13 Aug, 2026
రైతునేస్తం0 commentsAugust 13, 2026agri news

ఒక్క ఫోన్ కాల్‌తో పశువైద్య సేవలు: టెలిమెడిసిన్ యొక్క కొత్త విప్లవం

రాత్రి 9 గంటలు. మీ ఆవుకు అకస్మాత్తుగా జ్వరం వచ్చింది. దగ్గరలో పశువైద్యుడు లేరు. ఇప్పుడేం చేయాలి? ఇలాంటి సమస్యలకు పరిష్కారమే టెలిమెడిసిన్ – ఆధునిక సాంకేతికత రైతులకు అందిస్తున్న వరం.

టెలిమెడిసిన్ అంటే ఏమిటి?
పశువైద్యుడిని ప్రతిసారీ నేరుగా కలవలేని పరిస్థితుల్లో రైతుకు అందుబాటులోకి వచ్చే సౌకర్యవంతమైన సేవే పశువైద్య టెలిమెడిసిన్. ఫోన్ కాల్, వీడియో కాల్, వాట్సాప్ లేదా ఇంటర్నెట్ వంటి మార్గాల ద్వారా పశువుకు కనిపిస్తున్న ఆరోగ్య సమస్యను పశువైద్యుడి దృష్టికి తీసుకెళ్లవచ్చు.

పశువులో కనిపిస్తున్న లక్షణాలను రైతు ఫోన్‌లో వివరించవచ్చు. అవసరమైతే పశువు పరిస్థితిని చూపించే ఫోటోలు లేదా చిన్న వీడియోలను కూడా పశువైద్యుడికి పంపవచ్చు. అందిన సమాచారాన్ని బట్టి పశువైద్యుడు సమస్య తీవ్రతను ప్రాథమికంగా అంచనా వేసి, వెంటనే తీసుకోవాల్సిన జాగ్రత్తలు, నిర్వహణ పద్ధతులు లేదా తదుపరి చికిత్సకు సంబంధించిన సూచనలు అందించవచ్చు.
అంతేకాదు, సలహా ఇచ్చిన తర్వాత పశువు పరిస్థితి ఎలా ఉందో తెలుసుకోవడానికి పశువైద్యుడు ఫాలో-అప్ చేయవచ్చు. దీంతో చిన్న సమస్యలు పెద్దవిగా మారకుండా ముందుగానే జాగ్రత్తలు తీసుకోవడానికి రైతుకు సహాయం లభిస్తుంది.

అయితే టెలిమెడిసిన్ పశువైద్యుడి ప్రత్యక్ష పరీక్షకు ప్రత్యామ్నాయం కాదు. తీవ్రమైన అనారోగ్యం, అత్యవసర పరిస్థితులు లేదా ప్రత్యక్ష పరీక్ష అవసరమైన సందర్భాల్లో పశువును తప్పనిసరిగా పశువైద్యుడి వద్దకు తీసుకెళ్లాలి.

నేటి రైతుకు టెలిమెడిసిన్ ఎందుకు అవసరం?
గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ప్రతి గ్రామంలో పశువైద్యుడు అందుబాటులో ఉండటం సాధ్యం కాదు. కొన్నిసార్లు వైద్యుడు వచ్చేలోపు విలువైన సమయం గడిచిపోతుంది. ఈలోపు వ్యాధి తీవ్రం కావచ్చు లేదా పాల ఉత్పత్తి తగ్గిపోవచ్చు.
అలాంటి సందర్భాల్లో ఒక ఫోన్ కాల్ రైతుకు ధైర్యాన్ని ఇస్తుంది. పశువైద్యుడి సలహాతో ప్రారంభ దశలోనే సరైన చర్యలు తీసుకోవచ్చు.

టెలిమెడిసిన్ ద్వారా రైతుకు కలిగే ప్రయోజనాలు
టెలిమెడిసిన్ పశువైద్య సేవలను రైతుల ఇంటి వద్దకే చేరువ చేసే ఆధునిక సాంకేతిక సాధనం. ముఖ్యంగా గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో పశువులను ఆసుపత్రికి తీసుకెళ్లే ఇబ్బందులను తగ్గిస్తూ, అవసరమైన సమయంలో నిపుణుల సలహాలను అందిస్తుంది. దీని ద్వారా రైతులకు అనేక ప్రయోజనాలు లభిస్తాయి.

  1. సమయానికి పశువైద్య సలహాలు పొందే అవకాశం
    పశువులో అనారోగ్య లక్షణాలు కనిపించిన వెంటనే ఫోన్ లేదా వీడియో కాల్ ద్వారా పశువైద్యుడిని సంప్రదించవచ్చు. దీంతో సమస్యను ప్రారంభ దశలోనే గుర్తించి తగిన చర్యలు తీసుకునే అవకాశం ఉంటుంది.
  2. ప్రయాణ సమయం మరియు ఖర్చు తగ్గింపు
    ప్రతి చిన్న సమస్యకు పశువును ఆసుపత్రికి తీసుకెళ్లాల్సిన అవసరం ఉండదు. టెలిమెడిసిన్ ద్వారా ఇంటి వద్ద నుంచే ప్రాథమిక సలహాలు పొందడం వల్ల రైతుల సమయం, రవాణా ఖర్చు ఆదా అవుతుంది.
  3. నిపుణుల సేవలు గ్రామీణ ప్రాంతాలకు చేరువ
    దూర ప్రాంతాల్లో ఉన్న రైతులు కూడా అనుభవజ్ఞులైన పశువైద్యుల సలహాలను పొందవచ్చు. దీనివల్ల నాణ్యమైన పశువైద్య సేవలు అందుబాటులోకి వస్తాయి.
  4. వ్యాధులను ప్రారంభ దశలో గుర్తించే అవకాశం
    పశువు ప్రవర్తనలో మార్పులు, మేత తగ్గడం, పాల దిగుబడి తగ్గడం వంటి ప్రారంభ సంకేతాలపై సలహాలు పొందడం ద్వారా వ్యాధులు తీవ్రరూపం దాల్చకుండా నివారించవచ్చు.
  5. పశువుల ఆరోగ్య నిర్వహణ మెరుగుదల
    టీకాలు, నులిపురుగుల నివారణ, పోషకాహారం, ప్రజనన నిర్వహణ, పాలిచ్చే పశువుల సంరక్షణ వంటి అంశాలపై నిపుణుల మార్గదర్శకత్వం పొందవచ్చు.
  6. అత్యవసరం కాని సమస్యలకు త్వరిత పరిష్కారం
    చిన్న గాయాలు, చర్మ సమస్యలు, ఆహార సంబంధిత సమస్యలు, మందుల వినియోగంపై సందేహాలు వంటి వాటికి త్వరగా సూచనలు పొందవచ్చు.
  7. చికిత్స అనంతర పర్యవేక్షణ సులభతరం
    చికిత్స పొందుతున్న పశువుల ఆరోగ్య పరిస్థితిని పశువైద్యుడికి తెలియజేసి, అవసరమైన మార్పులు లేదా తదుపరి సూచనలు పొందవచ్చు.
  8. రైతులలో అవగాహన మరియు నిర్ణయ సామర్థ్యం పెరుగుతుంది
    టెలిమెడిసిన్ ద్వారా రైతులు పశువుల ఆరోగ్యం, పోషణ మరియు నిర్వహణపై శాస్త్రీయ సమాచారం పొందుతూ, మెరుగైన నిర్ణయాలు తీసుకోగలుగుతారు.

టెలిమెడిసిన్‌ను ఎలా ఉపయోగించాలి?
టెలిమెడిసిన్ సేవలను సరిగ్గా ఉపయోగించుకుంటే రైతులు తమ పశువుల ఆరోగ్య సమస్యలపై త్వరగా పశువైద్యుల సలహాలు పొందవచ్చు. అయితే, పశువుకు సంబంధించిన వివరాలను స్పష్టంగా అందించడం చాలా ముఖ్యం. టెలిమెడిసిన్ ద్వారా మంచి మార్గదర్శకత్వం పొందడానికి రైతులు ఈ క్రింది అంశాలను పాటించాలి.

  1. పశువు ఆరోగ్య పరిస్థితిని గమనించాలి
    ముందుగా పశువు ప్రవర్తనలో వచ్చిన మార్పులు, మేత తినే విధానం, పాల ఉత్పత్తిలో తగ్గుదల, జ్వరం, దగ్గు, విరేచనాలు, గాయాలు వంటి లక్షణాలను గమనించాలి. సమస్య ఎప్పుడు ప్రారంభమైంది, ఎంతకాలంగా ఉంది అనే వివరాలను గుర్తుంచుకోవాలి.
  2. అవసరమైన సమాచారాన్ని పశువైద్యుడికి అందించాలి
    టెలిఫోన్ లేదా వీడియో కాల్ సమయంలో పశువు వయస్సు, జాతి, బరువు, గతంలో వచ్చిన వ్యాధులు, వేసిన టీకాలు, ప్రస్తుతం ఇస్తున్న మందులు, ఆహార పద్ధతులు వంటి వివరాలను తెలియజేయాలి. ఈ సమాచారం ఆధారంగా పశువైద్యుడు మెరుగైన సలహా ఇవ్వగలుగుతారు.
  3. ఫోటోలు మరియు వీడియోలను స్పష్టంగా పంపాలి
    పశువుకు ఉన్న గాయం, చర్మ సమస్య, కంటి లేదా ముక్కు నుంచి వచ్చే స్రావాలు, నడకలో మార్పులు వంటి వాటిని స్పష్టమైన ఫోటోలు లేదా చిన్న వీడియోల రూపంలో పంపితే సమస్యను అర్థం చేసుకోవడం సులభమవుతుంది.
  4. పశువైద్యుడి సూచనలను పాటించాలి
    మందుల మోతాదు, ఇచ్చే సమయం, ఆహార మార్పులు లేదా సంరక్షణ పద్ధతులపై పశువైద్యుడు ఇచ్చే సూచనలను కచ్చితంగా పాటించాలి. స్వయంగా మందులు వాడటం లేదా మోతాదును మార్చడం చేయకూడదు.
  5. ఫాలో-అప్ సేవలను ఉపయోగించుకోవాలి
    చికిత్స ప్రారంభించిన తర్వాత పశువు ఆరోగ్యంలో వచ్చిన మార్పులను పశువైద్యుడికి తెలియజేయాలి. అవసరమైతే మళ్లీ వీడియో కాల్ లేదా ఫోన్ ద్వారా సంప్రదించి తదుపరి సూచనలు పొందాలి.

టెలిమెడిసిన్‌తో పరిష్కరించగల కొన్ని సమస్యలు
టెలిమెడిసిన్ ద్వారా అన్ని రకాల వ్యాధులకు చికిత్స చేయలేకపోయినా, అనేక సాధారణ ఆరోగ్య సమస్యలపై పశువైద్యుల నుంచి సముచితమైన సలహాలు పొందవచ్చు. ముఖ్యంగా ఈ క్రింది సందర్భాల్లో టెలిమెడిసిన్ ఎంతో ఉపయోగకరంగా ఉంటుంది.
• ఆహారం తగ్గడం, మేత సరిగా తినకపోవడం వంటి ప్రారంభ లక్షణాలపై సలహాలు పొందవచ్చు.
• జ్వరం, స్వల్ప దగ్గు, విరేచనాలు, అజీర్ణం వంటి సాధారణ ఆరోగ్య సమస్యలకు ప్రాథమిక సూచనలు పొందవచ్చు.
• చిన్న గాయాలు లేదా స్వల్ప చర్మ సమస్యలు ఉన్నప్పుడు ఫోటోలు లేదా వీడియోల ద్వారా పశువైద్యుడికి చూపించి తగిన సలహా పొందవచ్చు.
• మందుల వినియోగం, మోతాదు, చికిత్స విధానం గురించి సందేహాలను నివృత్తి చేసుకోవచ్చు.
• టీకాలు, నులిపురుగుల నివారణ (డీవార్మింగ్), ఖనిజ మిశ్రమాల వినియోగం వంటి నివారణ చర్యలపై మార్గదర్శకత్వం పొందవచ్చు.
• దాణా నిర్వహణ, పోషకాహారం, పాలిచ్చే లేదా గర్భిణీ పశువుల సంరక్షణ గురించి నిపుణుల సూచనలు పొందవచ్చు.
• కృత్రిమ గర్భధారణ (AI), ప్రజనన నిర్వహణ, హీట్ లక్షణాల గుర్తింపు వంటి అంశాలపై సలహాలు పొందవచ్చు.
• చికిత్స పొందుతున్న పశువుల ఫాలో-అప్ కోసం తరచూ ఆసుపత్రికి వెళ్లాల్సిన అవసరం లేకుండా పశువైద్యుడితో సంప్రదింపులు కొనసాగించవచ్చు.
• అత్యవసరం కాని ఆరోగ్య సమస్యలపై రెండో అభిప్రాయం కూడా నిపుణుల నుంచి పొందవచ్చు.
ఈ విధంగా టెలిమెడిసిన్ రైతులకు సమయాన్ని, ప్రయాణ ఖర్చును ఆదా చేయడమే కాకుండా, పశువుల ఆరోగ్య సమస్యలను ప్రారంభ దశలోనే గుర్తించి తగిన చర్యలు తీసుకునే అవకాశాన్ని కల్పిస్తుంది.

ఎప్పుడు తప్పనిసరిగా పశువైద్యుడిని ప్రత్యక్షంగా కలవాలి?
టెలిమెడిసిన్ ఎంతో ఉపయోగకరమైన సేవ అయినప్పటికీ, ప్రతి సమస్యకు ఇది ప్రత్యామ్నాయం కాదు. చిన్నచిన్న ఆరోగ్య సమస్యలకు సలహాలు పొందడం, మందుల వినియోగంపై సూచనలు తెలుసుకోవడం, ఫాలో-అప్ సేవలు పొందడం వంటి సందర్భాల్లో టెలిమెడిసిన్ రైతులకు ఎంతో ఉపయోగపడుతుంది. అయితే, కొన్ని అత్యవసర పరిస్థితుల్లో పశువును ప్రత్యక్షంగా పరీక్షించి చికిత్స అందించడం తప్పనిసరి.
ఉదాహరణకు, ప్రసవంలో ఇబ్బందులు ఏర్పడినప్పుడు, అధిక రక్తస్రావం జరిగినప్పుడు, ఎముకలు విరిగినప్పుడు, పాము కాటు లేదా విషపదార్థాలు తిన్నప్పుడు, తీవ్రమైన శ్వాసకోశ ఇబ్బందులు ఉన్నప్పుడు, పశువు లేవలేని స్థితిలో ఉన్నప్పుడు లేదా శస్త్రచికిత్స అవసరమైనప్పుడు టెలిమెడిసిన్‌పై మాత్రమే ఆధారపడకూడదు. ఇలాంటి అత్యవసర పరిస్థితుల్లో ఏమాత్రం ఆలస్యం చేయకుండా సమీపంలోని పశువైద్యశాల లేదా పశువైద్యుడిని వెంటనే సంప్రదించడం పశువు ప్రాణాలను కాపాడటంలో కీలకమైన పాత్ర పోషిస్తుంది.

రైతులు గుర్తుంచుకోవాల్సిన విషయాలు
• ఫోన్‌లో చెప్పే సమాచారం నిజాయితీగా, స్పష్టంగా ఉండాలి.
• వైద్యుడి సూచన లేకుండా మందులు వాడకూడదు.
• పొరుగువారి సలహా లేదా సోషల్ మీడియాలో చూసిన మందులను ఉపయోగించకూడదు.
• చికిత్స తర్వాత పశువు పరిస్థితిని మళ్లీ వైద్యుడికి తెలియజేయాలి.

భవిష్యత్తు పశువైద్యం: రైతు చేతిలోని మొబైల్‌లోనే
ఈరోజు మొబైల్ ఫోన్ కేవలం మాట్లాడేందుకు మాత్రమే కాదు. అది రైతుకు సమాచార కేంద్రం, మార్కెట్ వేదిక, బ్యాంకు, ఇప్పుడు పశువైద్య సేవలకు కూడా ఒక వంతెనగా మారుతోంది.

డిజిటల్ సాంకేతికత వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న ఈ కాలంలో టెలిమెడిసిన్ గ్రామీణ పశుపోషకులకు కొత్త అవకాశాలను కల్పిస్తోంది. ముఖ్యంగా మారుమూల ప్రాంతాల్లో ఉన్న రైతులకు ఇది సమయానుకూలమైన పశువైద్య సేవలను చేరవేయడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది. భవిష్యత్తులో కృత్రిమ మేధస్సు (AI), మొబైల్ యాప్‌లు, ధరించగల సెన్సర్లు (Wearable Sensors) వంటి సాంకేతికతలు టెలిమెడిసిన్‌తో కలిసినప్పుడు పశువైద్య సేవలు మరింత వేగంగా, ఖచ్చితంగా అందే అవకాశం ఉంది.

ముగింపు
“పశువుకు మాటలు రావు… కానీ రైతు సమయానికి చెప్పిన ప్రతి మాట పశువైద్యుడికి సరైన చికిత్స అందించడంలో సహాయపడుతుంది.”

టెలిమెడిసిన్ రైతుకు ఎంతో ఉపయోగకరమైన ఆధునిక సేవ. ఇది సమయానికి పశువైద్య సలహా అందించి, అనవసర ప్రయాణాన్ని తగ్గించి, పశువుల ఆరోగ్య సంరక్షణలో రైతుకు అండగా నిలుస్తుంది. అయితే, ఇది ప్రత్యక్ష పశువైద్య సేవలకు ప్రత్యామ్నాయం కాదు; వాటికి తోడ్పడే సేవ అనే విషయాన్ని ఎల్లప్పుడూ గుర్తుంచుకోవాలి.

డిజిటల్ సాంకేతికతను సద్వినియోగం చేసుకుంటూ, సమయానికి నిపుణుల సలహా తీసుకుంటే ఆరోగ్యవంతమైన పశువులు, అధిక ఉత్పత్తి మరియు అభివృద్ధి చెందిన రైతు కుటుంబం అనే లక్ష్యాన్ని మరింత సులభంగా చేరుకోవచ్చు.

*డా. బద్దం అఖిల, టీచింగ్ ఫ్యాకల్టీ,
డా. సంతోషిణి చింత, అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్,
పశువైద్య మరియు పశుసంవర్ధక విస్తరణ విద్య విభాగం,
పశువైద్య శాస్త్ర కళాశాల, కోరుట్ల. 9703121088

Read More
5 Aug, 2026
రైతునేస్తం0 commentsAugust 5, 2026agri news

వర్షాకాలంలో పశుసంపద సంరక్షణ – శాస్త్రీయ యాజమాన్య పద్ధతులు

వర్షాకాలంలో వాతావరణంలో తేమ శాతంతో పాటు రోగకారక క్రిములు (బ్యాక్టీరియా, వైరస్, పరాన్నజీవులు) వేగంగా వృద్ధి చెందుతాయి. దీనివల్ల పశువులలో పాల దిగుబడి తగ్గడమే కాకుండా తీవ్రమైన వ్యాధుల బారినపడే ప్రమాదం ఉంది. వర్షాకాలంలో పశుపోషణలో పాటించాల్సిన సమగ్ర శాస్త్రీయ నిర్వహణ పద్ధతులు

1: షెడ్ల నిర్వహణ, పారిశుధ్యం మరియు గాలి-వెలుతురు (Shed Management & Sanitation)

వర్షాకాలంలో పశువుల ఆరోగ్యం షెడ్ పరిశుభ్రతపైనే 80% ఆధారపడి ఉంటుంది.

ఏ . షెడ్ పరిశుభ్రత మరియు నీటి నిల్వ నివారణ:

  • నేల పొడిగా ఉంచడం: షెడ్ లోపల నీరు నిలవకుండా చూడాలి. కాంక్రీట్ లేదా మట్టి నేలపై వర్షం నీరు లేదా మూత్రం నిలిస్తే గిట్టల కుళ్లు (Foot rot) మరియు పొదుగు వాపు (Mastitis) వ్యాధులు వస్తాయి.
  • సున్నం మరియు క్రిమిసంహారకాలు: వారానికి కనీసం రెండు సార్లు షెడ్ నేలపై, మూలల్లో పొడి సున్నం (Quick lime) లేదా వరి పొట్టు చల్లాలి. ఇది తేమను పీల్చుకుని క్రిములను చంపుతుంది.
  • మురుగు నీటి కాలువలు: షెడ్ చుట్టూ ఉన్న కాలువలను శుభ్రం చేసి వర్షపు నీరు సులభంగా బయటకు వెళ్లేలా చూసుకోవాలి.
  1. షెడ్ ఎత్తు మరియు గాలి, వెలుతురు:
  • కిటికీలు మరియు పరదాలు: వర్షం చినుకులు లోపలికి పడకుండా గోనె సంచులు లేదా తార్పాలిన్ పరదాలను అమర్చాలి. అయితే, షెడ్ లోపల అమ్మోనియా వాయువు నిలిచిపోకుండా గాలి ఆడటానికి పైన ఖాళీ (Ventilation) ఉంచాలి.
  • ఈగలు, దోమల నివారణ: వర్షాకాలంలో దోమలు, ఈగల తీవ్రత ఎక్కువ. వీటి నివారణకు సాయంత్రం వేళల్లో వేపఆకులు, సాంబ్రాణి పొగ వేయడం లేదా పొగచుట్ట పొడి ద్రావణాన్ని షెడ్ చుట్టూ పిచికారీ చేయడం చేయాలి.

2: మేత మరియు పోషక యాజమాన్యం (Feed & Nutrition Management)
వర్షాకాలంలో లభించే చిగురించిన పచ్చిమేత వల్ల జీర్ణకోశ సమస్యలు వచ్చే అవకాశం ఉంది.

ఏ . పచ్చిమేత వాడకంలో జాగ్రత్తలు:

  • లేత గడ్డి వల్ల ప్రమాదం: వర్షాలకు కొత్తగా పెరిగిన లేత పచ్చిమేతలో నీటి శాతం ఎక్కువ, పీచు పదార్థం (Fiber) తక్కువగా ఉంటుంది. దీనిని నేరుగా తినిపిస్తే పశువులకు సార విరేచనాలు (Diarrhea) మరియు కడుపు ఉబ్బరం (Bloat) వస్తాయి.
  • ఎండుగడ్డి కలపడం: పచ్చిమేతతో పాటు తప్పనిసరిగా తగినంత వరిగడ్డి లేదా జొన్న చొప్ప (ఎండుమేత) కలిపి అందించాలి. పచ్చిమేత కోసిన వెంటనే వేయకుండా 2-3 గంటల పాటు నీడలో ఆరబెట్టి వేయాలి.

బి . బూజు పట్టిన మేత నివారణ (Aflatoxin Control):

  • వర్షాకాలంలో గాలిలో తేమ వల్ల నిల్వ ఉంచిన దాణా, శనగ పొట్టు, తవుడు బూజు పట్టే ప్రమాదం ఉంది.
  • బూజు పట్టిన దాణాను పశువులకు మేపకూడదు. దీనివల్ల కాలేయం పాడై ‘ఆఫ్లాటాక్సికోసిస్’ అనే విషప్రభావం ఏర్పడుతుంది. దాణాను నిల్వ చేసే ప్రదేశంలో ప్లాస్టిక్ షీట్ పరిచి దానిపై బస్తాలు ఉంచాలి.

సి . మినరల్ మిశ్రమం మరియు తాగునీరు:

  • ధాతు లవణాల మిశ్రమం (Mineral Mixture): వ్యాధి నిరోధక శక్తి పెరగడానికి ప్రతి పాడి పశువుకు రోజుకు 50-100 గ్రాముల మినరల్ మిశ్రమం దాణాలో కలిపి ఇవ్వాలి.
  • శుభ్రమైన నీరు: వర్షాకాలంలో కలుషిత నీటి వల్ల వ్యాధులు వ్యాపిస్తాయి. పశువులకు పంపు నీరు లేదా కాచి చల్లార్చిన నీటిని మాత్రమే తాపాలి. గుంటల్లో నిలిచిన వర్షపు నీటిని తాపకూడదు.

3: వ్యాధుల వ్యాప్తి, నివారణ మరియు అత్యవసర జాగ్రత్తలు (Disease Control & Health Care)
వర్షాకాలంలో బ్యాక్టీరియల్ మరియు పరాన్నజీవుల (Parasites) ద్వారా వచ్చే వ్యాధులు ఎక్కువ.

ఏ . ముఖ్యమైన వ్యాధులు – ముందస్తు టీకాలు (Vaccinations):

వ్యాధి పేరు
గొంతువాపు (HS)

లక్షణాలు:
గొంతు వాచి శ్వాస తీసుకోవడం కష్టమవడం, తెల్లటి నురుగు రావడం

నివారణ / టీకా:
వర్షాకాలం ముందు లేదా ప్రారంభంలో H.S. టీకా వేయించాలి

వ్యాధి పేరు: జానపద వ్యాధి (BQ)

లక్షణాలు: పిరుదుల కండరాలు వాచి, తాకితే చప్పుడు రావడం, తీవ్ర జ్వరం

నివారణ / టీకా: B.Q. టీకా వేయించాలి

వ్యాధి పేరు: పొదుగు వాపు (Mastitis)

లక్షణాలు: పొదుగు గట్టిపడి పాలు ఎర్రగా/విరిగిపోయి రావడం

నివారణ / టీకా: పాలు పితికిన తర్వాత చనుమొనలను పొటాషియం పర్మాంగనేట్ ద్రావణంలో ముంచాలి

వ్యాధి పేరు: పరాన్నజీవుల సమస్య

లక్షణాలు: బరువు తగ్గడం, కళ్ల వెంట నీరు, దవడ కింద వాపు

నివారణ / టీకా: నట్టల నివారణ మందు (Deworming) తాపించాలి

బి . గిట్టల సంరక్షణ (Foot Care):
• నేల తేమగా ఉండటం వల్ల గిట్టల మధ్య పుండ్లు పడతాయి (Foot rot).
• పరిష్కారం: వారానికి ఒకసారి పశువుల కాళ్లను 2% రాగి మైలుతుత్తం (Copper Sulphate) ద్రావణంతో కడగాలి.

  1. గొర్రెలు, మేకలు మరియు కోళ్ల ప్రత్యేక జాగ్రత్తలు:
    • గొర్రెలు/మేకలు: వీటిని వర్షంలో తడవనివ్వకూడదు. వర్షాకాలంలో PPR టీకా మరియు ఎంటరోటాక్సిమియా (ET) టీకా తప్పనిసరిగా వేయించాలి.
    • పెరటి కోళ్లు: కోళ్ల షెడ్లలో రంధ్రాలు లేకుండా చూసి, రాణిఖేత్ (RDV) టీకా వేయించాలి. తాగునీటిలో యాంటీబయోటిక్స్ లేదా విటమిన్లు కలిపి ఇవ్వడం శ్రేయస్కరం.

రైతులకు ముఖ్య గమనిక:
వర్షాకాలంలో పశువులలో ఏమాత్రం మేత తినకపోవడం, జ్వరం రావడం లేదా నడవలేకపోవడం వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తే ఆలస్యం చేయకుండా వెంటనే సమీపంలో ఉన్న పశువైద్యుడిని (Veterinary Doctor) సంప్రదించి చికిత్స అందించాలి.

రచయిత: డా జె. సాయి కిరణ్ ( శాస్త్రవేత, ఎల్ పి ఎం). Ph: 8121451017
కృషి విజ్ఞాన కేంద్రం, పీవీ నరసింహారావు తెలంగాణ వెటర్నరీ యూనివర్సిటీ, మామునూరు, వరంగల్

Read More
13 Jul, 2026
రైతునేస్తం0 commentsJuly 13, 2026agri news

కోళ్లలో మైకోప్లాస్మోసిస్ వ్యాధి / దీర్గ కాలిక శ్వాసకోశ వ్యాధి (సి.ఆర్.డి)

మైకోప్లాస్మా జాతి సూక్ష్మజీవుల వలన కలిగే వ్యాధుల సమూహాన్ని “మైకోప్లాస్మోసిస్” అంటారు. ఈ జాతి సూక్ష్మజీవులు సుమారుగా 17 రకాలున్నప్పటికీ, 2-3 రకాలు మాత్రమే కోళ్లలో వ్యాధిని కలిగిస్తాయి. అవి మైకోప్లాస్మా గాలిసెప్టికం(అన్ని రకాల పక్షులకు), మైకోప్లాస్మా సైనోవి (సాధారణ కోళ్ళు, టర్కీలు, పావురాలు), మైకోప్లాస్మా మిలియాగ్రిడిస్ (ప్రధానంగా టర్కీలకు). ఈ వ్యాధిలో ప్రధానంగా శ్వాసకోశ సంబందిత లక్షణాలు గమనిస్తాము మరియు దీర్గకాలికంగా ఉంటుంది. అందువలన దీనిని దీర్గ కాలిక శ్వాసకోశ వ్యాధి లేదా క్రానిక్ రేస్పిరెటరి డిసీజ్ (సి.ఆర్.డి) అని అంటారు.

అన్ని వయస్సు కోళ్ళకు ఈ వ్యాధి వ్యాపిస్తుంది. శీతాకాలం వంటి చల్లగా వుండే మాసాల్లో మరియు ఇతర వ్యాధులైనటువంటి ఇ.కోలి, పాశ్చురేల్లోసిస్, ఇన్ఫేక్ట్చువస్ బ్రోoకిటిస్, కొక్కెర తెగులు సోకినప్పుడు ఈ వ్యాధి వ్యాప్తి ఉదృతంగా ఉంటుంది. వ్యాధి సోకిన కోడి ద్వారా, కలుషితమైన గాలి ద్వారా ఆరోగ్యకరమైన ఇతర కోళ్ళకు వ్యాపిస్తుంది. షెడ్ లో కోళ్ళు కిక్కిరిసి వుండి, గాలి, వెలుతురు ప్రసరణ సరిగా లేకుండా ఉన్నప్పుడు వ్యాధి తీవ్రత ఎక్కువగా ఉంటుంది. కలుషితమైన లిట్టర్, కోళ్ళ మూత్రం ద్వారా, కలుషితమైన దాణా,  త్రాగునీటి ద్వారా, ఇతర పక్షులు, కోడి పిల్లల బాక్సులు, పరికరాలు, గ్రుడ్ల ట్రే ల ద్వారా, టీకాలు వేసే సమయంలో, ముక్కు కత్తిరించే సమయంలో పని మనుషుల ద్వారా , బ్రీడింగ్ ఫారాలలో వ్యాధి గ్రస్త పుంజుల వీర్యం ద్వారా, తల్లి కోడి అండాశయం నుండి గ్రుడ్డు ద్వారా కోడిపిల్లలకు వ్యాపిస్తుంది.

లక్షణాలు:
మైకోప్లాస్మా గాలిసెప్టికం బారిన పడిన బ్రాయిలర్ కోళ్లలో 4 వారాల తరువాత మరణాల శాతం ఎక్కువగా ఉంటుంది. వ్యాధి బారిన పడిన లేయర్ కోళ్లలో వ్యాధి మెల్లగా వ్యాపిస్తుంది. సూక్ష్మక్రిమి కోళ్ళ శరీరంలోకి ప్రవేశించిన తరువాత 11-18 రోజుల్లో లక్షణాలు కనబడతాయి. ప్రప్రథమంగా శ్వాసకోశ వ్యవస్థ ప్రభావితం అవుతుంది. అందులోను మొదటగా శ్వాసనాళo పైభాగం ఆశించడం వలన శ్వాస తీసుకోవడం కష్టతరమై కోళ్ళు తల పైకెత్తి గాలి పీల్చుకుంటాయి. అలా శ్వాస తీసుకుంటున్నప్పుడు కూతలు కూడా వినబడుతాయి. ఆ తర్వాత సుక్ష్మక్రిమి గాలిగదులు, శ్వాసనాళం కింది భాగాన్ని ఆశించినప్పుడు గాలి గదులు వాచిపోతాయి. శ్వాసనాళంలో నెమ్ము చేరడం వలన గురక శబ్దం వస్తూ ఉంటుంది. కళ్ళు, ముక్కు నుండి నీరు కారుతూ ఉంటుంది. చిన్న పిల్లలలో 30% వరకు మరణాలు సంభవిస్తాయి. గ్రుడ్ల ఉత్పత్తి 20-30% తగ్గిపోతుంది. మేత వినియోగం తగ్గటం వలన పెరిగే కోళ్లలో పెరుగుదల రేటు తగ్గి బరువు తగ్గిపోతుంది. కొన్ని సందర్భాలలో నీళ్ళ విరోచనాలుంటాయి. ఇంకా పెరికార్దిటిస్, పెరిటోనిటిస్, పెరిహేపటైటిస్ తరచుగా కనబడతాయి.

మైకోప్లాస్మా సైనోవి తరచుగా 4-12 వారాల కోడిపిల్లలకు, అలాగే 10-12 వారాల టర్కీకోళ్ళకు సోకుతుంది. ఇది ప్రధానంగా కీళ్ళను ప్రభావితం చేయడం వలన కీళ్ళ వాపులు, కీళ్ళ మధ్యలో మరియు టేండాన్ పొరలలో తెల్లటి చిక్కటి ద్రవం చేరి, కోళ్ళు కుంటుతూ ఉంటాయి.

మైకోప్లాస్మా మిలియాగ్రిడిస్ వ్యాధి బారిన పడిన టర్కీ కోళ్ళలో శ్వాస కష్టమవటం, తక్కువ శరీర పెరుగుదల, మెడ మరియు కాళ్ళ కీళ్ళలో వాపు, గ్రుడ్ల ఉత్పత్తి తగ్గిపోవటం, పొదిగే గ్రుడ్ల నుండి పిల్లల ఉత్పత్తి తగ్గటం, అధిక మరణాలు సంభవించడం వంటివి గమనిస్తాము.

పోస్ట్ మార్టెం చేసి చూస్తే:
శ్వాసనాళం ఫైభాగంలో రక్తస్రావాలు ఉంటాయి. తెల్లటి జిగట పదార్ధం కనబడుతుంది. గాలి గదులు మందమై కందిపోయి జున్ను లాంటి పదార్ధం పేరుకొని ఉంటుంది. గుండె, కాలేయం మీద పలుచని పొర ఏర్పడుతుంది.
చికిత్స : వ్యాధి గ్రస్త కోళ్ళకు థయాముటిన్, టైలోసిన్ వంటి యాంటిబయోటిక్ మందులను త్రాగే నీళ్ళలో లేదా ఇంజక్షన్ రూపంలో 5-7 రోజులు వాడాలి. ఇవే కాకుండా ఆక్సిటెట్రాసైక్లిన్, క్లోర్టెట్రాసైక్లిన్ ను టన్ను దాణాలో 200-400 గ్రా. చొప్పున కలిపి కూడా వాడవచ్చు.

నివారణ :

  • పెద్ద కోళ్ళు, కోడి పిల్లలు ఒకే షెడ్లో కాకుండా వేర్వేరు షెడ్లలో ఉంచాలి. ఈ షెడ్లు దూరంగా, ఎడంగా ఉండాలి.
  • కొత్తగా పిల్లలు తెచ్చే ముందు, షెడ్లను పొటాషియం పెర్మంగానేట్ మరియు ఫార్మలిన్ ద్రావణంతో ఫుమిగేషన్ చేసి 2-3 వారాలు ఖాళీగా ఉంచాలి.
  • కోళ్ళ ఫారాలలో కోళ్ళు కిక్కిరిసి, గుమికూడి ఉండకుండా చూడాలి. అందుకొరకు సరిపోను స్థలం కేటాయించాలి.
  • అధిక చలి మరియు గాలి, వెలుతురు లోపం వలన ఈ వ్యాధి వ్యాపిస్తుంది. కావున గాలి,వెలుతురు సక్రమంగా ప్రసరించేలా చూడాలి.
  • టీకాలు, ఏలికపాముల మందు వేసే సమయంలో, ముక్కు కత్తిరించే సమయంలో కోళ్ళు ఒత్తిడికి గురికాకుండా చూడాలి.
  • పాత లిట్టర్ తొలగించి, అమోనియా వాయువును నివారించాలి.
  • వ్యాధితో మరణించిన కోళ్ళను కాల్చి వేయాలి. వ్యాధి సోకిన వాటిని వెంటనే వేరు చేయాలి.
  • వాహనాలు, దాణా బస్తాలు, క్రేట్లు, పరికరాల ద్వారా వ్యాధి వ్యాపించకుండా జాగ్రత్త వహించాలి.
  • కోళ్ళ షెడ్లు మరియు పరికరాలను శుభ్రం చేయడానికి ప్రతిపాదిత క్రిమిసంహారణిలైనటువంటి ఫినోలిక్ ఆమ్లం, క్రెసాలిక్ ఆమ్లం, హైపోక్లోరైట్, 10% ఫార్మలిన్, 0.1% గ్లుటరాల్దిహైడ్, బ్లీచింగ్ పౌడర్ ను వాడాలి.

డా. టి. విజయ నిర్మల శాస్త్రవేత్త (పశువైద్య విభాగం), డా. ఎన్. శ్రీ విద్య రాణి శాస్త్రవేత్త (విస్తరణ విభాగం), డా. బి.ఎస్. కాంతి శ్రీ శాస్త్రవేత్త (గృహ విజ్ఞాన విభాగం), డా. ఎస్. ఫిరోజ్ హుస్సేన్, శాస్త్రవేత్త (ఉద్యాన విభాగం), డా. ఎం.బాలకృష్ణ, సీనియర్ శాస్త్రవేత్త & అధిపతి, కృషి విజ్ఞాన కేంద్రం, ఒనిపెంట, వై.ఎస్.ఆర్. కడప జిల్లా-516173, డా. గోవిందరాజులు, ఎ.డి.ఆర్., ఆర్.హెచ్.ఆర్.ఎస్., తిరుపతి & డా. సి.హెచ్. రూత్, విస్తరణ సంచాలకులు, వై.ఎస్.ఆర్. ఉద్యాన విశ్వవిద్యాలయం, వెంకటరామన్నగూడెం, పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా
ఫోన్ : 8121136184

Read More
10 Jul, 2026
రైతునేస్తం0 commentsJuly 10, 2026agri news

ఎల్‌ నినో (El Nino) ప్రభావం మరియు పశువుల సంరక్షణ – సమగ్ర నివేదిక

ఎల్‌నినో అనేది పసిఫిక్ మహాసముద్రంలో ఏర్పడే ఒక తీవ్రమైన వాతావరణ మార్పు. దీని ప్రభావం వల్ల భారతదేశం, ప్రత్యేకించి ఆంధ్రప్రదేశ్ మరియు తెలంగాణ రాష్ట్రాల్లో వర్షపాతం సాధారణం కంటే తక్కువగా ఉండి, అత్యధిక ఉష్ణోగ్రతలు, వడగాలులు మరియు తీవ్ర కరువు పరిస్థితులు ఏర్పడతాయి. ఈ ప్రతికూల వాతావరణం వ్యవసాయంతో పాటు పాడి మరియు మాంసం కోసం పెంచే పశువుల ఆరోగ్యం, మరియు ఉత్పాదకతపై తీవ్రమైన ప్రభావాన్ని చూపుతుంది.

పశువులపై ఎల్‌నినో చూపే ప్రభావాలు, వాటి వల్ల కలిగే నష్టాలు, మరియు తీసుకోవాల్సిన సమగ్ర యాజమాన్య, నివారణ చర్యల గురించి కింద వివరంగా వివరించబడింది:

  1. పశువులపై ఎల్‌ నినో చూపే తీవ్ర ప్రభావాలు

ఎ. ఉష్ణోగ్రత మరియు హీట్ స్ట్రెస్:
• ఎల్‌నినో సమయంలో ఉష్ణోగ్రతలు సాధారణం కంటే 6°C వరకు పెరిగే అవకాశం ఉంటుంది.
• పశువులకు వాతావరణంలో ఉష్ణోగ్రత-తేమ సూచిక 68 కంటే తక్కువగా ఉంటే సురక్షితం. కానీ ఎల్‌నినో వల్ల ఈ సూచిక 79 కంటే ఎక్కువగా నమోదై, పశువులు భయంకరమైన హీట్ స్ట్రెస్‌కు గురవుతాయి.
• మనుషుల లాగా పశువులకు చెమట పట్టే సామర్థ్యం చాలా తక్కువ. కాబట్టి వేడిని తట్టుకోవడానికి పశువులు వేగంగా శ్వాస తీసుకోవడం ప్రారంభిస్తాయి. దీనివల్ల పశువు శరీరంలోని శక్తి మాంసం, పాలు ఉత్పత్తికి బదులుగా శ్వాస తీసుకోవడానికే వృథా అవుతుంది.

బి. రోగనిరోధక వ్యవస్థ క్షీణత మరియు వ్యాధులు:
• ఎల్‌నినో సమయంలో వాతావరణ ఒత్తిడి వల్ల పశువుల శరీరంలో కార్టిసోల్ మరియు ఏసీటీఎచ్ అనే ఒత్తిడి హార్మోన్లు విపరీతంగా విడులవుతాయి. ఈ హార్మోన్లు పశువుల రోగనిరోధక శక్తిని అణచివేస్తాయి.
• వేడి, తేమతో కూడిన వాతావరణం వల్ల పేలు, గోమారలు, మరియు ఈగలు ఎక్కువగా వృద్ధి చెంది పశువులకు వ్యాధులను వ్యాపింపజేస్తాయి.
• అలాగే రోగనిరోధక శక్తి తగ్గడం వల్ల గొంతువాపు, జబ్బవాపు, ఆంత్రాక్స్ లాంటి ప్రమాదకరమైన బాక్టీరియా మరియు వైరల్ వ్యాధులు వేగంగా సోకుతాయి.

సి. పాడి ఆవులు, గేదెలపై ప్రభావం:
• ఆవులు తమ శరీరంలో వేడిని తగ్గించుకునే క్రమంలో జీర్ణక్రియను నెమ్మదింపజేస్తాయి. దీనివల్ల దాణా తీసుకోవడం తగ్గిపోతుంది.
• తగినంత దాణా తీసుకోకపోవడం వల్ల పాల దిగుబడి 10% నుంచి 30% వరకు పడిపోతుంది. పాలలో కొవ్వు మరియు ప్రోటీన్ శాతం బాగా తగ్గిపోయి పాలు పలచబడతాయి.
• ప్రత్యుత్పత్తి వ్యవస్థ దారుణంగా దెబ్బతింటుంది. ఈస్ట్రోజెన్, ఎల్‌హెచ్ హార్మోన్ల స్థాయిలు పడిపోయి అండాల నాణ్యత దెబ్బతింటుంది.
• ఆవులు సైలెంట్ హీట్‌కు గురవుతాయి మరియు గర్భస్థ పిండాలు చనిపోయే ప్రమాదం ఉంటుంది.
• ఒక పరిశోధన ప్రకారం, ఎల్‌నినో వల్ల కలిగే హీట్ స్ట్రెస్ సమయంలో ఆవులలో పిండాల ఉత్పత్తి తగ్గిపోతుంది. చల్లటి వాతావరణంలో సజీవ పిండాల శాతం 59.2% ఉండగా, ఎల్‌నినో సమయంలో అది 38.2%కి పడిపోయినట్లు గుర్తించారు.

డి. మాంసం కోసం పెంచే పశువులపై ప్రభావం:
• సరైన పశుగ్రాసం లేకపోవడం వల్ల పశువుల బరువు పెరగడం ఆగిపోతుంది.
• తీవ్రమైన ఎండల వల్ల పశువుల కండరాల్లో నిల్వ ఉండే గ్లైకోజెన్ శక్తి పూర్తిగా హరించుకుపోతుంది.
• దీనివల్ల మాంసం కోసే సమయానికి దాని ఆమ్ల-క్షార స్థాయి 5.8-6.0కు పెరిగిపోయి, మాంసం ముదురు రంగులో, గట్టిగా, పొడిగా మారుతుంది. దీనివల్ల మార్కెట్లో మాంసం నాణ్యత, ధర పడిపోతుంది.

ఇ. నీరు మరియు పశుగ్రాస కొరత:
• ఎల్‌నినో వల్ల వర్షపాతం తగ్గడంతో పచ్చగడ్డి దిగుబడి ఆగిపోయి పశుగ్రాస కొరత ఏర్పడుతుంది. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఇప్పటికే 4.5 లక్షల టన్నుల పశుగ్రాసం కొరత ఏర్పడింది.
• చెరువులు, కుంటలు ఎండిపోవడం వల్ల పశువులకు త్రాగునీటి కొరత ఏర్పడుతుంది. ఒకవేళ కలుషితమైన నీరు తాగితే వ్యాధులు ప్రబలుతాయి.

  1. నివారణ మరియు యాజమాన్య చర్యలు

ఎ. పశుగ్రాస నిర్వహణ:
• ముందస్తు ప్రణాళిక: రాబోయే కరువు పరిస్థితులను (ముఖ్యంగా ఫిబ్రవరి నుంచి జూన్ వరకు) దృష్టిలో ఉంచుకొని పశుగ్రాస ప్రణాళిక చేసుకోవాలి.
• సైలేజ్ తయారీ: వర్షాకాలంలో లేదా పచ్చగడ్డి ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు మిగిలిన గడ్డిని వృథా చేయకుండా “సైలేజ్” లేదా ఎండుగడ్డిగా నిల్వ చేసుకోవాలి.
• దాణా మరియు మేత కొలతలు: 400-500 కేజీల బరువుండే పశువుకు రోజుకు 20-25 కేజీల పచ్చగడ్డి, 5 కేజీల ఎండుగడ్డి (వరి గడ్డి లేదా జొన్న), 3-5 కేజీల దాణా విధిగా అందించాలి. పచ్చగడ్డి అందుబాటులో లేకపోతే ఎండు గడ్డికి పోషకాలు కలిపి ఇవ్వాలి.
• ప్రభుత్వ పథకాల వినియోగం: ఆంధ్రప్రదేశ్ లాంటి రాష్ట్రాల్లో ఉపాధి హామీ పథకం కింద, ప్రకృతి వ్యవసాయం కింద ఖాళీ భూముల్లో పచ్చగడ్డిని పెంచాలి. హరిత గోపాలం పథకం ద్వారా పశుగ్రాస క్షేత్రాలు, నర్సరీలను ఏర్పాటు చేసుకోవాలి.
• పొలాల గట్లపై పెరిగే సహజమైన గడ్డిని నాశనం చేయకుండా పశువుల కోసం భద్రపరచుకోవాలి.

బి. దాణాలో మార్పులు మరియు సప్లిమెంట్లు:
• పశువులు ఎండ సమయంలో మేత తినలేవు, కాబట్టి వాతావరణం చల్లగా ఉండే ఉదయం (6-7 గంటలకు) మరియు సాయంత్రం (4-6 గంటలకు) సమయాల్లో మేత మేపాలి.
• మేతలో పీచు పదార్థాలతో పాటు శక్తిని ఇచ్చే దాణా పెంచాలి. అజీర్తి సమస్యలు రాకుండా ప్రోబయోటిక్స్ వాడాలి.
• వడదెబ్బను, డీహైడ్రేషన్‌ను తట్టుకోవడానికి తాగునీటిలో ఎలక్ట్రోలైట్లు కలపాలి.
• పశువులకు మినరల్ మిక్చర్ మరియు ఉప్పు ఎక్కువగా ఉండే దాణా అందించాలి. విటమిన్ సి, విటమిన్ బి1, మరియు ఎల్-కార్నిటైన్ కలిగిన పోషకాలు పశువులకు ఒత్తిడి నుంచి ఉపశమనం ఇస్తాయి.

సి. నీటి నిర్వహణ:
• ఒక ఆవుకు రోజుకు కనీసం 40-60 లీటర్ల శుభ్రమైన తాగునీరు అవసరం, ఎండాకాలంలో ఈ అవసరం ఇంకా పెరుగుతుంది. పశువులకు ఎల్లప్పుడూ చల్లటి, స్వచ్ఛమైన నీరు అందుబాటులో ఉండేలా చూడాలి.
• వ్యవసాయ క్షేత్రాల్లో పల్లపు ప్రాంతాల్లో ఫార్మ్ పాండ్స్ తవ్వి వర్షపు నీటిని నిల్వ చేసుకోవాలి.

డి. వసతి మరియు శీతలీకరణ:
• పశువుల పాకల పైకప్పుకు ఆస్బెస్టాస్ లేదా జింక్ రేకులు వాడకూడదు, ఇవి వేడిని ఎక్కువగా ఆకర్షిస్తాయి. కప్పులపై గడ్డి లేదా కొబ్బరి ఆకులు వేసి ఉంచాలి.
• గాలి బాగా ఆడేలా చూసుకోవాలి. పాకలలో వేడిని తగ్గించడానికి ఫాగర్లు, మిస్ట్ డ్రాప్స్, లేదా స్ప్రింక్లర్లు తో పాటు ఫ్యాన్లు ఉపయోగించి సూక్ష్మ వాతావరణాన్ని చల్లగా ఉంచాలి. క్లోజ్డ్ హౌస్ పద్ధతిని వాడితే కూలింగ్ ప్యాడ్స్ ఏర్పాటు చేసుకోవాలి.

ఇ. ఆరోగ్య సంరక్షణ మరియు వ్యాక్సినేషన్:
• ఎల్‌నినో ముప్పు తీవ్రంగా ఉంటుంది కాబట్టి వర్షాకాలానికి ముందే పశువులకు గాలికుంటు వ్యాధి, గొంతువాపు, మరియు జబ్బవాపు లకు తప్పనిసరిగా టీకాలు వేయించాలి.
• పశువులకు క్రమం తప్పకుండా నట్టల నివారణ మందులు త్రాగించాలి. పాకల్లోకి పేలు, గోమారలు రాకుండా పాత మట్టిని తీసేసి కొత్త మట్టి వేయాలి, క్రిమిసంహారకాలు పిచికారీ చేయాలి.
• పాకల్లో రద్దీని తగ్గించాలి. రద్దీ వల్ల వేడి పెరగడమే కాకుండా అమ్మోనియా వాయువు ఉత్పత్తి అయి శ్వాసకోశ వ్యాధులు వస్తాయి.
• ఉరుములు, పిడుగులు పడే సమయంలో పశువులను చెట్ల కింద ఉంచకూడదు. అలాగే ఎండ తీవ్రంగా ఉన్నప్పుడు పశువులను బలవంతంగా లాగడం చేయకూడదు.
పై విధానాలను సూక్ష్మస్థాయిలో ప్రణాళికబద్ధంగా పాటిస్తే, ఎల్‌నినో లాంటి విపత్కర వాతావరణ పరిస్థితుల్లో సైతం పశుగ్రాస కొరతను అధిగమించి, పశువుల ఉత్పాదకత పడిపోకుండా కాపాడుకోవచ్చు. ఏదైనా అనారోగ్య లక్షణాలు కనిపిస్తే తక్షణం పశువైద్యాధికారిని సంప్రదించడం అత్యంత కీలకం.

డాక్టర్.జి.రాంబాబు, పశువైధ్యాధికారి, కడప. Ph: 94945 88885

Read More
9 Jul, 2026
రైతునేస్తం0 commentsJuly 9, 2026agri news

గ్రామీణ పశుపోషణలో డిజిటల్ విప్లవం

     గ్రామీణ పశుపోషణలో డిజిటల్ విప్లవం వ్యవసాయ రంగాన్ని, ముఖ్యంగా గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థను కొత్త పుంతలు తొక్కిస్తోంది. భారతదేశంలో గ్రామీణ ప్రాంతాల ప్రజల జీవనాధారంలో పశుపోషణకు ముఖ్యమైన స్థానం ఉంది. వ్యవసాయంతో పాటు పశువులను పెంచడం ద్వారా రైతులు అదనపు ఆదాయాన్ని పొందుతున్నారు. గతంలో పశుపోషణ సంప్రదాయ పద్ధతులపై ఆధారపడగా, ప్రస్తుతం డిజిటల్ సాంకేతికత అందుబాటులోకి రావడంతో ఈ రంగంలో గణనీయమైన మార్పులు చోటుచేసుకుంటున్నాయి. మొబైల్ ఫోన్లు, ఇంటర్నెట్, డిజిటల్ యాప్‌లు, ఆన్‌లైన్ సేవలు వంటి సాంకేతిక సాధనాలు రైతులకు పశువుల సంరక్షణ, ఆరోగ్య నిర్వహణ, మార్కెటింగ్ మరియు ఆర్థిక లావాదేవీలలో సహాయపడుతున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో గ్రామీణ పశుపోషణలో డిజిటల్ విప్లవం రైతుల జీవితాలను సులభతరం చేస్తూ, వారి ఆదాయాన్ని పెంచే దిశగా కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది.

పశువులకు డిజిటల్ గుర్తింపు (RFID ట్యాగింగ్):
ప్రతి పశువు చెవికి ప్రత్యేకమైన డిజిటల్ కోడ్ కలిగిన ట్యాగ్‌ను (RFID – Radio Frequency Identification) అమర్చుతున్నారు. దీని ద్వారా పశువు పుట్టిన తేదీ, యజమాని వివరాలు, ఇచ్చిన టీకాలు, మరియు ఆరోగ్య చరిత్రను కేంద్ర ప్రభుత్వ నేషనల్ డిజిటల్ లైవ్ స్టాక్ మిషన్ (NDLM) డేటాబేస్ లో నిక్షిప్తం చేస్తున్నారు. ఇది పశువుల అక్రమ రవాణాను అరికట్టడానికి మరియు నకిలీ పశువులను గుర్తించడానికి సహాయపడుతుంది.

పశువుల ఆరోగ్యంపై నిరంతర పర్యవేక్షణ- డిజిటల్ టెక్నాలజీ వల్ల వచ్చిన ముఖ్యమైన మార్పుల్లో పశువుల ఆరోగ్య పర్యవేక్షణ ఒకటి.

  • ప్రస్తుతం పశువులకు స్మార్ట్ కాలర్లు లేదా చెవులకు అమర్చే సెన్సర్లు అందుబాటులో ఉన్నాయి. ఇవి పశువుల శరీర ఉష్ణోగ్రత, కదలికలు, ఆహారం తీసుకునే విధానం వంటి విషయాలను నిరంతరం గమనిస్తాయి.
  • పశువులో ఏదైనా అసాధారణ లక్షణం కనిపిస్తే వెంటనే రైతు మొబైల్‌కు సమాచారం చేరుతుంది. దీంతో వ్యాధిని ప్రారంభ దశలోనే గుర్తించి చికిత్స చేయవచ్చు. ఫలితంగా పశువుల ఆరోగ్యం మెరుగుపడటమే కాకుండా వైద్య ఖర్చులు కూడా తగ్గుతాయి.
  • మన దేశంలో కొన్ని AI ఆధారిత వ్యవస్థలు మాస్టైటిస్, లంపీ స్కిన్ డిసీజ్ వంటి వ్యాధులను కూడా ముందుగానే గుర్తించే సామర్థ్యాన్ని కలిగి ఉన్నాయి.

పాల ఉత్పత్తి మరియు విక్రయాలలో డిజిటలైజేషన్:
పాల సేకరణ కేంద్రాలలో ‘ఆటోమేటిక్ మిల్క్ కలెక్షన్ యూనిట్స్’ (AMCU) వచ్చాయి. వీటి ద్వారా పాలు ఎన్ని ఉన్నాయి, వాటిలో నాణ్యత (ఫ్యాట్ శాతం) ఎంత ఉందో క్షణాల్లో తెలిసిపోతుంది. రైతు ఖాతాలో నేరుగా డబ్బులు జమ కావడం వల్ల పారదర్శకత పెరుగుతుంది.

  • డిజిటల్ పరికరాలు పశువుల ఉత్పాదకతను కూడా పెంచుతున్నాయి. పశువులు ఎంత మేత తింటున్నాయి, ఎప్పుడు మేత ఇవ్వాలి, సంతానోత్పత్తికి సరైన సమయం ఎప్పుడు అనే విషయాలను ఇవి గుర్తించగలవు. అలాగే పాల ఉత్పత్తికి సంబంధించిన వివరాలను కూడా విశ్లేషించగలవు.
  • దీంతో ప్రతి పశువుపై ప్రత్యేక శ్రద్ధ పెట్టడం సాధ్యమవుతుంది. ఫలితంగా పాల ఉత్పత్తి పెరిగి రైతుల ఆదాయం కూడా మెరుగుపడుతోంది.

కృత్రిమ గర్భధారణ (AI) మరియు సంతానోత్పత్తి యాప్‌లు:
పశువుల ఈత సమయం, ఎదకు వచ్చే సమయం కచ్చితంగా తెలిస్తేనే పాడి పరిశ్రమ లాభసాటిగా ఉంటుంది. దీని కోసం ప్రత్యేక మొబైల్ యాప్‌లు వచ్చాయి. ఇవి పశువుల ఆరోగ్య చక్రంను పర్యవేక్షించి, రైతులకు సరైన సమయానికి సూచనలు పంపుతాయి.

రైతుల చేతిలో స్మార్ట్‌ఫోన్ శక్తి- నేటి కాలంలో స్మార్ట్‌ఫోన్ రైతులకు ఒక ముఖ్యమైన సాధనంగా మారింది.
మొబైల్ యాప్‌ల ద్వారా రైతులు పశువైద్యుల సలహాలు పొందవచ్చు. టెలీమెడిసిన్ సేవలను ఉపయోగించవచ్చు. వాతావరణ సమాచారం తెలుసుకోవచ్చు. వ్యాధులపై హెచ్చరికలు పొందవచ్చు. మార్కెట్ ధరలు తెలుసుకోవచ్చు. అలాగే పశువులు లేదా పాల ఉత్పత్తులను ఆన్‌లైన్‌లో విక్రయించవచ్చు. టీకాలు వేయాల్సిన తేదీలు, మందులు ఇవ్వాల్సిన సమయాల గురించి కూడా యాప్‌లు గుర్తు చేస్తాయి.

వ్యాధుల నియంత్రణలో డిజిటల్ టెక్నాలజీ పాత్ర
పశువుల ప్రవర్తనలో ఏదైనా అసాధారణ మార్పు కనిపిస్తే డిజిటల్ పరికరాలు వెంటనే హెచ్చరికలు పంపిస్తాయి. దీంతో వ్యాధులు ఎక్కువగా వ్యాపించకముందే అవసరమైన చర్యలు తీసుకోవచ్చు. ఇలా చేయడం వల్ల పశువుల మరణాలు తగ్గడమే కాకుండా రైతులు ఆర్థిక నష్టాల నుంచి కూడా రక్షించబడతారు.

పశువైద్య సేవలు – ఈ-సంజీవని:
దూర ప్రాంతాల్లోని రైతులకు పశువైద్యుల సలహాలు, సూచనలు అందించడానికి టెలి-మెడిసిన్ అందుబాటులోకి వచ్చింది. స్థానిక వైద్యాధికారులు అందుబాటులో లేనప్పుడు, స్మార్ట్ ఫోన్ ద్వారా వీడియో కాల్స్ చేసి వ్యాధులను నిర్ధారించి, చికిత్స అందించవచ్చు.

మార్కెట్ అవకాశాల విస్తరణ- డిజిటల్ ప్లాట్‌ఫారమ్‌ల వల్ల రైతులు తమ ఉత్పత్తులను నేరుగా కొనుగోలుదారులకు విక్రయించే అవకాశం పొందుతున్నారు.
దీంతో మధ్యవర్తులపై ఆధారపడాల్సిన అవసరం తగ్గుతుంది. ఉత్పత్తులకు సరైన ధర లభిస్తుంది. మార్కెట్ సమాచారం సులభంగా అందుతుంది. కొత్త వ్యాపార అవకాశాలు కూడా పెరుగుతాయి. అలాగే డిజిటల్ చెల్లింపుల వల్ల డబ్బు లావాదేవీలు మరింత సురక్షితంగా, వేగంగా జరుగుతున్నాయి.

పర్యావరణ పరిరక్షణకు తోడ్పాటు
డిజిటల్ టెక్నాలజీ వినియోగం వల్ల యాంటీబయాటిక్స్ అవసరానికి మించి వాడాల్సిన అవసరం తగ్గుతుంది. నీరు, మేత వంటి వనరుల వృథా తగ్గుతుంది. పర్యావరణంపై ప్రభావం కూడా తగ్గుతుంది. దీంతో అందుబాటులో ఉన్న వనరులను మరింత సమర్థవంతంగా ఉపయోగించుకోవచ్చు.

రైతులు ఎదుర్కొంటున్న సవాళ్లు
అయితే ఈ మార్పుల మధ్య కొన్ని సవాళ్లు కూడా ఉన్నాయి. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఇంటర్నెట్ సౌకర్యం ఇంకా పూర్తిగా అందుబాటులో లేకపోవడం. డిజిటల్ పరిజ్ఞానం కొంతమందికి తక్కువగా ఉండటం. ఆధునిక పరికరాల ధరలు ఎక్కువగా ఉండటం వంటి కారణాల వల్ల రైతులందరూ ఈ సాంకేతికతను పూర్తిగా వినియోగించలేకపోతున్నారు.
అందుకే రైతులకు శిక్షణ, అవగాహన కార్యక్రమాలు నిర్వహించడం చాలా అవసరం. ఈ దిశగా ప్రభుత్వాలు, స్వచ్ఛంద సంస్థలు, ప్రైవేట్ కంపెనీలు కలిసి పనిచేస్తున్నాయి.

ముగింపు
డిజిటల్ టెక్నాలజీ సంప్రదాయ పశుపోషణ పద్ధతులను తొలగించడం లేదు. వాటిని మరింత మెరుగుపరుస్తోంది. రైతుల అనుభవానికి ఆధునిక సాంకేతికత తోడవడంతో పశుపోషణ మరింత సులభంగా, సమర్థవంతంగా మారుతోంది. ఆరోగ్యకరమైన పశువులు, అధిక ఆదాయం, బలమైన గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థ నిర్మాణంలో డిజిటల్ టెక్నాలజీ కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది. రాబోయే రోజుల్లో పశుపోషణలో డిజిటల్ సాధనాలు కూడా భూమి, నీరు, మేతల మాదిరిగానే అవసరమైనవిగా మారనున్నాయి.
ఈ డిజిటల్ విప్లవం కేవలం పట్టణాలకే పరిమితం కాకుండా, గ్రామీణ ప్రాంతాలకు విస్తరించడం వల్ల పాడి రైతుల జీవితాల్లో కొత్త వెలుగులు వస్తున్నాయి. యువత కూడా ఈ ఆధునిక పశుపోషణ పట్ల ఆసక్తి చూపుతున్నారు.

డా. బద్దం అఖిల (ఎం.వి.ఎస్‌సి.),
డా. సంతోషిణి చింత, అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్,
పశువైద్య మరియు పశుసంవర్ధక విస్తరణ విద్య విభాగం,
పశువైద్య శాస్త్ర కళాశాల, కోరుట్ల. Ph: 9703121088

Read More
25 Jun, 2026
రైతునేస్తం0 commentsJune 25, 2026agri news

తెలంగాణ రాష్ట్రంలో గొర్రెలు, మేకల్లో స్థానిక విషపూరిత మొక్కలు, వాటి యొక్క ప్రబావం

తెలంగాణ రాష్ట్రంలో గొర్రెలు, మేకల పెంపకం కొంతమంది రైతులకు ముఖ్యమైన ఉపాధి. తక్కువ పెట్టుబడితో ఎక్కువ లాభం ఇచ్చే పశుపాలనగా ఇది గుర్తింపు పొందింది. అయితే, మారుతున్న వాతావరణ పరిస్థితులు, అడవుల తగ్గుదల, పచ్చిక కొరత, పశుపోషణ లోపాల వల్ల గొర్రెలు, మేకలు తినరాని కొన్ని స్థానిక మొక్కలను తిని విషబాధకు గురవడం మన రాష్ట్రంలో తరచూ కనిపిస్తోంది. ఈ సమస్య వల్ల జంతువులు అనారోగ్యానికి గురై, కొన్నిసార్లు మరణించడమూ జరుగుతుంది. అందుకే రైతులు ఈ విషయంలో అవగాహన కలిగి ఉండటం చాలా అవసరం.

విషపూరిత మొక్కలు అంటే ఏమిటి?
గొర్రెలు, మేకలు సాధారణంగా పచ్చిక, ఆకులు, కొమ్మలు తింటాయి. కానీ కొన్ని మొక్కల్లో సహజంగానే విషపదార్థాలు ఉంటాయి. అలాంటి మొక్కలను జంతువులు తిన్నప్పుడు ఆ విషపదార్థాలు శరీరంలోకి వెళ్లి జీర్ణక్రియ, నరాలు, కాలేయం, మూత్రపిండాలను దెబ్బతీస్తాయి. దీనినే మొక్కల వల్ల వచ్చే విషబాధ అంటారు.

ఈ విషబాధ ఎక్కువగా:
• వేసవిలో పచ్చిక కొరత ఉన్నప్పుడు
• కరవు పరిస్థితుల్లో
• అడవుల్లో మేపేటప్పుడు
• పొలాల అంచుల్లో నిర్లక్ష్యంగా మేపినప్పుడు ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది.

తెలంగాణలో సాధారణంగా కనిపించే విషమొక్కలు

లంతెన (గండ్ల పూల చెట్టు)

ఈ మొక్క తెలంగాణ అంతటా విస్తృతంగా కనిపిస్తుంది. దీని ఆకులు, పువ్వులు తిన్న గొర్రెలు, మేకల్లో:
• ఆకలి తగ్గిపోవడం
• నోరు పచ్చగా మారడం
• కడుపు ఉబ్బడం
• బలహీనత
• క్రమంగా చనిపోవడం కనిపిస్తాయి.

తుమ్మ చెట్టు

తుమ్మ ఆకులు ఎక్కువగా తింటే:
• నోటిలో గాయాలు
• మేత తినకపోవడం
• జీర్ణక్రియ లోపించడం వంటివి వస్తాయి

కందగడ్డి / అడవి కంద

ఇవి తిన్నప్పుడు:
• వాంతులు
• విరేచనాలు
• నడవలేకపోవడం
• అకస్మాత్తుగా పడిపోవడం కనిపిస్తాయి.

నల్ల ఉసిరి / అడవి ఉసిరి

ఇది తినడం వల్ల:
• కాలేయానికి నష్టం
• కళ్లు పసుపు రంగులో మారడం
• మూత్రం ముదురు రంగులో రావడం వంటివి కనిపిస్తాయి.

అడవి పొగాకు

ఈ మొక్క తిన్న మేకల్లో:
• నరాల బలహీనత
• వణుకు
• శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది
• చనిపోవడం కూడా జరుగుతుంది.

విషబాధకు కారణాలు

  1. పచ్చిక కొరత వేసవిలో పచ్చిక దొరకకపోవడంతో జంతువులు దొరికిన మొక్కలన్నీ తింటాయి.
  2. ఖనిజాల లోపం ఉప్పు, ఖనిజాల లోపం ఉన్నప్పుడు జంతువులు అసాధారణంగా ఇతర మొక్కలను తింటాయి.
  3. అడవుల్లో నిర్లక్ష్య మేపకం అడవుల్లో ఎటువంటి నియంత్రణ లేకుండా మేపితే విషమొక్కలు తినే ప్రమాదం ఎక్కువ.
  4. పొలాల్లో రసాయనాల ప్రభావం మందులు పిచికారీ చేసిన తర్వాత మేపడం వల్ల విషబాధ వస్తుంది.

లక్షణాలు (గుర్తించే విధానం)
విషమొక్కలు తిన్న గొర్రెలు, మేకల్లో సాధారణంగా ఈ లక్షణాలు కనిపిస్తాయి:
• మేత తినకపోవడం
• ఎక్కువగా నోరు నుంచి నురుగు రావడం
• కడుపు నొప్పి, ఉబ్బరం
• విరేచనాలు లేదా మలబద్ధకం
• నడవలేక కూలిపోవడం
• శ్వాస వేగంగా తీసుకోవడం
• అకస్మాత్తుగా మరణం

లక్షణాలు కనిపించిన వెంటనే ఆలస్యం చేయకుండా చర్యలు తీసుకోవాలి.
చికిత్స (ప్రాథమిక చర్యలు)

  1. వెంటనే వెటర్నరీ డాక్టర్‌కు సమాచారం ఇవ్వాలి
  2. అనుమానాస్పద మొక్కలు తినకుండా జంతువులను వేరుచేయాలి
  3. శుద్ధమైన నీరు ఇవ్వాలి
  4. డాక్టర్ సూచన మేరకు:
    o యాంటీడోట్ మందులు
    o గ్లూకోజ్ డ్రిప్
    o కాలేయ రక్షక మందులు ఇవ్వాలి

గమనిక: ఇంటి చిట్కాలు వాడకూడదు, తప్పనిసరిగా వైద్యుడి సలహా తీసుకోవాలి.

నివారణ చర్యలు (అత్యంత ముఖ్యమైనవి)
• పశువులకు సరిపడా పచ్చిక, ఎండుగడ్డి అందించాలి
• ఉప్పు, ఖనిజ మిశ్రమం తప్పనిసరిగా ఇవ్వాలి
• పొలాల అంచుల్లో, అడవుల్లో విషమొక్కలను తొలగించాలి
• మందులు పిచికారీ చేసిన పొలాల్లో మేపకూడదు
• రైతులకు విషమొక్కలపై శిక్షణ ఇవ్వాలి

సారాంశం
తెలంగాణ రాష్ట్రంలో గొర్రెలు, మేకల్లో స్థానిక మొక్కల వల్ల వచ్చే విషబాధలు రైతులకు పెద్ద నష్టాన్ని కలిగిస్తున్నాయి. కానీ సరైన అవగాహన, జాగ్రత్తలు, సమయానికి చికిత్స ద్వారా ఈ నష్టాన్ని చాలా వరకు తగ్గించవచ్చు. పశువుల ఆరోగ్యం కాపాడితేనే రైతు ఆర్థికంగా ముందుకు సాగగలడు. అందుకే ప్రతి పశుపోషకుడు ఈ విషయంలో జాగ్రత్తగా ఉండాలి.

డా జె. సాయి కిరణ్ ( శాస్త్రవేత, ఎల్ పి ఎం), Ph: 8121451017, కృషి విజ్ఞాన కేంద్రం, పీవీ నరసింహారావు తెలంగాణ వెటర్నరీ యూనివర్సిటీ, మామునూరు, వరంగల్

Read More
20 Jun, 2026
రైతునేస్తం0 commentsJune 20, 2026agri news

జులై 6 ప్రపంచ జూనోసిస్ దినోత్సవం సందర్భంగా….. జూనోటిక్ వ్యాధుల నియంత్రణతో ప్రజారోగ్యానికి భరోసా

ఆధునిక ప్రపంచంలో మానవులు, జంతువులు మరియు పర్యావరణం మధ్య సంబంధాలు మరింత పెరుగుతున్నాయి. పెరుగుతున్న జనాభా, పట్టణీకరణ, అటవీ ప్రాంతాల తగ్గుదల, వాతావరణ మార్పులు మరియు జంతువులతో సన్నిహిత సంబంధాల కారణంగా జూనోటిక్ వ్యాధుల ప్రాముఖ్యత రోజురోజుకూ పెరుగుతోంది.

జంతువుల నుండి మనుషులకు లేదా మనుషుల నుండి జంతువులకు సహజంగా సంక్రమించే వ్యాధులను జూనోటిక్ వ్యాధులు (Zoonotic Diseases) లేదా సంక్రమిత వ్యాధులు అని అంటారు. “జూనోసిస్” అనే పదం గ్రీకు భాషలోని “Zoon” (జంతువు) మరియు “Nosos” (వ్యాధి) అనే పదాల నుండి వచ్చింది. ఈ వ్యాధులు వైరస్‌, బ్యాక్టీరియా, శిలీంధ్రాలు, పరాన్నజీవులు మరియు ఇతర సూక్ష్మజీవుల ద్వారా వ్యాపిస్తాయి. ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) అంచనాల ప్రకారం మానవుల్లో కనిపించే అంటువ్యాధులలో 60% కంటే ఎక్కువ జంతు మూలం కలిగినవే. కొత్తగా ఉద్భవించే అంటువ్యాధులలో సుమారు 75% జూనోటిక్ వ్యాధులే.

ప్రముఖ ఫ్రెంచ్ శాస్త్రవేత్త లూయిస్ పాశ్చర్ 1885 జూలై 6న మొదటిసారిగా రేబీస్ వ్యాధికి వ్యతిరేకంగా అభివృద్ధి చేసిన వ్యాక్సిన్‌ను విజయవంతంగా ఒక బాలుడికి అందించారు. రేబీస్ సోకిన కుక్క కాటుకు గురైన ఆ బాలుడు ఆ వ్యాక్సిన్ వల్ల ప్రాణాపాయం నుండి బయటపడ్డాడు. ఈ సంఘటన వైద్య శాస్త్ర చరిత్రలో ఒక మైలురాయిగా నిలిచింది. జంతువుల ద్వారా సంక్రమించే వ్యాధులను నియంత్రించడంలో టీకాల ప్రాముఖ్యతను ప్రపంచానికి చాటి చెప్పింది. అందుకే ఆ చారిత్రాత్మక ఘట్టాన్ని గుర్తు చేసుకుంటూ ప్రతి సంవత్సరం జూలై 6న ప్రపంచ జూనోసిస్ దినోత్సవాన్ని నిర్వహిస్తున్నారు. జంతువుల నుండి మనుషులకు సంక్రమించే వ్యాధుల గురించి ప్రజల్లో అవగాహన పెంచడం ఈ దినోత్సవం ప్రధాన ఉద్దేశ్యం.

జూనోటిక్ వ్యాధులు ఎలా వ్యాపిస్తాయి?

  1. ప్రత్యక్ష సంపర్కం ద్వారా
    వ్యాధి సోకిన జంతువులను తాకడం, వాటి రక్తం, లాలాజలం, మూత్రం లేదా ఇతర శరీర స్రావాలతో సంపర్కంలోకి రావడం ద్వారా.
    ఉదాహరణ: రేబీస్, ఆంత్రాక్స్.
  2. పరోక్ష సంపర్కం ద్వారా
    జంతువులు ఉపయోగించిన పరికరాలు, షెడ్లు, మేత పాత్రలు లేదా కలుషితమైన పరిసరాల ద్వారా.
  3. ఆహారం ద్వారా
    సరిగా ఉడకని మాంసం, పాశ్చరైజ్ చేయని పాలు లేదా కలుషిత ఆహార పదార్థాల ద్వారా.
    ఉదాహరణ: బ్రూసెల్లోసిస్, సాల్మొనెల్లోసిస్.
  4. నీటి ద్వారా
    వ్యాధికారక సూక్ష్మజీవులతో కలుషితమైన నీటిని ఉపయోగించడం వల్ల.
    ఉదాహరణ: లెప్టోస్పిరోసిస్.
  5. వాహక కీటకాల ద్వారా
    దోమలు, పేలు, ఈగలు, టిక్స్ వంటి కీటకాల ద్వారా.
    ఉదాహరణ: కైసానూర్ ఫారెస్ట్ డిసీజ్ (KFD).
  6. గాలి ద్వారా
    కొన్ని వ్యాధికారకాలు గాలి ద్వారా కూడా వ్యాపించవచ్చు.
    ఉదాహరణ: బోవైన్ ట్యూబర్‌క్యులోసిస్.

జూనోసిస్ దినోత్సవం ప్రాముఖ్యత

  1. జంతు-మానవ ఆరోగ్య సంబంధంపై అవగాహన కల్పించడం.
  2. జూనోటిక్ వ్యాధుల నివారణ చర్యలను ప్రజలకు తెలియజేయడం.
  3. పశువైద్యులు, వైద్యులు, ప్రజారోగ్య అధికారులు కలిసి పనిచేసే “వన్ హెల్త్ (One Health)” విధానాన్ని ప్రోత్సహించడం.
  4. వ్యాధుల పర్యవేక్షణ, నివారణ మరియు నియంత్రణ కార్యక్రమాలను బలోపేతం చేయడం.
  5. ఆహార భద్రత మరియు ప్రజారోగ్య పరిరక్షణకు తోడ్పడడం.

ముఖ్యమైన జూనోటిక్ వ్యాధులు

  1. రేబీస్ (Rabies) లేదా పిచ్చికుక్కకాటు వ్యాధి
    కారకం – రేబీస్ వైరస్ / లిస్సా వైరస్
    వ్యాప్తి – కుక్కలు, పిల్లులు, కోతులు, నక్కలు, గబ్బిలాలు వంటి జంతువుల కాటు ద్వారా మరియు లాలాజలం ద్వారా.
    • కుక్కలు, పిల్లులు మరియు ఇతర జంతువుల కాటు ద్వారా వ్యాపిస్తుంది.
    లక్షణాలు – జ్వరం, తలనొప్పి, నీటిని చూసి భయపడటం, నాడీ వ్యవస్థ దెబ్బతినడం
    నియంత్రణ
    • పెంపుడు కుక్కలకు క్రమం తప్పకుండా టీకాలు వేయాలి.
    • కాటు జరిగిన వెంటనే సబ్బు మరియు నీటితో గాయాన్ని 15 నిమిషాల పాటు కడగాలి.
    • వెంటనే టి.టి.ఇంజెక్షన్ వేయాలి.
    • యాంటీ రేబీస్ టీకా 0, 3, 7, 14, 28 మరియు 90 రోజు తప్పకుండా ఇప్పించాలి.
    • గాయాన్ని ఎట్టి పరిస్థితుల్లో మూసి వుంచరాదు. సూర్య కాంతి తగిలేలా చూడాలి.
    • గాయం బాగా లోతుగా వున్నట్లైతే రేబీస్ ఇమ్యునోగ్లోబ్యులిన్ తో పాటు యాంటీబయాటిక్ మందులు కూడా డాక్టరు సలహా మేరకు వాడాలి.
  2. బ్రూసెల్లోసిస్ (Brucellosis)
    కారకం : బ్రూసెల్లా అనే బ్యాక్టీరియా.
    వ్యాప్తి – కలుషిత పాలు, పాల ఉత్పత్తులు, గర్భస్రావం జరిగిన పశువుల స్రావాలతో సంపర్కం.
    లక్షణాలు – దీర్ఘకాలిక జ్వరం, కీళ్ల నొప్పులు మరియు బలహీనత
    నియంత్రణ – పాలను మరిగించి మాత్రమే త్రాగడం, పశువులకు వ్యాధి నిరోధక టీకాలు ఇప్పించడం, ఈసుకుపోయిన పశువులను లేదా జీవాలను పరీక్షించేటప్పుడు మాస్కులను మరియు గ్లౌజులను వేసుకోవడం
  3. లెప్టోస్పిరోసిస్ (Leptospirosis)
    కారకం – లెప్టోస్పైరా అనే బ్యాక్టీరియా.
    వ్యాప్తి – ఎలుకల మూత్రంతో కలుషితమైన నీరు, వరద నీటిలో నడవడం.
    లక్షణాలు – జ్వరం, కండరాల నొప్పులు, కళ్ళు ఎర్రబడటం మరియు మూత్రపిండాల సమస్యలు
    నియంత్రణ – నిల్వ నీటిలో నడిచేటప్పుడు బూట్లు ధరించడం, ఎలుకల నియంత్రణ చేపట్టడం మరియు పరిశుభ్రత పాటించడం.
  4. ట్యూబర్‌క్యులోసిస్ / క్షయ వ్యాధి/ టి.బి.
    కారకం – మైకోబ్యాక్టీరియం బోవిస్ అనే బ్యాక్టీరియా
    వ్యాప్తి – కలుషిత పాలు త్రాగడం ద్వారా మరియు వ్యాధి సోకిన పశువుల దగ్గు ద్వారా.
    లక్షణాలు – దీర్ఘకాలిక దగ్గు, బరువు తగ్గడం మరియు అలసట
    నియంత్రణ – పాలను పాశ్చరైజ్ చేయడం ద్వారా, పశువులను క్రమం తప్పకుండా పరీక్షించడం ద్వారా మరియు బి.సి.జి.టీకాలు ఇప్పించడం ద్వారా
  5. ఆంత్రాక్స్ (Anthrax) / దొమ్మ వ్యాధి
    కారకం – బేసిల్లస్ ఆంథ్రాసిస్ అనే బ్యాక్టీరియా.
    • పశువులు, గొర్రెలు, మేకలలో కనిపించే బ్యాక్టీరియా వ్యాధి.
    వ్యాప్తి – వ్యాధి సోకిన జంతువులతో సంపర్కం మరియు కలుషిత మాంసం లేదా చర్మం.
    లక్షణాలు – చర్మంపై నల్లటి పుండ్లు, జ్వరం మరియు శ్వాస సమస్యలు
    నియంత్రణ – పశువులకు టీకాలు వేయడం మరియు చనిపోయిన జంతువులను శాస్త్రీయ పద్ధతిలో నిర్వీర్యం చేయాలి.
  6. బర్డ్ ఫ్లూ (Avian Influenza)
    కారకం – ఇన్‌ఫ్లుయెంజా వైరస్.
    వ్యాప్తి – వ్యాధి సోకిన పక్షులతో ప్రత్యక్ష సంపర్కం, పక్షుల విసర్జనల ద్వారా.
    లక్షణాలు – జ్వరం, దగ్గు, శ్వాసకోశ ఇబ్బందులు
    నియంత్రణ – పౌల్ట్రీ ఫారాల్లో బయోసెక్యూరిటీ పాటించడం, అనారోగ్య పక్షులను వెంటనే వేరుచేయడం మరియు పక్షి ఉత్పత్తులను పూర్తిగా వండుకుని తినడం.
  7. నిఫా వైరస్ వ్యాధి
    కారకం – నిఫా వైరస్.
    వ్యాప్తి – గబ్బిలాలు తాకిన పండ్లు, వ్యాధి సోకిన జంతువులు.
    లక్షణాలు – తీవ్రమైన జ్వరం, మెదడు వాపు మరియు శ్వాస సమస్యలు
    నియంత్రణ – గబ్బిలాలు తాకిన పండ్లు తినకూడదు మరియు వ్యక్తిగత పరిశుభ్రత పాటించాలి.

జూనోటిక్ వ్యాధుల నివారణచర్యలు

  1. పశువులకు నిర్దిష్ట టీకాలు వేయించడం.
  2. పశువుల షెడ్లలో పరిశుభ్రత పాటించడం.
  3. పాలను మరిగించి లేదా పాశ్చరైజ్ చేసి వినియోగించడం.
  4. మాంసాన్ని పూర్తిగా ఉడికించి తినడం.
  5. చేతులను సబ్బుతో తరచుగా కడుక్కోవడం.
  6. అనారోగ్య జంతువులను వెంటనే వేరుచేయడం.
  7. చనిపోయిన జంతువులను శాస్త్రీయ పద్ధతిలో నిర్వీర్యం చేయడం.
  8. పశువులలో వ్యాధి లక్షణాలు కనిపిస్తే వెంటనే పశువైద్య అధికారులను సంప్రదించాలి.
  9. పందులను మానవ పరిసరాల నుండి దూరంగా ఉంచాలి.
  10. ఎలుకలు పరిసరాల్లో లేకుండా చూడాలి.
  11. వ్యక్తిగత పరిశుభ్రత పాటించడం
  12. సురక్షిత ఆహారాన్ని తీసుకోవడం
  13. జంతువులతో వ్యవహరించేటప్పుడు జాగ్రత్తలు తీసుకోవడం
  14. మానవ ఆరోగ్యం, జంతు ఆరోగ్యం మరియు పర్యావరణ ఆరోగ్యం పరస్పర సంబంధం కలిగి ఉంటాయి. ఈ మూడు రంగాలు సమన్వయంతో పనిచేసినప్పుడే జూనోటిక్ వ్యాధులను సమర్థవంతంగా నియంత్రించగలం. దీనినే “వన్ హెల్త్” విధానం అంటారు.
  15. రైతులు, పశుపాలకులు, పశువైద్యులు మరియు సాధారణ ప్రజలు కలిసి పనిచేస్తేనే జూనోటిక్ వ్యాధుల నియంత్రణ సాధ్యమవుతుంది.

“జంతు ఆరోగ్యం – మానవ ఆరోగ్యానికి రక్షణ కవచం; జూనోసిస్ నివారణ ప్రతి ఒక్కరి బాధ్యత.”

డా.తనూజ నాదెళ్ళ, సహాయ సంచాలకులు, ఆంధ్రప్రదేశ్ గాలికుంటు వ్యాధి సహకార కేంద్రం, వి. బి. ఆర్. ఐ., విజయవాడ. Phone: 9121000747

Read More
16 Jun, 2026
రైతునేస్తం0 commentsJune 16, 2026agri news

నాణ్యమైన గొర్రెలు/మేకల మంద అభివృద్ధి కావాలంటే

ఆరోగ్యమైన మరియు జన్యుపరంగా మంచి నాణ్యత కలిగిన మందను అభివృద్ధి చేయాలంటే గొర్రెల/మేకల పెంపకందార్లు ప్రతి ఏటా “ఏరివేత”ని అవలంబించాలి. నాసిరకం జీవాలని ఎప్పటికప్పుడు గుర్తించి మందనుండి వేరుచేసి, ఆరోగ్యమైన జీవాలని మాత్రమే ఉంచడం వలన పోషణ ఖర్చు తగ్గి, జీవాల పెంపకం లాభదాయకంగా ఉంటుంది.

పుట్టిన ఆడ జీవాల(పిల్లలు)లో ఆరోగ్యంగా, మంచి శరీర బరువు కలిగి ఉండి, జాతి లక్షణాలున్న వాటిని మందలో ఉంచుకోడానికి ఎంపిక చేసుకోవాలి. బలహీనంగా ఉండి, పెరుగుదల లేని, ఆరోగ్యంగా  లేని పిల్లల్ని, తల్లి పాలు సరిగా అందని వాటిని గుర్తించి ఏరివేయాలి. పుట్టిన పిల్లలకి పాలివ్వలేని తలుల్ని  వేరుచేసి, ఆరోగ్యంగా, పాలిచ్చే శక్తి కలిగిఉన్న తల్లుల్ని మాత్రమే మందలో ఉంచాలి. మంద సగటు బరువు కంటే తక్కువ బరువున్న జీవాల్ని, బలహీనంగా ఉన్నవాటిని, ఎదుగుదల లోపాలున్నవాటిని, ముసలివాటిని గుర్తించి ఏరివేయాలి. సకాలంలో ఎదకు రాని, చూలి నిలవని వాటిని, తరచుగా ఈడుసుకుని పోయే జీవాల్ని, పొదుగు వాపు సోకిన జీవాల్ని మందనుండి తీసివేయాలి. 

ఇక మగ జీవాల (పిల్లల) విషయానికొస్తే అధిక శరీర బరువు కలిగివుండి, జాతి లక్షణాలున్న 3-4 మగ జీవాల పిల్లల్ని మందలో ఉంచి, మిగితా వాటిని వేరు చేసి 6-7 మాసాలు పోషించి, మాంసం కొరకు అమ్మివేయాలి. మంచి జాతి లక్షణాలున్న మరికొన్నింటిని 12-18 నెలలు పోషించి పునరుత్పత్తి కోసం (విత్తనపు పొటేళ్లుగా) అమ్మివేయాలి. రెండు సంవత్సరాల పాటు మందలో ఉన్న పొట్టేలు/పోతులను తొలగించివేయాలి. లేనిచో మందలో “ఇన్ బ్రీడింగ” సమస్య  తలెత్తి, మంద నాణ్యత జన్యుపరంగా క్షీనిస్తుంది. కాబట్టి పొట్టేలు / పోతులను ప్రతి రెండేళ్లకోసారి మార్చుకోవాలి.

వంగిపోయిన కాళ్ళు, వెడల్పుగా ఉన్న భుజాలు, దవడ లోపాలు (పెద్దగా లేదా చిన్నగా ఉండడం), పగిలిన నోరు మొదలగు జన్యుపరమైన లోపాలున్న జీవాల్ని ఏరివేయాలి.  మంద పరిమాణం. వసతి, మేత వనరులు మొదలగు అంశాలను దృష్టిలో ఉంచుకుని, ప్రతి ఏటా 10-20% జీవాల్ని ఏరివేయటం మంచిది.

డా. జె. సాయి ప్రసన్న, డా. సరిన్ కున్నత్, సహ ఆచార్యులు, పశు జన్యుశాస్త్ర మరియు ప్రజనన విభాగం, పీవీ నరసింహ రావు తెలంగాణ పశువైద్య విశ్వా విద్యాలయం, హైదరాబాద్. ఫోన్: 8008910925

Read More
5 Feb, 2026
రైతునేస్తం0 commentsFebruary 5, 2026agri news

త్వరలో పశు ఔషధి కేంద్రాలు

జాతీయ పశు వ్యాధుల నియంత్రణ పథకం కింద పశు ఔషధి కేంద్రాలను కేంద్ర పశుసంవర్ధక-పాడి పరిశ్రమాభివృద్ధి శాఖ ఆధ్వర్యంలో ఏర్పాటు చేస్తున్నట్లు ఆంధ్రప్రదేశ్ పశుసంవర్ధక శాఖ రాష్ట్ర సంచాలకుడు డాక్టర్ టి. దామోదర్ నాయుడు బుధవారం ప్రకటించారు. వీటితో నాణ్యమైన జనరిక్ పశు ఔషధాలు చౌక ధరలకే అందుబాటులోకి వస్తాయని తెలిపారు. ఈ కేంద్రాలను ప్రధానమంత్రి కిసాన్ సమృద్ధి కేంద్రాలు(పీఎం-కేఎస్‌కేలు), సహకార సంఘాల ద్వారా ఏర్పాటు చేస్తారని, జిల్లా, మండల కేంద్రాల్లో వీటిని ఏర్పాటు చేసేందుకు ఆసక్తి ఉన్నవారు https://pashuaushadhi.dahd.gov.in వెబ్‌సైట్‌లో వివరాలు పొందవచ్చు లేదా, జిల్లా పశు సంవర్ధక శాఖ అధికారిని సంప్రదించాలని సూచించారు. ఈ కేంద్రాలకు ఆపరేటింగ్ మార్ౙిన్‌గా 20శాతం ఇస్తారని తెలిపారు.

Read More