8 Oct, 2026
రైతునేస్తం0 commentsOctober 8, 2026agri news

విరిగిన బియ్యం… కలుపుకు కొత్త అడ్డుకట్టా?రైతు పొలంలో లభించే వనరుతో కొత్త ఆలోచన

“కలుపు మొక్కలకు మందు అవసరమేనా? మన వంటింటి ధాన్యంలోనే ఒక ప్రత్యామ్నాయం దాగి ఉందా?”
వ్యవసాయంలో కలుపు మొక్కలు రైతులకు కనిపించని పోటీదారులు. పంట మొలకెత్తిన కొద్ది రోజులకే కలుపు మొక్కలు పొలంలో విస్తరించి, పంటతో నీరు, పోషకాలు, సూర్యకాంతి మరియు స్థలానికి పోటీ పడతాయి. కలుపును సరైన సమయంలో నియంత్రించకపోతే పంట ఎదుగుదల మందగించి, దిగుబడి తగ్గే అవకాశం ఉంది.
సాంప్రదాయంగా రైతులు చేతి కలుపు, అంతరకృషి, యాంత్రిక కలుపు నివారణ మరియు రసాయనిక కలుపు మందులను ఉపయోగిస్తున్నారు. అయితే పెరుగుతున్న కూలీల ఖర్చు, కలుపు మందుల ధర, కలుపు మందులకు నిరోధకత పెరగడం, నేల ఆరోగ్యం మరియు పర్యావరణంపై ప్రభావం వంటి అంశాల కారణంగా ప్రత్యామ్నాయ కలుపు నియంత్రణ పద్ధతులపై ఆసక్తి పెరుగుతోంది.

ఈ నేపథ్యంలో విరిగిన బియ్యాన్ని (Broken Rice) నేలపై మల్చింగ్ పదార్థంగా ఉపయోగించి కలుపు మొలకలను తగ్గించే ఆలోచన ఆసక్తికరమైన వ్యవసాయ పద్ధతిగా నిలుస్తోంది.

విరిగిన బియ్యం… కలుపుకు అడ్డుకట్టా?
వరి మిల్లింగ్ సమయంలో మొత్తం బియ్యంతో పాటు కొంత భాగం విరిగిన బియ్యంగా లభిస్తుంది. సాధారణంగా ఇది తక్కువ విలువ కలిగిన ఉత్పత్తిగా పరిగణించబడుతుంది. అయితే దీనిని వ్యవసాయంలో ఒక వనరుగా ఉపయోగించవచ్చా అనే ఆలోచన ఇప్పుడు ఆసక్తిని కలిగిస్తోంది.

విరిగిన బియ్యాన్ని పంట వరుసల మధ్య నేల ఉపరితలంపై సమానంగా పలుచని పొరగా చల్లితే, అది ఒక రకమైన సేంద్రియ మల్చింగ్ (Organic Mulching) పొరగా పనిచేసే అవకాశం ఉంది.

మల్చింగ్ వల్ల నేల ఉపరితలానికి సూర్యకాంతి నేరుగా చేరడం తగ్గుతుంది. దీంతో కొన్ని కలుపు విత్తనాల మొలక మరియు ప్రారంభ పెరుగుదల అణచివేయబడవచ్చు. అదే సమయంలో నేలలోని తేమ త్వరగా ఆవిరైపోకుండా కొంతమేర పరిరక్షించబడే అవకాశం ఉంది.

అయితే, విరిగిన బియ్యం అన్ని రకాల కలుపు మొక్కలను పూర్తిగా నియంత్రిస్తుందని భావించకూడదు. దీని ప్రభావం కలుపు జాతి, బియ్యం పరిమాణం, వేసిన పొర మందం, నేల తేమ, ఉష్ణోగ్రత మరియు పంట పరిస్థితులపై ఆధారపడి ఉంటుంది.

ఇది ఎలా పనిచేస్తుంది?
విరిగిన బియ్యం ద్వారా కలుపు నివారణలో ప్రధానంగా మూడు భౌతిక ప్రభావాలు ఉండవచ్చు.

  1. కాంతి తగ్గింపు
    కలుపు విత్తనాల్లో కొన్ని కాంతి లభ్యతకు స్పందించి మొలకెత్తుతాయి. నేలపై బియ్యం ముక్కల పొర ఏర్పడటం వల్ల విత్తనాలకు అందే కాంతి తగ్గుతుంది. ఫలితంగా కొన్ని కలుపు మొక్కల మొలక తగ్గే అవకాశం ఉంటుంది.
  2. భౌతిక అవరోధం
    మొలకెత్తిన కలుపు మొక్క నేల నుంచి పైకి రావడానికి ఒక నిర్దిష్ట భౌతిక శక్తి అవసరం. నేలపై ఏర్పడిన మల్చింగ్ పొర ఈ ప్రక్రియకు కొంత అవరోధంగా పనిచేయవచ్చు.
  3. నేల తేమ పరిరక్షణ
    సేంద్రియ మల్చింగ్ సాధారణంగా నేల ఉపరితలం నుంచి నీటి ఆవిరీభవనాన్ని తగ్గించడంలో సహాయపడుతుంది. విరిగిన బియ్యం కూడా ఒక పొరగా ఏర్పడితే నేల తేమను కొంతకాలం నిలుపుకోవడంలో సహాయపడే అవకాశం ఉంది.

బియ్యంలో ఉన్న రహస్యమేమిటి?
విరిగిన బియ్యంలో ప్రధానంగా కార్బోహైడ్రేట్లు, ముఖ్యంగా పిండి పదార్థం (starch), ఉంటాయి. నేలలో తేమ ఉన్నప్పుడు సూక్ష్మజీవులు ఈ సేంద్రియ పదార్థాన్ని విచ్ఛిన్నం చేయడం ప్రారంభిస్తాయి.

ఈ ప్రక్రియ నేలలోని సూక్ష్మజీవుల కార్యకలాపాలను ప్రభావితం చేయవచ్చు. కొన్ని సందర్భాల్లో సేంద్రియ పదార్థాల విచ్ఛిన్నం సమయంలో ఏర్పడే సూక్ష్మపర్యావరణ మార్పులు కలుపు విత్తనాల మొలకపై ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది.

అయితే దీనిని “బియ్యం సహజ కలుపు మందు” అని చెప్పడం శాస్త్రీయంగా సరైనది కాదు. కలుపు నివారణకు కారణమయ్యే ఖచ్చితమైన జీవరసాయన ప్రభావాలను నిర్ధారించడానికి నియంత్రిత ప్రయోగాలు అవసరం.
అందువల్ల విరిగిన బియ్యాన్ని ప్రస్తుతం సేంద్రియ మల్చింగ్ పదార్థంగా పరిశీలించడం మరింత సముచితం.

రైతులకు ఎందుకు ఆసక్తికరం?
తక్కువ విలువైన వనరుకు కొత్త ఉపయోగం
వరి మిల్లులలో లభించే విరిగిన బియ్యాన్ని సరైన విధంగా ఉపయోగిస్తే, ఒక ఉప ఉత్పత్తిని వ్యవసాయ అవసరానికి మళ్లించే అవకాశం ఉంటుంది.

కలుపు నియంత్రణ ఖర్చు తగ్గించే అవకాశం
చేతి కలుపు మరియు యాంత్రిక కలుపు నివారణకు అయ్యే ఖర్చును కొంతమేర తగ్గించడానికి ఇది సహాయపడవచ్చు. అయితే ఆర్థిక ప్రయోజనం ప్రాంతం, బియ్యం ధర మరియు అవసరమైన మోతాదుపై ఆధారపడి ఉంటుంది.

“కలుపు మొక్కలు పంటతో నీరు, పోషకాలు మరియు స్థలానికి పోటీ పడతాయి.”

నేల తేమ పరిరక్షణ
మల్చింగ్ వల్ల నేల తేమను నిలుపుకోవడం సాధ్యమైతే, నీటిపారుదల అవసరాన్ని కొంతమేర తగ్గించే అవకాశం ఉంది.

సేంద్రియ పదార్థం పునర్వినియోగం
బియ్యం నేలలో క్రమంగా విచ్ఛిన్నమవడంతో సేంద్రియ పదార్థం నేల వ్యవస్థలోకి తిరిగి చేరుతుంది.

పొలంలో ఎలా ప్రయోగించాలి?
ఈ పద్ధతిని రైతులు వెంటనే పెద్ద విస్తీర్ణంలో అమలు చేయకుండా ముందుగా చిన్న విస్తీర్ణంలో పరీక్షించడం మంచిది.

దశ 1: సరైన సమయం
పంట స్థాపన పూర్తయిన తరువాత, కలుపు మొలకెత్తే ప్రారంభ దశలో మల్చింగ్ చేయడం గురించి పరిశీలించవచ్చు. పంట విత్తనాలు లేదా చిన్న మొక్కలను పూర్తిగా కప్పివేయకుండా జాగ్రత్త అవసరం.

దశ 2: బియ్యం పరిమాణం
విరిగిన బియ్యాన్ని సమాన పరిమాణంలో చిన్న ముక్కలుగా ఉండే విధంగా ఉపయోగించడం వల్ల పొర సమానంగా ఏర్పడవచ్చు.

దశ 3: సమానంగా చల్లడం
బియ్యాన్ని నేలపై ఒకే చోట ఎక్కువగా పేరుకుపోకుండా, పంట వరుసల మధ్య సమానంగా చల్లాలి.

దశ 4: పోలిక చేయడం
ఒక చిన్న భాగాన్ని బియ్యం చల్లకుండా వదిలి, మిగిలిన భాగంలో బియ్యం మల్చింగ్ చేయడం ద్వారా రెండు ప్రాంతాల్లో కలుపు సంఖ్యను పోల్చాలి.

దశ 5: ఫలితాలను నమోదు చేయడం
రైతు లేదా పరిశోధకుడు క్రింది అంశాలను గమనించాలి:
• కలుపు మొక్కల సంఖ్య
• కలుపు మొక్కల పొడి బరువు
• నేల తేమ
• పంట ఎత్తు
• పంట జీవపదార్థం
• పంట దిగుబడి
• ఒక ఎకరాకు అయ్యే ఖర్చు
• కలుపు నియంత్రణకు అయ్యే మొత్తం వ్యయం

ఒక ప్రయోగం ఎలా ఉండాలి?
ఉదాహరణకు, ఒక రైతు ఒక ఎకరంలో ఈ పద్ధతిని పరీక్షించాలనుకుంటే, మొత్తం పొలాన్ని ఒకేసారి మార్చకుండా చిన్న పరీక్షా ప్రాంతాలను ఏర్పాటు చేయవచ్చు.
A – నియంత్రణ: ఎలాంటి బియ్యం మల్చింగ్ లేకుండా సాధారణ పద్ధతి
B – తక్కువ మోతాదు: విరిగిన బియ్యం పలుచని పొర
C – మధ్యస్థ మోతాదు: కొంచెం మందమైన పొర
D – ఎక్కువ మోతాదు: మందమైన పొర

ఈ నాలుగు ప్రాంతాల్లో కలుపు సాంద్రత, నేల తేమ మరియు పంట ఎదుగుదలను పోల్చితే రైతుకు తన పొలానికి సరిపోయే విధానం గురించి ప్రాథమిక సమాచారం లభిస్తుంది.

గమనిక: పై మోతాదులు కేవలం ప్రయోగ రూపకల్పనకు ఉదాహరణలు మాత్రమే. రైతులకు ఖచ్చితమైన ఎకరాకు మోతాదును శాస్త్రీయ క్షేత్ర పరిశోధన లేకుండా సిఫారసు చేయకూడదు.

“నేలపై ఏర్పడే సేంద్రియ పొర కలుపు మొలకలను అణచివేయడంలో సహాయపడే అవకాశం ఉంది.”

జాగ్రత్తలు తప్పనిసరి!
విరిగిన బియ్యం సేంద్రియ పదార్థం కాబట్టి దానిని అధిక మోతాదులో ఉపయోగించడం ఎల్లప్పుడూ మంచిదని చెప్పలేం.

అధికంగా చల్లితే:
• ఎలుకలు, పక్షులు లేదా ఇతర జీవులను ఆకర్షించే అవకాశం ఉంది.
• బియ్యం తేమతో కలిసినప్పుడు త్వరగా కుళ్లే అవకాశం ఉంది.
• సూక్ష్మజీవుల కార్యకలాపాలు పెరగవచ్చు.
• నేలలో పోషకాల లభ్యతపై తాత్కాలిక ప్రభావం ఉండవచ్చు.
• అధిక మందంతో పొర ఏర్పడితే పంట మొలక లేదా పంట ఎదుగుదలపై ప్రతికూల ప్రభావం ఉండే అవకాశం ఉంది.

అందువల్ల “ఎక్కువ బియ్యం = ఎక్కువ కలుపు నియంత్రణ” అనే సూత్రాన్ని అనుసరించకూడదు.

అన్ని పంటలకు సరిపోతుందా?
అవసరం లేదు.
విరిగిన బియ్యంతో మల్చింగ్ పద్ధతి వివిధ పంటలు మరియు నేలల్లో భిన్నంగా పనిచేయవచ్చు. వరి, మొక్కజొన్న, పత్తి, పప్పుధాన్యాలు మరియు కూరగాయ పంటల్లో వేర్వేరు ఫలితాలు రావచ్చు.
అలాగే, కలుపు జాతులు కూడా ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తాయి. చిన్న విత్తనాల కలుపు మొక్కలపై ఒక రకమైన ప్రభావం ఉండవచ్చు; బలమైన వేర్లు లేదా భూగర్భ కాండాలతో పెరిగే కలుపు మొక్కలపై ప్రభావం తక్కువగా ఉండవచ్చు.

అందువల్ల పంట–కలుపు–నేల పరిస్థితికి అనుగుణంగా ఈ పద్ధతిని పరిశీలించాలి.

సమగ్ర కలుపు నియంత్రణలో ఒక భాగంగా…
వ్యవసాయంలో ఒకే పద్ధతిపై ఆధారపడటం కంటే సమగ్ర కలుపు నియంత్రణ (Integrated Weed Management – IWM) మరింత ప్రభావవంతమైన విధానం.

విరిగిన బియ్యం మల్చింగ్ను అవసరాన్ని బట్టి:
సకాలంలో విత్తడం + సరైన పంట సాంద్రత + మల్చింగ్ + యాంత్రిక కలుపు నివారణ + అవసరమైనప్పుడు మాత్రమే కలుపు మందులు వంటి పద్ధతులతో కలిపి ఉపయోగించవచ్చు.
ఇలా చేయడం ద్వారా కలుపు నియంత్రణలో ఒకే రసాయనిక పద్ధతిపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించవచ్చు.

రైతు నుంచి పరిశోధనా క్షేత్రం వరకు
ఈ ఆలోచనను రైతు స్థాయిలో ఉపయోగకరమైన సాంకేతికతగా మార్చాలంటే శాస్త్రీయ పరిశోధన చాలా అవసరం.

పరిశోధకులు క్రింది అంశాలపై ప్రయోగాలు నిర్వహించాలి:
విరిగిన బియ్యం మోతాదు × కణ పరిమాణం × మల్చింగ్ సమయం × నేల తేమ × పంట రకం × కలుపు జాతి
ఈ అంశాల కలయికలో ప్రయోగాలు నిర్వహించి కలుపు నియంత్రణ శాతం, పంట దిగుబడి, నీటి వినియోగం, నేల ఆరోగ్యం మరియు ఆర్థిక లాభాలను అంచనా వేయాలి.

“వ్యవసాయంలో కొత్త ఉపయోగం కోసం పరిశీలిస్తున్న ఒక అందుబాటులో ఉన్న వనరు.”

అలాగే విరిగిన బియ్యాన్ని ఇతర సేంద్రియ మల్చింగ్ పదార్థాలు—పంట అవశేషాలు, గడ్డి, వరి పొట్టు మొదలైన వాటితో పోల్చడం ద్వారా దాని నిజమైన ప్రయోజనాన్ని అంచనా వేయవచ్చు.

చివరి మాట
వ్యవసాయంలో కొత్త సాంకేతికత అనేది ఎల్లప్పుడూ ఖరీదైన యంత్రం లేదా ఆధునిక రసాయనం మాత్రమే కాదు. మన చుట్టూ అందుబాటులో ఉన్న వనరులను తెలివిగా ఉపయోగించుకోవడం కూడా ఒక సాంకేతికతే.
విరిగిన బియ్యం కూడా అలాంటి ఒక వనరుగా మారవచ్చు. నేలపై సేంద్రియ మల్చింగ్ పొరగా ఉపయోగించడం ద్వారా కలుపు మొలకలను తగ్గించడం, నేల తేమను పరిరక్షించడం మరియు వ్యవసాయ ఉప ఉత్పత్తిని తిరిగి పొలంలో ఉపయోగించడం వంటి ప్రయోజనాలు లభించే అవకాశం ఉంది.

అయితే, దీనిని రైతులకు ఖచ్చితమైన కలుపు మందు లేదా నిర్ధారిత కలుపు నివారణ పద్ధతిగా ఇప్పుడే ప్రకటించకుండా, పరిశోధన ఆధారంగా పరీక్షించి, సరైన మోతాదు మరియు పంటకు అనుకూలమైన విధానాన్ని నిర్ధారించడం అవసరం.

“వ్యర్థం కాదు… వనరే!”
వరి మిల్లులో విలువ తక్కువగా కనిపించే విరిగిన బియ్యం, శాస్త్రీయంగా ఉపయోగిస్తే రైతు పొలంలో విలువైన సేంద్రియ వనరుగా మారే అవకాశం ఉంది.

డాక్టర్ వై. నందిని (అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్ మరియు విభాగాధిపతి, కావేరి యూనివర్సిటీ, హైదరాబాద్): 8686839559
డాక్టర్ ఆర్. సందీప్ కుమార్ (టీచింగ్ అసోసియేట్, PJTAU, హైదరాబాద్): 7396462208
డాక్టర్ టి. శ్రవణ్ (టీచింగ్ అసోసియేట్, PJTAU, జగిత్యాల): 7416344239
కె. అనిల్ కుమార్ (టీచింగ్ అసోసియేట్, PJTAU, సంగారెడ్డి): 9441579403

Read More
8 Oct, 2026
రైతునేస్తం0 commentsOctober 8, 2026agri news

బ్రహ్మి

బ్రహ్మి లేదా గోటుకోలా మొక్కలో ట్రైటెర్పినాయిడ్స్ అదికంగా ఉంటాయి. ముఖ్యంగా ఇందులో ఉండే ఆసియాటికోసైడ్స్ గాయాలు త్వరగా మానడానికి సహాయపడతాయి.

ఈ మొక్క చర్మ ఆరోగ్యాన్ని మెరుగుపరచడంతో పాటు యాంటీఆక్సీడెంట్ స్థాయిలను పెంచుతుంది. గాయపడిన ప్రాంతానికి రక్తప్రసరణ మెరుగుపడటానికి, కొత్త కణాలు మరియు కణజాలం ఏర్పడటానికి సహాయపడుతుంది. అలాగే సూక్ష్మజీవుల పెరుగుదలను అరికట్టడంలో కూడా ఇది ఉపయోగపడుతుంది.

బ్రహ్మి ఆకుల రసాన్ని చిన్న గాయాలు, కాలిన గాయాలు, మచ్చలు మరియు ఇతర చర్మ సమస్యలపై సంప్రదాయంగా లేపనంగా ఉపయోగిస్తారు. గాయపడిన లేదా కాలిన భాగంలో కొత్త కణాల ఏర్పాటుకు, కణజాల వృద్ధికి మరియు చర్మ దృఢత్వం పెరగడానికి ఇది సహాయపడుతుంది. దీనిలోని ఆసియాటికోసైడ్స్ సంధాన కణజాలం ఏర్పడటాన్ని ప్రోత్సహించి, యాంటీ ఆక్సిడెంట్ స్థాయిలను పెంచడంలో సహాయపడతాయి. అందువల్ల చిన్న గాయాలు, మచ్చలు, శస్త్రచికిత్స అనంతరం ఏర్పడే గాయాలు, కాలిన చర్మ గాయాలు మరియు వెరికోస్ అల్సర్లలో సహాయకంగా ఉపయోగించబడుతుంది.

బ్రహ్మీ ఆకులను శుభ్రంగా కడిగి తయారు చేసిన పసరును సంప్రదాయంగా గాయంపై లేపనంలా పూసి, గాజు గుడ్డతో కట్టు కడతారు. అయితే లోతైన గాయాలు, తీవ్రమైన కాలిన గాయాలు లేదా ఇన్ఫెక్షన్ ఉన్న గాయాలకు స్వయంగా ఆకు పసరు లేదా ఇతర పదార్థాలు ఉపయోగించకుండా వైద్యుల సలహా తీసుకోవాలి.

బ్రహ్మీ/గోటుకోలా ఆధారిత గుళికలు, క్రీములు మరియు ఆయింట్‌మెంట్లు కూడా అందుబాటులో ఉంటాయి. వీటిని వైద్యుల లేదా అర్హత కలిగిన ఆరోగ్య నిపుణుల సూచన మేరకు ఉపయోగించడం మంచిది.

బ్రహ్మీ/గోటుకోలా సాగు సాంకేతికతః

  1. అనుకూలమైన నేల
    సారవంతమైన, మంచి నీటి పారుదల కలిగిన ఇసుక-లోమి లేదా లోమి నేలలు అనుకూలం. నేలలో సేంద్రియ పదార్థం అధికంగా ఉండటం మంచిది. నీరు నిలిచిపోయే నేలలను నివారించాలి. సుమారు ఉదజని 5.5-7.0 మధ్య నేల అనుకూలంగా ఉంటుంది. తేమను నిలుపుకునే నేలలో మంచి పెరుగుదల ఉంటుంది.
  2. వాతావరణం:
    ఉష్ణమండల మరియు ఉపఉష్ణమండల వాతావరణం అనుకూలం.
  • సుమారు 20-30 డిగ్రీల సెంటీగ్రేడ్ ఉష్ణోగ్రత మంచి పెరుగుదలకు అనుకూలంగా ఉంటుంది.
  • అధిక తేమ మరియు మితమైన నీడలో కూడా బాగా పెరుగుతుంది.
  • నీటి లభ్యత ఉన్న ప్రాంతాల్లో ఏడాది పొడవునా సాగు చేయవచ్చు.
  1. నీటి పారుదలః
    బ్రహ్మీకి నేలలో తగినంత తేమ నిరంతరం ఉండటం అవసరం. వేసవిలో సాధారణంగా 3-5 రోజులకొకసారి, నేల పరిస్థతిని బట్టి నీరు ఇవ్వవచ్చు. డ్రిప్ లేదా స్ప్రింక్లర్ పద్ధతులను ఉపయోగించవచ్చు. నీరు నిలిచిపోకుండా జాగ్రత్త తీసుకోవాలి.
  2. ఎరువుల యాజమాన్యం:
    భూమిని సిద్ధం చేసేటప్పుడు బాగా కుళ్లిన పశువుల ఎరువు లేదా కంపోస్ట్ వేయాలి. సాధారణంగా హెక్టారుకు సుమారు 10-15 టన్నుల సేంద్రియ ఎరువు ఉపయోగించవచ్చు. నేల పరీక్ష ఆధారంగా నత్రజని, భాస్వరం, పొటాష్ ఎరువులను ఇవ్వడం మంచిది. సేంద్రియ సాగులో వర్మీకంపోస్ట్, జీవ ఎరువులను ఉపయోగించవచ్చు. సమతుల్య పోషక యాజమాన్యం పాటించాలి.
  3. కోత మరియు దిగుబడి:
    నాటిన తరువాత సుమారు 3-4 నెలలకు మొదటి కోత తీసుకోవచ్చు. నేలకు దగ్గరగా ఆకులు మరియు కొమ్మలను కోయాలి. తగిన నీరు, పోషకాలు అందిస్తే తదుపరి కోతలు కూడా తీసుకోవచ్చు. సాగు విధానం, నేల, వాతావరణం మరియు నిర్వహణను బట్టి సాధారణంగా హెక్టారుకు సుమారు 10-20 టన్నుల తాజా ఆకులు/హెర్బ్ లభించవచ్చు.
  4. విలువ ఆధారిత ఉత్పత్తులు:
    బ్రహ్మీ ఆకులను తాజా రూపంలో లేదా ఎండబెట్టి వివిధ ఉత్పత్తులుగా మార్చుకోవచ్చు.
    • బ్రహ్మీ ఆకుల పొడి
    • బ్రహ్మీ టీ
    • బ్రహ్మీ హెర్బల్ డ్రింక్
    • బ్రహ్మీ జ్యూస్/స్క్వాష్
    • బ్రహ్మీ ఎక్స్‌ట్రాక్ట్
    • బ్రహ్మీ క్యాప్సూల్స్ మరియు టాబ్లెట్లు
    • బ్రహ్మీ హెర్బల్ ఆయింట్‌మెంట్/క్రీమ్
    • బ్రహ్మీ సబ్బులు మరియు చర్మ సంరక్షణ ఉత్పత్తులు
    • హెర్బల్ హెయిర్ ఆయిల్
    • బ్రహ్మీ ఆధారిత న్యూట్రాస్యూటికల్ ఉత్పత్తులు
    విలువ జోడింపు ద్వారా తాజా ఆకులు కంటే నిల్వ కాలం పెంచడంతో పాటు రైతులకు అదనపు ఆదాయం పొందే అవకాశం ఉంటుంది. అయితే ఔషధంగా లేదా వ్యాధి చికిత్స కోసం విక్రయించే ఉత్పత్తులకు సంబంధిత నాణ్యత, భద్రత మరియు నియంత్రణ ప్రమాణాలను పాటించాలి.

డా. యం.ఆర్. భానుశ్రీ, డా. వి. జయశ్రీ, డా. యం. జగన్‌మోహన్‌రెడ్డి
వ్యవసాయ కళాశాల, పాలెం, నగర్ కర్నూల్ జిల్లా. ఫోన్ : 9618874445

Read More
23 Sep, 2026
రైతునేస్తం0 commentsSeptember 23, 2026agri news, Uncategorized

ఆహార వైవిధ్యంతో పోషక భద్రత

ప్రతి సంవత్సరం అక్టోబర్ 16న ప్రపంచ ఆహార దినోత్సవాన్ని జరుపుకుంటాము. ప్రపంచంలోని ప్రతి ఒక్కరికీ సురక్షితమైన, పోషక విలువలతో కూడిన ఆహారం అందుబాటులో ఉండేలా చూడడం మరియు పోషకాహారం, ఆహార భద్రత పై ప్రజల్లో అవగాహన కల్పించడం ఈ దినోత్సవం యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశం. అయితే నేటి పరిస్థితుల్లో ఆహార భద్రత అంటే కేవలం ప్రతి ఒక్కరి కడుపు నింపడం మాత్రమే కాదు. పోషకమైన ఆహారం, ఆహార వైవిధ్యం, స్థానిక ఆహార వ్యవస్థల పరిరక్షణ కూడా ఆహార భద్రతలో అంతర్భాగాలే.

ఆహారం నుంచి పోషకాహారం వైపు
ఒక కుటుంబానికి తగినంత ఆహారం అందుబాటులో ఉన్నప్పటికీ, ఆ ఆహారంలో అవసరమైన పోషకాలు లేకపోతే పూర్తి ఆరోగ్యం సాధ్యం కాదు. నేడు పోషకాహార లోపంతో పాటు అధిక బరువు, ఊబకాయం, మధుమేహం, గుండె సంబంధిత వ్యాధులు వంటి జీవనశైలి వ్యాధులు కూడా పెరుగుతున్నాయి.

మన రోజువారీ ఆహారంలో శరీరానికి అవసరమైన కార్బోహైడ్రేట్లు, ప్రోటీన్లు, కొవ్వులు, విటమిన్లు, ఖనిజ లవణాలు, పీచు మరియు తగినంత నీరు ఉండాలి. కేవలం కడుపు నిండేలా ఆహారం తీసుకోవడం కాకుండా, శరీరానికి అవసరమైన అన్ని పోషకాలు అందేలా ఆహారాన్ని ఎంపిక చేసుకోవడం ముఖ్యం. దీనికోసం సమతుల్యమైన ఆహారం తీసుకోవాల్సి ఉంటుంది. సమతుల్య ఆహారం అంటే శరీరానికి కావలసిన అన్ని పోషకాలు సరైన పాళ్లలో
అందేలా తీసుకునే ఆహారం.

అందుకే మన ఆహారంలో ధాన్యాలు, పప్పులు, ఆకుకూరలు, కూరగాయలు, పండ్లు, పాలు, నట్స్ మరియు నూనె గింజలు వంటి వివిధ ఆహార సమూహాల నుండి ఆహారం తీసుకోవడం అవసరం. ముఖ్యంగా స్థానికంగా, కాలానుగుణంగా లభించే ఆహార పదార్థాలను వినియోగించడం ద్వారా తక్కువ ఖర్చుతో కుటుంబ ఆహార వైవిధ్యాన్ని పెంచు కోవచ్చు.

చిరుధాన్యాలు పరిమాణంలో చిన్న, పోషకాల్లో మిన్న
మన పూర్వీకుల ఆహారంలో ఒకప్పుడు జొన్నలు, రాగులు, సజ్జలు, కొర్రలు, సామలు, అరికెలు, ఊదలు వంటి చిరుధాన్యాలు ముఖ్యమైన భాగంగా ఉండేవి. మారుతున్న ఆహార అలవాట్లతో వాటి వినియోగం తగ్గినా, ప్రస్తుతం ఆరోగ్యకరమైన మరియు సుస్థిరమైన ఆహార వ్యవస్థలలో చిరుధాన్యాల ప్రాధాన్యం మళ్లీ పెరుగుతోంది. చిరుధాన్యాలు ఆహారంలో వైవిధ్యాన్ని పెంచడమే కాకుండా అధిక మొత్తంలో కాల్షియమ్, ఐరన్, పీచు వంటి పోషకాలను అందిస్థాయి. వీటితో రొట్టెలు, సంగటి, అంబలి లాంటి పాతకాల వంటలే కాకుండా చిన్నపిల్లలు ఇష్ట పడేలా బిస్కెట్లు, కేకులు, మిక్స్చర్, దోసెలు, ఇడ్లీలు వంటి అనేక రకాల పోషకాహార పదార్థాలను తయారు చేయవచ్చు.

పొలాల్లో వైవిధ్యం పెరిగితే, తినే పళ్లెంలోనూ వైవిధ్యం పెరుగుతుంది.
ఆహార భద్రతకు పునాది పొలాల్లోనే ఉంటుంది. ఒకే పంటపై ఆధారపడకుండా ధాన్యాలు, పప్పులు, నూనెగింజలు, కూరగాయలు మరియు ఇతర పంటలను కలిపి సాగు చేసే మిశ్రమ పంటలు, రైతులకు ఆహారం భద్రత మరియు ఆదాయ వనరులను అందిస్తాయి.

ఇలాంటి పద్ధతులు పంటల వైవిధ్యాన్ని పెంచడంతో పాటు స్థానిక జీవ వైవిధ్యాన్ని కాపాడటానికి దోహదపడతాయి. ముఖ్యంగా వర్షాధార ప్రాంతాల్లో ప్రకృతి పరిస్థితులకు అనుగుణంగా విభిన్న పంటలను సాగు చేయడం రైతుల ఆహార మరియు జీవనోపాధి భద్రతను బలోపేతం చేయగలదు. పొలాల్లో పంటల వైవిధ్యాన్ని, ఇళ్లలో ఆహార వైవిధ్యాన్ని పెంపొందించినప్పుడే నిజమైన ఆహార భద్రత సాధ్యమవుతుంది. స్థానికంగా లభించే ఆకుకూరలు మరియు సాగు చేయబడని ఆకుకూరలు పోషకాల గనులు

గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో అడవి సోయకూర, పున్నగంటి, బంకంటి, దూసరి, ఏలకచెవుల కూర, జొన్నచెంచలి, సన్న పయాల, తుమ్మి కూర, ఉత్తరేణి, ఎన్నాద్రి, బచ్చలి కూర, దొగ్గలి, పుండి, నేల ఉసిరి, గురుమాషి, చెన్నంగి, తడక దొబ్బుడు, చిత్రమాలం, అంగి భంగి, గంగా వాయిలి వంటి ఎన్నో రకాల సాగుచేయబడని ఆకుకూరలును చూడవచ్చు. జహీరాబాద్ పరిసర ప్రాంతాల్లో వీటిని చూడవచ్చు. ఇటువంటి ఆకుకూరల్లో అనేకమైన పోషకాలు ఉంటాయి. తరతరాలుగా గ్రామీణ కుటుంబాలు వీటిని గుర్తించి, సేకరించి, వివిధ వంటకాలలో ఉపయోగిస్తూ వచ్చారు. అయితే ఆధునిక వ్యవసాయంలో విపరీతమైన మందులు పిచికారి చేయడం వలన ఇటువంటి వనరులను కోల్పోవాల్సి వస్తుంది. సాగుచేయని ఆకుకూరల గురించి అవగాహన కల్పించడం, సురక్షితమైన వినియోగ పద్ధతులను ప్రోత్సహించడం, సేంద్రియ పద్ధతుల్లో వ్యవసాయం చేయడం ద్వారా ఆహార వైవిధ్యాన్ని కాపాడుకోవచ్చు.

ఆకు కూరలను ముందుగా శుభ్రం చేసి తరువాత తరగడం ద్వారా పోషకాలను కోల్పోము. సన్నగా తరిగన తర్వాత నీటితో శుభ్రం చేయడం ద్వారా నీటిలో కరిగే విటమిన్లను కోల్పోతాం.

ఆహార వృథాను తగ్గించడం ప్రతి ఒక్కరి బాధ్యత
ప్రపంచంలో ఒకవైపు అనేక మంది ప్రజలకు తగిన ఆహారం అందకపోతుండగా, మరోవైపు ఉత్పత్తి చేసిన ఆహారంలో కొంత భాగం వృథా అవుతోంది. ఆహారాన్ని వృథా చేయడం అంటే కేవలం ఆహారాన్ని మాత్రమే కోల్పోవడం కాదు; దాని కోసం వినియోగించిన నీరు, భూమి, శ్రమ, శక్తి మరియు రైతుల కష్టం కూడా వృథా అవుతున్నాయి.

అందువల్ల అవసరానికి తగినంత ఆహారాన్ని మాత్రమే వండటం, మిగిలిన ఆహారాన్ని సురక్షితంగా నిల్వ చేయడం, అందుబాటులో ఉన్న పదార్థాలను సృజనాత్మకంగా ఉపయోగించడం మరియు ఆహారాన్ని గౌరవించడం ప్రతి కుటుంబం బాధ్యత.

ఎం.హేమలత (గృహ విజ్ఞాన శాస్త్రవేత్త), డా సి. వర ప్రసాద్ (సీనియర్ శాస్త్రవేత్త మరియు అధిపతి), జీ. శైలజ (ఉద్యాన శాస్త్రవేత్త), మరియు వి. రమేష్ (సేద్య విభాగ శాస్త్రవేత్త)
డిడిఎస్ -కృషి విజ్ఞాన కేంద్రం, జహీరాబాద్, సంగారెడ్డి జిల్లా

Read More
15 Sep, 2026
రైతునేస్తం0 commentsSeptember 15, 2026agri news

వాతావరణ మార్పులు – రైతుల సాగు విధానాల్లో మార్పులు అవసరం

వ్యవసాయం ప్రకృతిపై అత్యధికంగా ఆధారపడే రంగం. వర్షపాతం, ఉష్ణోగ్రత, గాలి వేగం, తేమ, సూర్యకాంతి వంటి వాతావరణ అంశాల్లో స్వల్ప మార్పులు కూడా పంటల పెరుగుదల, పుష్పించడం, కాయలు ఏర్పడడం, దిగుబడి మరియు నాణ్యతపై ప్రభావం చూపుతాయి. ఇటీవలి సంవత్సరాల్లో అకాల వర్షాలు, దీర్ఘకాలిక పొడి పరిస్థితులు, అధిక ఉష్ణోగ్రతలు, వేడిగాలులు, తక్కువ వ్యవధిలో అధిక వర్షపాతం, వర్షాల విరామాలు వంటి వాతావరణ అస్థిరతలు వ్యవసాయంలో సవాళ్లను పెంచుతున్నాయి.

ఎల్‌నినో (El Niño) లాంటి పరిస్తితులు కూడా కొన్ని సంవత్సరాల్లో వర్షపాతం మరియు ఉష్ణోగ్రతలపై ప్రభావం చూపి, ముఖ్యంగా వర్షాధార వ్యవసాయ ప్రాంతాల్లో పంటల ఉత్పాదకతను ప్రభావితం చేసే అవకాశం ఉంది. అయితే, ఎల్‌నినో ఒక్కటే ప్రతి ప్రాంతంలో ఒకే విధమైన వర్షాభావానికి కారణమవుతుందని భావించకూడదు. స్థానిక వాతావరణ పరిస్థితులు, రుతుపవనాల   వ్యవస్థ, నేల స్వభావం, పంట కాలం మరియు సాగు విధానాలు కూడా పంటలపై ప్రభావం చూపుతాయి.

అందువల్ల “వాతావరణం మారినప్పుడు వ్యవసాయ విధానం కూడా మారాలి” అనే దృక్పథంతో రైతులు ముందస్తు ప్రణాళికతో సాగు చేపట్టాలి. వాతావరణ మార్పులను పూర్తిగా నియంత్రించలేకపోయినా, వాటి ప్రభావాన్ని తగ్గించే వాతావరణ అనుకూల వ్యవసాయ పద్ధతులు (Climate-resilient agriculture) అవలంబించడం ద్వారా పంట నష్టాలను గణనీయంగా తగ్గించవచ్చు.

వాతావరణ మార్పులు పంటలపై ఎలా ప్రభావం చూపుతాయి?
పంటల పెరుగుదలలో ప్రతి దశకు నిర్దిష్ట ఉష్ణోగ్రత మరియు తేమ అవసరం. వాతావరణంలో అధిక ఉష్ణోగ్రతలు ఏర్పడినప్పుడు మొక్కలలో ఆవిరిపోతనం (భాస్పోత్సేకం) మరియు నేల నుండి నీరు ఆవిరి అవ్వడం పెరుగుతుంది. ఫలితంగా నేలలోని నీరు వేగంగా తగ్గిపోతుంది. నీటి కొరత ఏర్పడినప్పుడు మొక్కలు తమ రంధ్రాలను మూసుకోవడం వల్ల కిరణజన్య సంయోగక్రియ తగ్గి, మొక్కల పెరుగుదల మందగిస్తుంది.

పుష్పించే దశలో అధిక ఉష్ణోగ్రతలు ఏర్పడితే పుష్పాలు రాలిపోవడం, పుప్పొడి జీవనశక్తి తగ్గడం, ఫలదీకరణలో అంతరాయం ఏర్పడటం వల్ల కాయధారణ మరియు గింజల సంఖ్య తగ్గవచ్చు. ముఖ్యంగా పుష్పించే మరియు గింజ పోసుకునే దశల్లో ఏర్పడే ఉష్ణోగ్రత ఒత్తిడి దిగుబడిపై తీవ్ర ప్రభావం చూపుతుంది. అదేవిధంగా, తక్కువ వ్యవధిలో భారీ వర్షాలు కురిస్తే నేల కోత, నీటి నిల్వ, పోషకాలు కొట్టుకుపోవడం, వేర్లకు ఆక్సిజన్ కొరత వంటి సమస్యలు ఏర్పడతాయి. దీనికి విరుద్ధంగా వర్షాల మధ్య ఎక్కువ విరామం ఏర్పడితే మట్టిలో తేమ కొరత (moisture stress) ఏర్పడి పంట పెరుగుదల దెబ్బతింటుంది. అందువల్ల వాతావరణ మార్పుల నేపథ్యంలో “ఎక్కువ నీరు వచ్చినప్పుడు సంరక్షించడం, తక్కువ నీరు వచ్చినప్పుడు సమర్థంగా వినియోగించడం” అనే రెండు వ్యూహాలు రైతులకు అత్యంత ముఖ్యమైనవి.

రైతుల సాగు విధానాల్లో చేయాల్సిన ముఖ్యమైన మార్పులు

  1. వాతావరణ ఆధారిత పంటల ప్రణాళిక
    విత్తనాలు వేయడానికి ముందు స్థానిక వాతావరణ సూచనలు, వర్షపాత అంచనాలు మరియు వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయాలు/వ్యవసాయ శాఖలు అందించే వ్యవసాయ వాతావరణ సలహా సేవలను రైతులు పరిశీలించాలి. ముఖ్యంగా వర్షాధార ప్రాంతాల్లో వర్షాలు ఆలస్యమైతే వెంటనే సాధారణ పంటలనే వేయకుండా తక్కువ కాలంలో పూర్తయ్యే, తక్కువ నీటి అవసరం కలిగిన పంటలు లేదా రకాలను ఎంపిక చేయడం మంచిది.

పంటల ఎంపికలో ప్రధానంగా:

  • తక్కువ కాల పరిమితి గల రకాలు
  • బెట్టను తట్టుకునే రకాలు
  • స్థానిక వాతావరణానికి అనుకూలమైన రకాలు
  • తక్కువ నీటి అవసరమున్న పంటలు
  • మిశ్రమ మరియు అంతర పంటలు ……….వంటి విధానాలను పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి.
  1. నేలలో తేమను సంరక్షించాలి
    వాతావరణ మార్పుల సమయంలో నేలలో తేమ సంరక్షణ పంట ఉత్పాదకతకు కీలకం. వర్షం పడిన వెంటనే నీరు పొలాన్ని వదిలి వెళ్లకుండా, సాధ్యమైనంత వరకు నీరు నేలలోకి చొచ్చుకుపోయేలా చర్యలు చేపట్టాలి. దీనికి:
  • పంట అవశేషాలను నేలపై ఉంచడం
  • మల్చింగ్ చేయడం
  • పొలంలో చిన్న కట్టలు/బండ్లు ఏర్పాటు చేయడం
  • కాంటూర్ బండింగ్
  • అవసరమైన ప్రాంతాల్లో వేసవి లోతు దుక్కులు చేపట్టడం
  • సేంద్రియ పదార్థాలు వేసి నేలను గుల్లబర్చడం
  • తక్కువ దుక్కి లేదా సంరక్షణ వ్యవసాయ పద్ధతులు వంటివి ఉపయోగపడతాయి.

పంట అవశేషాలను కాల్చకుండా నేలలో కలపడం లేదా ఉపరితలంపై మల్చ్‌గా ఉపయోగించడం వల్ల నేల ఉష్ణోగ్రతల తీవ్ర మార్పులు తగ్గడంతో పాటు, నేల తేమ ఆవిరైపోవడం తగ్గుతుంది. దానితో పాటు కలుపు మొలకెత్తకుండా చూసుకోవచ్చు.

  1. నేల సారాన్ని పెంచడం – వాతావరణ ప్రతిఘటనకు పునాది
    సేంద్రియ పదార్థం అధికంగా ఉన్న నేలలు నీటిని ఎక్కువగా నిల్వ చేసుకునే సామర్థ్యాన్ని కలిగి ఉంటాయి. అందువల్ల నేలలో సేంద్రియ కార్బన్ (Soil Organic Carbon) పెంపు వాతావరణ ప్రతికూలతలను ఎదుర్కొనే ముఖ్యమైన వ్యూహం. పంట అవశేషాలు, పశువుల ఎరువు, కంపోస్ట్, పచ్చిరొట్ట ఎరువులు, గొర్రెలు ఆపడం, పంటల అవశేషాల నిర్వహణ వంటి పద్ధతులను అవలంబించాలి.

అయితే కేవలం సేంద్రియ ఎరువులపైనే ఆధారపడకుండా సమీకృత పోషక యాజమాన్యం (Integrated Nutrient Management) పాటించాలి. నేల పరీక్ష ఆధారంగా నత్రజని, భాస్వరం, పొటాషియం మరియు అవసరమైన సూక్ష్మపోషకాలను సమతుల్యంగా అందించాలి. ముఖ్యంగా పొటాషియం మొక్కల నీటి సమతుల్యత, కణాల దృఢత్వం మరియు వివిధ ఒత్తిళ్లను తట్టుకునే సామర్థ్యంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది. కాబట్టి నేల పరీక్ష ఆధారంగా పొటాషియం లోపం ఉన్న నేలల్లో తగిన మోతాదులో పొటాషియం ఎరువులు అందించడం ప్రయోజనకరం. కొన్ని నేలల్లో పోటాష్ ఎక్కువగా ఉన్నప్పటికీ మొక్కకు అందుబాటులోకి రాదు. ఇలాంటి పరిస్థితులలో పోటాష్ మొబలైజింగ్ బ్యాక్టీరియా వంటివి ఉపయోగకరంగా ఉంటాయి.

  1. నీటి యాజమాన్యంలో మార్పులు
    వాతావరణ మార్పుల పరిస్థితుల్లో నీటిని అపరిమితంగా ఉపయోగించే సాగు విధానాలకు బదులుగా “More crop per drop” సూత్రాన్ని అనుసరించాలి.

సాధ్యమైన చోట:

  • డ్రిప్ మరియు స్ప్రింక్లర్ పద్ధతులు
  • పంట అవసరానికి అనుగుణంగా నీటిపారుదల
  • ఉదయం లేదా సాయంత్రం నీటి వినియోగం
  • నేల తేమ ఆధారంగా నీటి నిర్ణయం
  • పొలంలో వర్షపు నీటి సంరక్షణ పద్దతులైన కాంటూర్ గట్లు చేపట్టాలి.
    నీటి కొరత ఉన్న సమయంలో పంటకు అత్యంత కీలకమైన పుష్పించే, కాయఏర్పడే దశ మరియు గింజ నిండే దశల్లో అందుబాటులో ఉన్న నీటిని ప్రాధాన్యతతో వినియోగించాలి.
  1. పంటల వైవిధ్యీకరణ – ఒకే పంటపై ఆధారపడకండి
    వాతావరణ అనిశ్చితి పెరిగినప్పుడు ఒకే పంటపై ఆధారపడటం రైతుకు అధిక ప్రమాదాన్ని కలిగిస్తుంది. అందువల్ల పంటల వైవిధ్యీకరణ (Crop diversification) అవసరం. ధాన్య పంటలతో పాటు పప్పుధాన్యాలు, నూనెగింజలు, చిరుధాన్యాలు మరియు స్థానికంగా అనుకూలమైన పంటలను పంటల ప్రణాళికలో చేర్చాలి.
    ఉదాహరణకు వర్షాధార ప్రాంతాల్లో జొన్న, సజ్జ, రాగి, కంది, పెసర, మినుము వంటి పంటలు పరిస్థితులకు అనుగుణంగా ఎంపిక చేసుకోవచ్చు. అలాగే అంతర పంటలు (Intercropping) కూడా ప్రతికూల వాతావరణ ప్రమాదాన్ని తగ్గించడంలో సహాయపడతాయి. ఒక పంట ప్రతికూల వాతావరణంతో నష్టపోయినా, మరో పంట ద్వారా కొంత ఆదాయం పొందే అవకాశం ఉంటుంది.
  2. ఎరువుల వినియోగంలో సమతుల్యత
    వాతావరణ ఒత్తిడి సమయంలో అధిక నత్రజని వినియోగం ఎల్లప్పుడూ ప్రయోజనకరం కాదు. అధిక నత్రజని వల్ల మృదువైన, అధిక శాఖీయ పెరుగుదల ఏర్పడి, కొన్ని పరిస్థితుల్లో నీటి ఒత్తిడి మరియు పురుగు/తెగుళ్ల సమస్యలకు పంట సున్నితంగా మారవచ్చు. అందువల్ల నేల పరీక్ష ఆధారిత సమతుల్య ఎరువుల యాజమాన్యం పాటించాలి.

వర్షాభావం ఉన్నప్పుడు నేలలో తగిన తేమ లేకుండా అధిక మోతాదులో ఎరువులు వేయడం నివారించాలి. తేమ అందుబాటులో ఉన్న సమయంలో సిఫార్సు చేసిన విధంగా ఎరువులను అందించాలి. అవసరాన్ని బట్టి శాస్త్రీయంగా సిఫార్సు చేసిన పంట పైన పోషక ద్రావణాలను కూడా పిచికారి చేసుకోవచ్చు. అయితే పంట, దశ, వాతావరణ పరిస్థితులకు అనుగుణంగా వ్యవసాయ శాస్త్రవేత్తల సిఫార్సు మేరకే వాటిని ఉపయోగించాలి.

  1. అధిక ఉష్ణోగ్రతల సమయంలో పంట రక్షణ
    ఉష్ణోగ్రతలు అధికంగా ఉన్నప్పుడు పంటలో నీటి నష్టం వేగంగా జరుగుతుంది. ఈ సమయంలో:
    మల్చింగ్ + నేల తేమ సంరక్షణ + సరైన నీటి యాజమాన్యం + సమతుల్య పోషక యాజమాన్యం అనేవి అత్యంత ముఖ్యమైన సమగ్ర విధానం.
    పుష్పించే దశలో తీవ్ర వేడి ఉంటే పుష్పాలు రాలడం లేదా పరాగసంపర్కం తగ్గడం వంటి సమస్యలు రావచ్చు. అందువల్ల పంటకు కీలక దశల్లో తేమ ఒత్తిడి రాకుండా ముందస్తు నీటి ప్రణాళిక అవసరం.
  2. అధిక వర్షాల సమయంలో కూడా ముందస్తు చర్యలు అవసరం
    వాతావరణ మార్పు అంటే కేవలం వర్షాభావం మాత్రమే కాదు. కొన్ని సందర్భాల్లో తక్కువ సమయంలో అధిక వర్షపాతం కూడా పంటలకు తీవ్ర నష్టం కలిగిస్తుంది.

అందువల్ల పొలంలో:

  • అదనపు నీరు బయటకు వెళ్లే కాలువలు
  • సరైన డ్రైనేజీ
  • నీటి నిల్వను నివారించడం
  • నేల కోత నియంత్రణ
  • వర్షం తరువాత పోషక లోపాల నివారణ వంటి చర్యలు చేపట్టాలి.

నీరు ఎక్కువసేపు నిలిచే పరిస్థితుల్లో వేర్లకు ఆక్సిజన్ అందక వేరుకుళ్ళు మరియు ఇతర తెగుళ్లు పెరిగే అవకాశం ఉంటుంది. కాబట్టి అధిక వర్షాల తరువాత పొలాలను పరిశీలించి అవసరమైన చర్యలు తీసుకోవాలి.

  1. పురుగులు మరియు తెగుళ్లపై నిరంతర నిఘా
    ఉష్ణోగ్రత మరియు తేమలో మార్పులు అనేక పురుగులు, తెగుళ్ల జీవచక్రాన్ని ప్రభావితం చేయవచ్చు. అందువల్ల వాతావరణ మార్పుల నేపథ్యంలో సమీకృత తెగుళ్ల మరియు పురుగుల యాజమాన్యం మరింత ప్రాధాన్యం పొందుతుంది.

రైతులు వారానికి కనీసం ఒకసారి పొలాన్ని పరిశీలించి:

  • పురుగుల ఉనికి
  • గుడ్లు/లార్వా
  • ఆకుల నష్టం
  • తెగుళ్ల లక్షణాలు గుర్తించాలి
  • శాస్త్రవేత్తల సలహాలు, సూచనలు పాటించాలి.
  1. వాతావరణ సమాచారాన్ని రైతు నిర్ణయాల్లో భాగం చేయాలి
    ఈ రోజుల్లో వాతావరణ సమాచారం రైతులకు చాలా ఉపయోగకరమైన సాధనంగా మారింది. వర్ష సూచనలు, ఉష్ణోగ్రత, గాలివేగం, తేమ వంటి సమాచారాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని:
  • విత్తనాలు వేసే సమయం
  • ఎరువులు వేయడం
  • పురుగుమందుల పిచికారీ
  • నీటిపారుదల
  • కోత
  • పంట సంరక్షణ…….వంటి నిర్ణయాలు తీసుకోవచ్చు.

“వాతావరణ సూచనను తెలుసుకుని – వ్యవసాయ నిర్ణయం తీసుకోవడం” భవిష్యత్ వ్యవసాయంలో ముఖ్యమైన భాగం కావాలి.

రైతు మాత్రమే కాదు – శాస్త్రవేత్తల పాత్ర కూడా కీలకం

వాతావరణ మార్పులను ఎదుర్కోవడం రైతు బాధ్యత మాత్రమే కాదు. వ్యవసాయ శాస్త్రవేత్తలు, విస్తరణ అధికారులు, వ్యవసాయ శాఖ, వాతావరణ శాస్త్రవేత్తలు కలిసి స్థానిక పరిస్థితులకు అనుగుణమైన సాంకేతిక పరిష్కారాలను రైతులకు అందించాలి.

శాస్త్రవేత్తల స్థాయిలో:

  1. కరువు మరియు అధిక ఉష్ణోగ్రతలను తట్టుకునే రకాల అభివృద్ధి
  2. తక్కువ నీటితో అధిక ఉత్పాదకత సాధించే పద్ధతుల అభివృద్ధి
  3. వాతావరణ ఆధారిత పంటల సిఫార్సులు
  4. నేల తేమ సంరక్షణ సాంకేతికతల ప్రదర్శనలు
  5. పంటల వైవిధ్యీకరణ నమూనాలు
  6. వాతావరణ ఆధారిత పురుగు–తెగుళ్ల హెచ్చరిక వ్యవస్థలు
  7. గ్రామస్థాయిలో వ్యవసాయ సలహాలు అందించడం …….వంటి చర్యలకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలి.
  • చివరిగా….* వాతావరణ మార్పులు వ్యవసాయానికి ఒక దీర్ఘకాలిక సవాలు. అయితే శాస్త్రీయ పద్ధతులు, ముందస్తు ప్రణాళిక మరియు స్థానిక వాతావరణ పరిస్థితులకు అనుగుణమైన సాగు విధానాలను అవలంబించడం ద్వారా వాటి ప్రభావాన్ని గణనీయంగా తగ్గించవచ్చు. సరైన పంట + సరైన రకం + సరైన సమయంలో విత్తడం + నేలలో తేమ సంరక్షణ + సమతుల్య పోషక యాజమాన్యం + సమర్థవంతమైన నీటి వినియోగం + సమగ్ర పంట రక్షణ + వాతావరణ ఆధారిత నిర్ణయాలు ఇవే వాతావరణ అనుకూల వ్యవసాయానికి ప్రధాన సూత్రాలు. రైతులు వాతావరణ మార్పులను కేవలం సమస్యగా కాకుండా ముందస్తు ప్రణాళికతో ఎదుర్కోవాల్సిన వ్యవసాయ ప్రమాదంగా చూడాలి. ఒకే పంట, ఒకే సాగు విధానం, ఒకే నీటి వనరుపై ఆధారపడకుండా పంటల వైవిధ్యీకరణ, నేల ఆరోగ్య పరిరక్షణ, నీటి సంరక్షణ మరియు శాస్త్రీయ సలహాలను కలిపి అమలు చేయడం ద్వారా వ్యవసాయాన్ని మరింత స్థిరమైనది, లాభదాయకమైనది మరియు వాతావరణ ప్రతిఘటన కలిగినదిగా మార్చవచ్చు.

“వాతావరణాన్ని మనం మార్చలేము; కానీ వాతావరణానికి అనుగుణంగా మన వ్యవసాయాన్ని మార్చుకోవచ్చు. ముందస్తు ప్రణాళికే రైతు నష్టాన్ని తగ్గించే మొదటి అడుగు.”

*డా. ఎస్. బాలాజీ నాయక్, 9177340314, సీనియర్ శాస్త్రవేత్త (భూసార శాస్త్రం)
డా. పి. సుజాతమ్మ, ప్రధాన శాస్త్రవేత్త మరియు సమన్వయకర్త
ఏరువాక కేంద్రం, కర్నూలు

Read More
11 Sep, 2026
రైతునేస్తం0 commentsSeptember 11, 2026agri news

కూరగాయల్లో మల్చింగ్ పద్ధతి – నీటి పొదుపు మరియు కలుపు నివారణ

కూరగాయల సాగులో నీటి లభ్యత, కలుపు మొక్కల నియంత్రణ మరియు నేలలో తేమను నిలుపుకోవడం రైతులు ఎదుర్కొనే ప్రధాన సమస్యలు. ముఖ్యంగా అధిక ఉష్ణోగ్రతలు, తక్కువ వర్షపాతం ఉన్న ప్రాంతాల్లో నేల నుంచి నీరు ఆవిరైపోవడం వల్ల పంటకు అందుబాటులో ఉండే తేమ తగ్గుతుంది. అదే సమయంలో కలుపు మొక్కలు నీరు, పోషకాలు, వెలుతురు కోసం ప్రధాన పంటతో పోటీ పడుతూ దిగుబడిని తగ్గిస్తాయి.
ఈ సమస్యలకు సులభమైన మరియు సమర్థవంతమైన పరిష్కారాల్లో మల్చింగ్ పద్ధతి ఒకటి. మొక్కల చుట్టూ లేదా పంట వరుసల మధ్య నేలపై సేంద్రియ లేదా కృత్రిమ పదార్థాలతో ఒక పొరను ఏర్పాటు చేయడాన్ని మల్చింగ్ అంటారు. సరైన పద్ధతిలో మల్చింగ్ చేయడం ద్వారా నేలలో తేమను నిలుపుకోవడంతో పాటు కలుపు మొక్కల పెరుగుదలను నియంత్రించవచ్చు.

మల్చింగ్ అంటే ఏమిటి?
పంట మొక్కల చుట్టూ నేల ఉపరితలాన్ని పూర్తిగా లేదా కొంతమేర కప్పే విధంగా వివిధ పదార్థాలను పరచడాన్ని మల్చింగ్ అంటారు. మల్చింగ్ పదార్థాలు నేలపై ఒక రక్షణ పొరలా పనిచేస్తాయి.
మల్చింగ్లో ప్రధానంగా రెండు రకాలు ఉన్నాయి:

  1. సేంద్రియ మల్చింగ్
  2. అసేంద్రియ లేదా కృత్రిమ మల్చింగ్
    పంట, వాతావరణ పరిస్థితులు, నీటి లభ్యత, అందుబాటులో ఉన్న వనరులు మరియు రైతు పెట్టుబడి సామర్థ్యాన్ని బట్టి మల్చింగ్ విధానాన్ని ఎంపిక చేసుకోవాలి.

సేంద్రియ మల్చింగ్
సేంద్రియ పదార్థాలతో నేలను కప్పే పద్ధతిని సేంద్రియ మల్చింగ్ అంటారు. ఎండిన గడ్డి, వరి గడ్డి, పంట అవశేషాలు, ఎండిన ఆకులు, కొబ్బరి పీచు, చెక్క పొట్టు వంటి పదార్థాలను ఉపయోగించవచ్చు.
సేంద్రియ మల్చింగ్ వల్ల నేలపై నేరుగా సూర్యరశ్మి పడకుండా ఉండటంతో నేల ఉష్ణోగ్రతలో తీవ్రమైన మార్పులు తగ్గుతాయి. కాలక్రమేణా ఈ పదార్థాలు కుళ్లి నేలలో సేంద్రియ పదార్థాన్ని పెంచుతాయి.

సేంద్రియ మల్చింగ్ ప్రయోజనాలు
• నేలలో తేమను నిలుపుతుంది.
• కలుపు మొక్కల పెరుగుదలను తగ్గిస్తుంది.
• నేల ఉష్ణోగ్రతను కొంతవరకు నియంత్రిస్తుంది.
• నేలపై వర్షపు చినుకుల ప్రత్యక్ష ప్రభావాన్ని తగ్గిస్తుంది.
• సేంద్రియ పదార్థం కుళ్లిన తర్వాత నేల సారాన్ని మెరుగుపరచడంలో సహాయపడుతుంది.
• పంట అవశేషాలను ఉపయోగించుకోవడం ద్వారా వ్యర్థాల నిర్వహణకు తోడ్పడుతుంది.
అయితే చీడపీడలు లేదా వ్యాధులు సోకిన పంట అవశేషాలను మల్చింగ్ కోసం ఉపయోగించకూడదు.

ప్లాస్టిక్ మల్చింగ్
కూరగాయల సాగులో వివిధ రకాల ప్లాస్టిక్ మల్చింగ్ పదార్థాలను కూడా ఉపయోగిస్తున్నారు. ముఖ్యంగా వెండి-నలుపు, నలుపు మరియు ఇతర రంగుల మల్చింగ్ షీట్లను పంట అవసరాన్ని బట్టి ఉపయోగించవచ్చు.
ప్లాస్టిక్ మల్చింగ్లో షీట్ను నేలపై సరిగ్గా పరచి, మొక్కలు నాటే ప్రాంతాల్లో మాత్రమే తగిన పరిమాణంలో రంధ్రాలు చేయాలి. షీట్ అంచులను నేలలో బిగించి ఉంచడం వల్ల గాలి లేదా వర్షం కారణంగా షీట్ తొలగిపోకుండా ఉంటుంది.

నీటి పొదుపులో మల్చింగ్ పాత్ర
మల్చింగ్ యొక్క ప్రధాన ప్రయోజనాల్లో ఒకటి నేల నుంచి నీరు ఆవిరైపోవడాన్ని తగ్గించడం. మల్చింగ్ పొర నేల ఉపరితలాన్ని కప్పి ఉంచడం వల్ల సూర్యరశ్మి నేరుగా నేలను తాకదు. ఫలితంగా నేలలోని తేమ ఎక్కువ కాలం నిలిచి ఉంటుంది.

బిందు సేద్యంతో మల్చింగ్ను కలిపి ఉపయోగించినప్పుడు నీటిని మొక్కల వేర్ల ప్రాంతానికి సమర్థవంతంగా అందించవచ్చు. ముఖ్యంగా నీటి కొరత ఉన్న ప్రాంతాల్లో ఇది ప్రయోజనకరంగా ఉంటుంది.
అయితే మల్చింగ్ ఉన్నంత మాత్రాన నీటి అవసరం పూర్తిగా తగ్గిపోతుందని భావించకూడదు. పంట దశ, నేల స్వభావం, వాతావరణ పరిస్థితులు మరియు మొక్కల అవసరాన్ని బట్టి నీటి సరఫరాను సర్దుబాటు చేయాలి.

కలుపు మొక్కల నివారణ
కలుపు మొక్కలు కూరగాయ పంటలతో నీరు, పోషకాలు, వెలుతురు మరియు స్థలం కోసం పోటీ పడతాయి. ముఖ్యంగా పంట ప్రారంభ దశలో కలుపు అధికంగా ఉంటే మొక్కల పెరుగుదల మందగించి దిగుబడిపై ప్రభావం పడుతుంది.
మల్చింగ్ పొర నేలను కప్పి ఉంచడం వల్ల కలుపు విత్తనాలకు అవసరమైన వెలుతురు అందకుండా చేస్తుంది. ఫలితంగా కలుపు మొక్కలు మొలకెత్తడం మరియు పెరుగుదల తగ్గుతుంది.
అయితే మల్చింగ్ చేయడానికి ముందే పొలంలో ఉన్న కలుపు మొక్కలను తొలగించడం మంచిది. లేకపోతే ఇప్పటికే పెరిగిన కలుపు మొక్కలు మల్చింగ్ పొరను దాటి బయటకు రావచ్చు.

నేల ఉష్ణోగ్రతపై ప్రభావం
మల్చింగ్ నేల ఉష్ణోగ్రతను నియంత్రించడంలో సహాయపడుతుంది. ఎండాకాలంలో నేల అధికంగా వేడెక్కకుండా కొంత రక్షణ కల్పిస్తుంది. మరోవైపు చల్లటి వాతావరణంలో కొన్ని రకాల మల్చింగ్ పదార్థాలు నేల ఉష్ణోగ్రతను అనుకూల స్థాయిలో ఉంచడానికి సహాయపడతాయి.
అయితే మల్చింగ్ పదార్థం రంగు, మందం మరియు రకాన్ని బట్టి నేల ఉష్ణోగ్రతపై ప్రభావం మారుతుంది. కాబట్టి పంట మరియు స్థానిక వాతావరణ పరిస్థితులకు అనుగుణంగా మల్చింగ్ పదార్థాన్ని ఎంపిక చేసుకోవాలి.

కూరగాయల పంటల్లో మల్చింగ్
టమాటా, మిరప, వంకాయ, దోసకాయ, కాకరకాయ, బీరకాయ, సొరకాయ, పుచ్చకాయ వంటి అనేక పంటల్లో మల్చింగ్ను ఉపయోగించవచ్చు. ముఖ్యంగా బెడ్ పద్ధతిలో సాగు చేసే కూరగాయ పంటల్లో మల్చింగ్ చేయడం సౌకర్యవంతంగా ఉంటుంది.

తీగజాతి కూరగాయల్లో మల్చింగ్ చేయడం ద్వారా తీగలు నేలపై పాకుతున్నప్పుడు కాయలు నేరుగా తడి నేలతో సంబంధం కలిగి ఉండే పరిస్థితిని కొంతవరకు తగ్గించవచ్చు. దీనివల్ల కాయల నాణ్యత మెరుగుపడే అవకాశం ఉంటుంది.

మల్చింగ్ ఏర్పాటు చేసే విధానం
మల్చింగ్కు ముందు నేలను మంచిగా తయారు చేసి, అవసరమైన ప్రాథమిక ఎరువులను నేలలో కలపాలి. బిందు సేద్యం ఉంటే మల్చింగ్ షీట్ పరచడానికి ముందే డ్రిప్ లైన్లను సరైన స్థానంలో ఏర్పాటు చేయాలి.
తర్వాత మల్చింగ్ పదార్థాన్ని పంట వరుసలపై సమానంగా పరచాలి. ప్లాస్టిక్ మల్చింగ్ ఉపయోగించినప్పుడు షీట్ను నేలకు బిగుతుగా అమర్చి అంచులను మట్టితో కప్పాలి.
మొక్క కాండం చుట్టూ మల్చింగ్ పదార్థాన్ని కాండానికి అతిదగ్గరగా నొక్కకూడదు. కొంత ఖాళీ ఉంచడం ద్వారా కాండం వద్ద అధిక తేమ నిల్వ ఉండకుండా చూడాలి.

మల్చింగ్లో రైతులు తీసుకోవాల్సిన జాగ్రత్తలు
మల్చింగ్ అనేక ప్రయోజనాలను అందించినప్పటికీ సరైన విధంగా ఉపయోగించకపోతే సమస్యలు కూడా ఏర్పడవచ్చు.
• వ్యాధులు లేదా పురుగులు సోకిన పంట అవశేషాలను సేంద్రియ మల్చింగ్గా ఉపయోగించకూడదు.
• ప్లాస్టిక్ మల్చింగ్ను ఉపయోగించిన తర్వాత పొలంలో వదిలిపెట్టకూడదు.
• ప్లాస్టిక్ మల్చింగ్ను సేకరించి, స్థానిక వ్యర్థ నిర్వహణ నిబంధనలకు అనుగుణంగా పునర్వినియోగం లేదా పారవేయడం చేయాలి.
• మల్చింగ్ ఉన్నందున నీటి అవసరం లేదని భావించకూడదు.
• అధిక తేమ ఉండే ప్రాంతాల్లో మల్చింగ్ మందం మరియు నీటి సరఫరాపై ప్రత్యేక శ్రద్ధ అవసరం.
• మల్చింగ్ కింద చీడపీడలు లేదా ఎలుకలు ఆశ్రయం పొందుతున్నాయా అనే విషయాన్ని క్రమం తప్పకుండా పరిశీలించాలి.
• పంటకు అనుగుణంగా సరైన మల్చింగ్ పదార్థాన్ని ఎంపిక చేయాలి.

మల్చింగ్ మరియు బిందు సేద్యం
మల్చింగ్ + బిందు సేద్యం కలయిక కూరగాయల సాగులో నీటి వినియోగ సామర్థ్యాన్ని మెరుగుపరచడానికి ఉపయోగపడే విధానం. బిందు సేద్యం ద్వారా నీటిని మొక్కల వేర్ల ప్రాంతానికి అందించగా, మల్చింగ్ ద్వారా నేల నుంచి తేమ ఆవిరైపోవడం తగ్గుతుంది.

ఈ రెండు పద్ధతులను సమన్వయంతో ఉపయోగించడం ద్వారా నీటి నిర్వహణను మరింత సమర్థవంతంగా చేపట్టవచ్చు. అయితే నీటి పొదుపు పరిమాణం పంట, నేల, వాతావరణం మరియు నిర్వహణ పద్ధతులపై ఆధారపడి ఉంటుంది.

రైతులకు ఆర్థిక ప్రయోజనాలు
మల్చింగ్ వల్ల కలుపు మొక్కల నియంత్రణకు అవసరమయ్యే శ్రమ కొంతవరకు తగ్గవచ్చు. నేలలో తేమ నిల్వ ఉండటం వల్ల నీటి వినియోగాన్ని సమర్థవంతంగా నిర్వహించవచ్చు. కాయల నాణ్యత మెరుగుపడితే మార్కెట్లో మంచి ధర పొందే అవకాశం ఉంటుంది.

అయితే ప్లాస్టిక్ మల్చింగ్కు ప్రారంభ పెట్టుబడి అవసరం. కాబట్టి రైతులు పంట ధర, సాగు కాలం, నీటి లభ్యత, కలుపు సమస్య మరియు మల్చింగ్ పదార్థం ఖర్చును పరిగణనలోకి తీసుకుని ఆర్థికంగా అనుకూలమైన పద్ధతిని ఎంచుకోవాలి.

కూరగాయల సాగులో మల్చింగ్ పద్ధతి నేల తేమను సంరక్షించడం, కలుపు మొక్కల పెరుగుదలను తగ్గించడం, నేల ఉష్ణోగ్రతను నియంత్రించడం మరియు పంట నాణ్యతను మెరుగుపరచడంలో ఉపయోగపడే సమర్థవంతమైన పద్ధతి. ముఖ్యంగా నీటి కొరత ఉన్న ప్రాంతాల్లో మరియు అధిక విలువ కలిగిన కూరగాయ పంటల్లో దీన్ని శాస్త్రీయంగా ఉపయోగించడం ద్వారా సాగు సామర్థ్యాన్ని పెంచుకోవచ్చు.

సేంద్రియ లేదా ప్లాస్టిక్ మల్చింగ్ను పంట, నేల మరియు వాతావరణ పరిస్థితులకు అనుగుణంగా ఎంపిక చేసుకోవాలి. బిందు సేద్యంతో మల్చింగ్ను సమన్వయం చేయడం ద్వారా నీటి వినియోగాన్ని మరింత సమర్థవంతంగా నిర్వహించవచ్చు. అయితే ప్లాస్టిక్ మల్చింగ్ ఉపయోగించిన రైతులు పంట అనంతరం దానిని సక్రమంగా తొలగించి పర్యావరణ పరిరక్షణకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలి.

అందువల్ల “తక్కువ నీటితో సమర్థవంతమైన సాగు – తక్కువ కలుపుతో మెరుగైన పంట” అనే లక్ష్యాన్ని సాధించడానికి కూరగాయల సాగులో మల్చింగ్ పద్ధతిని రైతులు శాస్త్రీయ అవగాహనతో స్వీకరించవచ్చు.

డా. టి. థామ్సన్, డా. టి. తేజస్విని, డా. వి. సుధావాణి
డా. వై.ఎస్.ఆర్. ఉద్యాన విశ్వవిద్యాలయం, వెంకటరామన్నగూడెం
ఫోన్ : 9494963291

Read More
9 Sep, 2026
రైతునేస్తం0 commentsSeptember 9, 2026agri news

వర్తులాకార ఆర్థిక వ్యవస్థ – ఎన్‌డిడిబి వారి మృదా

భారతదేశంలో పాడి పరిశ్రమ సమగ్ర అభివృద్ధే లక్ష్యంగా నాడు డా. వర్గీస్ కురియన్- రైతుల భాగస్వామ్యం, సహకార సంఘాల ఏర్పాటు ద్వారా సుస్థిర భారత దేశ అభివృద్ధికి బీజం నాటారు. రైతుల సాధికారిత లక్ష్యంగా ప్రతి అడుగులో రైతుకు మార్గదర్శిలా నిలబడేలా జాతీయ పాడిపరిశ్రమాభివృద్ధి సంస్థ (ఎన్‌డిడిబి) గుజరాత్‌లోని ఆనంద్ కేంద్రంగా పనిచేస్తోంది. దీని ప్రభావంతోనే రైతు సాధికారిత, ప్రపంచంలోనే పాల ఉత్పత్తిలో భారత్ ప్రథమ స్థానంలో ఉండగలగడం, బలీయమైన గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థ, పోషకాల పూరిత పాలను అందించడం, భావితరాలకు సుస్థిర భవిష్యత్తు ఇవ్వగలగడం సాధ్యమైంది.




ఎన్‌డిడిబి పాడిపరిశ్రమ అభివృద్ధిపరంగా 6 సంస్థలను ఏర్పాటు చేసింది.
  1. 1974లో మదర్ డెయిరీ ఏర్పరిచి, శుద్ధీకరించిన పాలను వినియోగదారులకు చేరుస్తోంది.
  2. ఇండియన్ ఇమ్యునోజికల్స్‌ను 1982లో పశువుల్లో వచ్చే వ్యాధుల నివారణకు టీకాలను ఉత్పత్తి చేయడం, అంతేకాక, హెపటైటిస్‌లాంటి టీకాల ఉత్పత్తి చేయడం ద్వారా అటు పశువుల ఆరోగ్యం, ఇటు ప్రజల ఆరోగ్యానికి పెద్ద పీట వేసింది.
  3. 1978లో ఐడిఎంసి ని ఏర్పరిచి, దేశీయ పరిజ్ఞానంతో పాడి పరిశ్రమ పరికరాల ఉత్పత్తి ప్రారంభించింది. దీనివలన భారత్, డెయిరీ ఇంజనీరింగ్ రంగంలో స్వయం సమృద్ధత సాధించగలిగింది.
  4. 2010లో ఎన్‌డిఎస్ (ఎన్‌డిడిబి డెయిరీ సర్వీసెస్) స్థాపించి, సంస్థాగత నిర్మాణం ద్వారా పాడి పరిశ్రమల్లో పాల ఉత్పాదకత పెంపుదలకు కృషి చేస్తోంది. ఇప్పటికే దేశంలో 210 పైగా పాల ఉత్పత్తిదారుల కంపెనీలు ఏర్పడినాయి.
  5. 2022లో CALF (Centre for Analysis and Learning in Livestock and Food) ని ఏర్పరిచి, పాల నాణ్యతా పరీక్షలతో పాలనాణ్యతకు పెద్దపీట వేసింది.
  6. 2022లో MRIDA అనే సంస్థ ద్వారా పాడిపరిశ్రమలో వ్యర్థాలను పునరుపయోగంలో తెచ్చి పాడిరైతుకు వర్తులాకార ఆర్థిక వ్యవస్థవైపు అడుగులు వేసేలా చేసింది. దీనిద్వారా పశువుల మల, మూత్రాల నిర్వహణ, బయోగ్యాస్ ఉత్పత్తి, సేంద్రియ ఎరువులు ‘సుధన’ పేర తెచ్చి పాడిపరిశ్రమలో కొత్త అధ్యాయం సృష్టించింది. పశువుల పేడ, పర్యావరణానికి పీడగా భావిస్తున్న తరుణంలో ఎన్‌డిడిబి, దీని పునరుపయోగం ద్వారా పాడిరైతులను సుస్థిర అభివృద్ధి దిశగా ఎలా తీసుకెళ్ళాలో ఆలోచించగా, వెలిగిన ఆశాకిరణం ‘మృదా’. మార్చి 2025లో సుజుకి R & D సెంటర్‌తో చేతులు కలిపి భారత దేశంలో వీలైనన్ని బయోగ్యాస్ ప్లాంట్ల ఏర్పాటు ధ్యేయంగా ప్రయాణం ప్రారంభించింది. తొలుత పశువుల పాకలు, గోశాలల వద్ద బయోగ్యాస్ ప్లాంట్లు ఏర్పాటు చేసారు. ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని వారణాసి, గుజరాత్‌లోని వాసనాలలో ప్రయోగాత్మకంగా ప్రారంభించారు. రోజకు 65-70 మెట్రిక్ టన్నుల పేడ సేకరించి, దానికి గాను రైతులకు రూ. 150 లక్షలు చెల్లించగలిగారు. దీనిద్వారా దగ్గరలోని డెయిరీలకు బాయిలర్లకు ఇంధన సరఫరా, సుమారు 250 కిలో వాట్ల విద్యుత్ ఉత్పత్తి చేసి చూపించారు. రూట్‌గార్డ్, గ్రోమాక్స్ లాంటి పశువు…పేడ ఆధారిత ఉత్పత్తులు తయారు చేసి ‘సుధన’ పేర రైతులకు అందజేసారు. ‘గోబర్ సే సమృద్ధి’ ని సాకారం చేసి ‘కార్బన్ క్రెడిట్స్’ పొందగలిగేలా ఎన్‌డిడిబి కృషి చేస్తోంది. ప్రస్తుతం ఎన్‌డిడిబి, సస్టెయిన్ ప్లస్ అనే సంస్థ సహకారంతో 10000 ఇళ్ళలో 2 క్యూబిక్ మీటర్ల బయోగ్యాస్ ప్లాంట్ల ఏర్పాటుకు సహకరిస్తోంది. వివరాలకు జయేష్ చవాన్ – ఫోన్: 9405716326 ని సంప్రదించవచ్చు. దీని ధన లబ్ధిదారుని వాటాగా రూ. 11,262/-గా నిర్ధారించారు. ఏది ఏమైనా, దేశంలోనే అగ్రగామి సంస్థగా ఎన్‌డిడిబి వివిధ సేవల ద్వారా పాడి రైతుల అభివృద్ధికి అవిరళ కృషి చేస్తోంది. ఆనంద్‌లోని ఎన్‌డిడిబి సంస్థను ప్రతి ఒక్కరూ సందర్శిస్తే, పాడిరైతుల కోసం సంస్థ చేస్తోన్న కృషి తెలిసి వస్తుంది. ఇప్పటికే ఎన్‌డిడిబి సహకారంతో విజయ తెలంగాణ డెయిరీ ERP సేవలను కొనసాగిస్తోంది. ఇంకెన్నో ఆవిష్కరణలతో ఎన్‌డిడిబి అగ్రగామిగా ఉండాలని ఆశిద్దాం!
  • మధుసూదనరావు, జనరల్ మేనేజర్, విజయ డెయిరీ, హైదరాబాద్. ఫోన్: 9121160553

Read More
1 Sep, 2026
రైతునేస్తం0 commentsSeptember 1, 2026agri news

తీగజాతి కూరగాయల్లో పందిరి సాగు – అధిక దిగుబడికి మార్గం

తీగజాతి కూరగాయలు మన రైతులు విస్తృతంగా సాగు చేస్తున్న ముఖ్యమైన కూరగాయ పంటలు. దోసకాయ, బీరకాయ, కాకరకాయ, సొరకాయ, పొట్లకాయ, చిక్కుడు వంటి పంటలను సాధారణంగా నేలపై పాకే విధానంలో సాగు చేస్తారు. అయితే పందిరి సాగు విధానం ద్వారా తీగలను పైకి పెంచడం వల్ల పంటలో గాలి, వెలుతురు ప్రసరణ మెరుగుపడి, కాయల నాణ్యత పెరగడంతో పాటు కోత, పంట సంరక్షణ పనులు సులభతరం అవుతాయి. సరైన యాజమాన్య పద్ధతులు పాటించినప్పుడు పందిరి సాగు రైతులకు అధిక దిగుబడి మరియు మెరుగైన ఆదాయాన్ని అందించే అవకాశం ఉంది.

పందిరి సాగు అంటే ఏమిటి?
తీగజాతి కూరగాయల తీగలను నేలపై పాకనివ్వకుండా, వెదురు, ఇనుప స్తంభాలు, జీఐ వైర్లు, ప్లాస్టిక్ లేదా నైలాన్ తాళ్ల సహాయంతో ఒక ఎత్తైన నిర్మాణాన్ని ఏర్పాటు చేసి దానిపై తీగలను పెంచే విధానాన్ని పందిరి సాగు అంటారు. పంటను బట్టి పందిరి ఎత్తు, స్తంభాల మధ్య దూరం మరియు ఉపయోగించే వస్తువులు నిర్ణయించాలి.

పందిరి సాగుకు అనుకూలమైన పంటలు
బీరకాయ, కాకరకాయ, సొరకాయ, పొట్లకాయ, దోసకాయ, చిక్కుడు వంటి తీగజాతి కూరగాయలను పందిరి విధానంలో విజయవంతంగా సాగు చేయవచ్చు. పంట స్వభావం, తీగల పెరుగుదల మరియు కాయల బరువును బట్టి పందిరి నిర్మాణాన్ని బలంగా ఏర్పాటు చేయాలి.

పందిరి సాగు వల్ల ప్రయోజనాలు

  1. మొక్కలకు మంచి గాలి, వెలుతురు
    తీగలు నేలపై పాకకుండా పైకి పెరగడం వల్ల మొక్కల మధ్య గాలి ప్రసరణ మెరుగుపడుతుంది. తగినంత సూర్యకాంతి అందడంతో మొక్కల పెరుగుదల చురుకుగా ఉంటుంది.
  2. తెగుళ్ల ఉధృతి తగ్గే అవకాశం
    మొక్కల భాగాలు నేలతో నేరుగా సంబంధం లేకపోవడం వల్ల అధిక తేమ కారణంగా వచ్చే కొన్ని శిలీంధ్ర తెగుళ్ల సమస్యను తగ్గించవచ్చు. అయితే సమగ్ర పంట సంరక్షణ చర్యలు తప్పనిసరిగా పాటించాలి.
  3. కాయల నాణ్యత మెరుగుదల
    పందిరిపై వేలాడుతూ పెరిగే కాయలు నేలను తాకకుండా ఉండటం వల్ల కాయలపై మచ్చలు, వంకరలు మరియు నేలతో సంబంధం వల్ల వచ్చే నాణ్యత లోపాలు తగ్గుతాయి. తద్వారా మార్కెట్లో మంచి ధర పొందే అవకాశం ఉంటుంది.
  4. కోత సులభతరం
    పందిరిపై కాయలు స్పష్టంగా కనిపించడం వల్ల కోత సమయంలో కాయలను గుర్తించడం సులభంగా ఉంటుంది. దీనివల్ల కోతకు పట్టే సమయం మరియు శ్రమ తగ్గుతుంది.
  5. భూమి వినియోగ సామర్థ్యం పెరుగుతుంది
    తీగలు పైభాగంలో విస్తరించడం వల్ల నేలపై అందుబాటులో ఉన్న స్థలాన్ని సమర్థవంతంగా ఉపయోగించుకోవచ్చు. సరైన పంట మరియు అంతర పంట ప్రణాళికతో భూమి వినియోగ సామర్థ్యాన్ని పెంచవచ్చు.

పందిరి నిర్మాణంలో జాగ్రత్తలు
పందిరి సాగులో విజయానికి బలమైన పందిరి నిర్మాణం చాలా ముఖ్యమైనది. పందిరి నిర్మించేటప్పుడు మంచి నాణ్యత కలిగిన వెదురు కర్రలు లేదా తగిన స్తంభాలను ఉపయోగించాలి. తీగలు, కాయల బరువును తట్టుకునే విధంగా ప్రధాన స్తంభాలను బలంగా పాతాలి.

పందిరిపై తీగలను పట్టుకునేందుకు బలమైన వైరు లేదా నైలాన్ తాళ్లను ఉపయోగించాలి. పందిరి నిర్మాణం గాలి వేగానికి తట్టుకునే విధంగా ఉండాలి. ముఖ్యంగా వర్షాకాలంలో అధిక గాలులు, భారీ వర్షాల వల్ల పందిరి కూలిపోకుండా ముందుగానే తగిన బలపరిచే చర్యలు చేపట్టాలి.

నేల మరియు నాటే విధానం
నీరు నిల్వ ఉండని, మంచి నీటి పారుదల కలిగిన నేలలు తీగజాతి కూరగాయల సాగుకు అనుకూలంగా ఉంటాయి. పొలాన్ని బాగా దున్ని, సేంద్రియ ఎరువును తగిన మోతాదులో కలపాలి. విత్తనాల నాణ్యతపై ప్రత్యేక శ్రద్ధ వహించాలి.

పంటను బట్టి గోతులు లేదా ఎత్తైన మడులు ఏర్పాటు చేసి విత్తనాలను నాటాలి. మొక్కల మధ్య దూరాన్ని పంట రకం, తీగల పెరుగుదల మరియు పందిరి నిర్మాణాన్ని బట్టి నిర్ణయించాలి.

ఎరువుల యాజమాన్యం
పందిరి సాగులో మొక్కలు వేగంగా పెరిగి అధికంగా తీగలను, ఆకులను మరియు కాయలను ఉత్పత్తి చేస్తాయి. అందువల్ల సమతుల్య పోషక యాజమాన్యం అవసరం. నేల పరీక్ష ఆధారంగా ఎరువుల మోతాదును నిర్ణయించడం ఉత్తమం.

నీటి యాజమాన్యం
తీగజాతి కూరగాయల్లో నీటి యాజమాన్యం చాలా కీలకం. నీటి కొరత వల్ల మొక్కల పెరుగుదల, పూత మరియు కాయల అభివృద్ధి దెబ్బతినవచ్చు. అదే సమయంలో అధిక నీరు ఇవ్వడం వల్ల వేర్ల వద్ద తేమ ఎక్కువై తెగుళ్లు వచ్చే అవకాశం ఉంటుంది.

బిందు సేద్యం ద్వారా మొక్కలకు అవసరమైనంత నీటిని అందించడం ద్వారా నీటి వినియోగ సామర్థ్యాన్ని పెంచవచ్చు. ముఖ్యంగా పూత మరియు కాయల అభివృద్ధి దశల్లో నీటి లభ్యతలో హెచ్చుతగ్గులు లేకుండా చూడాలి.

తీగల శిక్షణ మరియు నిర్వహణ
పందిరి సాగులో తీగలను సక్రమంగా పందిరిపైకి ఎక్కించడం చాలా ముఖ్యం. మొక్కలు పెరుగుతున్న కొద్దీ తీగలను మృదువైన తాళ్ల సహాయంతో పందిరిపైకి చేర్చాలి.

అవసరం లేని, బలహీనమైన లేదా వ్యాధి సోకిన భాగాలను తొలగించడం ద్వారా మొక్కలో గాలి ప్రసరణను మెరుగుపరచవచ్చు. అయితే కత్తిరింపు పద్ధతులు పంట రకాన్ని బట్టి మారుతాయి. కాబట్టి సంబంధిత పంటకు సిఫారసు చేసిన విధానాన్ని మాత్రమే అనుసరించాలి.

చీడపీడలు మరియు తెగుళ్ల యాజమాన్యం
పందిరి సాగులో మొక్కలకు మంచి గాలి, వెలుతురు లభించడం వల్ల కొన్ని సమస్యలు తగ్గే అవకాశం ఉన్నప్పటికీ చీడపీడలు పూర్తిగా నివారించబడవు. కాయతొలుచు పురుగులు, పేనుబంక, తెల్లదోమ, ఎర్రనల్లి వంటి పురుగులను ఎప్పటికప్పుడు గమనించాలి.

అదేవిధంగా బూజు తెగుళ్లు, వడల తెగుళ్లు మరియు ఇతర వ్యాధుల లక్షణాలను ప్రారంభ దశలోనే గుర్తించాలి. పొలాన్ని తరచుగా పరిశీలిస్తూ సమగ్ర చీడపీడల యాజమాన్య పద్ధతులు (IPM) పాటించాలి.

పుష్పించే దశలో ప్రత్యేక శ్రద్ధ
తీగజాతి కూరగాయల్లో మంచి కాయ దిగుబడికి పుష్పించే దశ చాలా కీలకం. పుష్పాలు వచ్చే సమయంలో మొక్కలకు తగినంత నీరు, పోషకాలు అందేలా చూడాలి. అధిక ఉష్ణోగ్రతలు, నీటి కొరత లేదా అధిక తేమ వంటి వాతావరణ పరిస్థితులు పూత మరియు కాయల ఏర్పాటుపై ప్రభావం చూపవచ్చు.

తేనెటీగలు వంటి పరాగసంపర్క కీటకాల పాత్ర ముఖ్యమైన పంటల్లో, పుష్పించే సమయంలో వాటి సంచారాన్ని దెబ్బతీసే చర్యలను తగ్గించడం మంచిది.

కోత మరియు మార్కెటింగ్
కూరగాయలను పంటకు అనుగుణమైన సరైన పరిపక్వ దశలో కోయాలి. ఆలస్యంగా కోయడం వల్ల కాయల నాణ్యత తగ్గడంతో పాటు తదుపరి కాయల ఉత్పత్తిపై కూడా ప్రభావం పడవచ్చు.

పందిరి సాగులో కాయలు స్పష్టంగా కనిపించడం వల్ల సరైన పరిమాణంలో ఉన్న కాయలను ఎంపిక చేసి కోయడం సులభం. కోత అనంతరం కాయలను నాణ్యత ఆధారంగా వేరు చేసి, శుభ్రమైన ప్యాకింగ్లో మార్కెట్కు తరలిస్తే మెరుగైన ధర పొందే అవకాశం ఉంటుంది.

రైతులు గుర్తుంచుకోవాల్సిన ముఖ్యాంశాలు
పందిరి సాగులో అధిక దిగుబడి పొందడానికి కేవలం పందిరి ఏర్పాటు చేయడం మాత్రమే సరిపోదు. నాణ్యమైన విత్తనం, సరైన మొక్కల సాంద్రత, బలమైన పందిరి, సమతుల్య ఎరువుల యాజమాన్యం, క్రమబద్ధమైన నీటి సరఫరా, తీగల శిక్షణ, సమగ్ర చీడపీడల యాజమాన్యం మరియు సరైన సమయంలో కోత వంటి అన్ని అంశాలను సమన్వయంతో పాటించాలి.

తీగజాతి కూరగాయల్లో పందిరి సాగు పద్ధతి రైతులకు నాణ్యమైన దిగుబడి, మెరుగైన కాయల నాణ్యత, కోతలో సౌలభ్యం మరియు భూమి వినియోగ సామర్థ్యం వంటి అనేక ప్రయోజనాలను అందిస్తుంది. ప్రారంభ దశలో పందిరి నిర్మాణానికి కొంత అదనపు పెట్టుబడి అవసరమైనప్పటికీ, సరైన పంట యాజమాన్యంతో దీర్ఘకాలంలో మెరుగైన దిగుబడి మరియు ఆదాయం పొందే అవకాశం ఉంది.

అందువల్ల మార్కెట్ డిమాండ్, స్థానిక వాతావరణ పరిస్థితులు మరియు సాగు వనరులను పరిగణనలోకి తీసుకుని తీగజాతి కూరగాయల్లో పందిరి సాగును శాస్త్రీయ పద్ధతుల్లో చేపట్టడం రైతులకు లాభదాయకమైన సాగు విధానంగా నిలుస్తుంది.

డా. టి. థామ్సన్, డా. టి. తేజస్విని, డా. వి. సుధావాణి
డా. వై.ఎస్.ఆర్. ఉద్యాన విశ్వవిద్యాలయం, వెంకటరామన్నగూడెం. ఫోన్ 9494963291

Read More
18 Aug, 2026
రైతునేస్తం0 commentsAugust 18, 2026agri news

ఇ.ఎం. ఉత్పత్తులు

  1. హరియాలి : దీనిని కంపోస్టు తయారీలో ఉపయోగిస్తారు. క్షేత్ర వ్యర్థాలు, ఆవుపేడ, పందిపెంట, కోళ్ళ చెత్త, వ్యర్థాలు, కొబ్బరిపీచు, ఘనసేంద్రియ వ్యర్థాలనుపయోగించి 45-50 రోజుల్లో కంపోస్టు తయారు చేయవచ్చు. అన్ని రకాల ఆహార పంటలు, కూరగాయల సాగులో ఉపయోగించవచ్చు.
  2. బొకాషి: బొకాషి అంటే పులిసిన ఎరువు. దీనిని భూమిలో వేస్తే పంట అవశేషాలు, దుబ్బులు చివికిపోవడానికి సహాయపడుతుంది.

మోతాదు : ఎకరానికి 15-20 కిలోలు అన్ని రకాల ఆహార పంటలు, కూరగాయల సాగులో ఉపయోగించవచ్చు.

  1. టెర్మిన్ : దీనిని సేంద్రియ పురుగు వికర్షిణిగా ఉపయోగించవచ్చు. 3-4 మి.లీ. టెర్మిన్ లీటరు నీటికి కలిపి పంటలపై 10-12 రోజుల వ్యవధిలో పిచికారి చేసి రసం పీల్చే పురుగులు, శిలీంద్ర తెగుళ్ళు, బాక్టీరియా తెగుళ్ళను నివారించవచ్చు.
  2. ప్రైమో :
  • దీనిని మొక్కల పెరుగుదల వృద్ధి చేయడానికుపయోగిస్తారు.
  • కూరగాయల పంటలలో 3-5 మి.లీ. ఒక లీటరు నీటికి చొప్పున కలిపి 7-10 రోజుల వ్యవధిలో పిచికారి చేయాలి.
  • ఉత్పత్తుల దిగుబడి, నాణ్యత పెరుగుతాయి.
  • పూత, పిందె రాలుట తగ్గుతుంది.
  1. ఇ.యం. రిచ్ : సేంద్రియ ఎరువు, భూసారవృద్ధికి తోడ్పడుతుంది.
  2. ఇ.యం. పవర్ : సేంద్రియ ఎరువు.
Read More
18 Aug, 2026
రైతునేస్తం0 commentsAugust 18, 2026agri news

పాడి పరిశ్రమకు కల్పతరువు: హైబ్రిడ్ ‘నేపియర్ బజ్రా గడ్డి ‘ సాగు!

పాడి పరిశ్రమలో విజయవంతంగా రాణించాలన్నా, నిలకడగా లాభాలు ఆర్జించాలన్నా మేత ఖర్చును తగ్గించుకోవడం అత్యంత ప్రధానమైన అంశం. సాధారణంగా ఒక పాడి ఆవు లేదా గేదె రోజువారీ ఖర్చులలో దాదాపు 60 నుండి 70 శాతం భాగం దాణా మరియు పశుగ్రాసానికే ఖర్చవుతుంది. ఈ ఆర్థిక భారాన్ని తగ్గించి, పశువులకు ఏడాది పొడవునా పోషకాలతో కూడిన నాణ్యమైన పచ్చిమేతను అందించడంలో హైబ్రిడ్ నేపియర్ గడ్డి ఒక అద్భుతమైన వరంగా నిలుస్తుంది. సజ్జ (Pearl Millet / Bajra) మరియు నేపియర్ గడ్డి (Elephant Grass) జాతులను సంకరీకరణం చేయడం ద్వారా అభివృద్ధి చేసిన అద్భుతమైన, అత్యధిక దిగుబడినిచ్చే బహువార్షిక పశుగ్రాసమే ఈ హైబ్రిడ్ నేపియర్ బజ్రా గడ్డి. కింగ్ గ్రాస్, ఎలిఫెంట్ గ్రాస్ దీనిని తెలుగులో సజ్జ సంకర గడ్డి, లేదా గంటలగడ్డి అని పిలుస్తారు. ఈ పంట వేడి, తేమతో కూడిన వాతావరణంలో తగినంత వర్షపాతం లేదా నీటి పారుదల సౌకర్యం ఉన్నప్పుడు అత్యంత అద్భుతంగా పెరుగుతుంది. ఇది దాదాపు అన్ని రకాల నేలలకు అనుకూలించినప్పటికీ, నీరు నిలవని, మంచి సారవంతమైన బంకమట్టి లేదా ఒండ్రు నేలలు దీని సాగుకు అత్యంత అనువైనవిగా పరిగణించబడతాయి. ముఖ్యంగా నత్రజని ఎరువుల యాజమాన్యానికి ఈ పంట అద్భుతంగా స్పందిస్తూ, ఎక్కువ పిలకలు మరియు ఆకుల పెరుగుదలతో పాటు మొత్తం పశుగ్రాస దిగుబడిని గణనీయంగా పెంచుకుంటుంది. కేవలం పశుగ్రాసంగానే కాకుండా, గడ్డికి ఇతర పారిశ్రామిక మరియు పర్యావరణ ఉపయోగాలు కూడా ఉన్నాయి. దీనిలో ఉండే అధిక సెల్యులోజ్ కారణంగా దీనిని ఇథనాల్, బ్యూటానాల్ మరియు మిథేన్ వంటి జీవ ఇంధనాల (Biofuel) మరియు బయోఎనర్జీ ఉత్పత్తుల తయారీకి వాడుకునే సంభావ్యత ఉంది. అంతేకాకుండా, ఇది ఒక అద్భుతమైన ఫైటోరెమిడియేషన్ (Phytoremediator) జాతిగా గుర్తించబడింది. ఇది నేలలో పేరుకుపోయిన భార లోహాలు మరియు కొన్ని రకాల రసాయన కాలుష్య కారకాలను సమర్థవంతంగా గ్రహించి, కలుషితమైన నేలలను శుద్ధి చేయడంలో పశువుల రంగానికి మరియు పర్యావరణానికి ఎంతగానో దోహదపడుతుంది.

సాధారణంగా భారతదేశంలో ఈ గడ్డిని మార్చి మధ్య నుండి ఆగస్టు చివరి వరకు నాటుతారు. అయితే గరిష్ట పచ్చిగ్రాస దిగుబడి మరియు ఎక్కువ కోతలు సాధించడానికి మార్చి మధ్యలోనే నాటడం పూర్తి చేయడం ఉత్తమం. ఇలా ముందుగా నాటడం వల్ల వేసవి తీవ్ర ఉష్ణోగ్రతలు రాకముందే పంట స్థిరపడి, సుదీర్ఘమైన, ఉత్పాదక పెరుగుదల కాలాన్ని కలిగి ఉంటుంది. ఆలస్యంగా నాటితే పెరుగుదల కాలం తగ్గి, నవంబర్ నాటికి కేవలం ఒక కోత మాత్రమే సాధ్యమవుతుంది. ఆ తర్వాత శీతాకాలపు తక్కువ ఉష్ణోగ్రతల కారణంగా పంట సుప్తచేతనావస్థ (dormant phase) లోకి ప్రవేశించి పెరుగుదల నిలిచిపోతుంది. నాటిన సుమారు మూడు నెలల తర్వాత, పంట తగినంత ఎత్తుకు వృద్ధి చెందినప్పుడు (సుమారు ఒక మీటర్) మొదటి కోతకు సిద్ధమవుతుంది. ఆపై వాతావరణం, నేల సారం, నీటి లభ్యతను బట్టి ప్రతి 45-50 రోజుల విరామంలో తదుపరి కోతలు చేపట్టవచ్చు. పశువులకు కనీస పోషక అవసరాలను (maintenance ration) అందించడమే పచ్చిగ్రాస సాగు యొక్క ప్రాథమిక లక్ష్యం. ఒకవేళ పంటను చాలా ఆలస్యంగా కోస్తే, అందులో పీచు మరియు లిగ్నిన్ శాతం పెరిగి జీర్ణశక్తితో పాటు పశుగ్రాస నాణ్యత, మాంసకృత్తుల (crude protein) స్థాయిలు తగ్గిపోతాయి. అందువల్ల, సరైన పోషక విలువలు మరియు రుచి సమతుల్యత కోసం పంటను సుమారు 1 మీటర్ ఎత్తులో లేదా సిఫార్సు చేసిన కోత వ్యవధిలో కోయడం ఎంతో ముఖ్యం. ఆవులు, గేదెలు, గొర్రెలు మరియు మేకలకు పచ్చిగ్రాసంగా ఉపయోగపడటంతో పాటు, కట్-అండ్-క్యారీ పద్ధతి, సైలేజ్ మరియు హే తయారీ, మృత్తిక పరిరక్షణ మరియు ఫాడర్ బ్యాంకుల ఏర్పాటు ద్వారా ఏడాది పొడవునా పశుగ్రాస కొరతను అధిగమించడానికి ఇది ఎంతగానో ఉపయోగపడుతుంది.

హైబ్రిడ్ నేపియర్ రకాలైన APBN 1, CO-4 మరియు CO-5 లు వాటి అసాధారణ పచ్చిగ్రాస దిగుబడికి విస్తృతంగా గుర్తింపు పొందినప్పటికీ, ఈ పశుగ్రాసం యొక్క అసలు పోషక విలువ మరియు జీర్ణశక్తి అనేది అది కోసే దశ మరియు ఎత్తుపై పూర్తిగా ఆధారపడి ఉంటాయి. పంటను చాలా ఆలస్యంగా కోస్తే, అందులో పీచు (fiber) మరియు లిగ్నిన్ (lignin) శాతం పెరిగి, జీర్ణశక్తితో పాటు క్రూడ్ ప్రోటీన్ స్థాయిలు తగ్గిపోతాయి. దీనికి విరుద్ధంగా, సరైన పెరుగుదల దశలో అనగా సాధారణంగా 1 మీటర్ ఎత్తులో లేదా సిఫార్సు చేసిన కోత వ్యవధిలో (50-60) కోయడం వల్ల దిగుబడికి మరియు పోషక నాణ్యతకు మధ్య సరైన సమతుల్యత లభిస్తుంది; ఇది ముఖ్యంగా క్రూడ్ ప్రోటీన్ పరిమాణాన్ని, మేత రుచిని (palatability) మరియు పశువులు తినే శాతాన్ని మెరుగుపరుస్తుంది.అందువల్ల, సకాలంలో నాటడం, సమతుల్య ఎరువుల యాజమాన్యం మరియు సరైన కోత వ్యవధులను పాటించడం ద్వారా, హైబ్రిడ్ నేపియర్ గడ్డి స్థిరమైన పశుగ్రాస ఉత్పాదక వ్యవస్థలలో అత్యంత ఉత్పాదకత కలిగిన, పోషక సమర్ధవంతమైన మరియు నమ్మకమైన పచ్చిగ్రాస పంటగా ఉపయోగపడుతుంది. ఇందులో 8–12% ముడి మాంసకృత్తులు, 25-35% ముడి పీచు మరియు 55–60% జీర్ణమయ్యే పోషకాలు (TDN) ఉంటాయి. సమృద్ధిగా లభించే కాల్షియం, పశువులలో పాల ఉత్పత్తిని, ఎదుగుదలను మరియు పునరుత్పత్తిని మెరుగుపరుస్తుంది. దీని రసభరిత స్వభావం మరియు మంచి రుచి కారణంగా పశువులు దీనిని ఇష్టంగా తింటాయి.

ప్రాముఖ్యత మరియు ఉపయోగాలు
హైబ్రిడ్ నేపియర్ గడ్డిని ప్రధానంగా ఆవులు, గేదెలు, గొర్రెలు మరియు మేకలకు పచ్చిమేతగా సాగు చేస్తారు. దీని అధిక గడ్డి దిగుబడి క్రింది వాటికి ఎంతో అనుకూలమైనదిగా చేస్తుంది:

  • పచ్చిగ్రాస ఉత్పత్తి
  • సైలేజ్ (పాతర గడ్డి) మరియు హే (ఎండుగ్రాసం) తయారీ
  • కట్-అండ్-క్యారీ (కోసి మేపడం) పద్దతి
  • మృత్తిక పరిరక్షణ మరియు నేల కోత నివారణ
  • ఫాడర్ బ్యాంకులు (గ్రాస నిధి) మరియు ఏడాది పొడవునా పశుగ్రాస సరఫరా

ఏడాది పొడవునా బహుళ కోతలను ఇచ్చే దీని సామర్థ్యం పశువులకు నిరంతర మరియు నమ్మకమైన పచ్చిగ్రాస సరఫరాను నిశ్చయపరుస్తుంది. దీర్ఘకాలిక లేదా రుతుసంబంధ పశుగ్రాస కొరతను ఎదుర్కొనే ప్రాంతాలలో ఈ గుణం పశువులకు ఎంతో లాభదాయకంగా ఉంటుంది.భూమి తక్కువగా ఉండి సాంద్ర పద్ధతిలో (కొట్టాలలో వేసి మేపడం) ప్రాధాన్యత ఇచ్చే చిన్నకారు రైతులకు కోసి మేపే (cut-and-carry) పద్ధతి అత్యంత అనువైనది. ఈ విధానంలో కోసిన గడ్డిని పశువులు కాండం వదలకుండా పూర్తిగా తినేలా చేయడానికి చాపింగ్ (ముక్కలుగా కత్తిరించడం) చేయాలి. అలాగే, కోసిన ముక్కలను కొన్ని గంటల పాటు ఎండలో ఆరబెట్టడం (wilting) ద్వారా అధిక తేమ తగ్గి, రుచి పెరగడమే కాకుండా పశువులలో జీర్ణక్రియ మరియు స్వచ్చంద మేత వినియోగం మెరుగవుతాయి. ఈ పద్ధతిలో సాధారణంగా ప్రతి 6 నుండి 8 వారాల వ్యవధిలో కోతలు చేపడతారు. అయితే వేడి మరియు తేమతో కూడిన తీరప్రాంతాలలో సరైన నీరు, ఎరువుల యాజమాన్యం ఉంటే ప్రతి 4 వారాలకే వేగంగా కోతకు వస్తుంది. ఒకవేళ పొడి వాతావరణం లేదా నీటి ఎద్దడి ఉంటే పంట ఉత్పాదకత దెబ్బతినకుండా 2 నెలల వరకు వ్యవధి ఇవ్వడం మంచిది.

నియంత్రిత పద్ధతిలో పచ్చికబయళ్ల నిర్వహణ (Pasture utilization) కోసం కూడా ఈ గడ్డిని విజయవంతంగా ఉపయోగించవచ్చు. పశువులు అధిక పోషక విలువలు కలిగిన లేత ఆకులు, చిగుర్లను సమర్థవంతంగా తినేలా ప్రతి 6 నుండి 9 వారాల వ్యవధిలో నియంత్రిత పద్ధతిలో మేపడం (controlled grazing) చేయాలి. మేపిన తర్వాత నేలపై సుమారు 90 సెంటీమీటర్ల ఎత్తు వరకు పంట మోడులను (residual height) ఉంచడం వల్ల తిరిగి వేగంగా పెరగడానికి మరియు కాండం గట్టిపడకుండా ఆకులు రావడానికి సహాయపడుతుంది. నిరంతర ఉత్పాదకత కోసం ప్రతి కోత లేదా మేపిన ప్రతి చక్రం తర్వాత ఎరువులు వేయడం మరియు ముదిరిన నిరుపయోగ కాండాలను ఎప్పటికప్పుడు తొలగించడం ద్వారా పచ్చికబయళ్ల నాణ్యతను స్థిరంగా ఉంచవచ్చు.
అధిక పచ్చిగ్రాస దిగుబడి కారణంగా ఈ గడ్డి ఎండుగడ్డి (Hay) మరియు పాతర గడ్డి (Silage) తయారీకి సైతం ఎంతో అనుకూలమైనది. నాణ్యమైన ఎండుగడ్డి కోసం గడ్డి 1.5–2.0 మీటర్ల ఎత్తులో, పిలకకు 4-6 ఆకులు ఉన్నప్పుడే కోయాలి. దీనివల్ల కాండం లేతగా ఉండి జీర్ణశక్తి బాగుంటుంది. కోసిన తర్వాత సహజ సూర్యరశ్మిలో లేదా మెకానికల్ డ్రైయర్ల ద్వారా సమానంగా ఎండబెట్టడం వల్ల బూజు పట్టకుండా నిల్వ చేసుకోవచ్చు. మరోవైపు, సైలేజ్ తయారీలో ఈ గడ్డిలో ఉండే అధిక తేమ మరియు తక్కువ కార్బోహైడ్రేట్ల (WSC) వల్ల కిణ్వ ప్రక్రియలో కొన్ని సవాళ్లు ఎదురవుతాయి. దీనిని అధిగమించడానికి గడ్డిని సైలేజ్ చేసే ముందు కాసేపు ఆరబెట్టడం మరియు మొలాసిస్ (బెల్లం పాకం) లేదా మైక్రోబియల్ ఇనాక్యులెంట్స్ వంటి సైలేజ్ సంకలనాలను చేర్చడం ద్వారా కిణ్వ ప్రక్రియను పెంపొందించి, నాణ్యమైన సైలేజ్ ను ఏడాది పొడవునా నిల్వ చేసుకోవచ్చు.

సాగు పద్ధతులు
హైబ్రిడ్ నేపియర్ గడ్డి (Pennisetum purpureum x Pennisetum glaucum) అనేది భారతదేశంలో CO-3, CO-4, CO-5 మరియు సూపర్ నేపియర్ వంటి రకాలతో ఉష్ణమండల, ఉప-ఉష్ణమండల వాతావరణ పరిస్థితులలో విస్తృతంగా సాగవుతోంది. ఇది ప్రాథమికంగా వేడి, తేమతో కూడిన వాతావరణంలో వృద్ధి చెందే ఉష్ణమండల జాతి. ఈ పంట 25-35 డిగ్రీల సెల్సియస్ ఉష్ణోగ్రతల మధ్య ఉత్తమంగా పెరుగుతుంది. ఇది మంచు తదితర తీవ్ర చలి పరిస్థితులను అస్సలు తట్టుకోలేదు; ముఖ్యంగా ఉష్ణోగ్రతలు 15 °C కంటే తగ్గినప్పుడు దీని పెరుగుదల గణనీయంగా మందగిస్తుంది. దీనికి పెరుగుదల కాలంలో సమానంగా విస్తరించిన సుమారు 800–1500 మి.మీ వార్షిక వర్షపాతం అవసరమవగా, పొడి వాతావరణ పరిస్థితులలో అనుబంధ నీటి పారుదలకు ఈ పంట చాలా అద్భుతంగా స్పందిస్తుంది. వేగవంతమైన పెరుగుదలకు తగినంత నేల తేమ అవసరమైనప్పటికీ, ఈ పంట నీటి నిల్వను అస్సలు తట్టుకోలేదు, కాబట్టి సరైన నీటి పారుదల వసతి కల్పించడం ఎంతో కీలకం. నిరంతర సూర్యరశ్మి పిలకల సంఖ్యను, పచ్చిగ్రాస దిగుబడిని పెంచుతుంది; నీడ ఉన్నచోట దీని ఉత్పాదకత గణనీయంగా తగ్గుతుంది. పెరిగిన దశలో మొక్కలు పొడవుగా, రసభరితమైన కాండాలతో దట్టమైన ఆకులను కలిగి ఉండటం వల్ల అధిక గాలి వేగం ఉన్నప్పుడు పంట పడిపోయే ప్రమాదం ఉంది. కాబట్టి మధ్యస్థ గాలులు ఉండే ప్రాంతాలు లేదా గాలిని నిరోధించే చెట్లు ఉన్న పొలాలు దీని సాగుకు అనుకూలంగా ఉంటాయి.
మంచు ప్రభావం తక్కువగా ఉండి, వేడి వాతావరణం ఉన్నంతవరకు ఇది సముద్ర మట్టానికి సుమారు 2000 మీటర్ల ఎత్తు వరకు బాగా పెరుగుతుంది. అయితే, 2000 మీటర్ల కంటే ఎక్కువ ఎత్తు ఉన్న ప్రాంతాలలో చల్లని ఉష్ణోగ్రతల వల్ల మొక్క ఎదుగుదల, పిలకలు పెట్టే సామర్థ్యం తగ్గి దిగుబడి క్షీణిస్తుంది. ఉత్తర భారతదేశంలో (పంజాబ్, హర్యానా, ఉత్తరప్రదేశ్, రాజస్థాన్ వంటి రాష్ట్రాలలో) శీతాకాలపు నెలల్లో (డిసెంబర్-జనవరి) సంభవించే మంచు, సుదీర్ఘ చలి పరిస్థితులు నేపియర్ గడ్డికి తీవ్ర నష్టం కలిగిస్తాయి. ఉష్ణోగ్రతలు 10 °Cకంటే తగ్గితే పంట పెరుగుదల పూర్తిగా మందగించి, ఆకులు మాడిపోవడం, కణజాల నష్టం మరియు పైభాగాలు ఎండిపోవడం జరుగుతుంది. తీవ్రమైన చలి వల్ల పిలకలు పాక్షికంగా చనిపోయి, శీతాకాలంలో పశుగ్రాస లభ్యత తగ్గుతుంది. నేల రకాల విషయానికి వస్తే, హైబ్రిడ్ నేపియర్ ఇసుక లోమ్ (sandy loam) నుండి ఒండ్రు నేలల వరకు విస్తృత శ్రేణి నేలల్లో పెరుగుతుంది. అయినప్పటికీ, సేంద్రీయ కర్బనం అధికంగా ఉండి, నీరు నిలవని, సారవంతమైన లోమ్ నేలలు అధిక దిగుబడికి అత్యంత అనువైనవి. ఇది 5.0–8.0 ( 5.5–7.5) pH పరిధిలో బాగా పెరుగుతుంది మరియు స్వల్ప ఆమ్ల లేదా మధ్యస్థ క్షార/ఉప్పు నేలలను తట్టుకోగలదు. కానీ అధిక ఉప్పు, తీవ్ర క్షార లేదా నీరు నిలిచే చౌడు నేలలు దీని సాగు కోసం పనికిరావు.

నేపియర్ గడ్డి సాగులో భాగంగా నాటడానికి ఒక నెల ముందు పొలంలో హెక్టారుకు 20–25 టన్నుల బాగా కుళ్లిన పశువుల ఎరువు వేసి, రెక్కల నాగలితో దున్ని చదును చేయడం ద్వారా మట్టిని మెత్తటి పదునుకు తీసుకురావాలి; ఆ తర్వాత నేల మట్టానికి సుమారు 20 సెం.మీ ఎత్తులో, 90–100 సెం.మీ దూరంలో బోదెలు మరియు కాలువలు ఏర్పాటు చేసుకోవాలి. నేపియర్ గింజలు చాలా చిన్నవిగా మరియు తక్కువ మొలక సామర్థ్యం కలిగి ఉండటం వల్ల వాటిని ప్రజననానికే వాడతారు కాబట్టి,. వాణిజ్య సాగు కోసం దీనిని కాండం ముక్కలు (setts) లేదా వేర్లతో కూడిన పిలకల ద్వారా శాఖీయంగా ప్రవర్ధనం చేస్తారు. కాండం ముక్కలను నేరుగా నాటడం కంటే, మొదట నర్సరీలో పిలకలను పెంచి ఆపై ప్రధాన పొలంలో నాటడం (transplanting) ద్వారా పొలమంతటా ఏకరీతి పంటను సాధించవచ్చు, కానీ ఈ పద్ధతికి శ్రమ మరియు ఖర్చు ఎక్కువ అవుతుంది. మునుపటి పంట యొక్క వేర్లతో కూడిన మోడులను (rooted stubbles) విడదీసి కూడా నాటవచ్చు, అయితే వీటికి పిలకల బలానికి కొద్దిగా ఎక్కువ నత్రజని అవసరమవుతుంది. అత్యంత ప్రాచుర్యం పొందిన, సులువైన పద్ధతి కాండం ముక్కలను ఉపయోగించడమే.

తెలంగాణలో వేడి వాతావరణం ప్రారంభమయ్యే మార్చి-ఏప్రిల్ నెలల్లో మరియు నైరుతి రుతుపవనాల రాకతో జూలై-ఆగస్టు నెలల్లో నాటడం మంచిది. ఈ సమయంలో 25-35 celsius అనుకూల ఉష్ణోగ్రతలు వేగంగా మొలకెత్తడానికి సహాయపడతాయి. దక్షిణ మరియు తీరప్రాంతాలలో, ఏడాది పొడవునా వాతావరణం వేడిగా ఉండటం వల్ల, తీవ్రమైన కరవు లేదా అధిక నీటి ముంపు లేని ఏ సమయంలోనైనా దీనిని నాటవచ్చు. నాటడానికి బాగా పెరిగిన మూడు కన్నులు/మొగ్గలు ఉన్న ఆరోగ్యకరమైన కాండం ముక్కలను ఎంచుకోవాలి. ప్రతి ముక్క పొడవు సుమారు 20–30 సెం.మీ ఉండాలి. సాధారణంగా వరుసల మధ్య 90-100 సెం.మీ మరియు వరుసలో మొక్కల మధ్య 50-60 సెం.మీ దూరం ఉండేలా బోదెలపై నాటాలి. ఇది అంతరకృషి పనులకు (కలుపు తీత, ఎరువులు వేయడం, నీటి పారుదల) వీలుగా ఉంటుంది. నేపియర్ కాండం ముక్కలను నేల ఉపరితలానికి సుమారు 45డిగ్రీల కోణంలో నాటాలి, దీనివల్ల 1-2 కన్నులు మట్టిలోపల వేర్లు రావడానికి మరియు 1-2 కన్నులు పైకి చిగురించడానికి వీలుంటుంది. ఇది నిలువుగా నాటడం కంటే ముక్కలు కుళ్లిపోకుండా కాపాడుతుంది. వేర్ల పిలకలను మాత్రం నిలువుగా నాటాలి. ఒక ఎకరానికి సుమారు 10,000 నుండి 12,500 కాండం ముక్కలు అవసరమవుతాయి. వీటిని సిద్ధం చేసిన కాలువలలో 7-8 సెం.మీ లోతులో నాటాలి.

పంట నాటిన మొదటి 45-60 రోజులు నేపియర్ గడ్డి నెమ్మదిగా పెరుగుతుంది కాబట్టి కలుపు పోటీని తట్టుకోలేదు. ఈ దశలో కలుపు నివారణ సరిగ్గా లేకుంటే దిగుబడి తగ్గుతుంది. కాబట్టి కలుపుని నివారించాలి. గుంటక తోలడం, చేతి కలుపు తీయడం మరియు మొదళ్లకు మట్టిని తోయడం ద్వారా వేర్లకు గాలి ఆది, పిలకలు వేగంగా వస్తాయి. మట్టిని తోయడం వల్ల మొక్కలు పడిపోకుండా యాంత్రిక మద్దతు లభిస్తుంది. ఆచ్ఛాదనం (Mulching) ఆకులు అలములు కప్పడం) ద్వారా కూడా తేమను కాపాడి కలుపును అణచవచ్చు. తెగుళ్లు మరియు వ్యాధుల యాజమాన్యం విషయానికి వస్తే, కాండం తొలిచే పురుగు, చెదపురుగులు మరియు మిడతలు కాండం, వేర్లు మరియు ఆకులను దెబ్బతీస్తాయి. వీటిని లోతు దుక్కులు మరియు అవసరమైతే వేప ఆధారిత జీవ పద్ధతుల ద్వారా నివారించవచ్చు. ఆకుమచ్చ తెగులు, తుప్పు తెగులు మరియు కాటుక తెగులు వంటి వ్యాధులను నివారించడానికి ఆరోగ్యకరమైన కాండపు ముక్కలను వాడాలి మరియు వ్యాధి సోకిన భాగాలను వెంటనే తొలగించాలి. హైబ్రిడ్ నేపియర్ గడ్డి నాటిన సుమారు 3 నెలల (80-90 రోజులు) తర్వాత మొదటి కోతకు సిద్ధమవుతుంది. తదుపరి కోతలను మొక్కల పెరుగుదలను బట్టి ప్రతి 45–55 రోజుల వ్యవధిలో చేపట్టవచ్చు. సగటున ఏడాదికి 5 నుండి 7 కోతలు పొందవచ్చు. సాధారణంగా హెక్టారుకు సగటున 2500–3500 క్వింటాళ్ల పచ్చిగ్రాస దిగుబడి వస్తుంది, అయితే సరైన యాజమాన్య పద్ధతులు మరియు ఎరువులు వాడితే 4000 క్వింటాళ్ల/హెక్టారు వరకు దిగుబడి సాధించవచ్చని పరిశోధనా ఫలితాలు వెల్లడించాయి. కోతను ఎల్లప్పుడూ నేలకు దగ్గరగా కోయాలి, ఇది తదుపరి మోడుల పెరుగుదలకు మరియు ఎక్కువ పిలకలు రావడానికి సహాయపడుతుంది. ముదిరిన గడ్డి పీచుగా మారిపోతుంది కాబట్టి లేత రసభరిత దశలోనే కోయాలి. స్థిరమైన ఉత్పాదకత కోసం నేపియర్ గడ్డిని ఒకే పొలంలో 5–6 సంవత్సరాల వరకు ఉంచవచ్చు, ఆ తర్వాత దాని స్థానంలో వేరే పంటను మార్చాలి.

నేపియర్ గడ్డిలో కరిగే మరియు కరుగని రెండు రూపాల ఆక్సలేట్లు ఉంటాయి, ఇవి ముఖ్యంగా లేతగా,వేగంగా పెరుగుతున్న మొక్కలలో మరియు అధిక నత్రజని ఎరువులు వేసి పెంచిన వాటిలో ఎక్కువగా కేంద్రీకృతమై ఉంటాయి. ఈ సమ్మేళనాలు జీర్ణవ్యవస్థలో క్యాల్షియంతో బంధాన్ని ఏర్పరుచుకుని, శరీరం శోషించుకోలేని కరుగని క్యాల్షియం ఆక్సలేట్గా మారతాయి,

తద్వారా మొత్తం ఖనిజాల సమతుల్యతను దెబ్బతీస్తాయి (Nasution et al., 2025). అధికంగా ఆక్సలేట్లను తీసుకునే జంతు రక్తంలో క్యాల్షియం స్థాయిలు తగ్గడం (మిల్క్ ఫీవర్/పాల జ్వరం వలె),ఎముకలు బలహీనపడటం, ఎదుగుదల లోపించడం మరియు తీవ్రమైన సందర్భాలలో స్పటికాలు పేరుకుపోవడం వల్ల మూత్రపిండాలు దెబ్బతినడం వంటివి సంభవించవచ్చు. లేత మొక్కలు, అధికనత్రజని ఎరువుల వాడకం మరియు కరవు పరిస్థితులు ఉన్నప్పుడు ఈ ప్రమాదం అత్యధికంగా ఉంటుంది.

హైబ్రిడ్ నేపియర్ గడ్డిలో ఆక్సలేట్ శాతాన్ని తగ్గించడానికి వివిధ రకాల సమర్థవంతమైన యాజమాన్యవ్యూహాలను అనుసరించవచ్చు. మొదటగా, పంటను సరియైన వయస్సులో, అంటే 45 నుండి 60 రోజుల మధ్య సరైన పెరుగుదల దశలో కోయడం ద్వారా ఆక్సలేట్ మరియు టానిన్ సాంద్రతలను అదుపులో ఉంచవచ్చు, ఎందుకంటే చాలా లేత మొక్కలలో ఈ యాంటీ- న్యూట్రిషనల్ కారకాలు ఎక్కువగా కేంద్రీకృతమై ఉంటాయి. కోసిన పశుగ్రాసాన్ని వాడబెట్టడం (wilting) మరియు ఎండబెట్టడం (sun-drying) వంటి పద్ధతులకు గురిచేయడం ద్వారా అందులోని కరిగే ఆక్సలేట్లను, హైడ్రోజన్ సయనైడ్ (HCN) ను గణనీయంగా తగ్గించవచ్చు. దీనితో పాటు, కిణ్వ ప్రక్రియ ద్వారా సైలేజ్ చేయడం (Ensiling) వల్ల ఆక్సలేట్ టానిన్లు మరియు ఫైటేట్ స్థాయిలు సమర్థవంతంగా తగ్గడమే కాకుండా పశుగ్రాసం యొక్క రుచి, జీర్ణశక్తి కూడా మెరుగుపడతాయి. పొలంలోఅధిక నత్రజని ఎరువులు వేయడం వల్ల ఆక్సలేట్ సాంద్రతలు పెరుగుతాయి కాబట్టి, సమతుల్య ఎరువుల వాడకం ద్వారా తగినంత పొటాషియం మరియు భాస్వరం అందిస్తూ ప్రతిపోషక కారకాలు( అనేవి ఆహారంలో సహజంగా ఉండే రసాయన పదార్థాలు. ఇవి శరీరానికి అవసరమైన పోషకాలను జీర్ణం చేయడం, శోషించుకోవడం లేదా వినియోగించుకోవడాన్ని అడ్డుకుంటాయి. అందువల్ల ఆహారంలోని పోషక విలువ తగ్గుతుంది. ) పేరుకుపోవడాన్ని అదుపులో ఉంచాలి. పశువులకు మేతగా ఇచ్చేటప్పుడు సున్నం లేదా ఖనిజ మిశ్రమాల వంటి క్యాల్షియం వనరులను ఆహారంలో చేర్చడం ద్వారా ఆక్సలేట్ సంబంధిత లోపాలను అధిగమించవచ్చు. అలాగే, నేపియర్ గడ్డిని లూసర్న్, అలసందలు లేదా మునగ వంటిపప్పుధాన్యాల పశుగ్రాసాలతో కలిపి ఇవ్వడం వల్ల ఆక్సలేట్ వంటి ప్రతిపోషక కారకా ల సాంద్రత తగ్గడమే కాకుండా, పశుగ్రాసంలో ప్రొటీన్ మరియు ఖనిజాల శాతం పెరిగి పశువులకుమేలైన పోషకాలు అందుతాయి.

సి. హెచ్. రామకృష్ణ కె. సుష్మ, సి. హెచ్. శివప్రసాద్, పి. అమరేశ్వరి, మరియు టి. రఘునందన్
పశుగణ క్షేత్ర సముదాయ, పశువైద్య కళాశాల
పీవీ నరసింహారావు తెలంగాణ పశువైద్య విశ్వవిద్యాలయం. ph: 7989269600

Read More
13 Aug, 2026
రైతునేస్తం0 commentsAugust 13, 2026agri news

నాణ్యమైన విత్తనముతోనే అధిక దిగుబడులు మరియు విత్తనం కొనే ముందు తీసుకోవాల్సిన జాగ్రత్తలు

నాణ్యమైన విత్తనంలో మంచి దిగుబడికి తోడ్పడే అన్ని లక్షణాలు ఇమిడి ఉంటాయి. అందుచేత విత్తన నాణ్యతపై దిగుబడి ఆధారపడి ఉంటుందని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు ఇతర వ్యవసాయ ఉత్పాదకాలతో పాటు నాణ్యమైన విత్తనాలు వాడటం వల్ల అధిక లాభాలు పొందుతారు. కావున రైతులు నాణ్యమైన విత్తనము లక్షణాలపై అవగాహన కలిగి ఉండడం మంచిది.

నాణ్యమైన విత్తనంకి ఉండాల్సిన లక్షణాలు:
శాస్త్రవేత్తలు కొత్తగా అభివృద్ధి పరిచే వంగడాలు ఎంతో మెరుగైనవి కావున వాటి నాణ్యతా ప్రమాణాలు కూడా ఖచ్చితంగా ఉంటే వాటిని రైతులు పూర్తి స్థాయిలో వినియోగిం చుకున్నవారవుతారు.

జన్యుస్వచ్ఛత:
ఒక రకం విత్తనం ఉపయోగించి అదే రకమైన విత్తనం పొందగలిగితే అది జన్యుస్వచ్ఛత కలిగి ఉన్న విత్తనంగా గుర్తించవచ్చు లేదా శాస్త్రవేత్తలు ఏవైతే లక్షణాలను వాటిలో ప్రవేశపెడ తారో అవే లక్షణాలు సంపూర్ణంగా ఆ విత్తనం కలిగి ఉంటే అది జన్యుపరంగా స్వచ్ఛమైందిగా చెప్పవచ్చు.

జన్యుస్వచ్ఛత ఆధారంగా విత్తనాలను నాలుగు రకాలుగా విభజించారు. అవి…
(1) బ్రీడరు సీడ్ : నూరు శాతం జన్యుస్వచ్ఛత కలిగి ఉన్న విత్తనం శాస్త్రవేత్తలు ఏవైతే రకాలను ఉత్పత్తి చేస్తారో వాటి నుంచి లభించిన అత్యంత స్వచ్ఛమైన విత్తనమే ఈ బ్రీడరు సీడ్ ఈ విత్తనం ఖచ్చితంగా శాస్త్రవేత్త లేదా పరిశోధనా కేంద్రం ఆధ్వర్యంలో ఉత్పత్తి చేసినదై ఉంటుంది. దీనిని బంగారు పసుపు రంగు లేబుల్/ట్యాగ్ తో గుర్తిస్తారు.

(2) ఫౌండేషన్ సీడ్ : బ్రీడరు సీడు నుంచి ఉత్పత్తి చేసిన రెండో తరం విత్తనం కాబట్టి దీని జన్యుస్వచ్ఛత 98 శాతం పైనే ఉంటుంది, వ్యవసాయ పరిశోధనా కేంద్రాల్లో దీనిని ఉత్పత్తి చేసి, తెలుపు రంగు ట్యాగ్ తో గుర్తిస్తారు. దీనిని విత్తనోత్పత్తి చేపట్టే రైతులకు అందజేస్తారు.

(3) సర్టిఫైడ్ సీడ్ : రైతులు పంటలు పండించడానికి ఉపయోగించుకునే విత్తనమే సర్టిఫైడ్ సీడ్. ఫౌండేషన్ సీడ్ నుంచి విత్తనోత్పత్తి చేసే రైతులతోగానీ, ప్రైవేటు విత్తనోత్పత్తిదారులు ఉత్పత్తి చేసిన మూడోతరం విత్తనం. దీని జన్యుస్వచ్ఛత 98 శాతంగా ఉండాలి. విత్తన ధృవీకరణ సంస్థ వారు విత్తనోత్పత్తిదారుల క్షేత్రాలను తనిఖీ చేసి దీనిని ధృవీకరిస్తారు. నీలి రంగు ట్యాగ్ ద్వారా దీనిని గుర్తించాలి.

4) ట్రూత్ ఫుల్ లేబుల్ సీడ్: దాదాపుగా రైతులు వినియోగించుకునే విత్తనం ఇది. కొన్ని ప్రైవేటు సంస్థలు మాత్రమే తమ విత్తనాలను ధృవీకరణ సంస్థ ద్వారా ఉత్పత్తి చేస్తాయి. వాటిని సర్టిఫైడ్ సీడ్ అని అంటాం. కానీ దాదాపుగా ప్రైవేటు విత్తనోత్పత్తి దారులు తమ స్వంత బాధ్యత వహించి విత్తనాలను ఉత్పత్తి చేస్తాయి. వీటినే ట్రూత్ ఫుల్ లేబుల్ సీడ్ అని అంటారు. రైతు ఆయా ఉత్పత్తిదారులపై నమ్మకంతోనే వీటిని కొనాల్సి ఉంటుంది. ఇది ఆకుపచ్చ రంగు ట్యాగు కలిగి ఉంటుంది.

భౌతిక స్వచ్ఛత: ఎంపిక చేసుకున్నవంగడం (రకం) అదే రకమైన విత్తనాన్ని కలిగి ఉండి తాలు గింజలు, మట్టి పెళ్లలు, దుమ్ము, ధూళి, కలుపు గింజలు, ఇతర రకాల విత్తనాలు (గింజలు) లేకుండా ఉంటే ఆ విత్తనం భౌతిక స్వచ్ఛత కలిగి ఉన్నట్లుగా చెప్ప వచ్చు అన్ని పంటల్లో భౌతిక స్వచ్ఛత 98 శాతంగా ఉండాలి. అంటే ఒక రకం విత్తనం ఎంపిక చేసుకుంటే నూరు విత్తనాలకు కనీసం 98 విత్తనాలు అదే రకానికి చెందినవై ఉండాలి.

సర్టిఫైడ్ సీడ్లలో జన్యుస్వచ్ఛతః

సర్టిఫైడ్ జన్యుస్వచ్ఛత (%)
సూటిరకాలు 98
సంకర రకాలు 95
పత్తి, వంకాయ, టొమాటో సంకర రకాలు 90
ఆముదం (సంకర రకాలు) 85

మొలక శాతం: మొలక శాతం అధికంగా ఉంటే అది నాణ్యమైన విత్తనంగా చెప్పవచ్చు. విత్తనం వేసిన తర్వాత వచ్చే మొలకల ఆధారంగా మొలక శాతం లెక్కించబడుతుంది. మొలక శాతంపైనే మొక్కల సాంద్రత ఆధారపడి ఉంటుంది. పంటలను బట్టి కనీసం 70-90 మొలకశాతం ఉండేలా చూడాలి.

పంట మొలకశాతం (%)
మొక్కజొన్న 90
వరి, గోధుమ 80
జొన్న, సజ్జ, రాగి, కంది, పెసర 75
వేరుసెనగ, ఆముదం, పొద్దుతిరుగుడు 70

సాధారణంగా విత్తనం ఉత్పత్తయిన 9 నెలల నుంచి మొలక శాతం తగ్గు తుంది. రైతులు విత్తనం కొనేముందు. విత్తన తయారీ తేదీని పరిశీలించి 9-12 నెలలు దాటకుండా చూసుకోవాలి.

రైతుస్థాయిలో మొలక శాతం కనుగొనే పద్ధతి:
తక్కువ ఖరీదున్న విత్తనాలైతే 200 చొప్పున, బాగా ఖరీదైన విత్తనాలైతే 50-100 చొప్పున రెండు దఫాలుగా లెక్కించి పక్కన పెట్టుకోవాలి. ఏదై నా దినపత్రికను రెండు పొరలుగా మడిచి నీళ్ళతో తడపాలి. ఇలా తడి పిన పేపరుపై లెక్కించిన విత్తనాలను సమానంగా పరచాలి. దీనిపై మరొక తడి పేపరు కప్పి చాపమాదిరిగా చుట్టి దారంతో రెండువైపులా కట్టాలి. దీనిని ఏటవాలుగా ఒక ట్రేలో పెట్టి తడి ఆరకుండా నీళ్లు చల్లుతూ ఉండాలి. ఇలా వారం రోజులు ఉంచిన తరువాత, పేపరు జాగ్రత్తగా విప్పి, వేరు, కాండం సమా నంగా ఉన్న మొలకలు మాత్రమే లెక్కించాలి. వేర్లు మరీ పొట్టిగా ఉండి కాండం పొడవుగా ఉన్నా లేదా కాండం బాగా పొట్టిగా ఉండి వేర్లు పొడవుగా ఉన్నా వాటిని లెక్కించ రాదు. ఉదాహరణకు 100 విత్తనా లకు 80 విత్తనాలు మొలకెత్తితే 80 మొలక శాతం ఉన్నట్లు.

తేమశాతం: విత్తనానికి తగినంత తేమ అందితే అది మొలకెత్తుతుంది. తేమ శాతం మరీ ఎక్కువగా ఉంటే విత్తనం నిల్వకాలం బాగా తగ్గిపోయి, కుళ్ళిపోయే అవకాశముంటుంది. ఎక్కువ కాలం విత్తనాన్ని నిల్వ చేసు కోవాలంటే తేమ శాతం ఎంత తక్కు వగా ఉంటే అంత మంచిది, వరి, మొక్కజొన్న, సజ్జ మొదలగు ఆహార పంటల్లో 10-12 శాతం, నూనెగింజలు, అపరాల విత్తనాల్లో 9-10 శాతం, కూరగాయ విత్తనాల్లో 7-8 శాతంగా ఉండాలి. అన్ని రకాల విత్తనాల్లో తేమ 14 శాతానికి మించరాదు.

విత్తనం కొనే ముందు తీసుకోవాల్సిన జాగ్రత్తలు:

  • వీలైనంత వరకు ధృవీకరించిన (సర్టిఫైడ్ సీడ్) విత్తనాన్నే రైతులు కొనుగోలు చేయాలి.
  • ట్రూత్ ఫుల్ లేబుల్ ఉన్న విత్తనా లను కొనాలనుకుంటే లేబుల్ ను పరిశీలించి జన్యుస్వచ్ఛత, మొలక శాతం, భౌతిక స్వచ్ఛత వంటి వివరా లను క్షుణ్ణంగా పరిశీలించాకే కొనాలి.
  • లాట్ నెంబరు, విత్తనం ఉత్పత్త యిన తేదిని చూసుకోవాలి.
  • లైసెన్స్ ఉన్న డీలర్ల వద్దనే విత్తనం కొనాలి.
  • డీలర్ల వద్దనుంచి బిల్లును తీసుకో వడం తప్పనిసరి, తరువాత మొలక /శాతం తగ్గినా, కల్తీ ఉన్నట్లు అనిపించినా, ఆ బిల్లు ఆధారంగా సమీపం లోని వ్యవసాయాధికారులకు ఫిర్యాదు చేయవచ్చు.
  • ధృవీకరించిన సూటి రకాల విత్త నాలను ఒకసారి కొనుగోలు చేసిన తరువాత (మూడేళ్ళ పాటు) రైతులు మెరుగైన మొక్కల నుంచి సేకరిం చిన విత్తనాలను నిల్వ చేసుకొని మూడేళ్ల పాటు ఉపయోగించుకోవచ్చు అదే సంకర రకాలైతే ప్రతీసారి మారుస్తూ ఉండాలి.

N. స్వప్న (7816076871), Ch. ప్రగతి కుమారి, టి. చైతన్య, Dr. స్వర్ణలత, కె. కవిత, Dr. వి.అనిత, వ్యవసాయ కళాశాల, పాలెం.

Read More