12 Oct, 2026
రైతునేస్తం0 commentsOctober 12, 2026agri news

సేంద్రీయ కర్బనం పెంచితేనే నేల ఆరోగ్యం పదిలం

ఒక్కోసారి మట్టిలోని కార్బన్‌ను సేంద్రియ పదార్థంగా వ్యవహరిస్తుంటారు. సేంద్రియ పదార్థానికి కార్బన్ మూల పదార్థం కాబట్టి, నేలలో ఉండే కార్బన్‌కి సేంద్రియ పదార్థ సాంద్రతకి అనులోమ సంబంధం ఉంటుంది.

సేంద్రియ పదార్థం – సేంద్రియ కర్బనం :
నేలలో ఉండే కార్బన్ గురించి ప్రస్తావించినప్పుడు సేంద్రియ పదార్థంలో కార్బన్ శాతం ఎంత అనే అర్థంలోనే చూడాలి. నేలల్లో ఉండే సేంద్రియ పదార్థం సేంద్రియ కర్బనం స్థాయికి రెట్టింపుగా ఉంటుంది.

సేంద్రియ పదార్థం అంటే ఏమిటి?
మట్టిలో సేంద్రియ పదార్థం పరిమాణం సాధారణంగా తక్కువగానే ఉన్నప్పటికీ, నేల యొక్క భౌతిక, రసాయన మరియు జీవ లక్షణాలపై ఇది ఎంతో కీలకమైన ప్రభావాన్ని చూపుతుంది. సాధారణంగా మట్టి బరువులో సేంద్రియ పదార్థం సుమారు 1–6 శాతం వరకు ఉంటుంది. పరిమాణంలో తక్కువగా ఉన్నప్పటికీ, నేల ఆరోగ్యం, సారవంతత మరియు పంటల ఉత్పాదకతను నిర్ణయించే ముఖ్యమైన అంశాల్లో సేంద్రియ పదార్థం ఒకటి.
సేంద్రియ పదార్థంలో ప్రధానంగా మొక్కల మరియు జంతువుల అవశేషాలు, సూక్ష్మజీవుల జీవద్రవ్యరాశి (biomass), వాటి విచ్ఛిన్నం ద్వారా ఏర్పడే స్థిరమైన సేంద్రియ పదార్థాలు (హ్యూమస్) ఉంటాయి. బ్యాక్టీరియా, ఫంగస్‌లు, ఆల్గే, ప్రోటోజోవా వంటి సూక్ష్మజీవులు, అలాగే వానపాములు మరియు ఇతర నేలజీవులు సేంద్రియ పదార్థం విచ్ఛిన్నం మరియు పునర్వినియోగంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి.

సేంద్రీయ కర్బనం అంటే ఏమిటి?
సేంద్రీయ కర్బనం అనేది నేలలోని సేంద్రియ పదార్థంలో ఉండే ప్రధాన మూలకం. మొక్కల అవశేషాలు, వేర్లు, సూక్ష్మజీవుల అవశేషాలు, జంతు వ్యర్థాలు మరియు వాటి విచ్ఛిన్నం ద్వారా ఏర్పడే హ్యూమస్‌ వంటి పదార్థాలు నేలలో సేంద్రీయ కర్బనానికి ప్రధాన వనరులు.

సేంద్రీయ పదార్థంలో సుమారు 58 శాతం కర్బనం ఉంటుందని సాధారణంగా పరిగణిస్తారు. అందువల్ల నేలలోని సేంద్రియ పదార్థ స్థాయిని అంచనా వేయడానికి సేంద్రీయ కర్బనం (SOC) ఒక ముఖ్యమైన సూచికగా ఉపయోగిస్తారు.

వ్యవసాయ భూమికి సేంద్రీయ కర్బనం (Organic Carbon) జీవనాడి వంటిది. నేల ఆరోగ్యాన్ని, సారాన్ని మరియు పంటల ఉత్పాదకతను నిర్ణయించే ముఖ్యమైన సూచికల్లో ఇది ఒకటి. సాధారణంగా, ఆరోగ్యవంతమైన నేలలో సేంద్రీయ కర్బనం తగిన స్థాయిలో ఉంటుంది. నేలలోని సేంద్రీయ కర్బనం శాతాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని నేలలను ఈ విధంగా వర్గీకరించవచ్చు:

  • 0.30% కంటే తక్కువ – అత్యంత తక్కువ సేంద్రీయ కర్బనం ఉన్న నేల
  • 0.30–0.50% – తక్కువ సేంద్రీయ కర్బనం ఉన్న నేల
  • 0.50–0.75% – మధ్యస్థ సేంద్రీయ కర్బనం ఉన్న నేల
  • 0.75–1.00% – అధిక సేంద్రీయ కర్బనం ఉన్న నేల
  • 1.00% కంటే ఎక్కువ – అత్యంత అధిక సేంద్రీయ కర్బనం ఉన్న నేల
    సేంద్రీయ కర్బనం స్థాయి పెరుగుతున్న కొద్దీ నేల భౌతిక, రసాయనిక మరియు జీవ లక్షణాలు మెరుగుపడి, నేల ఆరోగ్యం మరియు పంటల ఉత్పాదకతకు అనుకూలమైన పరిస్థితులు ఏర్పడతాయి.

భారతదేశ వ్యవసాయ రంగానికి సంబంధించిన 70 సంవత్సరాల సమాచారాన్ని పరిశీలిస్తే, నేలలో సేంద్రీయ కర్బనం స్థాయి 1.00% నుండి 0.30%కి పడిపోయినట్లు కనిపిస్తోంది. దీనికి ప్రధాన కారణాలు:
• అధికంగా మరియు నిరంతరంగా సాగు చేయడం (Intensive cultivation)
• నీటిపారుదల ఆధారిత సాగు
• రసాయన ఎరువులపై అధికంగా ఆధారపడటం (అసమతుల్య పోషకాల నిర్వహణ)
• సేంద్రియ ఎరువులు, పశువుల ఎరువు, కంపోస్టు వినియోగం తగ్గడం
• పంట అవశేషాలను నేలలో కలపకుండా కాల్చివేయడం లేదా తొలగించడం

వ్యవసాయ నేలల్లో సేంద్రీయ కర్బనం క్షీణించే ధోరణి ఇలాగే కొనసాగితే, భవిష్యత్తులో నేల సారం, ఉత్పాదకత గణనీయంగా తగ్గి, అనేక ప్రాంతాలు భూమి క్షీణత (Land degradation)కు గురయ్యే ప్రమాదం ఉంది. నేల సేంద్రీయ కర్బనాన్ని కోల్పోయినప్పుడు దాని భౌతిక, రసాయనిక మరియు జీవసంబంధ లక్షణాలు క్రమంగా దెబ్బతిని, నేల ఆరోగ్యం మరియు పంటల ఉత్పాదకతపై ప్రతికూల ప్రభావం పడుతుంది. కాబట్టి, నేల ఆరోగ్య నిర్వహణలో సేంద్రీయ కర్బనం పరిమాణాన్ని పెంచడం అనేది నేల యాజమాన్య చర్యలన్నింటికంటే అత్యంత ముఖ్యమైనది.

నేలలో సేంద్రీయ కర్బనాన్ని పెంచే దిశగా చేపట్టవలసిన ప్రధాన చర్యలు:

  1. వ్యవసాయ భూమిని అవసరమైన మేరకే తేలికగా మరియు పరిమితంగా దున్నాలి, తద్వారా నేల నిర్మాణం మరియు సేంద్రీయ పదార్థం సంరక్షించబడతాయి.
  2. నేలను తరచుగా ప్రత్యక్ష సూర్యరశ్మికి గురికాకుండా చూడాలి, ఇందుకోసం పంట అవశేషాలు, కవర్‌ క్రాప్స్‌ లేదా ఇతర సహజ కవచాలను వినియోగించాలి.
  3. నేల ఉపరితలాన్ని సాధ్యమైనంత వరకు సేంద్రీయ అవశేషాలతో కప్పి ఉంచాలి (మల్చింగ్‌), తద్వారా నేల తేమ సంరక్షణతో పాటు సేంద్రీయ కర్బనం పెరుగుదలకు దోహదపడుతుంది.
  4. నేలలో సహజంగా జరిగే పోషక చక్రాలను ప్రోత్సహించాలి, తద్వారా పోషకాల పునర్వినియోగం మరియు నేల సారం సహజంగా కొనసాగుతుంది.
  5. పంటలు నేల నుంచి తీసుకునే పోషకాలను సకాలంలో తిరిగి అందిస్తూ, నేలలో పోషకాల సమతుల్యతను కాపాడాలి. ఇందుకోసం నేల పరీక్ష ఆధారిత సమగ్ర పోషక యాజమాన్యాన్ని అనుసరించాలి.
  6. నేల జీవ వైవిధ్యాన్ని ప్రోత్సహించాలి, తద్వారా ప్రయోజనకరమైన సూక్ష్మజీవులు, వానపాములు మరియు ఇతర నేల జీవుల కార్యకలాపాలు మెరుగుపడతాయి.
  7. నేల కోతను మరియు అదుపులేని నీటి ప్రవాహాన్ని నివారించాలి, తద్వారా సేంద్రీయ కర్బనం సమృద్ధిగా ఉండే పైమట్టి నష్టాన్ని తగ్గించి, నేల ఆరోగ్యాన్ని పరిరక్షించవచ్చు.
  8. పచ్చిరొట్ట ఎరువుల సాగు (Green manuring) – జనుము, జీలుగు, పిల్లిపెసర వంటి పచ్చిరొట్ట పంటలను పెంచి పూత దశలో నేలలో కలపాలి.
  9. జీవ ఎరువుల వినియోగం – రైజోబియం, అజోస్పిరిల్లం, ఫాస్ఫేట్‌ సొల్యూబిలైజింగ్‌ బ్యాక్టీరియా (PSB), మైకోరైజా వంటి జీవ ఎరువులను అవసరానికి అనుగుణంగా ఉపయోగించాలి.
  10. మల్చింగ్‌ (Mulching) – పంట అవశేషాలు, గడ్డి, ఆకులు లేదా ఇతర సేంద్రియ పదార్థాలతో నేల ఉపరితలాన్ని కప్పడం ద్వారా తేమను సంరక్షించి, సేంద్రీయ పదార్థం చేరికను పెంచాలి.
  11. సమతుల్య పోషక యాజమాన్యం (Integrated Nutrient Management) – సేంద్రియ ఎరువులు, జీవ ఎరువులు మరియు రసాయన ఎరువులను నేల పరీక్ష ఆధారంగా సమతుల్యంగా వినియోగించి, నేల సేంద్రియ పదార్థం మరియు సూక్ష్మజీవుల కార్యకలాపాలను ప్రోత్సహించాలి.
  12. ప్రత్యామ్నాయ పంట పద్ధతులు: పలు కారణాల వల్ల నేలలో సేంద్రీయ కర్బనం తగ్గి ఎడారిగా మారుతోంది. ఇటువంటి సందర్భంలో వెంటనే నేలను సాంప్రదాయ వార్షిక పంటల నుండి మార్చి, తక్కువ నేలను కదిలించే మరియు ఎక్కువ వేరు వ్యవస్థ కలిగిన వృక్ష ఆధారిత వ్యవసాయానికి మారాలి. బహువార్షిక వృక్ష ఆధారిత వ్యవసాయంలో పెంచే పంటలు విస్తారమైన వేరు వ్యవస్థను కలిగి ఉండి, వార్షిక పంటలతో పోలిస్తే వాతావరణంలోని కర్బనాన్ని అధికంగా నేలలో స్థిరీకరించే సామర్థ్యాన్ని కలిగి ఉంటాయి.
    ఉదాహరణకు: 1. మెట్ట తోటల పెంపకం 2. వ్యవసాయ అటవీ పద్ధతులు 3. అటవీ పంటలు 4. బహువార్షిక మేత పంటలు మొదలైనవి.

బి. చంద్ర శేఖర్, అసిస్టెంట్‌ ప్రొఫెసర్ (మృత్తికా శాస్త్రం) మరియు జి. సతీష్, అసిస్టెంట్‌ ప్రొఫెసర్ (స్టాటిస్టిక్స్), పీజీఐహెచ్ఎస్ (PGIHS), ములుగు, సిద్దిపేట, శ్రీ కొండా లక్ష్మణ్ తెలంగాణ ఉద్యానవన విశ్వవిద్యాలయం (SKLTGHU), M. No. 8374278258

Read More
8 Oct, 2026
రైతునేస్తం0 commentsOctober 8, 2026agri news

విరిగిన బియ్యం… కలుపుకు కొత్త అడ్డుకట్టా?రైతు పొలంలో లభించే వనరుతో కొత్త ఆలోచన

“కలుపు మొక్కలకు మందు అవసరమేనా? మన వంటింటి ధాన్యంలోనే ఒక ప్రత్యామ్నాయం దాగి ఉందా?”
వ్యవసాయంలో కలుపు మొక్కలు రైతులకు కనిపించని పోటీదారులు. పంట మొలకెత్తిన కొద్ది రోజులకే కలుపు మొక్కలు పొలంలో విస్తరించి, పంటతో నీరు, పోషకాలు, సూర్యకాంతి మరియు స్థలానికి పోటీ పడతాయి. కలుపును సరైన సమయంలో నియంత్రించకపోతే పంట ఎదుగుదల మందగించి, దిగుబడి తగ్గే అవకాశం ఉంది.
సాంప్రదాయంగా రైతులు చేతి కలుపు, అంతరకృషి, యాంత్రిక కలుపు నివారణ మరియు రసాయనిక కలుపు మందులను ఉపయోగిస్తున్నారు. అయితే పెరుగుతున్న కూలీల ఖర్చు, కలుపు మందుల ధర, కలుపు మందులకు నిరోధకత పెరగడం, నేల ఆరోగ్యం మరియు పర్యావరణంపై ప్రభావం వంటి అంశాల కారణంగా ప్రత్యామ్నాయ కలుపు నియంత్రణ పద్ధతులపై ఆసక్తి పెరుగుతోంది.

ఈ నేపథ్యంలో విరిగిన బియ్యాన్ని (Broken Rice) నేలపై మల్చింగ్ పదార్థంగా ఉపయోగించి కలుపు మొలకలను తగ్గించే ఆలోచన ఆసక్తికరమైన వ్యవసాయ పద్ధతిగా నిలుస్తోంది.

విరిగిన బియ్యం… కలుపుకు అడ్డుకట్టా?
వరి మిల్లింగ్ సమయంలో మొత్తం బియ్యంతో పాటు కొంత భాగం విరిగిన బియ్యంగా లభిస్తుంది. సాధారణంగా ఇది తక్కువ విలువ కలిగిన ఉత్పత్తిగా పరిగణించబడుతుంది. అయితే దీనిని వ్యవసాయంలో ఒక వనరుగా ఉపయోగించవచ్చా అనే ఆలోచన ఇప్పుడు ఆసక్తిని కలిగిస్తోంది.

విరిగిన బియ్యాన్ని పంట వరుసల మధ్య నేల ఉపరితలంపై సమానంగా పలుచని పొరగా చల్లితే, అది ఒక రకమైన సేంద్రియ మల్చింగ్ (Organic Mulching) పొరగా పనిచేసే అవకాశం ఉంది.

మల్చింగ్ వల్ల నేల ఉపరితలానికి సూర్యకాంతి నేరుగా చేరడం తగ్గుతుంది. దీంతో కొన్ని కలుపు విత్తనాల మొలక మరియు ప్రారంభ పెరుగుదల అణచివేయబడవచ్చు. అదే సమయంలో నేలలోని తేమ త్వరగా ఆవిరైపోకుండా కొంతమేర పరిరక్షించబడే అవకాశం ఉంది.

అయితే, విరిగిన బియ్యం అన్ని రకాల కలుపు మొక్కలను పూర్తిగా నియంత్రిస్తుందని భావించకూడదు. దీని ప్రభావం కలుపు జాతి, బియ్యం పరిమాణం, వేసిన పొర మందం, నేల తేమ, ఉష్ణోగ్రత మరియు పంట పరిస్థితులపై ఆధారపడి ఉంటుంది.

ఇది ఎలా పనిచేస్తుంది?
విరిగిన బియ్యం ద్వారా కలుపు నివారణలో ప్రధానంగా మూడు భౌతిక ప్రభావాలు ఉండవచ్చు.

  1. కాంతి తగ్గింపు
    కలుపు విత్తనాల్లో కొన్ని కాంతి లభ్యతకు స్పందించి మొలకెత్తుతాయి. నేలపై బియ్యం ముక్కల పొర ఏర్పడటం వల్ల విత్తనాలకు అందే కాంతి తగ్గుతుంది. ఫలితంగా కొన్ని కలుపు మొక్కల మొలక తగ్గే అవకాశం ఉంటుంది.
  2. భౌతిక అవరోధం
    మొలకెత్తిన కలుపు మొక్క నేల నుంచి పైకి రావడానికి ఒక నిర్దిష్ట భౌతిక శక్తి అవసరం. నేలపై ఏర్పడిన మల్చింగ్ పొర ఈ ప్రక్రియకు కొంత అవరోధంగా పనిచేయవచ్చు.
  3. నేల తేమ పరిరక్షణ
    సేంద్రియ మల్చింగ్ సాధారణంగా నేల ఉపరితలం నుంచి నీటి ఆవిరీభవనాన్ని తగ్గించడంలో సహాయపడుతుంది. విరిగిన బియ్యం కూడా ఒక పొరగా ఏర్పడితే నేల తేమను కొంతకాలం నిలుపుకోవడంలో సహాయపడే అవకాశం ఉంది.

బియ్యంలో ఉన్న రహస్యమేమిటి?
విరిగిన బియ్యంలో ప్రధానంగా కార్బోహైడ్రేట్లు, ముఖ్యంగా పిండి పదార్థం (starch), ఉంటాయి. నేలలో తేమ ఉన్నప్పుడు సూక్ష్మజీవులు ఈ సేంద్రియ పదార్థాన్ని విచ్ఛిన్నం చేయడం ప్రారంభిస్తాయి.

ఈ ప్రక్రియ నేలలోని సూక్ష్మజీవుల కార్యకలాపాలను ప్రభావితం చేయవచ్చు. కొన్ని సందర్భాల్లో సేంద్రియ పదార్థాల విచ్ఛిన్నం సమయంలో ఏర్పడే సూక్ష్మపర్యావరణ మార్పులు కలుపు విత్తనాల మొలకపై ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది.

అయితే దీనిని “బియ్యం సహజ కలుపు మందు” అని చెప్పడం శాస్త్రీయంగా సరైనది కాదు. కలుపు నివారణకు కారణమయ్యే ఖచ్చితమైన జీవరసాయన ప్రభావాలను నిర్ధారించడానికి నియంత్రిత ప్రయోగాలు అవసరం.
అందువల్ల విరిగిన బియ్యాన్ని ప్రస్తుతం సేంద్రియ మల్చింగ్ పదార్థంగా పరిశీలించడం మరింత సముచితం.

రైతులకు ఎందుకు ఆసక్తికరం?
తక్కువ విలువైన వనరుకు కొత్త ఉపయోగం
వరి మిల్లులలో లభించే విరిగిన బియ్యాన్ని సరైన విధంగా ఉపయోగిస్తే, ఒక ఉప ఉత్పత్తిని వ్యవసాయ అవసరానికి మళ్లించే అవకాశం ఉంటుంది.

కలుపు నియంత్రణ ఖర్చు తగ్గించే అవకాశం
చేతి కలుపు మరియు యాంత్రిక కలుపు నివారణకు అయ్యే ఖర్చును కొంతమేర తగ్గించడానికి ఇది సహాయపడవచ్చు. అయితే ఆర్థిక ప్రయోజనం ప్రాంతం, బియ్యం ధర మరియు అవసరమైన మోతాదుపై ఆధారపడి ఉంటుంది.

“కలుపు మొక్కలు పంటతో నీరు, పోషకాలు మరియు స్థలానికి పోటీ పడతాయి.”

నేల తేమ పరిరక్షణ
మల్చింగ్ వల్ల నేల తేమను నిలుపుకోవడం సాధ్యమైతే, నీటిపారుదల అవసరాన్ని కొంతమేర తగ్గించే అవకాశం ఉంది.

సేంద్రియ పదార్థం పునర్వినియోగం
బియ్యం నేలలో క్రమంగా విచ్ఛిన్నమవడంతో సేంద్రియ పదార్థం నేల వ్యవస్థలోకి తిరిగి చేరుతుంది.

పొలంలో ఎలా ప్రయోగించాలి?
ఈ పద్ధతిని రైతులు వెంటనే పెద్ద విస్తీర్ణంలో అమలు చేయకుండా ముందుగా చిన్న విస్తీర్ణంలో పరీక్షించడం మంచిది.

దశ 1: సరైన సమయం
పంట స్థాపన పూర్తయిన తరువాత, కలుపు మొలకెత్తే ప్రారంభ దశలో మల్చింగ్ చేయడం గురించి పరిశీలించవచ్చు. పంట విత్తనాలు లేదా చిన్న మొక్కలను పూర్తిగా కప్పివేయకుండా జాగ్రత్త అవసరం.

దశ 2: బియ్యం పరిమాణం
విరిగిన బియ్యాన్ని సమాన పరిమాణంలో చిన్న ముక్కలుగా ఉండే విధంగా ఉపయోగించడం వల్ల పొర సమానంగా ఏర్పడవచ్చు.

దశ 3: సమానంగా చల్లడం
బియ్యాన్ని నేలపై ఒకే చోట ఎక్కువగా పేరుకుపోకుండా, పంట వరుసల మధ్య సమానంగా చల్లాలి.

దశ 4: పోలిక చేయడం
ఒక చిన్న భాగాన్ని బియ్యం చల్లకుండా వదిలి, మిగిలిన భాగంలో బియ్యం మల్చింగ్ చేయడం ద్వారా రెండు ప్రాంతాల్లో కలుపు సంఖ్యను పోల్చాలి.

దశ 5: ఫలితాలను నమోదు చేయడం
రైతు లేదా పరిశోధకుడు క్రింది అంశాలను గమనించాలి:
• కలుపు మొక్కల సంఖ్య
• కలుపు మొక్కల పొడి బరువు
• నేల తేమ
• పంట ఎత్తు
• పంట జీవపదార్థం
• పంట దిగుబడి
• ఒక ఎకరాకు అయ్యే ఖర్చు
• కలుపు నియంత్రణకు అయ్యే మొత్తం వ్యయం

ఒక ప్రయోగం ఎలా ఉండాలి?
ఉదాహరణకు, ఒక రైతు ఒక ఎకరంలో ఈ పద్ధతిని పరీక్షించాలనుకుంటే, మొత్తం పొలాన్ని ఒకేసారి మార్చకుండా చిన్న పరీక్షా ప్రాంతాలను ఏర్పాటు చేయవచ్చు.
A – నియంత్రణ: ఎలాంటి బియ్యం మల్చింగ్ లేకుండా సాధారణ పద్ధతి
B – తక్కువ మోతాదు: విరిగిన బియ్యం పలుచని పొర
C – మధ్యస్థ మోతాదు: కొంచెం మందమైన పొర
D – ఎక్కువ మోతాదు: మందమైన పొర

ఈ నాలుగు ప్రాంతాల్లో కలుపు సాంద్రత, నేల తేమ మరియు పంట ఎదుగుదలను పోల్చితే రైతుకు తన పొలానికి సరిపోయే విధానం గురించి ప్రాథమిక సమాచారం లభిస్తుంది.

గమనిక: పై మోతాదులు కేవలం ప్రయోగ రూపకల్పనకు ఉదాహరణలు మాత్రమే. రైతులకు ఖచ్చితమైన ఎకరాకు మోతాదును శాస్త్రీయ క్షేత్ర పరిశోధన లేకుండా సిఫారసు చేయకూడదు.

“నేలపై ఏర్పడే సేంద్రియ పొర కలుపు మొలకలను అణచివేయడంలో సహాయపడే అవకాశం ఉంది.”

జాగ్రత్తలు తప్పనిసరి!
విరిగిన బియ్యం సేంద్రియ పదార్థం కాబట్టి దానిని అధిక మోతాదులో ఉపయోగించడం ఎల్లప్పుడూ మంచిదని చెప్పలేం.

అధికంగా చల్లితే:
• ఎలుకలు, పక్షులు లేదా ఇతర జీవులను ఆకర్షించే అవకాశం ఉంది.
• బియ్యం తేమతో కలిసినప్పుడు త్వరగా కుళ్లే అవకాశం ఉంది.
• సూక్ష్మజీవుల కార్యకలాపాలు పెరగవచ్చు.
• నేలలో పోషకాల లభ్యతపై తాత్కాలిక ప్రభావం ఉండవచ్చు.
• అధిక మందంతో పొర ఏర్పడితే పంట మొలక లేదా పంట ఎదుగుదలపై ప్రతికూల ప్రభావం ఉండే అవకాశం ఉంది.

అందువల్ల “ఎక్కువ బియ్యం = ఎక్కువ కలుపు నియంత్రణ” అనే సూత్రాన్ని అనుసరించకూడదు.

అన్ని పంటలకు సరిపోతుందా?
అవసరం లేదు.
విరిగిన బియ్యంతో మల్చింగ్ పద్ధతి వివిధ పంటలు మరియు నేలల్లో భిన్నంగా పనిచేయవచ్చు. వరి, మొక్కజొన్న, పత్తి, పప్పుధాన్యాలు మరియు కూరగాయ పంటల్లో వేర్వేరు ఫలితాలు రావచ్చు.
అలాగే, కలుపు జాతులు కూడా ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తాయి. చిన్న విత్తనాల కలుపు మొక్కలపై ఒక రకమైన ప్రభావం ఉండవచ్చు; బలమైన వేర్లు లేదా భూగర్భ కాండాలతో పెరిగే కలుపు మొక్కలపై ప్రభావం తక్కువగా ఉండవచ్చు.

అందువల్ల పంట–కలుపు–నేల పరిస్థితికి అనుగుణంగా ఈ పద్ధతిని పరిశీలించాలి.

సమగ్ర కలుపు నియంత్రణలో ఒక భాగంగా…
వ్యవసాయంలో ఒకే పద్ధతిపై ఆధారపడటం కంటే సమగ్ర కలుపు నియంత్రణ (Integrated Weed Management – IWM) మరింత ప్రభావవంతమైన విధానం.

విరిగిన బియ్యం మల్చింగ్ను అవసరాన్ని బట్టి:
సకాలంలో విత్తడం + సరైన పంట సాంద్రత + మల్చింగ్ + యాంత్రిక కలుపు నివారణ + అవసరమైనప్పుడు మాత్రమే కలుపు మందులు వంటి పద్ధతులతో కలిపి ఉపయోగించవచ్చు.
ఇలా చేయడం ద్వారా కలుపు నియంత్రణలో ఒకే రసాయనిక పద్ధతిపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించవచ్చు.

రైతు నుంచి పరిశోధనా క్షేత్రం వరకు
ఈ ఆలోచనను రైతు స్థాయిలో ఉపయోగకరమైన సాంకేతికతగా మార్చాలంటే శాస్త్రీయ పరిశోధన చాలా అవసరం.

పరిశోధకులు క్రింది అంశాలపై ప్రయోగాలు నిర్వహించాలి:
విరిగిన బియ్యం మోతాదు × కణ పరిమాణం × మల్చింగ్ సమయం × నేల తేమ × పంట రకం × కలుపు జాతి
ఈ అంశాల కలయికలో ప్రయోగాలు నిర్వహించి కలుపు నియంత్రణ శాతం, పంట దిగుబడి, నీటి వినియోగం, నేల ఆరోగ్యం మరియు ఆర్థిక లాభాలను అంచనా వేయాలి.

“వ్యవసాయంలో కొత్త ఉపయోగం కోసం పరిశీలిస్తున్న ఒక అందుబాటులో ఉన్న వనరు.”

అలాగే విరిగిన బియ్యాన్ని ఇతర సేంద్రియ మల్చింగ్ పదార్థాలు—పంట అవశేషాలు, గడ్డి, వరి పొట్టు మొదలైన వాటితో పోల్చడం ద్వారా దాని నిజమైన ప్రయోజనాన్ని అంచనా వేయవచ్చు.

చివరి మాట
వ్యవసాయంలో కొత్త సాంకేతికత అనేది ఎల్లప్పుడూ ఖరీదైన యంత్రం లేదా ఆధునిక రసాయనం మాత్రమే కాదు. మన చుట్టూ అందుబాటులో ఉన్న వనరులను తెలివిగా ఉపయోగించుకోవడం కూడా ఒక సాంకేతికతే.
విరిగిన బియ్యం కూడా అలాంటి ఒక వనరుగా మారవచ్చు. నేలపై సేంద్రియ మల్చింగ్ పొరగా ఉపయోగించడం ద్వారా కలుపు మొలకలను తగ్గించడం, నేల తేమను పరిరక్షించడం మరియు వ్యవసాయ ఉప ఉత్పత్తిని తిరిగి పొలంలో ఉపయోగించడం వంటి ప్రయోజనాలు లభించే అవకాశం ఉంది.

అయితే, దీనిని రైతులకు ఖచ్చితమైన కలుపు మందు లేదా నిర్ధారిత కలుపు నివారణ పద్ధతిగా ఇప్పుడే ప్రకటించకుండా, పరిశోధన ఆధారంగా పరీక్షించి, సరైన మోతాదు మరియు పంటకు అనుకూలమైన విధానాన్ని నిర్ధారించడం అవసరం.

“వ్యర్థం కాదు… వనరే!”
వరి మిల్లులో విలువ తక్కువగా కనిపించే విరిగిన బియ్యం, శాస్త్రీయంగా ఉపయోగిస్తే రైతు పొలంలో విలువైన సేంద్రియ వనరుగా మారే అవకాశం ఉంది.

డాక్టర్ వై. నందిని (అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్ మరియు విభాగాధిపతి, కావేరి యూనివర్సిటీ, హైదరాబాద్): 8686839559
డాక్టర్ ఆర్. సందీప్ కుమార్ (టీచింగ్ అసోసియేట్, PJTAU, హైదరాబాద్): 7396462208
డాక్టర్ టి. శ్రవణ్ (టీచింగ్ అసోసియేట్, PJTAU, జగిత్యాల): 7416344239
కె. అనిల్ కుమార్ (టీచింగ్ అసోసియేట్, PJTAU, సంగారెడ్డి): 9441579403

Read More
11 Sep, 2026
రైతునేస్తం0 commentsSeptember 11, 2026agri news

కూరగాయల్లో మల్చింగ్ పద్ధతి – నీటి పొదుపు మరియు కలుపు నివారణ

కూరగాయల సాగులో నీటి లభ్యత, కలుపు మొక్కల నియంత్రణ మరియు నేలలో తేమను నిలుపుకోవడం రైతులు ఎదుర్కొనే ప్రధాన సమస్యలు. ముఖ్యంగా అధిక ఉష్ణోగ్రతలు, తక్కువ వర్షపాతం ఉన్న ప్రాంతాల్లో నేల నుంచి నీరు ఆవిరైపోవడం వల్ల పంటకు అందుబాటులో ఉండే తేమ తగ్గుతుంది. అదే సమయంలో కలుపు మొక్కలు నీరు, పోషకాలు, వెలుతురు కోసం ప్రధాన పంటతో పోటీ పడుతూ దిగుబడిని తగ్గిస్తాయి.
ఈ సమస్యలకు సులభమైన మరియు సమర్థవంతమైన పరిష్కారాల్లో మల్చింగ్ పద్ధతి ఒకటి. మొక్కల చుట్టూ లేదా పంట వరుసల మధ్య నేలపై సేంద్రియ లేదా కృత్రిమ పదార్థాలతో ఒక పొరను ఏర్పాటు చేయడాన్ని మల్చింగ్ అంటారు. సరైన పద్ధతిలో మల్చింగ్ చేయడం ద్వారా నేలలో తేమను నిలుపుకోవడంతో పాటు కలుపు మొక్కల పెరుగుదలను నియంత్రించవచ్చు.

మల్చింగ్ అంటే ఏమిటి?
పంట మొక్కల చుట్టూ నేల ఉపరితలాన్ని పూర్తిగా లేదా కొంతమేర కప్పే విధంగా వివిధ పదార్థాలను పరచడాన్ని మల్చింగ్ అంటారు. మల్చింగ్ పదార్థాలు నేలపై ఒక రక్షణ పొరలా పనిచేస్తాయి.
మల్చింగ్లో ప్రధానంగా రెండు రకాలు ఉన్నాయి:

  1. సేంద్రియ మల్చింగ్
  2. అసేంద్రియ లేదా కృత్రిమ మల్చింగ్
    పంట, వాతావరణ పరిస్థితులు, నీటి లభ్యత, అందుబాటులో ఉన్న వనరులు మరియు రైతు పెట్టుబడి సామర్థ్యాన్ని బట్టి మల్చింగ్ విధానాన్ని ఎంపిక చేసుకోవాలి.

సేంద్రియ మల్చింగ్
సేంద్రియ పదార్థాలతో నేలను కప్పే పద్ధతిని సేంద్రియ మల్చింగ్ అంటారు. ఎండిన గడ్డి, వరి గడ్డి, పంట అవశేషాలు, ఎండిన ఆకులు, కొబ్బరి పీచు, చెక్క పొట్టు వంటి పదార్థాలను ఉపయోగించవచ్చు.
సేంద్రియ మల్చింగ్ వల్ల నేలపై నేరుగా సూర్యరశ్మి పడకుండా ఉండటంతో నేల ఉష్ణోగ్రతలో తీవ్రమైన మార్పులు తగ్గుతాయి. కాలక్రమేణా ఈ పదార్థాలు కుళ్లి నేలలో సేంద్రియ పదార్థాన్ని పెంచుతాయి.

సేంద్రియ మల్చింగ్ ప్రయోజనాలు
• నేలలో తేమను నిలుపుతుంది.
• కలుపు మొక్కల పెరుగుదలను తగ్గిస్తుంది.
• నేల ఉష్ణోగ్రతను కొంతవరకు నియంత్రిస్తుంది.
• నేలపై వర్షపు చినుకుల ప్రత్యక్ష ప్రభావాన్ని తగ్గిస్తుంది.
• సేంద్రియ పదార్థం కుళ్లిన తర్వాత నేల సారాన్ని మెరుగుపరచడంలో సహాయపడుతుంది.
• పంట అవశేషాలను ఉపయోగించుకోవడం ద్వారా వ్యర్థాల నిర్వహణకు తోడ్పడుతుంది.
అయితే చీడపీడలు లేదా వ్యాధులు సోకిన పంట అవశేషాలను మల్చింగ్ కోసం ఉపయోగించకూడదు.

ప్లాస్టిక్ మల్చింగ్
కూరగాయల సాగులో వివిధ రకాల ప్లాస్టిక్ మల్చింగ్ పదార్థాలను కూడా ఉపయోగిస్తున్నారు. ముఖ్యంగా వెండి-నలుపు, నలుపు మరియు ఇతర రంగుల మల్చింగ్ షీట్లను పంట అవసరాన్ని బట్టి ఉపయోగించవచ్చు.
ప్లాస్టిక్ మల్చింగ్లో షీట్ను నేలపై సరిగ్గా పరచి, మొక్కలు నాటే ప్రాంతాల్లో మాత్రమే తగిన పరిమాణంలో రంధ్రాలు చేయాలి. షీట్ అంచులను నేలలో బిగించి ఉంచడం వల్ల గాలి లేదా వర్షం కారణంగా షీట్ తొలగిపోకుండా ఉంటుంది.

నీటి పొదుపులో మల్చింగ్ పాత్ర
మల్చింగ్ యొక్క ప్రధాన ప్రయోజనాల్లో ఒకటి నేల నుంచి నీరు ఆవిరైపోవడాన్ని తగ్గించడం. మల్చింగ్ పొర నేల ఉపరితలాన్ని కప్పి ఉంచడం వల్ల సూర్యరశ్మి నేరుగా నేలను తాకదు. ఫలితంగా నేలలోని తేమ ఎక్కువ కాలం నిలిచి ఉంటుంది.

బిందు సేద్యంతో మల్చింగ్ను కలిపి ఉపయోగించినప్పుడు నీటిని మొక్కల వేర్ల ప్రాంతానికి సమర్థవంతంగా అందించవచ్చు. ముఖ్యంగా నీటి కొరత ఉన్న ప్రాంతాల్లో ఇది ప్రయోజనకరంగా ఉంటుంది.
అయితే మల్చింగ్ ఉన్నంత మాత్రాన నీటి అవసరం పూర్తిగా తగ్గిపోతుందని భావించకూడదు. పంట దశ, నేల స్వభావం, వాతావరణ పరిస్థితులు మరియు మొక్కల అవసరాన్ని బట్టి నీటి సరఫరాను సర్దుబాటు చేయాలి.

కలుపు మొక్కల నివారణ
కలుపు మొక్కలు కూరగాయ పంటలతో నీరు, పోషకాలు, వెలుతురు మరియు స్థలం కోసం పోటీ పడతాయి. ముఖ్యంగా పంట ప్రారంభ దశలో కలుపు అధికంగా ఉంటే మొక్కల పెరుగుదల మందగించి దిగుబడిపై ప్రభావం పడుతుంది.
మల్చింగ్ పొర నేలను కప్పి ఉంచడం వల్ల కలుపు విత్తనాలకు అవసరమైన వెలుతురు అందకుండా చేస్తుంది. ఫలితంగా కలుపు మొక్కలు మొలకెత్తడం మరియు పెరుగుదల తగ్గుతుంది.
అయితే మల్చింగ్ చేయడానికి ముందే పొలంలో ఉన్న కలుపు మొక్కలను తొలగించడం మంచిది. లేకపోతే ఇప్పటికే పెరిగిన కలుపు మొక్కలు మల్చింగ్ పొరను దాటి బయటకు రావచ్చు.

నేల ఉష్ణోగ్రతపై ప్రభావం
మల్చింగ్ నేల ఉష్ణోగ్రతను నియంత్రించడంలో సహాయపడుతుంది. ఎండాకాలంలో నేల అధికంగా వేడెక్కకుండా కొంత రక్షణ కల్పిస్తుంది. మరోవైపు చల్లటి వాతావరణంలో కొన్ని రకాల మల్చింగ్ పదార్థాలు నేల ఉష్ణోగ్రతను అనుకూల స్థాయిలో ఉంచడానికి సహాయపడతాయి.
అయితే మల్చింగ్ పదార్థం రంగు, మందం మరియు రకాన్ని బట్టి నేల ఉష్ణోగ్రతపై ప్రభావం మారుతుంది. కాబట్టి పంట మరియు స్థానిక వాతావరణ పరిస్థితులకు అనుగుణంగా మల్చింగ్ పదార్థాన్ని ఎంపిక చేసుకోవాలి.

కూరగాయల పంటల్లో మల్చింగ్
టమాటా, మిరప, వంకాయ, దోసకాయ, కాకరకాయ, బీరకాయ, సొరకాయ, పుచ్చకాయ వంటి అనేక పంటల్లో మల్చింగ్ను ఉపయోగించవచ్చు. ముఖ్యంగా బెడ్ పద్ధతిలో సాగు చేసే కూరగాయ పంటల్లో మల్చింగ్ చేయడం సౌకర్యవంతంగా ఉంటుంది.

తీగజాతి కూరగాయల్లో మల్చింగ్ చేయడం ద్వారా తీగలు నేలపై పాకుతున్నప్పుడు కాయలు నేరుగా తడి నేలతో సంబంధం కలిగి ఉండే పరిస్థితిని కొంతవరకు తగ్గించవచ్చు. దీనివల్ల కాయల నాణ్యత మెరుగుపడే అవకాశం ఉంటుంది.

మల్చింగ్ ఏర్పాటు చేసే విధానం
మల్చింగ్కు ముందు నేలను మంచిగా తయారు చేసి, అవసరమైన ప్రాథమిక ఎరువులను నేలలో కలపాలి. బిందు సేద్యం ఉంటే మల్చింగ్ షీట్ పరచడానికి ముందే డ్రిప్ లైన్లను సరైన స్థానంలో ఏర్పాటు చేయాలి.
తర్వాత మల్చింగ్ పదార్థాన్ని పంట వరుసలపై సమానంగా పరచాలి. ప్లాస్టిక్ మల్చింగ్ ఉపయోగించినప్పుడు షీట్ను నేలకు బిగుతుగా అమర్చి అంచులను మట్టితో కప్పాలి.
మొక్క కాండం చుట్టూ మల్చింగ్ పదార్థాన్ని కాండానికి అతిదగ్గరగా నొక్కకూడదు. కొంత ఖాళీ ఉంచడం ద్వారా కాండం వద్ద అధిక తేమ నిల్వ ఉండకుండా చూడాలి.

మల్చింగ్లో రైతులు తీసుకోవాల్సిన జాగ్రత్తలు
మల్చింగ్ అనేక ప్రయోజనాలను అందించినప్పటికీ సరైన విధంగా ఉపయోగించకపోతే సమస్యలు కూడా ఏర్పడవచ్చు.
• వ్యాధులు లేదా పురుగులు సోకిన పంట అవశేషాలను సేంద్రియ మల్చింగ్గా ఉపయోగించకూడదు.
• ప్లాస్టిక్ మల్చింగ్ను ఉపయోగించిన తర్వాత పొలంలో వదిలిపెట్టకూడదు.
• ప్లాస్టిక్ మల్చింగ్ను సేకరించి, స్థానిక వ్యర్థ నిర్వహణ నిబంధనలకు అనుగుణంగా పునర్వినియోగం లేదా పారవేయడం చేయాలి.
• మల్చింగ్ ఉన్నందున నీటి అవసరం లేదని భావించకూడదు.
• అధిక తేమ ఉండే ప్రాంతాల్లో మల్చింగ్ మందం మరియు నీటి సరఫరాపై ప్రత్యేక శ్రద్ధ అవసరం.
• మల్చింగ్ కింద చీడపీడలు లేదా ఎలుకలు ఆశ్రయం పొందుతున్నాయా అనే విషయాన్ని క్రమం తప్పకుండా పరిశీలించాలి.
• పంటకు అనుగుణంగా సరైన మల్చింగ్ పదార్థాన్ని ఎంపిక చేయాలి.

మల్చింగ్ మరియు బిందు సేద్యం
మల్చింగ్ + బిందు సేద్యం కలయిక కూరగాయల సాగులో నీటి వినియోగ సామర్థ్యాన్ని మెరుగుపరచడానికి ఉపయోగపడే విధానం. బిందు సేద్యం ద్వారా నీటిని మొక్కల వేర్ల ప్రాంతానికి అందించగా, మల్చింగ్ ద్వారా నేల నుంచి తేమ ఆవిరైపోవడం తగ్గుతుంది.

ఈ రెండు పద్ధతులను సమన్వయంతో ఉపయోగించడం ద్వారా నీటి నిర్వహణను మరింత సమర్థవంతంగా చేపట్టవచ్చు. అయితే నీటి పొదుపు పరిమాణం పంట, నేల, వాతావరణం మరియు నిర్వహణ పద్ధతులపై ఆధారపడి ఉంటుంది.

రైతులకు ఆర్థిక ప్రయోజనాలు
మల్చింగ్ వల్ల కలుపు మొక్కల నియంత్రణకు అవసరమయ్యే శ్రమ కొంతవరకు తగ్గవచ్చు. నేలలో తేమ నిల్వ ఉండటం వల్ల నీటి వినియోగాన్ని సమర్థవంతంగా నిర్వహించవచ్చు. కాయల నాణ్యత మెరుగుపడితే మార్కెట్లో మంచి ధర పొందే అవకాశం ఉంటుంది.

అయితే ప్లాస్టిక్ మల్చింగ్కు ప్రారంభ పెట్టుబడి అవసరం. కాబట్టి రైతులు పంట ధర, సాగు కాలం, నీటి లభ్యత, కలుపు సమస్య మరియు మల్చింగ్ పదార్థం ఖర్చును పరిగణనలోకి తీసుకుని ఆర్థికంగా అనుకూలమైన పద్ధతిని ఎంచుకోవాలి.

కూరగాయల సాగులో మల్చింగ్ పద్ధతి నేల తేమను సంరక్షించడం, కలుపు మొక్కల పెరుగుదలను తగ్గించడం, నేల ఉష్ణోగ్రతను నియంత్రించడం మరియు పంట నాణ్యతను మెరుగుపరచడంలో ఉపయోగపడే సమర్థవంతమైన పద్ధతి. ముఖ్యంగా నీటి కొరత ఉన్న ప్రాంతాల్లో మరియు అధిక విలువ కలిగిన కూరగాయ పంటల్లో దీన్ని శాస్త్రీయంగా ఉపయోగించడం ద్వారా సాగు సామర్థ్యాన్ని పెంచుకోవచ్చు.

సేంద్రియ లేదా ప్లాస్టిక్ మల్చింగ్ను పంట, నేల మరియు వాతావరణ పరిస్థితులకు అనుగుణంగా ఎంపిక చేసుకోవాలి. బిందు సేద్యంతో మల్చింగ్ను సమన్వయం చేయడం ద్వారా నీటి వినియోగాన్ని మరింత సమర్థవంతంగా నిర్వహించవచ్చు. అయితే ప్లాస్టిక్ మల్చింగ్ ఉపయోగించిన రైతులు పంట అనంతరం దానిని సక్రమంగా తొలగించి పర్యావరణ పరిరక్షణకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలి.

అందువల్ల “తక్కువ నీటితో సమర్థవంతమైన సాగు – తక్కువ కలుపుతో మెరుగైన పంట” అనే లక్ష్యాన్ని సాధించడానికి కూరగాయల సాగులో మల్చింగ్ పద్ధతిని రైతులు శాస్త్రీయ అవగాహనతో స్వీకరించవచ్చు.

డా. టి. థామ్సన్, డా. టి. తేజస్విని, డా. వి. సుధావాణి
డా. వై.ఎస్.ఆర్. ఉద్యాన విశ్వవిద్యాలయం, వెంకటరామన్నగూడెం
ఫోన్ : 9494963291

Read More
22 Jul, 2026
రైతునేస్తం0 commentsJuly 22, 2026agri news

ఎల్ నినో పరిస్థితులలో పంటల సాగుకు సూచనలు

ఎల్‌నినో అనేది పసిఫిక్ మహాసముద్ర ఉపరితలంలో ఉష్ణోగ్రతలు సాధారణం కంటే పెరగడం వల్ల ప్రపంచ స్థాయిలో వచ్చే ఒక సహజ వాతావరణ మార్పు. ఇది ప్రతి 2 నుండి 7 సంవత్సరాలకు ఒకసారి వచ్చి, 9 నుండి 12 నెలల పాటు ఉంటుంది. దీనివల్ల ప్రపంచవ్యాప్తంగా వర్షాలు తగ్గి, ఎండలు మరియు కరువు పరిస్థితులు ఏర్పడతాయి. 2026 ఎల్‌నినో ప్రభావం తీవ్రంగా ఉండవచ్చని ప్రపంచ వాతావరణ సంస్థ (WMO) హెచ్చరించింది. ఎల్‌నినో ప్రభావం ఆగస్టు వరకే ఉంటుందని భావించినప్పటికీ, ప్రస్తుత అంచనాల ప్రకారం ఇది నవంబర్ వరకు కొనసాగే అవకాశం వుంది. ప్రస్తుత 2026–27 కాలంలో ‘సూపర్ ఎల్‌నినో’ ప్రభావం 2027 ఖరీఫ్ సీజన్ వరకు కొనసాగి వ్యవసాయం, తాగునీరు మరియు గ్రామీణ జీవనోపాధిని దెబ్బతీయవచ్చని శాస్త్రజ్ఞులు హెచ్చరిస్తున్నట్లు తెలియజేశారు.

ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లో 16 జూలై 26 నాటికీ సాధారణ వర్షపాతము 170 మి.మి.గాను 86 మి.మి నమోదు అయింది. అంటే దాదాపు 50 శాతము లోటు వర్షపాతము నమోదు అయింది. ముక్యముగా కోనసీమ, తూర్పు, పచ్చిమ గోదావరి మరియు అన్నమయ్య జిల్లాలలో దాదాపుగా 65 శాతము భారి లోటు వర్షపాతము నమోదు అయింది. అన్ని ప్రధాన జలాశయాలలో కలిపి 290.74 టీఎంసీల నీరు నిల్వ ఉంది, గత ఏడాది ఇదే సమయానికి (8-7-26) ఈ నిల్వ 524.56 టీఎంసీలుగా ఉండేది.అంటే 55 శాతము తక్కువగా ఉన్నాయి. రిజర్వాయర్లలో నీటి నిల్వలు తక్కువగా ఉండటం వల్ల సాగునీటి ఇబ్బందులు రావచ్చు.

ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లో ఖరిఫ్ లో సాధారణ సాగు ౩౦.84 లక్షల హెక్టార్లుకు గాను 6.7 లక్షల హెక్టార్లు అంటే 22 శాతం మాత్రమే సాగు అయింది. ప్రస్తుతానికి వరి 2.2 లక్షల హెక్టార్లు, ప్రత్తి 1.63 లక్షల హెక్టార్లు, కంది 70400 హెక్టార్లు, వేరుసెనగ 43000 హెక్టార్లు, మొక్కజొన్న 40700 హెక్టార్లు సాగు చేసారు. ఆంధ్రప్రదేశ్ లో 28 జిల్లాలకుగాను, కర్నూల్, శ్రీకాకుళం, తిరుపతి మరియు నెల్లూరు జిల్లాలు తప్ప మిగిలిన 25 జిల్లాలలో 25 శాతము కన్నా తక్కువ విస్తీర్ణంలో సాగు అయింది.

పంటలపై ప్రభావం (దిగుబడి నష్టాలు):
ఈ ఏడాది ప్రపంచ వ్యాప్తంగా మొత్తం వ్యవసాయ ఉత్పత్తి దాదాపు 11% తగ్గే అవకాశం ఉందని, ముఖ్యంగా వర్షాధార పంటలకు 15- 20% నష్టం వాటిల్లవచ్చు. ప్రపంచ వ్యాప్తంగా ముఖ్య వ్యవసాయోత్పత్తి తగ్గుదల క్రింది విధంగా పంటల వారీగా అంచనా వేసినట్లు తెలియజేశారు.

పంట ప్రభావ అంచనా / దిగుబడి తగ్గుదల
మొక్కజొన్న 30% నుండి 35% వరకు తగ్గుదల
సజ్జ 25% నుండి 30% తగ్గుదల
వరి 10% నుండి 20% తగ్గుదల
పప్పుధాన్యాలు 15% నుండి 18% తగ్గుదల
వేరుశెనగ / పత్తి / చెరకు తీవ్రమైన నీటి కొరత వల్ల నాణ్యత, దిగుబడి దెబ్బతింటుంది (వేరుశెనగ పూర్తిగా నష్టపోవచ్చు)
జొన్న, రాగి కరువును తట్టుకోగలవు కాబట్టి వీటికి ప్రమాదం తక్కువ

ప్రస్తుతము సాగు చేసిన పంటల్లో సూచనలు

  • బోరు బావుల క్రింద సాగు చేస్తున్న మొక్కజొన్న, పత్తి పంటలకు నీటి వినియోగాన్ని ఆదా చేసేందుకు వరుస విడిచి వరుసకు నీటిపారుదల అందించాలి.
  • కంది మరియు ఆముదంలో మొక్కల సాంద్రత తక్కువ చేయించడం వలన ఎక్కువ దిగుబడి పొందవచ్చు. ఆముదం మరియు కంది పంటలలో ఎక్కువ వత్తుగా ఉన్న మొక్కలను తొలగించి వరుసలో మొక్కకు మొక్కకు మధ్య 20 సెం.మీ దూరం ఉండేలా చూసుకోవాలి. విత్తిన 30 మరియు 60 రోజులకు గుంటకతో గాని, గొర్రుతో గాని అంతర కృషి చేయడం ద్వారా కలుపు నివారణతో పాటుగా నేలలో తేమను రక్షించుకోవచ్చు.
  • లోతు తక్కువ గల ఎర్ర గరప నేలల్లో పంట మొలకెత్తిన 20-25 రోజుల తర్వాత ప్రతి రెండు సాళ్ళ మధ్య కట్టె నాగలి గానీ లేదా బోదె నాగలి గానీ నడిపినట్లు అయితే పొలమంతా బోదెలు-కాలువలు లాగా తయారు అవుతాయి. బోదెలు చేయడం వలన మొక్కల మొదళ్లకు తగినంత మట్టి సమకూరుతుంది. ఇలా బోదెలు -కాలువలు చేయడం వలన వర్షపు నీరు సాళ్లలో నిలబడి భూమిలోనికి ఇంకి పోతుంది, తద్వారా ఎక్కువ నీరు భూమి లోనికి ఇంకడం వలన భూమిలో తేమ ఎక్కువ కాలం నిల్వ ఉండి పంట మొక్కలకు అందించడం వలన దిగుబడి పెరుగుతుంది.
  • పంట వేసిన తరువాత వేరుశనగ పొట్టు లేదా వరి పొట్టు లేదా పంట అవశేషాలతో మల్చింగ్ (ఆచ్చాదన) చేయడం వలన భూమిలో తేమ ఎక్కువ రోజులు నిల్వ ఉండటం ద్వారా పంట బెట్టకు గురి కాకుండా ఉంటుంది. అలాగే కలుపు సమస్యలు కూడా తక్కువగా ఉంటాయి కనుక నేలలో తేమ శాతాన్ని రక్షించుకోవచ్చు.
  • మెట్ట ప్రాంతాల్లో పంటకాలంలో వర్షాభావ పరిస్థితులు నెలకొన్నప్పుడు నీటి కుంటలలో నిలువ చేసిన నీటిని, పంట కాలంలో ఎర్ర నేలల్లో పదిరోజులకు, నల్లరేగడి నేలల్లో 15 రోజులకు మించి వర్షాభావ పరిస్థితులు ఎదుర్కొన్నప్పుడు, స్ప్రింకర్ల ద్వారా 20 మి.మీ.ఎర్ర నేలల్లో, 40 మి.మీ.నల్లరేగడి నేలల్లో అందించగలిగితే 20-30% దిగుబడి పెరుగుతుంది. చివరి దశలో బెట్ట వస్తే (కంది, ఆముదం వంటి దూర వరస పంటలకు) నీటి ట్యాంకర్ల ద్వారా రక్షక తడులు (Protective Irrigation) ఇవ్వాలి.

వరి సాగు లో వర్షాభావ పరిస్థితులు లేదా సాగునీటి కొరత ఉంటే సూచనలు

  • పొలంలో నిరంతరం నీరు నిల్వ ఉంచకుండా ప్రత్యామ్నాయ తడి-పొడి (AWD) పద్ధతి పిలక దశలో, పై పాటుగా ఎరువులు వేసినప్పుడు అనుసరించాలి. కాలువల ద్వారా అందుబాటులో ఉన్న నీటిని సమర్థవంతంగా వినియోగించాలి. పొలాల గట్లను బలపరచి నీటి నష్టాన్ని తగ్గించాలి. పొలంలో పగుళ్లు రాకుండా తగిన తేమను నిలుపుకోవాలి.
  • నీటి లబ్యత తక్కువగా ఉన్న యెడల, మురుగు నీటి నాణ్యతను పరీక్షించుకొని లవణ సాంద్రత 2 దేసిమేన్స్ కన్నా తక్కువగా ఉన్నప్పుడు మాత్రమే సాగునీరుగా ఉపయోగించాలి.
  • వరి దిగుబడి తగ్గే అవకాశం ఉన్న జిల్లాల్లో, ముఖ్యంగా ఖరీఫ్ సీజన్‌లో వరి సాగు లో దమ్ము చేసి చదును, చేసిన పొలంలో మండె కట్టిన విత్తనాన్ని వెదజల్లే పద్ధతి లేదా డ్రమ్ సీడర్ పద్దతి లేదా SRI సాగు పాటించాలి.
  • తక్కువ కాలం మరియు బెట్టను తట్టుకునే వరి రకాలను ఎంపిక చేసుకొని సాగు చేసుకోవాలి.
  • ఆలస్యంగా వర్షాలు వచ్చినప్పుడు మెట్ట ప్రాంతాలు మరియు బోరు బావుల క్రింద స్వల్ప వ్యవధి రకాలైన MTU1121, MTU1293, MTU1290 మరియు MTU1426 సాగు చేయాలి. తక్కువ వయస్సు (20–25 రోజుల) నారును ఉపయోగించాలి.
  • చాడు నేలలకు: ఇంద్ర,, MCM 103, MCM 125, MTU 1290, MTU 1293
  • నాట్లు వేసేటప్పుడు భూసారాన్ని అనుసరించి ఖరీఫ్ లో చ॥మీ॥ కు 33 కుదుళ్ళు ఉండేలా చూడాలి. భూసారం ఎక్కువ ఉన్న పొలాల్లో తక్కువ కుదుళ్ళు, భూసారం తక్కువగా ఉన్న పొలాల్లో ఎక్కువ కుదుళ్ళు ఉండేట్లు నాటాలి. వరి రకాల కాలపరిమితిని బట్టి కుదుళ్ళ సంఖ్యను నిర్ధారించాలి. దీర్గకాలిక, మద్యకాలిక మరియు స్వల్ప కాలిక రకాలు నాటినపుడు ఒక చధరపు మీటరుకు 33 కుదుళ్లు ఉండాలి.
  • నాటిన తర్వాత ప్రతి రెండు మీటర్లకు 20 సెం.మీ. బాటలు తీయటం వలన పైరుకు గాలి, వెలుతురు బాగా సోకి చీడపీడల ఉధృతి కొంతవరకు అదుపు చేయవచ్చు.
  • ఎల్ నినో నేపథ్యంలో వర్షాభావ పరిస్థితులలో, ఉన్న నీటిని జీవ తడులకు వాడుకోవాలి.
  • నీరు తక్కువగా ఉన్నపుడు వరి పైరు మూన తిరిగిన దశ నుండి పిలకల దశ వరకు ఆరుతడిలాగా నీటి తడులు పెడుతూ మరియు నీరు బయటకు పోకుండా పొలం గట్టును దృడంగా చేసుకోవాలి.
  • అధిక ఉషోగ్రతలకు చౌడు భూముల్లో సాగు చేసే వరి పంటకు తరచు మంచి నీరు మార్చుకోవటం వలన చౌడు తీవ్రతను తగించుకోవచ్చు .
  • పంటలో గనుక జింక్ లోపం వచ్చినటైతే ఒక లీటరు నీటికి 2 గ్రా. జింక్ సల్ఫేట్ (0.2%) కలపి పిచికారి చేసి నివారించుకోవాలి. జింక్ లోపం తీవ్రతను బట్టి 5 రోజుల కాలంలో రెండవ పిచికారి చేయాలి.
  • ఇనుము ధాతు లోపము నివారణకు లీటరు నీటికి 20 గ్రాముల అన్నభేది, 2 గ్రాముల నిమ్మఉప్పు కలిపి పిచికారీ చేయాలి. ఒకవేళ ఉష్ణోగ్రతలు ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు తక్కువ గాఢత కలిగిన ద్రావణాన్ని (10 గ్రాముల అన్నభేది) వాడాలి.

ఎల్‌నినో / బెట్ట పరిస్థితుల్లో ప్రత్యామ్నాయ పంటలు:
వర్షాలు సకాలములో లేని యెడల ప్రత్యామ్నాయ పంటలు సాగు చేయాలి.

  • ఆగష్టు మాసములో : తేలికపాటి నేలలు : జొన్న, కొర్ర , సజ్జ , పెసర , అలసంద మేత జొన్న, ఉలవలు
  • భరువైన నేలలు: ఆముదము, జొన్న, కొర్ర , సజ్జ , పెసర , అలసంద, కంది ఉలవలు
  • ప్రస్తుత పరిస్థితుల్లో వరి, మొక్కజొన్న పంటల సాగును సాధ్యమైనంత వరకు తగ్గించడం మంచిది.
  • ఎల్‌నినో పరిస్థితులను దృష్టిలో ఉంచుకుని తక్కువ పంట కాలం గల మినుములు, కొర్రలు, సజ్జలు వంటి పంటలను సాగు చేయాలని సూచించారు.

పండ్ల తోటలను (చీని, మామిడి లో) తీవ్ర కరువు సమయంలో చెట్లను కాపాడుకునే అత్యవసర పద్ధతులు:

  • పాదులలో అచ్ఛాధన (మల్చింగ్) చేసుకొని నీటి ఆవిరిని అరికట్టాలి. నేల ఆరోగ్యాన్ని పెంపొందించాలి.
  • ఎండ తీవ్రతలేని సాయంత్రం సమయంలోనే పండ్ల తోటలకు సాధారణ తడిగానీ, లేదా ట్యాంకర్ల ద్వారా రక్షకతడిగానీ ఇవ్వాలి.
  • చెట్టు పాదులో ఒక వారం ఒక సగభాగం, మరుసటి వారం ఇంకో సగభాగంలో నీరు పెట్టడం ద్వారా నీటిని ఆదాచేయవచ్చును. ఇది పార్షియల్ డ్రై రూట్ జోన్ తడి పద్ధతి అంటారు.
    • 1:1 నిష్పత్తిలో బంకమట్టి + సున్నం కలిపి కాండానికి పూస్తే చెట్లు ఎండకు ఎండిపోవడాన్ని తగ్గించవచ్చు.
    • పచ్చిరొట్ట పంటలు వేసుకొని, నేలలో సేంద్రీయ పదార్థాన్ని పెంచవచ్చు.
    • చెరువు మట్టిని వేసి నేలలో తేమను నిలిపే గుణాన్ని పెంచవచ్చు.
    • చెట్టు ఎండిపోతున్నప్పుడు బాగా ఎండిపోతున్న చెట్ల కొమ్మలన్నీ నరికి, ఒక్క ప్రధాన కొమ్మనే ఉంచాలి. ఈ పద్ధతి చెట్టు నీటి అవసరాన్ని తగ్గించి బ్రతికిస్తుంది. దీనిని డీ-హార్నింగ్ (De-horning) అంటారు.
    • పంట కోత అనంతరము కొమ్మలు కత్తిరించి, ఆ వ్యర్థాలను ముక్కలు చేసి, పాదుల్లోనే మల్చింగ్ గా వేయాలి. దీనివల్ల నేల తేమ ఆవిరి బాగా తగ్గుతుంది. ముఖ్యంగా చీడపీడలకు గురైన కొమ్మలను పూర్తిగా కత్తిరించాలి.
    • చెట్టుకు 40-50 కేజీల సేంద్రియ ఎరువు (పశువుల/గొర్రెల/కోళ్ల వ్యర్థాలు) వేయాలి. పండ్ల చెట్ల మధ్య వరుసల పచ్చిరొట్ట పంటలు వేసి 50% పూత దశలో భూమిలో దున్నాలి.
    • మొక్కల వేగవంతమైన పెరుగుదలకు మరియు పోషకాల లభ్యతకు తోడ్పడే పి.ఎస్.బి (PSB – ఫాస్ఫో బ్యాక్టీరియా) వంటి జీవన ఎరువులను వినియోగించాలి.
    • ఉద్యాన పంటలకు అత్యంత కీలకమైన పూత మరియు పిందె దశల్లో నీటి కొరత రాకుండా తగినంత నీరు కచ్చితంగా అందించాలి.

ఆకుకూరలు, కూరగాయలు:
• పొలంలో వర్షపు నీరు పొర్లిపోకుండా, నీటి సంరక్షణ చర్యలు చేపట్టాలి. ముఖ్యంగా బోర్‌వెల్ రీఛార్జ్ పిట్ (ఇంకుడు గుంత) ఏర్పాటు ద్వారా భూగర్భ జలమట్టాన్ని పెంచవచ్చు.
• తక్కువ నీరు & స్వల్ప కాలపరిమితి గల కూరగాయ పంటలను వేసుకోవాలి. ఎక్కువ నీరు అవసరమయ్యే టొమాటో, మిర్చిలకు బదులు గోరుచిక్కుడు, చిక్కుడు, అలసంద. చిలగడదుంప, చామదుంప, కంద, ముల్లంగి, బీట్‌రూట్ , క్యారెట్ (కరుడ రకాలు: 80-90 రోజులు) వేసుకోవలెను.
• వివిధ రకాల ఆకుకూరలు తక్కువ కాలంలో పండుతాయి. కొత్తిమీర, గోంగూరలు డ్రిప్ + మైక్రో జెట్స్ ద్వారా తక్కువ నీటితో సాగు చేయవచ్చును.

ఆయిల్ పామ్ పంటల్లో:

  • రక్షక నీటి పారుదల మరియు తేమ సంరక్షణ చర్యలను చేపట్టండి. నేలలో తేమను కాపాడటానికి మరియు నేల ఉష్ణోగ్రతను తగ్గించడానికి, ఎండిన ఆకులు, ఖాళీ పండ్ల గుత్తులు లేదా సేంద్రియ వ్యర్థాలను ఉపయోగించి నేరుగా నేలలోనే మల్చింగ్ చేయండి.
  • అధిక ఉష్ణోగ్రతల సమయంలో తగినంత నీటిపారుదల లేకుండా అధికంగా ఎరువులు వేయడం మానుకోండి.
  • వేసవిలో ఆకులను ఎక్కువగా కత్తిరించడాన్ని నివారించండి, ఎందుకంటే చెట్టు పైభాగం (canopy) తగ్గడం వల్ల వేడి ఒత్తిడి పెరగవచ్చు. ప్రతి చెట్టుకు కనీసం 35–40 పని చేసే ఆకులు ఉండేలా చూసుకోండి. పశు సంరక్షణకు సూచనలు
  • సన్నకారు రైతులు ఉలవలు వేసుకుని 10 నుంచి 15 పొట్టేలు పిల్లలు మేపుకుంటే ఒక్కొక్క పొట్టేలుపై పది నుంచి పదిహేను వేల రూపాయల ఆదాయం వస్తుంది.
  • దాణా తక్కువ ధరలో దొరుకుతుందని ఎక్కువగా పశువులకు ఇవ్వడం జరుగుతుంది. దీని వలన పాల దిగుబడి బాగా వచ్చినా పశువుల జీర్ణ వ్యవస్థ పనితీరు తగ్గి చనిపోతాయి. కావున ఈ పద్దతిని ఆచరించకుండా చూడాలి.
  • Co F31, Australian Red Napier వంటి గడ్డి రకాలు తక్కువ నీటితో పండించవచ్చును. తద్వారా పచ్చి మేత కొరత తగ్గించవచ్చును.
  • పాడి పశువుల ఆరోగ్యం, పాల ఉత్పాదకత పెరగడానికి వాటి ఆహారంలో క్రమం తప్పకుండా మినరల్ మిక్స్ (ఖనిజ లవణాల మిశ్రమం) అందించాలి అని తెలపడము అయినది.
  • అవసరమైన టీకాలను, సరైన సమయంలో ఇవ్వాలి.

రైతులందరూ వాతావరణ భీమా WBCIS (Weather Based Crop Insurance Scheme) మరియు ప్రధానమంత్రి పంటల భీమా PMFBY (Pradhan Mantri Fasal Bima Yojana) పథకాలలో తప్పనిసరిగా నమోదు చేసుకునేలా విస్తృత ప్రచారం నిర్వహించి, నీటి పొదుపు: నీటి వినియోగంలో జాగ్రత్త వహించాలి. భూమిలో తేమ ఆరిపోకుండా తగు జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి.

డా . బి. సహదేవ రెడ్డి, డా. పి.వి. రమేష్ బాబు, డా . య౦ .గిరిజా రాణి మరియు
డా . సి.హెచ్. శ్రీనివాస్, సహ పరిశోధన సంచాలకులు
ప్రాంతీయ వ్యవసాయ పరిశోధన స్థానము, మారుటేరు. Ph: 9866787072

Read More
2 May, 2026
రైతునేస్తం0 commentsMay 2, 2026agri news

జలధారతో కరవు తీరింది

కరవుతో ఇబ్బందులు ఎదుర్కొనే అన్నమయ్య జిల్లాలోని గాలివీడు మండలంలోని రైతులు ప్రస్తుతం కూరగాయలు సాగు చేస్తూ మంచి దిగుబడులు సాధిస్తున్నారు. జలధారలో భాగంగా హంద్రీనీవా నీటిని వెలిగల్లు జలాశయానికి మళ్లించడంతో పాటు చెరువులు నింపడంతో భూగర్భ జలాలు పెరిగాయి. దీంతో సుమారు 900 ఎకరాల్లో మల్చింగ్ విధానంలో టమాటా, ఇతర కూరగాయలు పండిస్తు న్నారు. డ్రోన్‌తో ఫొటో తీసిన క్రమంలో మల్చింగ్ పేపర్లతో ఆ ప్రాంతమంతా ఈ విధంగా కనిపించింది.

Read More