏర్పడతాయి. పూలు తెల్లగా ఉంటాయి. 1.0-2.0 సెం.మీ. పొడవుంటాయి. పూలు కొమ్మల చివర గుబురుగా ఏర్పడతాయి. కాయలు 1-3 సెం.మీ. పొడవుండి 3 వాల్వులు, 3 గుండె ఆకారం, 1 విత్తనం గల పొరలను కలిగి ఉంటాయి.

సాధారణ నామం : ఇండియన్ ఒలిబానం శాస్త్రీయ నామం : బోస్వెల్లియాసెర్రేట కుటుంబం: బర్సరేసి

ఉపయోగాలు : ఔషధరంగంలో …

  • వేలాది సంవత్సరాల నుండి గుగ్గిలం ద్రావణాన్ని వంటి వాపు, నొప్పి తగ్గించడానికి ఉపయోగిస్తున్నారు. దీనిని కీళ్ళనొప్పులు, డయేరియా, శ్వాసకోశ సంబంధిత వ్యాధుల నివారణకు కూడా ఉపయోగిస్తారు. గుగ్గిలం ధూపం డిప్రెషన్, ఆందోళనకు ఉపశమనం కల్గిస్తుంది.
  • ఆస్టియో ఆర్థరైటిస్, రుమాటాయిడ్ ఆర్థరైటిస్, కీళ్ళనొప్పులు, బర్సొటిస్, టెండొనైటిస్‌ల నుండి ఉపశమనం పొందడానికి ఉపయోగిస్తారు. దీనిని అల్సరేటివ్‌కోలైటిస్, కడుపునొప్పి, ఉబ్బసం, హేఫీవర్, గొంతునొప్పి, సిఫిలిస్, మహిళలలో రుతు సమయంలో నొప్పులు, మొటిమలు, క్యాన్సర్ నివారణలో ఉపయోగిస్తారు.
  • దీనిని ఉత్తేజికం, మూత్రం పారడం అధికం చేయడానికి కూడా ఉపయోగిస్తారు. గుగ్గిలం రెసిస్ ఆయిల్, ద్రావణాలను సబ్బులు, కాస్మటిక్స్, ఆహార పదార్థాలు, పానీయాల తయారీలో ఉపయోగిస్తారు. గుగ్గిలం యాంటిక్యాన్సర్ లక్షణాలను కూడా కలిగి ఉంది.

వ్యవసాయరంగంలో

  • గుగ్గిలం ఆకు ద్రావణం (5%, 10%, 15%), ఫ్యుజేరియం మొనిలిఫార్మె, ఫ్యుజేరియం సొలాని, ఆల్టర్నేరియా ఆల్టర్నేట పెరుగుదలను గరిష్టంగా అరికట్టింది (పెట్కార్, 2013). గుగ్గిలం ఆకు ద్రావణం ఫ్యుజేరియం సొలాని పెరుగుదలను గరిష్టంగా అరికట్టింది. గుగ్గిలం ఆకుద్రావణాన్ని పంటలలో తెగుళ్ళ నివారణకు జీవశిలీంద్రనాశినిగా ఉపయోగించవచ్చు. ఇది పర్యావరణహితమైనది. పశువులకు, మనుషులకు ఎటువంటి హాని జరగదు.
  • గార్గ్ (1974) ఫ్యుజేరియం మొనిలిఫార్మెపై గుగ్గిలం ఆకు ద్రావణం శిలీంద్రనాశక చర్యను రిపోర్టు చేశాడు. వరి పంటలో పురుగుల నివారణకు గుగ్గిలం ఆకులను పొలంలో వెదజల్లుతారు. గుగ్గిలం బంకని కాల్చి పొగ పెడితే ఈగలు, దోమలు వికర్షింపబడతాయి (శర్మ అండ్ సావంత్, 20120.
  • గుగ్గిలం బెరడు ఎసెన్షియల్ ఆయిల్ ఆస్పర్ౙిల్లస్ ఫ్లేవస్ శిలీంద్ర పెరుగుదలను 50% వరకు అరికడుతుంది (మిశ్రా & దుబె, 1994).
  • గుగ్గిలం ఎసెన్షియల్ ఆయిల్ పైన్ వుడ్ నెమటోడ్‌ని గణనీయంగా నివారిస్తుంది (పార్క్, అతని అనుచరులు, 2005, ఆండ్రెస్, అతని అనుచరులు, 2012).
  • గుగ్గిలం బెరడు ఎసెన్షియల్ ఆయిల్ స్టెఫైలోకోకస్ ఆరియస్, ఎస్కెరిచియా కోలి, ప్రోటియస్ మిరాబిలిస్ బాక్టీరియా పెరుగుదలను గణనీయంగా తగ్గించింది (కసాలి, అతని అనుచరులు, 2000).
Read More