డైరీ పశువులలో లూజ్ హౌసింగ్ సిస్టమ్ విధానం (Loose Housing System)
పరిచయం
పాడి పశువుల పెంపకంలో సరైన గృహ వసతి లేదా పశువుల షెడ్ చాలా ముఖ్యమైనది. పశువులకు మంచి గాలి, సరైన నీడ, పరిశుభ్రమైన నేల, స్వేచ్ఛగా తిరిగే అవకాశం ఉంటే అవి ఆరోగ్యంగా ఉండి మంచి పాల ఉత్పత్తిని ఇస్తాయి. పశువులను ఎల్లప్పుడూ ఒకే చోట కట్టివేయకుండా, వాటికి స్వేచ్ఛగా తిరిగే అవకాశం కల్పించే విధానాన్ని లూజ్ హౌసింగ్ సిస్టమ్ లేదా స్వేచ్ఛా గృహ విధానం అంటారు.
ఈ విధానంలో పశువులను సాధారణంగా ఒక పెద్ద ప్రదేశంలో స్వేచ్ఛగా ఉంచుతారు. పశువులకు విశ్రాంతి తీసుకోవడానికి కప్పు ఉన్న ప్రదేశం, బయట తిరగడానికి ఓపెన్ యార్డ్, మేత మరియు నీరు తీసుకోవడానికి ప్రత్యేక సదుపాయాలు ఏర్పాటు చేస్తారు.
లూజ్ హౌసింగ్ సిస్టమ్ అంటే ఏమిటి?
లూజ్ హౌసింగ్ విధానంలో పశువులను వ్యక్తిగతంగా రోజంతా కట్టివేయరు. ఒకే వయస్సు లేదా ఒకే రకమైన పశువులను ఒక సమూహంగా ఉంచుతారు. పశువులు తమకు ఇష్టమైన విధంగా షెడ్‌లో లేదా బయట ఉన్న ఓపెన్ ప్రదేశంలో తిరగవచ్చు. వర్షం, ఎండ, చలి నుండి రక్షణ కోసం ఒక భాగంలో కప్పు ఏర్పాటు చేస్తారు. మిగిలిన భాగాన్ని ఓపెన్ యార్డ్‌గా ఉంచుతారు.
ఈ విధానం ముఖ్యంగా క్రింది పశువులకు అనుకూలంగా ఉంటుంది:
• పాలిచ్చే ఆవులు మరియు గేదెలు
• గర్భిణీ పశువులు
• ఎదుగుతున్న దూడలు
• హీఫర్లు
• పొడి పశువులు
అయితే పాల ఉత్పత్తి, వయస్సు మరియు ఆరోగ్య పరిస్థితిని బట్టి పశువులను వేర్వేరు సమూహాలుగా ఉంచడం మంచిది.
లూజ్ హౌసింగ్ షెడ్‌లో ఉండవలసిన ముఖ్యమైన భాగాలు
- కప్పు ఉన్న ప్రదేశం
పశువులు ఎండ, వర్షం మరియు చలి నుండి రక్షణ పొందడానికి కప్పు ఉన్న ప్రదేశం అవసరం. ముఖ్యంగా మధ్యాహ్నం ఎండ ఎక్కువగా ఉన్న సమయంలో పశువులు ఇక్కడ విశ్రాంతి తీసుకుంటాయి.
షెడ్‌లో:
• తగినంత గాలి ప్రసరణ ఉండాలి.
• పైకప్పు ఎత్తుగా ఉండాలి.
• లోపల వేడి ఎక్కువగా ఉండకూడదు.
• వర్షపు నీరు లోపలికి రాకుండా చూడాలి.
• నేల పొడిగా మరియు పరిశుభ్రంగా ఉండాలి. - ఓపెన్ యార్డ్
కప్పు ఉన్న ప్రదేశం ముందు లేదా పక్కన పశువులు స్వేచ్ఛగా తిరగడానికి ఓపెన్ యార్డ్ ఏర్పాటు చేయాలి.
ఈ ప్రదేశంలో పశువులు:
• స్వేచ్ఛగా తిరుగుతాయి.
• ఎండలో నిలబడతాయి.
• ఒకదానితో ఒకటి సహజంగా కలుస్తాయి.
• వ్యాయామం పొందుతాయి.
ఓపెన్ యార్డ్‌లో నీరు నిల్వ ఉండకుండా సరైన డ్రైనేజీ ఉండాలి. వర్షాకాలంలో బురద ఏర్పడకుండా నేలను సక్రమంగా నిర్వహించాలి. - మేత తొట్టి
పశువులకు పచ్చిమేత, పొడి మేత మరియు దాణా అందించడానికి సరైన మేత తొట్లను ఏర్పాటు చేయాలి.
మేత తొట్టి:
• శుభ్రంగా ఉండాలి.
• పశువులకు సులభంగా అందుబాటులో ఉండాలి.
• మేత వృథా కాకుండా నిర్మించాలి.
• ఒక పశువుకు తగినంత స్థలం ఉండాలి.
దాణా తొట్టి నిర్మాణానికి అవసరమైన కొలతలు
అంశం శాస్త్రీయ కొలత
• దాణా తొట్టి వెడల్పు 0.6–0.75 m
• దాణా తొట్టి లోతు 0.4–0.5 m
• ఒక్క పశువుకు దాణా స్థలం 0.6–0.75 m
• నీటి తొట్టి అంచు ఎత్తు సుమారు 0.5–0.6 m
• ప్రతి పశువుకు కనీసం 60–75 సెం.మీ. దాణా స్థలం కల్పించడం మంచిది.
పశువులు మేత కోసం పోటీ పడకుండా తగినంత పొడవు ఉన్న ఫీడింగ్ ప్రదేశాన్ని ఏర్పాటు చేయడం చాలా ముఖ్యం. - నీటి సదుపాయం
పాడి పశువులకు ఎల్లప్పుడూ శుభ్రమైన తాగునీరు అందుబాటులో ఉండాలి. ప్రత్యేకంగా పాలిచ్చే పశువులు ఎక్కువ నీరు తాగుతాయి. కాబట్టి నీటి తొట్టిని:
• ప్రతిరోజూ శుభ్రం చేయాలి.
• ఎల్లప్పుడూ నీటితో నింపి ఉంచాలి.
• పశువులు సులభంగా చేరుకునే ప్రదేశంలో ఏర్పాటు చేయాలి.
వేసవికాలంలో చల్లని మరియు పరిశుభ్రమైన నీరు అందించడం మరింత ముఖ్యం.
లూజ్ హౌసింగ్ సిస్టమ్‌లో పశువులకు అవసరమైన స్థలం
పశువుల సంఖ్యను బట్టి సరైన స్థలం ఏర్పాటు చేయాలి. చాలా తక్కువ ప్రదేశంలో ఎక్కువ పశువులను ఉంచకూడదు. ఇలా చేస్తే పశువుల మధ్య పోటీ, కొట్లాటలు మరియు వ్యాధుల సమస్యలు పెరుగుతాయి.
సాధారణంగా ఒక పెద్ద పశువుకు:
• విశ్రాంతి కోసం కప్పు ఉన్న స్థలం అవసరం.
• స్వేచ్ఛగా తిరగడానికి ఓపెన్ ప్రదేశం అవసరం.
పశువుల జాతి, పరిమాణం మరియు వాతావరణ పరిస్థితులను బట్టి స్థల అవసరం మారుతుంది.
చిన్న దూడలు, పెద్ద పశువులు మరియు గర్భిణీ పశువులను ఒకే సమూహంలో ఉంచకుండా వేర్వేరుగా ఉంచడం మంచిది.
షెడ్ దిశ: సాధారణంగా షెడ్‌ను తూర్పు–పడమర దిశలో ఏర్పాటు చేయడం మంచిది. దీనివల్ల వేసవిలో నేరుగా పడే సూర్యకిరణాల ప్రభావాన్ని తగ్గించవచ్చు. అయితే స్థానిక గాలి దిశ, భూమి పరిస్థితి మరియు నీటి పారుదల కూడా పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి.
నేల నిర్మాణం
• నేల గట్టిగా, జారిపోని విధంగా ఉండాలి.
• కాంక్రీట్ ఫ్లోర్ అయితే పశువులు జారకుండా రఫ్ ఫినిష్ ఇవ్వాలి.
• మూత్రం, నీరు నిల్వ ఉండకుండా స్వల్ప వాలు ఉండాలి.
• నేల ఎప్పుడూ తడిగా ఉండకుండా చూడాలి.
• తడి, జారుడు నేల వల్ల కాళ్ల వ్యాధులు, లేమినెస్ మరియు గాయాలు వచ్చే అవకాశం పెరుగుతుంది.
షెడ్ నిర్మాణానికి అవసరమైన కొలతలు
అంశం శాస్త్రీయ కొలత
ఒక వయోజన ఆవు/గేదెకు మొత్తం స్థలం 3.5–4.5 m²
కప్పబడిన విశ్రాంతి స్థలం 3.0–3.5 m²/పశువు
ఓపెన్ వ్యాయామ ప్రదేశం 7–10 m²/పశువు
షెడ్ వెడల్పు 8–12 m
పశువుల షెడ్ పొడవు అవసరానికి అనుగుణంగా
షెడ్ ఎత్తు (ఈవ్స్ వద్ద) 3–4 m
పైకప్పు మధ్య ఎత్తు 4–5 m
దాణా తొట్టి వెడల్పు 0.6–0.75 m
దాణా తొట్టి లోతు 0.4–0.5 m
ఒక్క పశువుకు దాణా స్థలం 0.6–0.75 m
నీటి తొట్టి అంచు ఎత్తు సుమారు 0.5–0.6 m
ఫ్లోర్ వాలుదనం 1:40–1:60
షెడ్ చుట్టూ డ్రైనేజీ మంచి నీటి పారుదల తప్పనిసరి
గమనిక: జాతి, పశువు పరిమాణం, వాతావరణం మరియు నిర్వహణ విధానాన్ని బట్టి కొలతల్లో స్వల్ప మార్పులు చేయవచ్చు.
లూజ్ హౌసింగ్ విధానం యొక్క ప్రయోజనాలు
- పశువులకు స్వేచ్ఛ : ఈ విధానంలో పశువులను ఎల్లప్పుడూ కట్టివేయరు. అందువల్ల అవి స్వేచ్ఛగా తిరగగలవు. సహజంగా నడవడం వల్ల పశువులకు మంచి వ్యాయామం లభిస్తుంది.
- పశువుల ఆరోగ్యం మెరుగుపడుతుంది: స్వేచ్ఛగా తిరగడం వల్ల పశువుల రక్త ప్రసరణ మరియు శారీరక ఆరోగ్యం మెరుగుపడుతుంది. పశువులు ఎక్కువ సమయం ఒకే చోట నిలబడాల్సిన అవసరం ఉండదు. సరైన పరిశుభ్రత మరియు నిర్వహణ ఉంటే అనేక ఆరోగ్య సమస్యలను తగ్గించవచ్చు.
- వేడి ఒత్తిడి తగ్గుతుంది: మన దేశంలో వేసవికాలంలో అధిక ఉష్ణోగ్రతలు పశువులపై ప్రభావం చూపుతాయి. లూజ్ హౌసింగ్ షెడ్‌లో మంచి గాలి ప్రసరణ ఉంటే పశువులకు వేడి ఒత్తిడి తగ్గుతుంది.
అవసరమైతే:
• ఫ్యాన్లు
• ఫాగర్లు లేదా స్ప్రింక్లర్లు
• మంచి నీడ
వంటి సదుపాయాలు ఏర్పాటు చేయవచ్చు. - పశువుల ప్రవర్తనను సులభంగా గమనించవచ్చు
పశువులు స్వేచ్ఛగా ఉన్నప్పుడు వాటి సహజ ప్రవర్తనను రైతు గమనించవచ్చు.
ఉదాహరణకు:
• మేత తినడం
• నీరు తాగడం
• విశ్రాంతి తీసుకోవడం
• ఈస్ట్రస్ లేదా వేడి లక్షణాలు చూపడం
• ఇతర పశువులతో ప్రవర్తించడం వంటి విషయాలను సులభంగా గమనించవచ్చు. - నిర్మాణ వ్యయం కొంత తగ్గవచ్చు
సాంప్రదాయ పద్ధతిలో ప్రతి పశువుకు ప్రత్యేకంగా కట్టే స్టాల్ నిర్మించాల్సి రావచ్చు. కానీ లూజ్ హౌసింగ్ విధానంలో పశువులను సమూహంగా ఉంచవచ్చు. దీనివల్ల కొన్ని సందర్భాల్లో నిర్మాణ ఖర్చు తగ్గే అవకాశం ఉంటుంది. - శ్రమ అవసరం తగ్గుతుంది
సరైన పద్ధతిలో షెడ్‌ను రూపొందిస్తే పశువుల నిర్వహణలో శ్రమను తగ్గించవచ్చు.
ముఖ్యంగా:
• మేత పంపిణీ
• నీటి సరఫరా
• పేడ తొలగింపు
వంటి పనులను సమర్థవంతంగా నిర్వహించవచ్చు.
లూజ్ హౌసింగ్ విధానం వల్ల కలిగే నష్టాలు లేదా సమస్యలు
ప్రతి విధానానికి కొన్ని ప్రయోజనాలు, కొన్ని పరిమితులు ఉంటాయి. లూజ్ హౌసింగ్ విధానంలో కూడా సరైన నిర్వహణ లేకపోతే సమస్యలు వస్తాయి.
- పశువుల మధ్య పోటీ: బలమైన పశువులు బలహీనమైన పశువులను మేత లేదా నీటి దగ్గర నుండి తరిమివేయవచ్చు.
అందువల్ల:
• తగినంత మేత తొట్టి స్థలం
• తగినన్ని నీటి తొట్లు
• సరైన పశువుల సంఖ్య ఉండాలి. - కొట్లాటలు జరిగే అవకాశం: కొత్త పశువును సమూహంలోకి తీసుకువచ్చినప్పుడు ఇతర పశువులతో కొట్లాటలు జరిగే అవకాశం ఉంటుంది. అందువల్ల కొత్త పశువులను వెంటనే ప్రధాన సమూహంలోకి చేర్చకుండా కొంతకాలం జాగ్రత్తగా గమనించడం మంచిది.
- పరిశుభ్రత సమస్యలు: పేడ మరియు మూత్రం సరిగా తొలగించకపోతే షెడ్‌లో అపరిశుభ్రత ఏర్పడుతుంది.
దీనివల్ల:
• ఈగలు పెరగడం
• దుర్వాసన రావడం
• వ్యాధులు వ్యాపించడం
• పాదాల సమస్యలు రావడం జరిగే అవకాశం ఉంది. కాబట్టి షెడ్‌ను ప్రతిరోజూ శుభ్రం చేయాలి.
లూజ్ హౌసింగ్ షెడ్ నిర్వహణ
లూజ్ హౌసింగ్ విధానం విజయవంతం కావడానికి సరైన నిర్వహణ చాలా అవసరం.
ప్రతిరోజూ చేయవలసిన పనులు
- పేడను తొలగించాలి: పశువుల విశ్రాంతి ప్రదేశం మరియు ఓపెన్ యార్డ్‌లో పేరుకుపోయిన పేడను క్రమం తప్పకుండా తొలగించాలి.
- నీటి తొట్టిని శుభ్రం చేయాలి: నీటి తొట్లో మురికి, పేడ లేదా మేత పడకుండా చూడాలి. పరిశుభ్రమైన నీరు ఎల్లప్పుడూ అందుబాటులో ఉండాలి.
- మేత తొట్టిని శుభ్రంగా ఉంచాలి: పాత లేదా పాడైన మేతను తొలగించి తాజా మేత ఇవ్వాలి.
- అనారోగ్య పశువులను వేరుగా ఉంచాలి: అనారోగ్యంగా ఉన్న పశువులను వెంటనే గుర్తించి ఇతర పశువుల నుండి వేరుగా ఉంచాలి. అవసరమైతే పశువైద్యుని సలహా తీసుకోవాలి.
- పశువుల ఆరోగ్యాన్ని గమనించాలి: ప్రతిరోజూ పశువులలో ఆకలి, పాల ఉత్పత్తి, నడక, శరీర ఉష్ణోగ్రత, మలం మరియు మూత్రం, ఈస్ట్రస్ లక్షణాలు వంటి అంశాలను గమనించాలి.
ముగింపు: లూజ్ హౌసింగ్ సిస్టమ్ అనేది పాడి పశువులను ఆరోగ్యంగా, సౌకర్యవంతంగా మరియు సహజ వాతావరణంలో పెంచడానికి ఉపయోగపడే మంచి గృహ నిర్వహణ విధానం. ఈ విధానంలో పశువులకు కప్పు ఉన్న విశ్రాంతి ప్రదేశం, స్వేచ్ఛగా తిరగడానికి ఓపెన్ యార్డ్, సరైన మేత మరియు శుభ్రమైన నీరు అందించబడతాయి.
పశువుల ఆరోగ్యం, పాల ఉత్పత్తి మరియు సంక్షేమం మెరుగుపడటానికి సరైన గృహ వసతి చాలా అవసరం. లూజ్ హౌసింగ్ విధానంలో మంచి డ్రైనేజీ, పరిశుభ్రత, గాలి ప్రసరణ, తగినంత స్థలం మరియు సరైన నిర్వహణ ఉండాలి. సరైన ప్రణాళికతో లూజ్ హౌసింగ్ విధానాన్ని అమలు చేస్తే పశువులకు సౌకర్యవంతమైన జీవన వాతావరణం కల్పించడంతో పాటు రైతుకు పాడి పరిశ్రమ నిర్వహణలో మంచి ప్రయోజనాలు లభిస్తాయి.
రైతులకు ముఖ్య సందేశం
“మంచి షెడ్ – ఆరోగ్యకరమైన పశువు; ఆరోగ్యకరమైన పశువు – అధిక ఉత్పత్తి; అధిక ఉత్పత్తి – అధిక ఆదాయం.”
డా జె. సాయి కిరణ్ (శాస్త్రవేత, ఎల్ పి ఎం)
కృషి విజ్ఞాన కేంద్రం, పీవీ నరసింహారావు తెలంగాణ వెటర్నరీ యూనివర్సిటీ, మామునూరు, వరంగల్
Ph: 8121451017
