పందిరి సాగు – రైతుకు లాభదాయకమైన సాగు విధానం
కూరగాయల సాగులో సాంప్రదాయ విధానాలు రైతు ఆదాయానికి భరోసా ఇవ్వడం లేదు. రైతులు అందుబాటులో ఉన్న వనరులు, శాస్త్రీయ పద్ధతులను ఆచరించడం ద్వారా ఆశించిన వ్యవసాయాన్ని పొందే వీలుంటుంది. సాధారణంగా కూరగాయలకు మార్కెట్లో ధరల వ్యత్యాసం అధికంగా ఉంటుంది. దీనిని అవకాశంగా మలచుకొని పంట దిగుబడులు తక్కువగా వచ్చే కాలాన్ని గుర్తించి, ఆ సమయంలో ఉత్పత్తులు చేతికి అందేలా సాగు వ్యవధిని సర్దుబాటు చేసుకొని మంచి ఫలితాలను సాధించుకోవాలి.
నిలకడ మార్కెట్‌ ధర మరియు నిత్యం గిరాకీ పలికే పంటల్లో తీగజాతి కూరగాయలు ఒకటి. అందువల్ల రైతులు వాటి సాగుపై ఎక్కువ మక్కువ చూపిస్తారు. రైతు కష్టాన్ని ప్రోత్సహించే దిశగా సాగు విధానం మరింత బలోపేతం చేసేందుకు సాంకేతిక పరిజ్ఞానంలో ఈ పందిరి టెక్నాలజీని ప్రవేశపెట్టడం జరిగింది.
సాధారణంగా ఈ జాతి మొక్కలకు కాండం సన్నగా, లతలా తీగలు పాకి ఉంటాయి. వాటి పెరుగుదల మరియు అభివృద్ధికై పందిళ్లు లేదా ట్రెల్లిస్‌లు అనే సాంకేతిక నిర్మాణంపై ఊతం అందించడాన్నే పందిరి సాగు లేదా పెండాల్‌ సాగు అంటారు.
ప్రయోజనాలు
- మొక్కలకు గాలి, సూర్యరశ్మి ఎక్కువగా ప్రసరించడం వల్ల శిలీంధ్రాల బెడద చాలా తక్కువగా ఉంటుంది.
- పంట దిగుబడి మరియు నాణ్యత పెరుగుతుంది.
- చీడపీడలు మరియు తెగుళ్ల బెడద తగ్గుతుంది.
- భారీ వర్షాలకు కూరగాయలు పడిపోకుండా కాపాడుకోవచ్చు.
- అధిక భూతాపం నుంచి పంటలను కాపాడవచ్చు.
- అంతర పంటలను వేసుకునే వెసులుబాటు కలిగిస్తుంది. వాటి ద్వారా అదనపు ఆదాయం పొందవచ్చు.
- అంతరకృషి సులభంగా చేసుకునే వెసులుబాటు ఉంటుంది.
నష్టాలు / రైతుకు ఎదురయ్యే ఇబ్బందులు
పందిరి నిర్మాణానికి ప్రారంభ దశలో అధిక పెట్టుబడి అవసరమవడం వల్ల, రైతులు పెద్దఎత్తున పందిరి సాగును చేపట్టేందుకు కొంత వెనుకంజ వేస్తున్నారు. ఇందుకుగాను రాష్ట్ర ప్రభుత్వం, చిన్న మరియు సన్నకారు రైతులు పందిరి సాగును ప్రోత్సహించేందుకు ఉద్యానశాఖ (Horticulture Department) ద్వారా అందించే పందిరి నిర్మాణ సబ్సిడీని సద్వినియోగం చేసుకోవాలి.
సంవత్సరం పొడవునా పందిరిపై ఒకే రకమైన తీగజాతి కూరగాయలను సాగు చేయడానికి రైతులు కొంత వెనుకడుగు వేస్తుంటారు. అయితే, పందిరి నిర్మాణాన్ని సమర్థంగా వినియోగించుకుంటూ వివిధ రకాల తీగజాతి కూరగాయలతో పాటు లెగ్యూమినేసి కుటుంబానికి చెందిన కూరగాయలు, సెమీ-డిటర్మినేట్ మరియు ఇండిటర్మినేట్ టమాట రకాలను కూడా సాగు చేసుకోవచ్చు. అంతేకాకుండా పందిరి కింద అనువైన అంతర పంటలను సాగు చేయడం ద్వారా అదనపు ఆదాయాన్ని పొందే అవకాశం ఉంది.
పందిరి సాగుకు అనువైన పంటలు: తీగజాతి కూరగాయలు: బీర, సొర, దొండ, కాకర, కీరదోస, నేతిబీర, ఆగాకర, పొట్ల, పర్వల్‌. ఇతర కూరగాయలు: తీగచిక్కుడు, యార్డ్‌లాంగ్‌ బీన్స్‌, సెమీ-డిటర్మినేట్ మరియు ఇండిటర్మినేట్ టమాట రకాలు : వానాకాలంలో: పూసా రూబీ, అర్క వికాస్‌. యాసంగిలో: పూసా రూబీ, పూసా ఎర్లీ, అర్క వికాస్‌, అర్క సౌరభ్‌. వేసవిలో: మారుతం, పీకేఎం-1, అర్క వికాస్‌, అర్క సౌరభ్‌.
పందిరి సాగుకు అనువైన అంతర పంటలు: వానాకాలంలో: తీగజాతి కూరగాయలతో పాటు తోటకూర, మెంతికూర, కొత్తిమీర, పాలకూర వంటి ఆకుకూరలు సాగు చేసుకోవచ్చు. యాసంగిలో: కాకరతో పాటు స్వల్పకాలిక క్యాబేజీ, కాలీఫ్లవర్‌ రకాలు మరియు దుంప కూరలైన క్యారెట్‌, బీట్‌రూట్‌, ముల్లంగి సాగు చేసుకోవచ్చు.
నేలల ప్రాముఖ్యత
పందిరి నిర్మాణానికి నేలలు చాలా కీలకమైనవి. ఒండ్రు నేలలు, చౌడు నేలలు, నీరు నిలిచే నల్లరేగడి నేలలు శాశ్వత పందిరి వేసుకోవడానికి అనువైనవి కావు. ఇసుక, ఎర్ర నేలలు, దుబ్బ నేలల్లో పందిరిపై సాగు చేసుకోవచ్చు.
పందిళ్ల రకాలు
- తాత్కాలిక పందిళ్లు
- శాశ్వత పందిళ్లు
తాత్కాలిక పందిళ్లు
సాగు చేసే పంట రకాన్ని బట్టి పందిరి నిర్మాణం చేసుకోవచ్చు. వెదురు కర్రలు, క్రీపర్ మెష్‌ ఉపయోగించి ఈ తాత్కాలిక పందిళ్లు వేయబడతాయి. క్రీపర్ మెష్‌ను ప్రధానంగా కాకర సాగు చేయడానికి ఉపయోగిస్తారు. జి.ఐ. మెష్‌ను ఐరన్‌ పోల్‌ లేదా వెదురు కర్రల సాయంతో ఒక వైపుకు గోడలాగా నిర్మించి, తీగలను ఈ మెష్‌పైకి ఎక్కిస్తూ పాకించవచ్చు. పంటకోత అనంతరం అవసరం లేని పక్షంలో తీసివేయవచ్చు. కాని ఇది శ్రమ మరియు ఖర్చుతో కూడుకున్నది.
ట్రెల్లిస్‌ విధానం
శాస్త్రీయ సాగు విధానంలో స్టేకింగ్‌ లేదా ట్రెల్లీసింగ్‌ మరో పద్ధతి. కర్రలను ఉపయోగించి సాధారణంగా తీగ రకం టమాటను ఈ పద్ధతిలో సాగుచేస్తారు. ట్రెల్లిస్‌ సాగులో 6–8 అడుగుల పొడవుండే కర్రలను (స్థానికంగా దొరికేవైతే ఖర్చు తగ్గుతుంది) 6–7 అడుగుల దూరంలో, ఒకటిన్నర నుంచి 2 అడుగుల లోతు తీసిన రంధ్రంలో పాతాలి. కర్రల వ్యాసార్థం ఒకటిన్నర నుంచి రెండున్నర సెం.మీ. ఉంటే మంచిది.
- నాటిన 16–24 రోజుల్లోపు ఈ విధానాన్ని ప్రారంభించడం మంచిది.
- కర్రలను నాటేముందు నీటిలో ముంచాలి లేదా లీటరు నీటికి 5 మి.లీ. క్లోరోపైరిఫాస్‌తో తయారుచేసిన ద్రావణంలో ముంచి నాటాలి. ఇలా చేసినట్లయితే ఈ కర్రలను తర్వాత పంటలకు కూడా వాడుకోవచ్చు.
- కర్రలను కలుపుతూ జి.ఐ. వైరు వీలైనంత గట్టిగా లాగి కట్టాలి.
- వరుసలో మొదటి కర్రకి (విద్యుత్ స్థంభాలకు ఇచ్చే సపోర్ట్ లాగా) ఆధారం ఇవ్వాలి. దీనివల్ల ముందు ముందు కాయల బరువువల్ల వైరు క్రిందికి వాలడాన్ని తగ్గించవచ్చు.
- పురిని టమాట చెట్టుకున్న బలమైన కొమ్మకి పైన క్రరలను సమాంతరంగా కలిపిన జి.ఐ వైరుకి బిగుతుగా కట్టాలి.. మొక్కలోని బలమైన కొమ్మకు పురిని కట్టేటప్పుడు మరీ బిగుతుగా కాకుండా వదులు ముడివేస్తే చెట్టుకొమ్మలకు ఇబ్బంది ఉండదు. తరువాత వీటిని గమనిస్తూ ఉండాలి
ఆదాయ వ్యయాలు
సాధారణంగా టమాట సాగు చేస్తే సుమారు ఎకరాకు రూ.35 వేల ఖర్చు కాగా, దిగుబడి మొక్కకు సుమారు 3–4 కిలోల వరకు వస్తుంది. అదే ట్రెల్లిస్‌ పద్ధతిలో మల్చింగ్‌, డ్రిప్‌ ఏర్పాటుకు మొత్తం రూ.60 నుంచి రూ.70 వేల ఖర్చవుతుంది. ఈ సాగు విధానంలో ఎకరాకు 7000 మొక్కలు వస్తాయి. పెట్టుబడి ఎక్కువైనా ఆదాయం 2–3 రెట్లు పెరిగే అవకాశముంటుంది. అంటే ఒక మొక్క నుంచి 15–20 కిలోల నాణ్యమైన దిగుబడి తీసుకోవచ్చు.
శాశ్వత పందిళ్లు
సిమెంట్‌ లేదా రాతి స్తంభాలను ఉపయోగించి నిర్మించే పందిళ్లనే శాశ్వత పందిరి అంటాం. మనం పండించే పంటకు అనుగుణంగా 6 నుంచి 10 అడుగుల ఎత్తు గల స్తంభాలను ఎంచుకోవచ్చు. ఉదా: దొండ, ఆగాకర వంటి పంటలకు 7 నుంచి 8 అడుగుల స్తంభాలు సరిపోతాయి. అదే పొట్ల, బీర, కాకర, సొర వంటి పంటలకు 10 అడుగుల స్తంభాలు అవసరమవుతాయి. 20–25 సెం.మీ. వెడల్పు ఉన్న స్తంభాలను 18 × 25 అడుగుల లేదా 15 × 15 అడుగుల దూరంలో, 30 × 45 సెం.మీ. గుంతలలో అమర్చుకోవాలి. సాధారణంగా 10 అడుగుల స్తంభాలను 18 × 5 అడుగుల దూరంలో నిర్మించినట్లయితే ఎకరానికి సుమారు 185 స్తంభాలు అవసరం. సుమారు 1.5 నుంచి 2.0 అడుగుల స్తంభాలను గుంతలో ఉంచి, మిగిలిన 8–8.5 అడుగుల స్తంభం భూమిపైన ఉంటుంది. పందిరి నిర్మాణం బలంగా ఉండడానికి చుట్టూ బయట ఉన్న స్తంభాలకు సపోర్టుగా ఉన్న స్తంభాలు అమర్చబడతాయి. స్తంభాల మధ్యలో 8 మి.మీ. మరియు 12 మి.మీ. జి.ఐ. వైర్‌ మధ్యలో జాలి అల్లికకు ఉపయోగిస్తారు. ఒక్కొక్కటి 6 క్వింటాళ్ల చొప్పున అవసరమౌతాయి.
పందిరిపై ఖర్చు : పందిరి నిర్మాణానికి ఎకరానికి 2,20,000, ఖర్చు అవుతుంది. ఉద్యానశాఖ వాళ్ళు ఈ నిర్మాణానికి 50% సబ్సిడీని అందిస్తారు.
డా.టి.వినోద్ కుమార్, వ్యవసాయ విస్తరణ విభాగ శాస్త్రవేత్త, Ph: 8309673514
బి. భాస్కర్ రావు ఉద్యాన శాస్త్రవేత్త, జి. భవాని
కృషి విజ్ఞాన కేంద్రం, రామగిరిఖిల్లా, పెద్దపల్లి జిల్లా.
