మన్యంలో పసిడి కాంతులు: కొండ చరియలపై వలిసెల సాగు విధానాలు
ఏజెన్సీ ప్రాంతాల్లో గిరిజనులకు ముఖ్యమైన నూనెగింజల పంట వలిశెలు. మన రాష్ట్రంలో ఈ పంట 6000 హెక్టార్లలో సాగు చేబడుతూ, 2 వేల టన్నుల ఉత్పత్తి నిస్తున్నది. సరాసరి దిగుబడి హెక్టారుకు 390 కిలోలు వస్తుంది. గింజలో నూనె శాతం 35-45 వరకు వుంటుంది. ఈ నూనెను కేవలం వంటల్లోనే కాకుండా సబ్బులు, వార్నిష్ ల తయారీలోనూ, సౌందర్య సాధనాల తయారీలోను విరివిగా వాడతారు. నూనె తీయగా మిగిలిన పిండిని పశువుల దాణాగా, ఎరువుగా కూడా వాడుతారు. మన రాష్ట్రంలో ఈ పంటను ముఖ్యంగా అల్లూరి సీతారామరాజు, పార్వతీపురం మన్యం, శ్రీకాకుళం, విజయనగరం, తూర్పు గోదవరిలోని ఏజెన్సీ ప్రాంతాలలో సాగు చేస్తున్నారు.
విత్తే సమయం : ఆగస్టు రెండవ పక్షం నుండి సెప్టెంబర్ మొదటి పక్షం వరకు వితటానికి అనుకూలం. విత్తటం ఆలస్యం అయితే పూత, గింజకట్టు దశల్లో పైరు వర్షాభావానికి లోనై దిగుబడులు గణనీయంగా తగ్గుతాయి.
రకాలు:
కే.జి.ఎన్.– 2 : 50 రోజుల్లో పూతకు వస్తుంది. 190 సెం. మీ., ఎత్తు పెరుగుతుంది. కాలపరిమితి 100-110 రోజులు. ఎకరాకు 4 క్వింటాళ్లు దిగుబడినిస్తుంది. ప్రస్తుత సాగులో వున్న దేశవాళి రకం కంటే ఇది 40-50 శాతం ఎక్కువ.
జె. ఎన్.ఎస్. -6 : ఎకరాకు 3-4 క్వింటాళ్లు దిగుబడినిచ్చి 110 రోజుల్లో కోతకొస్తుంది.
జె. ఎన్.ఎస్. -28 : ఎకరాకు 4-5 క్వింటాళ్లు దిగుబడినిచ్చి 100-110 రోజుల్లో కోతకొస్తుంది.
జె. ఎన్.ఎస్. -30 : ఎకరాకు 4-5 క్వింటాళ్లు దిగుబడినిచ్చి 110 రోజుల్లో కోతకొస్తుంది.
నేలలు: తేలికపాటి గరప నేలలు, కొండ వాలు భూములు, పోడు నెలలు, తేమ నిల్వ యుంచుకొని మురుగు నీరు పోయే వసతి గల అన్నీ రకాల నెలలు అనుకూలం.
నేల తయారీ: నేలను 2-3 సార్లు బాగా దున్ని మెత్తగా తేయారు చేసి విత్తుకోవాలి.
విత్తటం: ఎకరాకు 3 కిలోల విత్తనం అవసరం. సాధారణంగా గిరిజన రైతులు విత్తనాలను నేలపై వెదజల్లి చెట్టు కొమ్మను నేలపై లాగి విత్తనాన్ని మట్టితో కలియబెడతారు. కాని వరుసల మధ్య 30 సెం. మీ, వరుసలలోని మొక్కల మధ్య 10 సెం. మీ., దూరంలో విత్తితే దిగుబడులు బాగుంటాయి.
ఎరువులు: ఆఖరి దుక్కిలో ఎకరాకు 2.5 టన్నుల పశువుల ఎరువు వేయాలి.
- అజోస్పైరిల్లం (Azospirillum): ఈ బ్యాక్టీరియా గాలిలో ఉండే నత్రజనిని గ్రహించి మొక్కల వేర్లకు సహజంగా అందిస్తుంది. ఎకరాకు 0.5 లీటర్ల ద్రావణాన్ని పశువుల ఎరువుతో కలిపి నేలలో వేయాలి.
- వేపపిండి (Neem Cake Powder): ఇందులో నత్రజని ఉండటమే కాకుండా భూమిలోని పురుగులను (Nematodes) నివారిస్తుంది. అంతేకాకుండా పంట మధ్యలో తేనెపెట్టెలు ఏర్పాటు చేసినట్లయితే పరపరాగా సంపర్కానికి దోహదపడి దిగుబడి మరియు తేనె ద్వారా ఆదాయం పొందవచ్చు.
అంతరకృషి: విత్తిన 5 రోజుల తర్వాత 10 రోజుల వ్యవధిలో 2 సార్లు కలుపు తీయాలి. బంగారు తీగ అనే సంపూర్ణ కాండ పరాన్నజీవి నాటిన నెల రోజుల్లో ఈ పంటను ఆశించి ఎక్కువగా నష్ట పరుస్తుంది. వలిశెల విత్తనాల్లో బంగారు తీగ విత్తనాలు కలియడం ద్వారా లేదా భూమిలో ఉన్న బంగారు తీగ విత్తనాలు ద్వారా ఇది బాగా వ్యాప్తి చెందుతుంది. దీనిని ఈ క్రింది పద్ధతులలో నివారించవచ్చు.
జల్లెడ పద్ధతి: ఈ పద్ధతిలో వలిశెల విత్తనాలను 0.85 – 1.00 మి. మీ., రంధ్రాలు గల జల్లెడతో జల్లించి బంగారు తీగ (ఆకాశ పందిరి) విత్తనాలను వేరు చేయాలి.
ఉప్పునీటి ద్రావణం పద్ధతి: ఒక ఎకరాకు కావలసిన 3 కిలోల విత్తనాన్ని 20 లీటర్ల నీటికి 3 కిలోల ఉప్పు కలిపిన ఆ ద్రావణంలో వేసి బాగా కలియబెట్టినట్లైతే ఆకాశ పందిరి విత్తనాలు అడుగుకు, వలిశెల విత్తనాలు నీటి పైభాగానికి చేరుతాయి. ఈ విధంగా పై భాగానికి చేరిన వలిశెల విత్తనాలను పైకి తీసి మంచి నీటితో మరోసారి శుభ్రం చేసి పొడిగుడ్డపై ఆరబెట్టి వెంటనే విత్తుకోవాలి.
కలుపును సమర్ధవంతంగా నివారించడానికి ప్రత్యామ్నాయ మార్గాలు:
- చేతితో కలుపు తీయడం (Hand Weeding): వలిశెల పంట కలుపు పోటీకి చాలా సున్నితంగా ఉంటుంది. కాబట్టి విత్తిన 20 మరియు 35 రోజులలో రెండు సార్లు చేతితో కలుపు తీయడం అత్యంత ఉత్తమమైన ఫలితాలను ఇస్తుంది. దీనివల్ల రసాయనాల అవసరం లేకుండా పంట దిగుబడి పెరుగుతుంది.
- వేసవి లోతు దుక్కులు (Summer Deep Ploughing)
- ఆకాశ పందిరి (Cuscuta) నివారణకు ప్రత్యేక జాగ్రత్తలు:
- వలిశెల పంటలో అత్యంత ప్రమాదకరమైన కలుపు మొక్క ఆకాశ పందిరి (Cuscuta). దీనిని రసాయనాలు లేకుండా అరికట్టడానికి క్రింది జాగ్రత్తలు తప్పనిసరి.
- జల్లెడ పట్టడం (Seed Sieving): విత్తే ముందే వలిశెల విత్తనాలను 1 mm పరిమాణమున్న జల్లెడతో బాగా జల్లెడ పట్టాలి. దీనివల్ల వలిశెల విత్తనాలతో కలిసిపోయిన ఆకాశ పందిరి విత్తనాలు వేరు చేయబడతాయి.
- కలుపు రహిత విత్తనాలు: ఆకాశ పందిరి లేదా ఇతర కలుపు సమస్య లేని పొలాల నుండి సేకరించిన నాణ్యమైన శుభ్రమైన విత్తనాలను మాత్రమే సాగుకు ఎంపిక చేసుకోవాలి.
- వరుసలలో విత్తటం: విత్తనాన్ని వారుసలలో విత్తుకోవటం వలన ఆకాశ పందిరి పక్క వరుసలలో పాకకుండా అరికట్టవచ్చు. అంతేకాకుండా పొలంలో ఆకాశపందిరి పూతదశకు రాక ముందే పీకి వేసి గుంతలో పూడ్చటం లేదా తగలబెట్టడం వలన కూడా దీని ఉధృతిని తగ్గించవచ్చు.
సస్యరక్షణః ఈ పంటకు పురుగులు, తెగుళ్లు బెడద చాలా తక్కువ. అయితే, ఏజెన్సీ ప్రాంతంలో పొగాకు లద్దె పురుగు వాతావరణ పరిస్థితులను బట్టి అడపా దడపా ఆశించే అవకాశం ఉంది.
పురుగులు:
పొగాకు లద్దె పురుగు: గుడ్లు నుండి వెలువడిన లద్దె పురుగులు ఆకులను విపరీతంగా తిని, ఆకులు లేకుండా చేస్తాయి. పూత తగ్గిపోయి, గింజ కట్టదు. దిగుబడి తగ్గుతుంది. నివారణకు గ్రుడ్ల సముదాయాలు, లార్వాల ఏరివేత; లింగాకర్షక బుట్టలు (Pheromone Traps): ఎకరాకు 4 నుండి 5 లింగాకర్షక బుట్టలను (Spodolure) అమర్చాలి; రాత్రి వేళల్లో రెక్కల పురుగులను ఆకర్షించడానికి పొలంలో అక్కడక్కడా కాంతి ఉచ్చులను (లైట్ ట్రాప్స్) ఏర్పాటు చేసి, వాటి కింద కిరోసిన్ లేదా సబ్బు నీటితో కూడిన పాత్రలను ఉంచాలి.
పెనుబంక, దీపపు పురుగులు: తల్లి, పిల్ల పురుగులు ఆకుల్లోని రసాన్ని పీల్చివేస్తాయి. మొక్క ఎదుగుదల తగ్గిపోతుంది. పూత మరియు గింజ కట్టడం బాగా దెబ్బతింటుంది. వీటి నివారణకు సోలార్ కాంతి ఉచ్చులు (Solar Light Traps): ఇవి పగటిపూట చార్జ్ అయి, రాత్రి వేళల్లో ఆటోమేటిక్గా వెలుగుతాయి. పురుగులు ఈ కాంతికి ఆకర్షించబడి కింద ఉన్న నూనె/సబ్బు నీటి పాత్రలో పడి చనిపోతాయి.
- మార్కెట్లో లభించే Hedo Mini Solar Insect Light Trap లేదా Chipku Mini Solar Insect Trap వంటి వాటిని ఎకరాకు 1-2 చొప్పున అమర్చుకోవచ్చు.
- పేనుబంక మరియు పచ్చదోమలు పసుపు రంగుకు ఎక్కువగా ఆకర్షించబడతాయి. ఎకరాకు 15 నుండి 20 పసుపు రంగు జిగురు అట్టలను పంట ఎత్తులో అమర్చడం ద్వారా రెక్కలున్న పేనుబంక పురుగులు వీటికి అంటుకుని నశిస్తాయి.
- మిత్ర పురుగుల సంరక్షణ
- తీవ్రమైన నీటి పిచికారీ (Water Spray): తోటల్లో లేదా చిన్న పొలాల్లో పేనుబంక ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు, పవర్ స్ప్రేయర్ ద్వారా కేవలం స్వచ్ఛమైన నీటిని వేగంగా (ఫోర్స్) ఆకులపై పిచికారీ చేయడం ద్వారా పేనుబంక కొట్టుకుపోతుంది.
తెగుళ్లు:
ఆకుమచ్చ తెగుళ్లు : ఆకులపైన చిన్న చిన్న గుండ్రని గోధుమ రంగు మచ్చలు ఏర్పడతాయి. గాలిలో తేమ శాతం ఎక్కువైనప్పుడు ఈ మచ్చలు పెద్దవై ఒక దానితో ఒకటి కలసి ఆకులు ఎండిపోతాయి. తెగులు కలుగజేసే శిలీంధ్రాలు గింజ మీద మరియు కోత తర్వాత మిగిలిన ఆకులు, మోళ్లు పైన ఉండటం వలన, వాతావరణ అనుకూలతను బట్టి పంట ఏ దశలోనైనా తెగులు ఆశించవచ్చు. వీటి నివారణకు ట్రైకోడెర్మా విరిడి (Trichoderma Viride): భూమి ద్వారా, విత్తనాల ద్వారా వ్యాపించే శిలీంధ్రాలను ఇది సమర్థవంతంగా అడ్డుకుంటుంది. లీటరు నీటికి 3 నుండి 5 గ్రాముల ట్రైకోడెర్మా పొడిని కలిపి ఆకులపై పిచికారీ చేయాలి (or) సూడోమోనాస్ ఫ్లోరసెన్స్ (Pseudomonas fluorescens) ఇది బ్యాక్టీరియా మరియు ఫంగస్ వల్ల వచ్చే ఆకుమచ్చల తీవ్రతను తగ్గిస్తుంది. లీటరు నీటికి 5 నుండి 10 మి.లీ. చొప్పున కలిపి ఆకులపై పిచికారీ చేయడం వల్ల మొక్కకు రోగనిరోధక శక్తి పెరుగుతుంది.
బూడిద తెగులు: విత్తిన 35-40 రోజుల తరువాత గాలిలో తేమ శాతం ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు ముదురు ఆకులపై బూడిద రంగులో చిన్న చిన్న మచ్చలు కనబడతాయి. ఈ మచ్చలు ఆకు అంతటా వ్యాపించటం వలన ఆకులు రాలిపోతాయి. దీని నివారణకు పుల్లటి మజ్జిగ ద్రావణం బాగా పులిసిన మజ్జిగను (5–6 రోజులు పులియబెట్టినది) ఎకరాకు 5 లీటర్ల చొప్పున సరిపడా నీటిలో కలిపి పిచికారీ చేయడం వల్ల కూడా మంచి ఫలితం ఉంటుంది.
పంటకోతః పంట 95–110 రోజుల్లో కోతకొస్తుంది. మొక్కల ఆకులు ఎండిపోయి మరియు పుష్పగుచ్ఛము నల్లగా మారినప్పుడు మాత్రమే పంటకోత ప్రారంభించాలి. మొక్కలను నేల మట్టం వరకు కోసి ఎండలో ఆరబెట్టి, కట్టెలతో కొట్టి గింజలను వేరు చేయాలి. తర్వాత గింజలను 3-5 రోజుల వరకు ఎండలో ఆరబెట్టి బస్తాల్లో నిల్వ చేయాలి.
వలిశెల పంటలో తేనెటీగల పెట్టెలు 10×3 మీటర్ల దూరంలో పెట్టుకొని రైతు యొక్క నికర ఆదాయం పెంచుకోవచ్చు. ఐరోపా తేనెతీగలు ఉన్నా, పుట్ట తేనెటీగలు విశాఖ ఏజెన్సీ ప్రాంతానికి అనుకూలంగా ఉంటాయి.
సంకలనం:
శ్రీ పి. జోగారావు, శాస్త్రవేత్త (మృత్తికా శాస్త్ర విభాగం) డా.కె. బయపురెడ్డి, ప్రధాన శాస్త్రవేత్త (మొక్కల జన్యు శాస్త్ర విభాగం) డా.డి. వెంకటేష్ బాబు, శాస్త్రవేత్త (పంట శరీరధర్మ శాస్త్ర విభాగం) శ్రీ బి.ఎన్.సందీప్ నాయక్, శాస్త్రవేత్త (సేద్య విభాగం) డా.డి.ఆదిలక్ష్మి, ఏడీఆర్, ఆర్.ఎ.ఆర్.ఎస్, చింతపల్లి
