ఇక్రిశాట్‌… అంతర్జాతీయ స్థాయిలో మెట్టపంటల గురించి పరిశోధనలు చేసే వ్యవసాయ సంస్థ. ప్రపంచంలోని సబ్‌ సహారా దేశాలను ఆకలి నుండి విముక్తి చేసి, ఆయా దేశాల్లోని నిరుపేదల జీవితంలో వెలుగులు నింపేందుకు పనిచేస్తోన్న ఓ వ్యవసాయ పరిశోధనా కేంద్రం. తాగునీటికే కష్టమై, బతుకు దుర్బరమై, రోజువారీ జీవితమే గడవటం కష్టంగా ఉన్న ఆఫ్రికాఖండంలోని నిరుపేద దేశాలతో పాటు ప్రపంచంలోని మెట్టప్రాంతాలలో జీవన స్థితిగతులు మెరుగుపడేందుకు వ్యవసాయరంగంలో మౌలిక మార్పులు తీసుకొచ్చి వారికి వెలుతురుతోవలు చూపేందుకు నిర్విరామంగా గత 49 సంవత్సరాలుగా పనిచేస్తోన్న సంస్థ. ఈ సంస్థ తన ప్రయాణంలో 50వ వసంతంలోకి అడుగుపెట్టింది. స్వర్ణోత్సవాలను భారత ప్రధాని ఫిబ్రవరి 5న లాంఛనంగా ప్రారంభిస్తారు.
గత ఐదు థాబ్దాల ఇక్రిశాట్‌ను పరిశీలిస్తే కంది, శనగ, వేరుశనగ, జొన్న, సజ్జ పంటల పరిశోధనలో అత్యుత్తమ పరిశోధనలు జరిపారు. ఈ ఐదు పంటలు తీవ్ర వర్షాభావాన్ని కూడా తట్టుకుని రైతుకు కొంత దిగుబడినిచ్చే శక్తి కల్గి ఉన్నాయి. వాటి ఈ ప్రత్యేక లక్షణాలు ఆధారంగా ఆ పంటల్లో కనీస దిగుబడులు పెంచేందుకు చేసిన శ్రమ ఫలించింది. వీరు తీసుకొచ్చిన రకాలు, హైబ్రిడ్లు, సాగు పద్ధతులు ఆయా ప్రాంతాలలో గణనీయమైన మార్పుకు దోహదపడ్డాయి. పంటలలో సాగు విధానాలు, రకాల అభివృద్ధితోపాటు నీటి సంరక్షణ పద్ధతులు, అతి తక్కువ ఖర్చుతో భూమి యాజమాన్యం, సమగ్ర సస్యరక్షణ విధానాలు, వాటర్‌షెడ్‌ పరిజ్ఞానం, యాంత్రీకరణ విధానాలు సత్ఫలితాలనిచ్చాయి. మనదేశం, మన రాష్ట్రాల్లో కూడా వీటి ప్రభావం స్పష్టంగా కనిపించింది. అన్నిరంగాలలో వెనుకబడిన పలు ఆఫ్రికాదేశాలకు అండగా నిలిచాయి. కొండంత భరోసా నిచ్చాయి.
తన 50 యేళ్ల గమనంలో ఎందరో భారతీయ శాస్త్రవేత్తలను అక్కున చేర్చుకుంది. విశ్వశాస్త్రవేత్తలయ్యేలా చేయడంలో కీలక భూమిక నిర్వహించింది. అంతర్జాతీయ అవకాశాలను అందిపుచ్చుకుని సద్వినియోగం చేసుకోవటానికి ప్రేరణగా నిలిచింది. ఎంతోమంది విద్యార్థులు పరిశోధనలకు, ఆధునిక విజ్ఞాన ధోరణులు, పోకడలు, పద్ధతులు ఇక్కడివారికి తెల్సుకోవటానికి, ముందుకు సాగేందుకు ఓ బాట చూపిందనటంతో సందేహం లేదు. అందువల్ల ఇక్రిశాట్‌ ప్రభావాన్ని ప్రత్యక్షంగా, పరోక్షంగా అంచనా వేసేందుకు కొలమానాలు లేవు. అంకెలు, లెక్కలతో తీరేది కాదు. మానవ అభివృద్ధిని ఏ పరిమితులుకు లోబడి కొలవాలి? ఎలా అంచనా వేయాలి? ఎలా అర్థం చేసుకోవాలి? వీటన్నింటికీ సమాధానం కాలమాన పరిస్థితులు ఆధారంగానే అంచనా వేయాల్సిఉంటుంది.
అందువల్ల ‘ఇక్రిశాట్‌’ 1972 నుండి కాలంతో పాటు మారుతూ వస్తుంది. దాని చిహ్నం లోగోలో కూడా మార్పులు కన్పిస్తాయి. దానికొచ్చే నిధుల ప్రవాహంలో కూడా తీవ్రమైన మార్పులు వచ్చాయి. నిధులలేమి వెంటాడుతూ ఉంది. ‘ఇక్రిశాట్‌’ కూడా తన నిధులను తను సమీకరించుకునే ప్రయత్నంలో భాగంగా కొత్తమార్పులకు తెర తీసింది. గతంకంటే పారదర్శకత పెరిగింది. భాగస్వామ్యం ఎక్కువయింది. అక్కడ ఉన్న శాస్త్ర, సాంకేతిక వనరుల బదిలీతోపాటు సద్వినియోగం చేసుకునేందుకు చేతులు చాచి ఆహ్వానిస్తూ ఉంది. ఇప్పటికే ఎన్నో భారతీయ పరిశోధనా సంస్థలు, వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయాలు, ప్రైవేటు రంగంలోని కంపెనీలు వారికి కావల్సిన ఒప్పందాలు, అవగాహనలు కుదుర్చుకున్నాయి. మరెన్నో అంకుర కంపెనీలు వ్యవసాయ, వ్యాపార, వాణిజ్య ఒప్పందంతో ముందుకు సాగుతున్నాయి. ఒకరకంగా ఇవన్నీ శుభపరిణామాలే.
వ్యవసాయ పరిశోధనల పరంపరకొనసాగాలి. అది సమస్త మానవాళికి ఉపయోగకరంగా ఉండాలి. ఆకలి, పేదరికంలేని ప్రపంచం కావాలి. ఆ దిశగా చిత్తశుద్ధితో అడుగువేసే ఏ సంస్థ అయినా చిరకాలం వర్ధిల్లాలి.
– వేంకటేశ్వరరావు
